อำนาจหน้าที่ของสภาการพยาบาลตามพรบ.วิชาชีพการพยาบาลและการผดุงครรภ์ พ.ศ. 2528 (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2540) ประกอบด้วยอะไรบ้าง

อำนาจหน้าที่ของสภาการพยาบาล: สอบ 8 วิชาและต่ออายุทุก 5 ปี

อำนาจหน้าที่ของสภาการพยาบาล มุ่งเน้นการควบคุมมาตรฐานผู้ประกอบวิชาชีพเพื่อความปลอดภัยของผู้ป่วยอย่างสูงสุด.
การทำความเข้าใจระเบียบปฏิบัติช่วยป้องกันความผิดพลาดทางวินัยและการสูญเสียสิทธิในวิชาชีพถาวร.
พยาบาลต้องรักษาความตื่นตัวในการพัฒนาความรู้เพื่อคงสถานะการทำงานและปฏิบัติงานได้อย่างถูกต้อง.

อำนาจหน้าที่ของสภาการพยาบาลคืออะไร? (สรุปจบใน 1 นาที)

สภาการพยาบาลไม่ได้มีหน้าที่แค่ จับผิด หรือลงโทษพยาบาลอย่างที่หลายคนกลัว แต่มีบทบาทหลักในการ คุ้มครอง ทั้งผู้ป่วยและผู้ประกอบวิชาชีพผ่าน 6 อำนาจหน้าที่หลักตามมาตรา 7 และ 8 ของ พ.ร.บ. วิชาชีพการพยาบาลและการผดุงครรภ์ พ.ศ. 2528 (แก้ไขเพิ่มเติม 2540) ได้แก่: การรับขึ้นทะเบียนและออกใบอนุญาต, การรับรองหลักสูตรและสถาบันการศึกษา, การรับรองความรู้ความชำนาญเฉพาะทาง, การพิจารณาพักใช้หรือเพิกถอนใบอนุญาต, การรับรองปริญญา, และการให้ความเห็นด้านกฎหมายแก่รัฐบาล

พูดง่ายๆ คือ สภาฯ เป็นคนคุมกฎว่า ใคร มีสิทธิ์เป็นพยาบาล และ ทำอะไร ได้บ้าง เพื่อให้มาตรฐานวิชาชีพไม่ตกต่ำจนเป็นอันตรายต่อประชาชนครับ

6 เสาหลักอำนาจหน้าที่: สิ่งที่พยาบาลทุกคนต้องรู้ก่อนเริ่มงาน

หลายคนสับสนระหว่าง สภาการพยาบาล กับ สมาคมพยาบาล ขอบอกเลยว่าต่างกันสิ้นเชิง สมาคมดูเรื่องสวัสดิการ แต่สภาดูเรื่อง ชีวิตและความตาย ของวิชาชีพคุณ นี่คือรายละเอียดที่คุณต้องแม่นยำ:

1. การรับขึ้นทะเบียนและออกใบอนุญาต (The Gatekeeper)

นี่คืออำนาจที่กระทบพวกเรามากที่สุด กฎหมายให้อำนาจสภาในการกำหนดว่าใครผ่านเกณฑ์บ้าง ปัจจุบันมีพยาบาลที่ขึ้นทะเบียนในไทยกว่า 220,000 คน ซึ่งทั้งหมดต้องผ่านการสอบวัดความรู้ (Licensure Exam) 8 รายวิชา ^[1]

สมัยก่อนผมเคยคิดว่าแค่เรียนจบพยาบาลก็ได้เป็นพยาบาลเลย ผิดถนัด ใบปริญญาเป็นแค่กระดาษรับรองการศึกษา แต่ "ใบอนุญาต" คือตั๋วทำงานจริง ถ้าไม่มีใบนี้ คุณก็ทำงานพยาบาลไม่ได้ ผิดกฎหมายทันที

2. การพิจารณาพักใช้หรือเพิกถอนใบอนุญาต (The Punisher)

อำนาจข้อนี้ทำให้หลายคนหนาวๆ ร้อนๆ สภาฯ มีสิทธิ์สั่งพักใช้ใบอนุญาตได้หากพบว่าเราทำผิดจริยธรรม หรือขาดคุณสมบัติ

การพักใช้ใบอนุญาตมีกำหนดเวลาได้ไม่เกินครั้งละ 2 ปี^[3] ในกรณีร้ายแรงจริงๆ ถึงจะขั้น "เพิกถอน" ซึ่งเหมือนการถูกไล่ออกจากวิชาชีพ ถาวร.

