ฦ ฦา อยู่หลังอะไร

0 ครั้งเข้าชม
คำถามว่า ฦ ฦา อยู่หลังอะไร มีคำตอบคือตัวอักษรทั้งสองเรียงอยู่หลังพยัญชนะ ล ในพจนานุกรมไทย อักษร ฦ และ ฦๅ จัดเป็นสระเกินที่มีรากศัพท์มาจากภาษาสันสกฤต โดย ฦ ออกเสียงว่า ลึ ส่วน ฦๅ ออกเสียงว่า ลือ
ความคิดเห็น 0 ครั้งถูกใจ

ฦ ฦา อยู่หลังอะไร? คำตอบลำดับพจนานุกรมไทยและวิธีอ่านออกเสียง

ตามหลักพจนานุกรมไทยฉบับราชบัณฑิตยสถาน ตัวอักษร ฦ ฦๅ เรียงอยู่หลังพยัญชนะ ล และอยู่ก่อนหน้าพยัญชนะ ว (ล ฦ ฦๅ ว) โดยจัดเป็นสระเกินที่รับมาจากภาษาสันสกฤต ออกเสียงว่า ลึ และ ลือ ตามลำดับ

ฦ ฦา อยู่หลังอะไร ในลำดับพจนานุกรมไทย

หากสงสัยว่า ฦ ฦา อยู่หลังอะไร คำตอบขึ้นอยู่กับบริบทการเรียงลำดับอักขระ แต่ตามหลักพจนานุกรมไทยฉบับราชบัณฑิตยสถาน ตัวอักษร ฦ และ ฦๅ (ตัวลือ) ถูกจัดลำดับไว้หลังพยัญชนะ ล และอยู่ก่อนหน้าพยัญชนะ ว โดยทำหน้าที่เป็นสระลอยที่ไม่มีพยัญชนะสะกดและมีที่มาจากภาษาสันสกฤต

หลายคนมักจำสับสนระหว่างกลุ่มตัวอักษรพิเศษทั้ง 4 ตัว ได้แก่ ฤ ฤๅ และ ฦ ฦๅ เพราะในชีวิตประจำวันเราแทบไม่ค่อยได้หยิบยกตัวลึและตัวลือมาเขียนกันแล้ว. เรื่องจริงเลย. ในลำดับพยัญชนะไทยทั้ง 44 ตัว ตั้งแต่ ก ไก่ ถึง ฮ นกฮูก เมื่อไล่เรียงมาถึงช่วงท้ายของหมวดอักษร จะพบการแทรกตัวสระลอยทั้ง 4 ตัวนี้เข้าไปตามรูปตัวอักษรเพื่อความสะดวกในการค้นหาคำศัพท์ โดยเรียงต่อเนื่องกันดังนี้: ย ร ฤ ฤๅ ล ฦ ฦๅ ว ศ ษ ส ห ฬ อ ฮ ซึ่งจะเห็นได้ชัดว่าตัว ฦ และ ฦๅ จะวางต่อท้ายพยัญชนะ ล ทันที และคั่นกลางก่อนที่จะขึ้นหมวดพยัญชนะ ว

พูดตามตรง สมัยเรียนวิชาภาษาไทยตอนมัธยม ผมเองก็เคยท่องจำสลับตำแหน่งกันบ่อยมาก - ช่วงแรกคิดว่าตัว ฤ กับ ฦ น่าจะเอาไปกองรวมกันไว้ท้ายสุดหลังตัว ฮ เสียอีก - จนกระทั่งตอนทำข้อสอบเรียงคำตามพจนานุกรมแล้วโดนหักคะแนนไปเต็มๆ ถึงได้มานั่งสังเกตหัวอักษรและเสียงอ่านอย่างจริงจัง. การจัดวางเช่นนี้มีเหตุผลทางอักขรวิธีรองรับอย่างเป็นระบบ แต่ยังมีรายละเอียดสำคัญอีกจุดหนึ่งที่คนส่วนใหญ่มักเข้าใจผิดเกี่ยวกับสถานะของตัวอักษรคู่นี้ ซึ่งผมจะอธิบายให้เห็นภาพชัดเจนในหัวข้อการจำแนกหมวดหมู่ด้านล่าง

