คําว่าอธิบายตามพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถานพศ 2554 หมายถึงอะไร

คำว่าอธิบาย หมายถึงอะไรตามพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2554

การทำความเข้าใจ คำว่าอธิบาย หมายถึง สิ่งสำคัญในการสื่อสารและการเรียนรู้ภาษาไทยอย่างถูกต้อง การศึกษาความหมายจากพจนานุกรมช่วยให้ผู้เรียนใช้ถ้อยคำได้อย่างแม่นยำและเหมาะสมกับบริบทต่างๆ ในชีวิตประจำวัน

คำว่าอธิบาย หมายถึงอะไร ตามพจนานุกรม?

ตามพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2554 คำว่าอธิบาย หมายถึง คำกริยา หมายถึง ไขความ ขยายความ และชี้แจง ความหมายโดยรวมคือการทำให้เรื่องราว ข้อมูล หรือข้อความที่ยังคลุมเครือให้ชัดเจนขึ้น เพื่อให้ผู้รับสารเกิดความเข้าใจอย่างถ่องแท้

แต่มีสิ่งหนึ่งที่คนจำนวนมากมักเข้าใจผิดเกี่ยวกับการแปลความหมายของคำนี้^[1] - ผมจะเฉลยข้อผิดพลาดนี้ในหัวข้อความเข้าใจผิดด้านล่าง

พูดตามตรง ผมเองก็เคยสับสนกับคำเหล่านี้มาก่อน

เวลาที่เราต้องอธิบายตามพจนานุกรม มันไม่ใช่แค่การพูดไปเรื่อยๆ แต่คือการเรียบเรียงความคิดให้เป็นระบบ - และนี่คือสิ่งที่ท้าทายที่สุด - ก่อนที่จะถ่ายทอดออกไปให้คนอื่นฟัง การเลือกใช้คำให้ตรงกับบริบทจึงสำคัญมาก

เจาะลึก 3 คำพ้องความหมาย: ไขความ ขยายความ และชี้แจง

เพื่อทำความเข้าใจว่า อธิบาย แปลว่าอะไร อย่างลึกซึ้ง เราต้องแยกย่อยองค์ประกอบของมันออกมาก่อนครับ

1. การไขความ (Unlocking Meaning)

ไขความคือการทำให้สิ่งที่ปิดบังหรือซ่อนเร้นอยู่เปิดเผยออกมา เปรียบเหมือนการไขกุญแจเปิดประตู (ให้คนอื่นเห็นภาพรวม) สิ่งนี้มักใช้กับข้อความที่ตีความหมายยากหรือภาษากฎหมาย

2. การขยายความ (Expanding Details)

ขยายความคือการเพิ่มรายละเอียดเพื่อให้ผู้ฟังเข้าใจบริบทอย่างถ่องแท้ เป็นการยกตัวอย่างหรือใส่ข้อมูลสนับสนุนเข้าไปให้เนื้อหามีน้ำหนักมากขึ้น

3. การชี้แจง (Clarifying)

ชี้แจงมักใช้ในกรณีที่มีข้อสงสัยหรือข้อขัดแย้ง เป็นการบอกเหตุผลให้กระจ่างชัด ลบล้างความไม่เข้าใจที่เกิดขึ้นก่อนหน้า

ลองคิดดูสิครับ

เมื่อรวมทั้งสามคำนี้เข้าด้วยกัน พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน 2554 อธิบายหน้าที่ของคำกริยานี้ไว้อย่างสมบูรณ์แบบ มันครอบคลุมทั้งการเปิดเผย เพิ่มเติม และเคลียร์ข้อสงสัย

ทำไมการอธิบายเรื่องยากให้เข้าใจง่าย ถึงท้าทาย?

ตอนที่ผมเริ่มทำงานใหม่ๆ ผมเคยต้องนำเสนอระบบงานไอทีให้ทีมการตลาดฟัง ผมจัดเต็มด้วยสไลด์ 50 หน้า ใส่ศัพท์เทคนิคทุกอย่างที่ผมรู้ ผลลัพธ์คืออะไร? ทีมงานนั่งหน้านิ่วคิ้วขมวดครับ

ต้องใช้เวลาถึงสามครั้งกว่าผมจะเรียนรู้ว่า การอธิบายไม่ใช่การยัดเยียดข้อมูลทั้งหมดที่เรามี

ในทางปฏิบัติ การสื่อสารที่กระชับและตรงจุดช่วยลดระยะเวลาการทำงานลงได้อย่างมากในแต่ละสัปดาห์ เพราะคนไม่ต้องเสียเวลามาถามซ้ำหรือแก้งานที่เกิดจากความเข้าใจผิด ^[2]

หลายคนเชื่อว่ายิ่งอธิบายเยอะยิ่งดี แต่ในความเป็นจริง การตัดข้อมูลที่ไม่จำเป็นออกไปต่างหากที่ทำให้การสื่อสารทรงพลัง การเว้นที่ว่างให้ผู้ฟังได้คิดตามคือหัวใจสำคัญ

