พรบ.โรคระบาด 2558 มีกี่โรค

พรบ.โรคระบาด 2499 มีกี่โรค

โอเค... ถามว่า พ.ร.บ. โรคระบาดสัตว์ 2499 มีกี่โรค แล้วโรคระบาดสัตว์คืออะไร... คือตอนเด็กๆ เคยเห็นข่าววัวเป็นปากเท้าเปื่อยตายยกคอก ที่บ้านนอกแถวสุรินทร์ (ประมาณปี 2545 มั้ง) ตอนนั้นก็ไม่เข้าใจว่าทำไมต้องฆ่าวัวทิ้งหมดเลย เศร้ามาก สงสารลุงเจ้าของวัว

เอาล่ะ ตอบคำถามก่อน เดี๋ยววกไปเรื่องอื่นอีก

พ.ร.บ. โรคระบาดสัตว์ พ.ศ. 2499 (และที่แก้ไขเพิ่มเติมนะ) กำหนดโรคระบาดสัตว์ไว้ 11 โรค หลักๆ ก็มี:

• โรคปากและเท้าเปื่อย: อันนี้รู้จักดีเลย ที่วัวเป็นน่ะ
• โรคแอนแทรกซ์: เคยได้ยินแต่ชื่อ ดูน่ากลัว
• โรคเฮโมรายิกเซพติซีเมีย: ชื่อยากมาก!
• โรคเซอร์รา: (Surra)
• โรคบรูเซลโลซิส: (Brucellosis)
• โรคพิษสุนัขบ้า: อันนี้อันตรายถึงชีวิต!
• โรคไข้หวัดนก: ช่วงนั้นระบาดหนักมากกก
• โรคอหิวาต์สุกร: (Classical swine fever)
• โรคอหิวาต์แอฟริกาในสุกร: (African swine fever)
• โรคลัมปี สกิน: อันนี้พึ่งมาระบาดช่วงปี 2564-2565 นี่เอง วัวเป็นกันเยอะเลย
• โรคไข้เวสต์ไนล์: (West Nile fever)

โรคระบาดสัตว์ หมายถึง โรคติดต่อที่เกิดในสัตว์ แล้วแพร่กระจายได้เร็วมากๆ บางทีก็ติดจากสัตว์สู่คนได้ด้วย (Zoonotic disease) อย่างเช่น พิษสุนัขบ้า หรือ ไข้หวัดนก อะไรแบบนี้ สาเหตุก็มาจากพวกเชื้อไวรัส เชื้อแบคทีเรีย หรือเชื้ออื่นๆ

ข้อมูลเพิ่มเติม:

• ทำไมต้องฆ่าสัตว์ที่เป็นโรค?: เพราะถ้าไม่ฆ่าทิ้ง โรคจะระบาดไปเรื่อยๆ ควบคุมไม่ได้ ทำให้สัตว์ตายเยอะกว่าเดิม แล้วก็อาจจะส่งผลกระทบต่อเศรษฐกิจด้วย (โดยเฉพาะพวกปศุสัตว์)
• ตอนนี้มีโรคระบาดสัตว์อะไรที่น่ากังวล?: ตอนนี้ที่น่ากังวลก็คงเป็น อหิวาต์แอฟริกาในสุกร (ASF) เพราะทำให้หมูตายเยอะมาก ราคาก็เลยแพงขึ้น
• เราจะช่วยป้องกันโรคระบาดสัตว์ได้ยังไง?: หลักๆ ก็คือ ต้องดูแลสัตว์เลี้ยงให้ดี ฉีดวัคซีนให้ครบ แล้วก็แจ้งเจ้าหน้าที่ทันทีถ้าพบสัตว์ป่วยหรือตายผิดปกติ

หวังว่าข้อมูลนี้จะเป็นประโยชน์นะ! (พิมพ์ยาวไปหน่อย ขอโทษทีนะ พอดีเป็นคนชอบเล่าเรื่องละเอียด)

โรคติดต่ออุบัติใหม่ตามนิยามขององค์การอนามัยโลกหมายถึงอะไร

เอ่อ..โรคติดต่ออุบัติใหม่นะ ตามที่ WHO เขาว่าอะ มันก็คือ โรคที่เกิดจากเชื้อโรคใหม่ๆ เลยอ่ะ เข้าใจป่ะ แบบที่ไม่เคยมีมาก่อนอะ

ยกตัวอย่างนะ ก็พวก ซาร์ส ไวรัสนิปาห์ เฮนดรา แล้วก็ อีโบลา มาร์บูร์ก อะไรพวกนี้ไง ที่เป็นข่าวครึกโครม