ทำความรู้จัก ตัวลือ (ฦ ฦๅ) คืออะไร และมีที่มาอย่างไร

ตัว ฦ (ตัวลึ) และ ฦๅ (ตัวลือ) คืออักขระพิเศษในภาษาไทยที่จัดอยู่ในกลุ่มสระลอยหรือสระเกิน ซึ่งสามารถออกเสียงได้ด้วยตัวเองโดยไม่ต้องประสมกับพยัญชนะต้นและไม่มีพยัญชนะสะกด อักษรคู่นี้มีรากฐานและที่มาจากสระในภาษาสันสกฤตโบราณซึ่งมีเสียงอ่านดั้งเดิมใกล้เคียงกับคำว่า ลฺรี

ในระบบอักขรวิธีของภาษาสันสกฤตนั้น มีสระทั้งหมด 14 ตัว ซึ่งรวมเอาสระเสียงสั้นและเสียงยาวอย่าง ฤ ฤๅ ฦ ฦๅ เข้าไว้ด้วยกันอย่างครบถ้วน เมื่อไทยรับอิทธิพลทางภาษาและวรรณคดีมาจากอินเดียโบราณ จึงได้ประดิษฐ์รูปอักษร ฦ และ ฦๅ ขึ้นมาเพื่อรองรับการถ่ายเสียงคำศัพท์จากภาษาสันสกฤตให้ครบถ้วนตามต้นฉบับ. ฟังดูซับซ้อนใช่ไหม. ความจริงแล้วเสียงอ่านดั้งเดิมในภาษาสันสกฤตจะออกเสียงคล้าย ลฺรี (เสียง ล ผสมกับ ร และสระ อี อย่างรวดเร็ว) แต่เมื่อนำมาปรับใช้ในลิ้นของคนไทย เสียงจึงค่อยๆ กร่อนลงเหลือเพียงเสียง ลึ สำหรับตัว ฦ และเสียง ลือ สำหรับตัว ฦๅ

ที่น่าสนใจคือ ปัจจุบันคำศัพท์ภาษาไทยที่ใช้ตัว ฦ และ ฦๅ แทบจะสูญหายไปจากการใช้งานทั่วไปแล้ว และมักพบได้เฉพาะในศิลาจารึก เอกสารโบราณ หรือวรรณคดีเก่าแก่เท่านั้น เช่น คำว่า น้ำฦก (น้ำลึก) หรือ เลื่องฦา (เลื่องลือ) ซึ่งในยุคปัจจุบันพจนานุกรมได้ปรับเปลี่ยนมาใช้รูปพยัญชนะ ล ประสมสระตามปกติแทนทั้งหมดเพื่อลดความซับซ้อนในการสะกดคำ

ไขข้อสงสัย: ฦ ฦๅ เป็นพยัญชนะหรือสระกันแน่

ตามหลักไวยากรณ์ไทยดั้งเดิม ฦ และ ฦๅ ถูกจัดให้อยู่ในหมวดหมู่ของ สระเกิน 8 ตัว (ร่วมกับ ฤ ฤๅ อำ ไอ ใอ เอา) ไม่ใช่พยัญชนะไทย 44 ตัว แต่ในทางพจนานุกรมกลับถูกนำมาเรียงลำดับพจนานุกรมแทรกรวมอยู่กับหมวดพยัญชนะเพื่อใช้เป็นตัวตั้งต้นในการค้นหาคำศัพท์

นี่คือจุดที่สร้างความสับสนให้ผู้เรียนภาษาไทยมาทุกยุคทุกสมัย - แม้แต่ตำราเรียนบางเล่มยังอธิบายไว้ต่างมุมมองกัน - เพราะในทางสัทศาสตร์ (ศาสตร์ว่าด้วยเสียงพูด) นักภาษาศาสตร์มองว่า ฦ และ ฦๅ มีสถานะเป็นพยางค์ที่สมบูรณ์ในตัวเอง เนื่องจากเวลาเปล่งเสียงจะมีทั้งเสียงพยัญชนะต้น (เสียง ล) และเสียงสระ (เสียง อึ หรือ อือ) อยู่ในตัวเสร็จสรรพ. ไม่ใช่แค่สระลอยๆ. ดังนั้น พวกมันจึงไม่ใช่ทั้งพยัญชนะแท้และไม่ใช่สระแท้ แต่เป็นหน่วยเสียงพิเศษที่เกิดจากการรวมตัวกันของเสียงพยัญชนะและสระ

