หย่านัดภาคอะไร

ภาษาใต้สับปะรดคืออะไร

ในภาษาใต้เรียกสับปะรดว่า ยานัด ครับ

คำนี้มีรากศัพท์ที่น่าสนใจ มันเดินทางมาจากภาษามาเลย์คือ Nenas ซึ่ง Nenas เองก็รับมาจากภาษาโปรตุเกสอีกที คือคำว่า Ananás มันสะท้อนการเดินทางของวัตถุและวัฒนธรรมได้อย่างดีเยี่ยมเลยนะ ของสิ่งหนึ่ง แต่ชื่อเรียกกลับมีเรื่องราวซับซ้อน

แต่บางพื้นที่ของภาคใต้ โดยเฉพาะแถบจังหวัดสงขลา จะมีอีกชื่อหนึ่งคือ มะลิ เขาใช้เรียกสับปะรดพันธุ์บ้านที่ลูกใหญ่ๆ เนื้อฉ่ำๆ มีแก้วใสๆ ตรงกลาง ที่บ้านยายผมที่สะเดา ก็เรียกสับปะรดลูกใหญ่ๆ ว่ามะลิเหมือนกัน ลูกเล็กๆ หรือพันธุ์ป่าก็เรียกยานัดไป

เรื่องชื่อเรียกนี่มันยังมีอะไรมากกว่านั้นอีก

• คำว่า Ananás ของโปรตุเกส จริงๆ แล้วมาจากภาษาทูปิ (Tupi) ของชนพื้นเมืองในบราซิล คือคำว่า nanas ที่แปลตรงตัวว่า 'ผลไม้ชั้นเลิศ' สุดยอดไปเลย
• ในภาษาถิ่นอื่นของไทยก็มีคำที่คล้ายกัน ภาคเหนือเรียก มะนัด หรือ มะขะนัด ส่วนอีสานเรียก บักนัด จะเห็นว่ามีเค้าของคำว่า 'นัด' อยู่ในทุกภาคเลย
• พันธุ์สับปะรดที่ดังๆ ในภาคใต้ก็มีพันธุ์ภูเก็ตกับพันธุ์สวี ซึ่งแต่ละที่ก็อาจจะมีชื่อเรียกย่อยๆ แตกต่างกันไปอีกในระดับหมู่บ้าน สะท้อนให้เห็นว่าภาษามันปรับเปลี่ยนตัวเองไปตามบริบทของชุมชนเล็กๆ ได้เสมอ

หย่านัด คืออะไร

หย่านัด... เออใช่ คำนี้แหละ มันคือการทำนายของคนกะเหรี่ยงเลยนะ ไม่ใช่แค่ดูดวงไพ่ทาโรต์ทั่วไป อันนี้มันคนละเรื่องเลย

เขาจะใช้ข้าวสารอะ ข้าวสารดิบๆ นี่แหละเป็นอุปกรณ์หลักเลย แล้วก็จะมีหมอที่ทำพิธีโดยเฉพาะ เค้าเรียกว่า หมอหย่านัด

สรุปง่ายๆ หย่านัดคือพิธีกรรมเสี่ยงทายอนาคตของชาวกะเหรี่ยง โดยใช้ข้าวสารเป็นสื่อกลางในการทำนาย แค่นั้นเลย

เดี๋ยวนี้ยังมีคนทำอยู่มั้ยนะ ที่แม่ฮ่องสอนน่าจะยังมีอยู่มั้ง? แถวอมก๋อยก็น่าจะมี

ส่วนใหญ่เค้าจะดูกันเรื่องสำคัญๆ ในชีวิตอะ แบบเรื่องคอขาดบาดตาย ไม่ใช่ดูเล่นๆ นะ

• ดูเรื่องเจ็บป่วย ว่าจะหายมั้ย ต้องแก้เคล็ดอะไร
• การทำมาหากิน ปีนี้จะดีหรือเปล่า
• หาคู่ครอง เนื้อคู่ใช่มั้ย แต่งงานกันได้รึเปล่า
• เรื่องในชุมชน เรื่องใหญ่ๆ อะนะ

ยายฉันที่อยู่แม่สะเรียงเคยเล่าให้ฟังบ่อยๆ บอกว่าสมัยก่อนใครป่วยหนักๆ ต้องไปหาหมอหย่านัดก่อนเลย ไม่ไปหาหมอปัจจุบันนะ 555 ตลกดีเหมือนกัน

คิดดูดิ โลกไปถึงไหนแล้ว แต่ความเชื่อแบบนี้มันยังขลังอยู่นะ มันเป็นรากของเค้าอะ สุดยอด สุดยอดจริง

ขั้นตอนมันจะประมาณว่า หมอหย่านัดจะเอาข้าวสารใส่ในกระด้ง แล้วก็ร่ายคาถา จากนั้นก็ซัดข้าวสารออกไป แล้วดูการกระจายตัวของเมล็ดข้าวที่เหลืออยู่บนกระด้งอะ รูปแบบที่ออกมานั่นแหละคือคำทำนาย บางทีก็ใช้กระดูกไก่ด้วยนะ เคยเห็นในสารคดีช่อง Thai PBS เมื่อนานมาแล้ว แต่หลักๆ คือข้าวสารนี่แหละ