3. การรับรองหลักสูตรและสถาบัน (The Auditor)

ไม่ใช่ทุกวิทยาลัยจะเปิดสอนพยาบาลได้ตามใจชอบ สภาฯ ต้องเข้าไปตรวจสอบมาตรฐาน ตั้งแต่จำนวนอาจารย์ อุปกรณ์ห้องแล็บ ไปจนถึงแหล่งฝึกงาน ถ้าสถาบันไหนไม่ผ่านเกณฑ์ สภาฯ มีสิทธิ์ไม่รับรองหลักสูตร ซึ่งส่งผลให้นักศึกษาที่จบมาสอบใบอนุญาตไม่ได้ ปัญหานี้เคยเกิดขึ้นจริงและทำให้นักศึกษาน้ำตาตกมาแล้ว

เจาะลึก: จุดเปลี่ยนสำคัญใน พ.ร.บ. ฉบับแก้ไข พ.ศ. 2540

ทำไมต้องมีการแก้ไข? กฎหมายปี 2528 ใช้มานานจนเริ่มไม่ทันโลก จึงต้องมีฉบับที่ 2 ปี 2540 ออกมาอุดช่องโหว่ โดยเฉพาะเรื่อง คุณภาพต่อเนื่อง

จุดเปลี่ยนที่โหดหินที่สุดคือการกำหนดให้ ใบอนุญาตมีอายุ 5 ปี จากเดิมที่เคยเป็นตลอดชีพ (สำหรับรุ่นเก่ามากๆ) การเปลี่ยนแปลงนี้บังคับให้พยาบาลต้องตื่นตัวตลอดเวลา ไม่ใช่เรียนจบแล้วจบเลย แต่ต้องสะสมหน่วยกิตการศึกษาต่อเนื่อง (CNEU) ให้ครบ 50 หน่วยกิต เพื่อต่ออายุ ^[2]

ผมจำได้แม่นตอนกฎระเบียบเรื่องหน่วยกิต CNEU เริ่มเข้มงวด ช่วงนั้นวุ่นวายกันทั้งโรงพยาบาล วิ่งหาที่อบรมกันจ้าละหวั่น แต่มองย้อนกลับไป มันคือสิ่งที่ทำให้วิชาชีพเราแข็งแกร่งขึ้น เพราะความรู้ทางการแพทย์เปลี่ยนทุกวัน ถ้าเราไม่ update ก็เท่ากับถอยหลัง

ความเข้าใจผิดเรื่อง "จริยธรรม" กับอำนาจสภา

หลายคนคิดว่าสภาจะลงโทษเฉพาะเคสหนักๆ อย่างการฉีดยาผิดคน หรือทำคนไข้เสียชีวิต แต่ความจริงแล้ว ปัญหาการสื่อสาร เช่น การพูดจาไม่เหมาะสม ตะคอกคนไข้ หรือโพสต์ข้อมูลคนไข้ลงโซเชียล มีนเป็นหนึ่งในเรื่องร้องเรียนอันดับต้นๆ ที่เข้าสู่สภาการพยาบาล

เรื่องพวกนี้ดูเล็กน้อย? ไม่เลยครับ สภาฯ มีอำนาจเรียกสอบสวนและลงโทษภาคทัณฑ์ได้ การถูกภาคทัณฑ์จะถูกบันทึกในประวัติ และส่งผลต่อการต่อสัญญาจ้างหรือการเลื่อนตำแหน่งในอนาคต ดังนั้นอำนาจของสภาฯ แทรกซึมอยู่ในทุกกิริยาบทของเราขณะใส่ชุดขาว

เปรียบเทียบ: ใบอนุญาตตลอดชีพ vs ใบอนุญาต 5 ปี (ตาม พ.ร.บ. 2540)

การเปลี่ยนแปลงจาก พ.ร.บ. 2528 มาสู่ยุคปัจจุบันสร้างความสับสนให้ผู้ประกอบวิชาชีพหลายรุ่น นี่คือข้อแตกต่างที่คุณต้องรู้