จากประเด็นที่ผมเกริ่นไว้ในตอนแรกว่าคนมักเข้าใจผิดเกี่ยวกับสถานะของตัวอักษรคู่นี้ คำเฉลยก็คือ การที่พจนานุกรมนำ ฦ และ ฦๅ ไปวางต่อท้ายตัว ล ไม่ได้แปลว่ามันกลายเป็นพยัญชนะตัวที่ 45 หรือ 46 แต่อย่างใด เพียงแต่ลักษณะการเขียนคำศัพท์โบราณที่ใช้ตัว ฦ หรือ ฦๅ มักวางไว้หน้าสุดของคำทำหน้าที่เสมือนพยัญชนะต้น ราชบัณฑิตยสถานจึงกำหนดให้จัดหมวดหมู่ตามรูปอักษรที่ปรากฏหน้าสุดเพื่อความเป็นระเบียบในการเปิดค้นหา

ข้อแตกต่างระหว่างการเรียงลำดับตามรูป กับ การเรียงลำดับตามเสียง

หลักการสำคัญที่สุดของการจัดทำพจนานุกรมไทยคือการยึดถือ การเรียงตามรูปอักษร เป็นเกณฑ์หลัก ไม่ใช่การเรียงตามเสียงอ่าน ตัวอย่างเช่น คำว่า หนา จะถูกจัดไว้ในหมวดตัว ห (ตามรูปพยัญชนะตัวแรก) ไม่ใช่หมวดตัว น (ตามเสียงอ่าน)

หลักการเดียวกันนี้ถูกนำมาใช้กับ ฦ และ ฦๅ อย่างเคร่งครัด แม้ว่าเสียงอ่านของตัว ฦๅ จะออกเสียงเหมือนคำว่า ลือ ทุกประการ แต่หากคำนั้นเขียนขึ้นต้นด้วยตัว ฦๅ ก็จะไม่ถูกนำไปปะปนกับคำที่ขึ้นต้นด้วยตัว ล เช่น คำว่า ลืม หรือ ลือชา แต่จะถูกแยกออกมาตั้งเป็นหมวดย่อยเฉพาะของตัว ฦ และ ฦๅ ที่ต่อท้ายหมวดตัว ล อีกทีหนึ่ง

เทคนิคจำลำดับ ฤ ฤๅ และ ฦ ฦๅ ในพจนานุกรมให้แม่นยำ

วิธีจำตำแหน่งของ ฦ ฦๅ อยู่หลังอะไร ที่ง่ายและได้ผลดีที่สุดคือการจับคู่เสียงอ่านเข้ากับพยัญชนะต้นที่ใกล้เคียงกัน โดยให้จำว่า ฤ ฤๅ ออกเสียง ร จึงอยู่หลังตัว ร ส่วน ฦ ฦๅ ออกเสียง ล จึงอยู่หลังตัว ล เสมอ

หลายคนอาจเคยได้ยินคำคล้องจองโบราณที่ครูภาษาไทยมักสอนให้ท่องว่า เข้าเรือ ออกลิง ซึ่งหมายถึงตัวอักษรที่ม้วนหัวเข้าด้านใน (ฤ) ให้อ่านออกเสียง ร เรือ ส่วนตัวอักษรที่ม้วนหัวออกด้านนอก (ฦ) ให้อ่านออกเสียง ล ลิง. จำง่ายมาก. เมื่อเราแยกแยะเสียงอ่านระหว่าง ร กับ ล ออกจากกันได้แล้ว ตำแหน่งในพจนานุกรมก็จะชัดเจนขึ้นมาทันทีโดยไม่ต้องท่องจำแบบนกแก้วนกขุนทองให้ปวดหัว

ในมุมมองของผม แม้หลายคนจะแนะนำให้ท่องจำลำดับพยัญชนะทั้ง 44 ตัวรวดเดียวตั้งแต่ ก ถึง ฮ พร้อมแทรกสระเกินเข้าไปตรงกลาง แต่จากประสบการณ์ที่เคยติวข้อสอบภาษาไทยให้น้องๆ นักเรียน ผมพบว่าการท่องรวดเดียวมักทำให้เกิดอาการลืมกลางทางหรือสลับตำแหน่งช่วงท้ายแถว (แถวตัว ร ล ว ศ ษ ส) ได้ง่ายกว่าการแบ่งจำทีละชุดสั้นๆ. ลองเปลี่ยนมาจำแค่ชุดสั้นๆ 5 ตัวว่า ร-ฤ-ล-ฦ-ว เพียงเท่านี้คุณก็สามารถตอบคำถามได้ทันทีว่า ฦ ฦๅ อยู่หลังอะไร และอยู่หน้าตัวอักษรใดได้อย่างไม่มีวันพลาด