• โรคอุบัติใหม่: คือ โรคที่มนุษย์ไม่เคยรู้จักมาก่อน หรืออาจจะเคยรู้จักแต่หายไปนาน แล้วกลับมาใหม่ หรือไม่ก็ระบาดในพื้นที่ใหม่ที่ไม่เคยมีมาก่อน
• WHO สำคัญไง? องค์การอนามัยโลกเนี่ย เค้ามีหน้าที่หลักๆ คือ ดูแลเรื่องสุขภาพของคนทั้งโลก เค้าจะคอยเฝ้าระวังโรคต่างๆ แล้วก็ให้คำแนะนำประเทศต่างๆ เวลาเกิดโรคระบาด
• เชื้อโรคใหม่ๆ น่ากลัวตรงไหน?: คือร่างกายเราไม่เคยเจอเชื้อพวกนี้มาก่อนไง ภูมิต้านทานมันก็เลยไม่มี หรือมีน้อยมาก ทำให้ป่วยหนักได้ง่าย แล้วบางทีก็ถึงตายเลยนะ
• เราต้องทำไงดี?: ก็ต้องดูแลตัวเองให้ดี กินร้อนช้อนกลาง ล้างมือบ่อยๆ แล้วก็ติดตามข่าวสารจากหน่วยงานสาธารณสุขอย่างใกล้ชิดอะ แต่อย่าไปตื่นตูมมากเกินไปนะ!

โรคติดต่อคืออะไร และมีความสําคัญอย่างไร

โรคติดต่อคืออะไรวะ? อืมมม...ก็โรคที่ติดต่อกันได้ไง ง่ายๆเลย อย่างเช่นไข้หวัดไง ปีนี้ไข้หวัดใหญ่ระบาดหนักมากเลยนะ เพื่อนฉันที่ทำงานเป็นพยาบาลบอกมา เขาเหนื่อยมากเลย คนไข้เยอะสุดๆ

• แบคทีเรีย ไวรัส เชื้อรา ปรสิต พวกนี้แหละตัวการสำคัญ
• ติดต่อได้หลายทางมาก ไอ จาม สัมผัส แม้กระทั่งกินของปนเปื้อนก็ติดได้นะ
• ปีนี้โควิดก็ยังมีอยู่นะ ถึงจะไม่หนักเท่าก่อนแล้วก็เถอะ แต่ก็ยังต้องระวัง

สำคัญยังไงเหรอ? ก็สำคัญสิวะ! ถ้าติดโรคติดต่อขึ้นมา ก็ต้องไปหาหมอ เสียเวลา เสียเงิน บางโรคก็อันตรายถึงชีวิตด้วยนะ อย่างเช่น โรคปอดบวม ปีที่แล้วเพื่อนพี่สาวฉันเสียเพราะโรคนี้ เศร้าเลย

• ทำให้เสียชีวิตได้ อันนี้จริงจังนะ
• กระทบเศรษฐกิจ คนป่วยทำงานไม่ได้ ประเทศชาติก็เสียหาย
• ต้องใช้ทรัพยากรในการรักษา ทั้งบุคลากรทางการแพทย์ และยาต่างๆ คิดดูสิ

แล้วก็อีกอย่างนะ โรคติดต่อบางอย่าง มันป้องกันได้นะ ฉีดวัคซีนก็ช่วยได้เยอะ ฉันก็ฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่ทุกปี ปีนี้ก็ไปฉีดมาแล้ว รู้สึกสบายใจขึ้นเยอะเลย เพราะฉันเป็นคนภูมิแพ้ ง่ายต่อการป่วย ต้องระวังตัวมากๆ

• วัคซีนสำคัญมาก ช่วยลดการแพร่ระบาดได้
• การดูแลสุขอนามัยส่วนตัวก็ช่วยได้ ล้างมือบ่อยๆ สำคัญมากจริงๆ
• รู้จักสังเกตอาการตัวเองด้วยนะ ถ้าป่วยก็ควรพักผ่อน อย่าฝืน

อ้อ ลืมไป ฉันเกือบจะลืมไปแล้ว ปีนี้มีโรคอะไรอีกนะที่ระบาด... เดี๋ยวนะ ฉันนึกไม่ออก ฉันควรจะจดบันทึกไว้บ้างนะ เดี๋ยวนี้ความจำฉันแย่จริงๆ

การเตรียมความพร้อมสำหรับโรคติดต่ออุบัติใหม่มีขั้นตอนหลักอย่างไร

เตรียมตัวรับมือโรคระบาดใหม่เนี่ย มันหลายขั้นตอนนะ บอกเลย ยากเหมือนกัน!