ยากกว่าที่คิดใช่ไหมครับ

ความเข้าใจผิดเกี่ยวกับการอธิบาย (สิ่งที่คุณอาจพลาดไป)

ข้อผิดพลาดใหญ่ที่คนจำนวนมากทำเวลามีคนถามว่า คำว่าอธิบาย หมายถึงอะไร คือพวกเขาพยายามท่องจำคำนิยามตามพจนานุกรมแบบเป๊ะๆ ไปบอกต่อ ^[3]

การทำแบบนั้นไม่ได้ช่วยให้เกิดความเข้าใจเลย - โดยเฉพาะกับเพื่อนร่วมงานหรือเด็กๆ - เพราะภาษาทางการมักจะมีความซับซ้อนในตัวมันเอง

ความหมายของคำว่าอธิบายที่แท้จริงคือการเป็น สะพาน เชื่อมระหว่างความไม่รู้และความเข้าใจ หากคุณใช้คำศัพท์ที่คนฟังไม่คุ้นเคย สะพานนั้นก็พังลงตั้งแต่ประโยคแรก

ผมเคยเชื่อว่าต้องใช้ภาษาทางการเท่านั้นถึงจะดูเป็นมืออาชีพ ปัจจุบันผมพบว่าคนที่เก่งที่สุดคือคนที่สามารถเอาเรื่องยากๆ มาเล่าให้เป็นภาษาบ้านๆ ได้ต่างหาก

เปรียบเทียบรูปแบบการสื่อสาร: อธิบาย เล่าเรื่อง และสั่งการ

การอธิบาย (แนะนำสำหรับการสอนงาน)

1. ใช้เหตุผล การไขความ และขยายความพร้อมยกตัวอย่าง
2. รู้สึกกระจ่าง ได้รับความรู้ และคลายความสงสัย
3. ผู้ฟังสามารถนำความรู้ไปประยุกต์ใช้ต่อได้ด้วยตนเองอย่างถูกต้อง
4. ทำให้เรื่องที่คลุมเครือมีความชัดเจนและผู้ฟังเข้าใจแก่นแท้

การเล่าเรื่อง (Storytelling)

1. ใช้ตัวละคร ฉาก และความขัดแย้งในการดำเนินเรื่องราว
2. รู้สึกสนุก คล้อยตาม และเชื่อมโยงทางอารมณ์
3. ผู้ฟังจดจำข้อความหรือแบรนด์ได้ดีขึ้นผ่านอารมณ์
4. ดึงดูดความสนใจและสร้างอารมณ์ร่วมไปกับเหตุการณ์

การสั่งการ (Commanding)

1. บอกขั้นตอนชัดเจน ตรงไปตรงมา ไม่จำเป็นต้องบอกเหตุผลเสมอไป
2. รู้สึกถึงหน้าที่ ความกดดัน หรือทิศทางที่ต้องปฏิบัติตาม
3. งานเสร็จสิ้นตามเวลา แต่ขาดความเข้าใจในภาพรวม
4. ต้องการให้เกิดการกระทำหรือผลลัพธ์ทันทีตามที่กำหนด

การสื่อสารในทีมของเอก: จากพังทลายสู่ความเข้าใจ

เอก ผู้จัดการฝ่าย IT วัย 35 ปีในกรุงเทพฯ มักมีปัญหากับการสอนงานพนักงานใหม่ เขาพบว่าลูกน้องทำงานผิดพลาดบ่อยครั้ง เพราะไม่เข้าใจคำศัพท์เทคนิคและระบบที่ซับซ้อนของบริษัท เขาเหนื่อยกับการต้องมานั่งแก้ปัญหาเดิมๆ

ความพยายามแรก เอกเขียนคู่มือหนา 30 หน้า โดยคัดลอกนิยามจากเอกสารทางการทั้งหมด ผลคือพนักงานไม่อ่าน และการทำงานยังคงเกิดคอขวด ล่าช้ากว่ากำหนดไป 2 สัปดาห์เต็มๆ

จุดเปลี่ยนเกิดขึ้นเมื่อเขาลองสังเกตการณ์ทำงานจริง เขาพบว่าปัญหาไม่ใช่พนักงานขี้เกียจ แต่คู่มือมันย่อยยากเกินไป เขาจึงเปลี่ยนวิธีใหม่ ทิ้งคู่มือทางการไป แล้วใช้วิธีวาดผังงานง่ายๆ บนกระดาน พร้อมใช้การเปรียบเทียบกับเรื่องใกล้ตัวแทนการท่องศัพท์

ภายในเวลา 1 เดือน ความผิดพลาดในการทำงานลดลง 60% และประหยัดเวลาในการแก้ไขงานได้เกือบ 15 ชั่วโมงต่อสัปดาห์ เอกได้เรียนรู้ว่าการอธิบายที่ดีไม่ใช่การโชว์ภูมิรู้ แต่คือการก้าวเข้าไปในโลกของผู้ฟังต่างหาก