เปรียบเทียบความแตกต่างระหว่าง ฤ ฤๅ และ ฦ ฦๅ

แม้จะมีรูปร่างหน้าตาคล้ายคลึงกันและจัดอยู่ในกลุ่มสระเกินเหมือนกัน แต่อักษรทั้งสองคู่นี้มีรายละเอียดการใช้งานและตำแหน่งในพจนานุกรมที่แตกต่างกันอย่างชัดเจน

กลุ่มตัว ฤ และ ฤๅ (ตัวรึ - ตัวรือ)

- ตัว ฤ ออกเสียงได้ 3 แบบ คือ ริ, รึ, เรอ ส่วนตัว ฤๅ ออกเสียง รือ

- ม้วนหัวกลมเข้าด้านในตัวอักษร (ท่องจำว่า เข้าเรือ)

- ยังคงใช้งานแพร่หลายในคำทั่วไป เช่น ฤดู อังกฤษ ทฤษฎี ฤๅษี

- เรียงลำดับไว้หลังพยัญชนะ ร และอยู่ก่อนหน้าพยัญชนะ ล

กลุ่มตัว ฦ และ ฦๅ (ตัวลึ - ตัวลือ)

- ตัว ฦ ออกเสียง ลึ และตัว ฦๅ ออกเสียง ลือ (เสียงดั้งเดิมคือ ลฺรี)

- ม้วนหัวกลมออกด้านนอกตัวอักษร (ท่องจำว่า ออกลิง)

- เลิกใช้ในภาษาเขียนปัจจุบันแล้ว พบเฉพาะในหนังสือโบราณและจารึก

- เรียงลำดับไว้หลังพยัญชนะ ล และอยู่ก่อนหน้าพยัญชนะ ว

สรุปได้ว่าจุดสังเกตที่ชัดเจนที่สุดคือทิศทางการม้วนหัวอักษรและพยัญชนะที่อยู่ข้างหน้า โดย ฤ ฤๅ จะเกาะกลุ่มอยู่หลังตัว ร และยังมีบทบาทสำคัญในภาษาไทยยุคปัจจุบัน ในขณะที่ ฦ ฦๅ จะเกาะกลุ่มอยู่หลังตัว ล และกลายเป็นอักษรเชิงประวัติศาสตร์ที่เก็บไว้ศึกษาทางด้านภาษาศาสตร์และวรรณคดีโบราณเป็นหลัก

ประสบการณ์เตรียมสอบข้าราชการของนัทกับการเรียงลำดับพจนานุกรม

นัท บัณฑิตจบใหม่วัย 23 ปี ในกรุงเทพฯ กำลังเตรียมตัวสอบภาค ก. ของสำนักงาน ก.พ. ซึ่งมีข้อสอบวิชาภาษาไทยเรื่องการเรียงลำดับคำตามพจนานุกรมรวมอยู่ด้วย เขารู้สึกกังวลมากเพราะพื้นฐานภาษาไทยไม่ค่อยแน่นและมักทำข้อสอบส่วนนี้ผิดซ้ำๆ จนเสียคะแนนไปอย่างน่าเสียดาย

ในช่วงสัปดาห์แรกของการอ่านหนังสือ นัทพยายามใช้วิธีท่องจำลำดับอักษรทั้งหมดตั้งแต่ ก ถึง ฮ แบบรวดเดียว แต่พอเจอโจทย์หลอกที่มีคำขึ้นต้นด้วย ฤ ฤๅ ฦ ฦๅ ปะปนกับ ร ล ว เขากลับสับสนหนักกว่าเดิมจนทำข้อสอบจำลองพลาดไปถึง 4 ข้อรวด