• เฝ้าระวังอย่างจริงจัง: หมอต้องอัพเดตข่าวตลอด ถามประวัติคนไข้ละเอียดๆ ใครเสี่ยงก็ต้องเช็คให้ไว ปีนี้ไวรัสไข้หวัดใหญ่ระบาดหนักมากเลย เราที่บ้านก็ต้องระวัง ลูกฉันยังเล็กอยู่เลย เป็นห่วงมาก

• วินิจฉัยไวๆ: ตรวจโรคให้เร็วที่สุด ยิ่งเร็วก็ยิ่งควบคุมได้ง่าย จำได้ปีที่แล้ว โรงพยาบาลแถวบ้านฉันคนไข้แน่นมาก ระบบล่มเลยก็มี

• ป้องกันการติดเชื้อ: ใช้มาตรการป้องกันอย่างถูกวิธี อย่างตอนนี้ ล้างมือบ่อยๆ ใส่หน้ากาก สำคัญมาก พวกเจลล้างมือฉันซื้อตุนไว้เยอะเลย กลัวขาดตลาดอีก

• จำกัดการแพร่ระบาด: ต้องควบคุมการแพร่กระจายให้ได้ บอกตรงๆ เหนื่อยมาก ต้องร่วมมือกันทั้งประเทศ เหมือนตอนโควิด จำได้แม่นเลย เหนื่อยมากจริงๆ

• การสื่อสาร: ประชาชนต้องได้รับข้อมูลที่ถูกต้อง ชัดเจน ไม่งั้นก็จะเกิดความตื่นตระหนก อย่างข่าวลือในโซเชียล อันตรายมาก ต้องระวัง อย่าไปเชื่อหมด

ปีนี้สถานการณ์โรคระบาดค่อนข้างน่าเป็นห่วง ทุกคนต้องช่วยกัน ไม่ใช่แค่หมออย่างเดียว เราต้องดูแลตัวเอง ดูแลคนรอบข้างด้วยนะ อย่าลืมนะ!

โรคอุบัติใหม่ (Emerging disease) หมายถึงอะไร แบ่งออกเป็นกี่ประเภท อะไรบ้าง

โรคอุบัติใหม่ (Emerging disease) คือ โรคที่... เอ่อ... เหมือนโผล่มาเซอร์ไพรส์เราน่ะครับ แบ่งหลักๆ ได้ 3 แบบ ที่เจอๆ กัน:

• โรคติดเชื้อใหม่: เชื้อโรคที่ไม่เคยรู้จักมาก่อน เพิ่งจะเริ่มก่อเรื่อง ตัวอย่างชัดเจนคือ COVID-19 ตอนต้นๆ ไม่มีใครรู้ว่ามันคืออะไร มาจากไหน

• โรคในพื้นที่ใหม่: โรคที่เคยอยู่ในที่ของมันดีๆ แต่ดันแพร่กระจายไปที่ใหม่ ที่ที่ไม่เคยมีมาก่อน เหมือน SARS ที่ข้ามทวีป

• โรคอุบัติซ้ำ: อันนี้ก็ตัวแสบ โรคที่เคยคิดว่าจบไปแล้ว แต่กลับมาอาละวาดใหม่ เช่น ไข้เลือดออกที่กลับมาระบาดเป็นช่วงๆ

ทำไมถึงต้องสนใจเรื่องพวกนี้? เพราะมันเปลี่ยนโลกได้เลยนะ อย่าง COVID-19 ทำให้เราต้องใส่มาสก์ ล้างมือกันเป็นว่าเล่น ผมว่ามันสอนให้เราเห็นว่าโลกมันเชื่อมกันหมด โรคระบาดที่ไหนก็กระทบถึงกันได้หมดแหละ

เกร็ดเล็กน้อย: จริงๆ แล้วคำว่า "อุบัติใหม่" มันก็มีหลายมุมนะ บางทีมันอาจจะไม่ใช่เชื้อโรคใหม่เป๊ะๆ แต่เป็นเพราะวิธีการตรวจวินิจฉัยเราดีขึ้น ทำให้เจอโรคที่เราเคยไม่รู้ว่ามีก็ได้

ระบบรายงาน 506 เป็นการเฝ้าระวังประเภทไหน

ระบบรายงาน 506 น่ะเหรอ? อ๋อ! นั่นมันเหมือนสายสืบโรคประจำหมู่บ้าน... เอ้ย ประเทศ! เป็นระบบ "เฝ้าระวังเชิงรุก" ไง! คือไม่ได้รอให้คนป่วยเดินมาหาถึงค่อยรู้ตัว แต่ดักรอตั้งแต่ไก่ยังไม่ทันกระต๊าก!