ใบอนุญาตตลอดชีพ (รุ่นเก่า)

• เสี่ยงต่อความรู้ล้าหลังหากไม่ขวนขวายเอง

• ยังมีผู้ถือใบอนุญาตประเภทนี้อยู่จำนวนหนึ่ง แต่ลดลงเรื่อยๆ ตามการเกษียณ

• ไม่ถูกบังคับเก็บหน่วยกิต CNEU ตามกฎหมาย (แต่ควรทำเพื่อจรรยาบรรณ)

• ไม่มีวันหมดอายุ (สำหรับผู้ที่ได้รับก่อนกฎหมายใหม่บังคับใช้)

ใบอนุญาตอายุ 5 ปี (ปัจจุบัน ⭐)

• หากลืมต่ออายุ ต้องสอบข้อเขียนใหม่เพื่อขอรับใบอนุญาต (เสี่ยงสอบไม่ผ่านสูง)

• มาตรฐานบังคับสำหรับพยาบาลวิชาชีพทุกคนในระบบปัจจุบัน

• ต้องสะสม CNEU ครบ 50 หน่วยกิตจึงจะมีสิทธิ์ต่ออายุ

• ต้องต่ออายุทุกๆ 5 ปี ภายใน 90 วันก่อนหมดอายุ

บทเรียนราคาแพงของ "ปอย": เมื่อ CNEU ไม่ใช่เรื่องเล่นๆ

ปอย พยาบาลห้องฉุกเฉินวัย 28 ปี ในโรงพยาบาลรัฐแห่งหนึ่งที่งานยุ่งจนแทบไม่มีเวลากินข้าว เธอทุ่มเทให้งานมากจนลืมเช็ควันหมดอายุใบอนุญาตประกอบวิชาชีพ มารู้ตัวอีกทีเหลือเวลาแค่ 2 เดือนจะหมดอายุ และที่น่าตกใจคือเธอมีหน่วยกิต CNEU สะสมแค่ 20 หน่วยกิต (จากที่ต้องใช้ 50).

ความพยายามแรก: ปอยพยายามลงสมัครอบรมออนไลน์ทุกคอร์สที่หาได้ แต่ระบบล่มบ้าง เต็มบ้าง และด้วยความเหนื่อยล้าจากการเข้าเวรดึก ทำให้เธอหลับระหว่างอบรมออนไลน์จนทำแบบทดสอบไม่ผ่าน เสียเงินค่าสมัครฟรีไปหลายพันบาท.

จุดเปลี่ยนมาถึงเมื่อหัวหน้าหอผู้ป่วยเรียกไปเตือนว่า "ถ้าต่อใบอนุญาตไม่ทัน น้องต้องหยุดปฏิบัติงานทันทีนะ พี่ช่วยไม่ได้" ปอยเปลี่ยนแผน เลิกหว่านแห แต่เลือกอบรมระยะสั้นที่ได้หน่วยกิตสูง (5-7 หน่วย) และขอแลกเวรกับเพื่อนเพื่อไปอบรม onsite จริงจัง.

สุดท้ายปอยสะสมครบ 50 หน่วยกิตแบบเฉียดฉิวในสัปดาห์สุดท้ายก่อนหมดเขต เธอต่ออายุทันเวลาแต่สาบานกับตัวเองว่าจะไม่ปล่อยให้เป็นดินพอกหางหมูอีก บทเรียนนี้สอนให้รู้ว่า "เก่งงานอย่างเดียวไม่พอ ต้องรับผิดชอบต่อสถานะวิชาชีพตัวเองด้วย".

บทความนี้เป็นการสรุปสาระสำคัญทางกฎหมายเพื่อความเข้าใจเบื้องต้นเท่านั้น ไม่สามารถใช้อ้างอิงในทางกฎหมายหรือทดแทนตัวบทกฎหมายฉบับเต็มได้ หากมีข้อสงสัยเกี่ยวกับสถานะใบอนุญาตหรือคดีความวิชาชีพ โปรดปรึกษานิติกรของสภาการพยาบาลหรือทนายความผู้เชี่ยวชาญโดยตรง