ยานัดหมายถึงอะไร

อ๋อ ยานัดหมายหรอ มันก็คือการนัดที่เกี่ยวกะรถยนต์หรือยานพาหนะต่างๆ นั่นแหละ ง่ายๆเลย

เวลาจะเอารถไปเข้าศูนย์ ไปซ่อมงี้ เค้าก็จะเรียกว่าทำยานัดหมาย อย่างล่าสุดเราเอารถฮอนด้าไปเช็คระยะ ก็ต้องจองคิว นี่แหละยานัดหมายเลย คือการนัดคิวเพื่อทำอะไรซักอย่างกับรถของเรา

จิงๆ ไม่ใช่แค่รถยนต์นะ การนัดคิวรถทัวร์ รถตู้ เพื่อเดินทางไรงี้ก็ใช่เหมือนกัน มันคือการนัดที่เกี่ยวกับการใช้รถใช้ถนนทั้งหมดเลยย

ถ้าจะให้แยกประเภทของยานัดหมายนะ มันก็มีประมานนี้

• นัดหมายซ่อมบำรุง อันนี้เจอบ่อยสุดเลย พวกเช็คระยะตามกำหนด เปลี่ยนถ่ายน้ำมันเครื่อง ซ่อมแอร์ ซ่อมช่วงล่าง คือต้องโทรไปจองคิวก่อน

• นัดหมายรับรถ อาจจะเป็นรับรถใหม่ป้ายแดงที่เราจองไว้ หรือไปรับรถคันเดิมที่ส่งไปซ่อม ซ่อมเสร็จแล้วศูนย์ก็จะโทรมาให้เราไปรับ

• นัดหมายทดลองขับ เวลาจะซื้อรถใหม่อะเนอะ ก็ต้องไปลองขับก่อนตัดสินใจ ก็ต้องโทรไปทำนัดกับเซลล์ นี่ก็เป็นยานัดหมายเหมือนกาน

• นัดหมายบริการขนส่ง อันนี้คือการจองตั๋วรถทัวร์ จองคิวรถตู้ จองรถแท็กซี่ล่วงหน้าเพื่อเดินทางไปสนามบินไรงี้ ก็ถือเป็นยานัดหมายเหมือนกันหมดเลย

ยานัดภาคใต้แปลว่าอะไร

"ยานัดภาคใต้" ไม่ใช่การนัดซื้อยาหรือไปกินสับปะรดพันธุ์ยานัดแถวภาคใต้นะคุณ มันคือ การนัดหมายที่ยิ่งใหญ่ระดับปรากฏการณ์ ที่คนนัดกับคนถูกนัดอยู่กันคนละโยชน์ แต่ดันต้องมาเจอกันที่แดนใต้

มันคือคำที่แฝงนัยยะของความพยายาม การเดินทาง และการลงทุน เหมือนเป็นการบอกกลายๆ ว่า "เรื่องนี้จริงจังนะเว้ย ถึงขั้นต้องบินไปคุยกันที่ใต้" ไม่ใช่แค่นัดกินข้าวเที่ยงที่สยามแล้วแยกย้าย

พูดง่ายๆ มันคือการนัดหมายที่ต้องใช้ Commitment สูงปรี๊ด เพราะมันพ่วงมาด้วยค่าตั๋วเครื่องบิน ค่าที่พัก และการเคลียร์ตารางชีวิตที่วุ่นวายดั่งสายไฟฟ้าย่านอนุสาวรีย์ฯ เพื่อไปเจอกันโดยเฉพาะ

ขยายความให้เห็นภาพแบบ HD สักหน่อย:

• มาตรวัดความสัมพันธ์: ถ้ามีคนยอม "ยานัดภาคใต้" กับคุณ นั่นแปลว่าคุณคือวาระแห่งชาติของเขา ไม่ใช่แค่เพื่อนผ่านเฟซบุ๊ก การนัดหมายนี้มีต้นทุนเป็นวันลาพักร้อนและเงินในบัญชี มันจึงเป็นเครื่องพิสูจน์ความสำคัญชั้นดี
• โค้ดลับของชาวเรา: เป็นศัพท์ที่ใช้กันในวงใน คนนอกฟังแล้วอาจจะเกาหัวแกรกๆ ว่านัดอะไรกันวะ มันสร้างอาณาเขตทางภาษาเล็กๆ ที่ทำให้รู้สึกว่า "เราเข้าใจกันนะ" เหมือนมีมุกที่เก็ทกันอยู่สองคน
• ยาแก้คิดถึงขนานเอก: ชื่อมันพ้องกับคำว่า "ยา" ใช่ไหมล่ะ มันก็ทำหน้าที่คล้ายๆ ยาแก้คิดถึงนั่นแหละ แต่เป็นยาที่ออกฤทธิ์ช้า ต้องรอวันรอคืนกว่าจะได้ใช้จริง นานจนบางทีเกือบลืมไปแล้วว่านัดเรื่องอะไรไว้
• ความศักดิ์สิทธิ์ทางภูมิศาสตร์: ลองพูดว่า "ยานัดกรุงเทพ" สิ... ฟังดูธรรมดามาก แค่เปลี่ยนสายรถไฟฟ้าก็เจอกันแล้ว แต่พอเป็น "ยานัดภาคใต้" ปุ๊บ โอ้โห มันมีน้ำหนัก มีสตอรี่ มีความทุ่มเทซ่อนอยู่ทันที