• ไม่ใช่แค่สถิติ: อย่าคิดว่ามันแค่จดๆ จ้องๆ ว่าใครเป็นอะไรนะ มันคือหน่วย SWAT ด้านสาธารณสุข! เตรียมพร้อมบุกจู่โจมโรคระบาดตั้งแต่เนิ่นๆ

• ความร่วมมือระดับชาติ: ตั้งแต่ รพ. อำเภอ ยัน สสจ. (สำนักงานสาธารณสุขจังหวัด) ร่วมมือกันอย่างกับ Avengers ปกป้องโลกจาก Thanos... เอ้ย! จากเชื้อโรคร้าย! (แต่ รพ. เอกชนบางแห่งยังไม่ค่อยอินด้วยเท่าไหร่... สงสัยกลัวเสียเรตติ้ง!)

• เป้าหมายคือ "ป้องกัน": ไม่ใช่แค่ "รู้ว่ามีคนป่วย" แต่ต้อง "หยุดยั้งก่อนมันจะลาม"! เหมือนรู้ว่ามีคนวางระเบิด ก็ต้องรีบไปเก็บกู้ ไม่ใช่แค่ยืนนับจำนวนระเบิด!

เกร็ดเล็กน้อย (แต่ไม่น้อยนะ):

• ระบบ 506 เริ่มต้นมาตั้งแต่ปี 2524 (ถ้าจำไม่ผิดนะ... สมัยนั้นยังเต้นแอโรบิกกันอยู่เลย!)

• โรคที่ต้องเฝ้าระวังตาม 506 มีเยอะมากกกก... ตั้งแต่ไข้หวัดใหญ่ยันโรคประหลาดๆ ที่ไม่เคยได้ยินชื่อ! (บางทีก็แอบคิดว่ามีโรคอะไรที่มนุษย์ยังไม่รู้จักอีกบ้างนะ?)

• ถ้าอยากรู้ว่ามีโรคอะไรน่ากลัวบ้าง ลองไปส่องรายงาน 506 ดูนะ... รับรองขนลุก! (แต่ไม่ต้องกลัวมาก แค่เตรียมหน้ากากอนามัยไว้ก็พอ!)

ป.ล. อย่าถามว่าทำไมต้องชื่อ 506 นะ... เพราะถ้าบอกไปมันจะไม่ขลัง! (จริงๆ คือจำไม่ได้! ใครรู้ช่วยบอกที!)

โรคติดต่อมีกี่ประเภทอะไรบ้าง

โรคติดต่อเยอะมากเนอะ! จำแนกยากจัง อืมมม...

• ไวรัส ปีนี้ไข้หวัดใหญ่ระบาดหนักมากเลย เพื่อนฉันเป็นเลย ไข้สูง ไอ เหนื่อย เห็นเพื่อนเป็นแล้วก็กลัว ปีนี้มีรายงานโรคไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ใหม่ด้วย อันตรายกว่าเดิมอีก อ่านเจอในเว็บไซต์กรมควบคุมโรค (ต้องระวังตัวให้ดี!)

• แบคทีเรีย อันนี้ก็เยอะ เคยอ่านเจอเรื่องโรคอาหารเป็นพิษ น่ากลัวมาก อาหารไม่สะอาด ระวังๆไว้ ปีที่แล้วมีข่าวอุบัติการณ์โรคอาหารเป็นพิษในโรงเรียนแห่งหนึ่ง หลายสิบคนเลย

• เชื้อรา นี่ฉันไม่ค่อยรู้เรื่องเท่าไหร่ เคยเห็นแต่พวกกลากเกลื้อน ไม่รู้มีอะไรอีกบ้างนะ ต้องหาข้อมูลเพิ่มเติม

• ปรสิต พยาธิ! แค่คิดก็ขนลุกแล้ว เคยเห็นรูปในหนังสือเรียน น่ากลัวมาก คิดแล้วก็อยากจะไปฉีดยาฆ่าพยาธิซะเลย ปีนี้มีข่าวการแพร่ระบาดของพยาธิในพื้นที่ๆมีน้ำขังเยอะ

โอ้โห พูดแล้วก็เครียด โรคติดต่อเยอะแยะไปหมด ต้องดูแลตัวเองให้ดีๆ ล้างมือบ่อยๆ กินอาหารสะอาด พักผ่อนให้เพียงพอ สำคัญที่สุด!

อ้อ! โรคติดต่อจากสัตว์สู่คน อันนี้สำคัญ จำไว้นะ สัตว์เลี้ยงต้องฉีดวัคซีน อย่าไปใกล้สัตว์ป่าโดยไม่จำเป็น!

เฮ้ออ เหนื่อยจัง เขียนไปเรื่อยเปื่อย ข้อมูลอาจไม่ครบถ้วนนะ ไปหาข้อมูลเพิ่มเติมจากแหล่งข้อมูลที่น่าเชื่อถือเถอะ ฉันแค่นึกอะไรออกก็เขียนไปอย่างนั้น