นัทจึงเปลี่ยนวิธีใหม่ด้วยการเลิกท่องจำแบบเหมารวม แล้วหันมาวาดแผนผังแยกเฉพาะช่วงท้ายแถว พร้อมจดจำหลักการม้วนหัวอักษร เข้าเรือ ออกลิง ควบคู่กับการจับคู่ตำแหน่ง ร-ฤ-ล-ฦ-ว และฝึกทำโจทย์เก่าซ้ำทุกวันวันละ 20 ข้อ

หลังจากปรับวิธีเรียนรู้ได้เพียง 2 สัปดาห์ นัทสามารถแยกแยะตำแหน่งของ ฦ ฦๅ ได้อย่างแม่นยำภายในไม่กี่วินาที และทำคะแนนพาร์ทภาษาไทยในการสอบจริงผ่านเกณฑ์ได้สำเร็จ

คำแนะนำอื่นๆ

ฦ ฦา อยู่หลังอะไร และอยู่หน้าตัวอะไรในพจนานุกรม?

ตามหลักการเรียงลำดับคำในพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน ตัวอักษร ฦ และ ฦๅ จะถูกจัดลำดับไว้หลังพยัญชนะ ล และอยู่ก่อนหน้าพยัญชนะ ว โดยมีลำดับต่อเนื่องกันคือ ล ฦ ฦๅ ว

ทำไม ฦ และ ฦๅ ถึงไม่ถูกนับรวมเป็นพยัญชนะไทย 44 ตัว?

เนื่องจากตามหลักไวยากรณ์ไทย ฦ และ ฦๅ จัดอยู่ในหมวดสระเกิน (สระลอย) ไม่ใช่พยัญชนะ แต่สาเหตุที่พจนานุกรมนำมาเรียงแทรกไว้หลังตัว ล เป็นเพราะรูปอักษรเหล่านี้มักวางอยู่หน้าสุดของคำ จึงจัดเรียงตามรูปเพื่อความสะดวกในการค้นหา

ตัว ฦ และ ฦๅ อ่านออกเสียงว่าอย่างไร?

ในภาษาไทย ตัว ฦ (ตัวลึ) อ่านออกเสียงว่า ลึ ส่วนตัว ฦๅ (ตัวลือ) อ่านออกเสียงว่า ลือ ซึ่งทั้งสองตัวนี้วิวัฒนาการและรับอิทธิพลมาจากสระในภาษาสันสกฤตที่มีเสียงอ่านดั้งเดิมใกล้เคียงกับคำว่า ลฺรี

ปัจจุบันยังมีคำภาษาไทยที่ใช้ตัว ฦ หรือ ฦๅ อยู่หรือไม่?

ปัจจุบันไม่มีการใช้ตัว ฦ และ ฦๅ ในการสะกดคำภาษาไทยมาตรฐานแล้ว คำโบราณที่เคยใช้ เช่น น้ำฦก หรือ เลื่องฦา ได้ถูกปรับเปลี่ยนมาใช้พยัญชนะ ล ประสมสระเป็น น้ำลึก และ เลื่องลือ แทนทั้งหมด

คำแนะนำที่เป็นประโยชน์

ตำแหน่งที่ถูกต้องของ ฦ ฦๅ ในพจนานุกรม

ตัว ฦ และ ฦๅ เรียงลำดับไว้หลังพยัญชนะ ล และอยู่ก่อนหน้าพยัญชนะ ว เสมอ (ล - ฦ - ฦๅ - ว) ตามหลักการเรียงตามรูปอักษรของราชบัณฑิตยสถาน

หากต้องการทำความเข้าใจความแตกต่างของสระเกินทั้งหมด สามารถอ่านต่อได้ที่ ฤ ฤา ฦ ฦา คืออะไร
สถานะทางภาษาศาสตร์ของตัวลือ

ฦ และ ฦๅ จัดเป็นสระลอยหรือสระเกินที่รับมาจากภาษาสันสกฤต (เสียงอ่านดั้งเดิมคือ ลฺรี) สามารถออกเสียงได้โดยไม่ต้องมีพยัญชนะสะกด

เคล็ดลับจำสลับระหว่าง ฤ ฤๅ กับ ฦ ฦๅ

ให้ยึดหลัก เข้าเรือ ออกลิง โดย ฤ ฤๅ หัวม้วนเข้าออกเสียง ร จึงอยู่หลังตัว ร ส่วน ฦ ฦๅ หัวม้วนออกออกเสียง ล จึงอยู่หลังตัว ล