ขั้นตอนการพูดมีอะไรบ้าง
ขั้นตอนการพูดที่ดีมีอะไรบ้าง? วิธีฝึกพูดให้เก่ง
อืมม.. ขั้นตอนการพูดดีๆเหรอ? จำได้ตอนเรียนมหา'ลัย ปี 3 (ประมาณ พ.ศ. 2560) วิชาการสื่อสาร อาจารย์เน้นให้เราฝึกพูดต่อหน้าเพื่อนๆ โคตรเขินเลยตอนนั้น แต่ก็ได้อะไรหลายอย่างนะ
แรกๆ ก็ตะกุกตะกัก พูดไม่ค่อยรู้เรื่อง เสียงก็เบา เหมือนกระซิบอยู่คนเดียว เพื่อนหัวเราะกันใหญ่ เสียเซลฟ์เล็กน้อย แต่หลังจากนั้น เริ่มตั้งใจฟังอาจารย์แกสอน แกบอกว่า ต้องมีการเกริ่นนำก่อน บอกผู้ฟังว่าจะพูดอะไร แล้วก็สรุปท้ายด้วย นี่สำคัญมาก!
ส่วนการพูดต้องชัดเจน เสียงดังพอประมาณ อย่าเบาจนคนฟังไม่ได้ยิน น้ำเสียงก็ต้องนุ่มนวล ไม่ใช่ตะคอกใส่ อันนี้สำคัญมากจริงๆ คือมันต้องมี flow มีจังหวะ ต่อเนื่อง อย่ากระโดดไปมา เนื้อหาต้องเป็นระบบ
เรื่องบุคลิกภาพ ก็สำคัญ ตอนนั้นฉันโคตรเกร็ง มือไม้สั่นไปหมด แต่พอค่อยๆ ฝึกไปเรื่อยๆก็ดีขึ้น ยืนหรือหน้านิ่งๆ ก็ช่วยได้เยอะ เวลาก็สำคัญนะ อย่าพูดเลยเวลาที่กำหนด ฝึกบ่อยๆ มันจะดีขึ้นเอง จำได้ว่าใช้เวลาพอสมควรเลยกว่าจะพูดได้คล่องๆ
สุดท้ายก็คือ การเตรียมตัว อ่านข้อมูลให้เข้าใจ เขียนเนื้อหาเป็นลำดับ ฝึกซ้อม ซ้อมอีก ซ้อมเรื่อยๆ จนกว่าจะมั่นใจ แค่นี้แหละ ง่ายๆ แต่ทำยาก ฮ่าๆ
ขั้นตอนแรกของการเตียมการพูดคืออะไร
โอเค จัดไป! ขั้นตอนแรกของการเตรียมพูดนะเหรอ? ง่ายมาก... ตั้งเป้าหมายให้ชัด! เหมือนยิงธนูอะ เล็งไม่ดีก็กินแห้วดิ่
- เป้าหมาย: อยากให้คนฟัง "ว้าว" หรือแค่ "อืม"? (สำคัญนะ!)
- วิเคราะห์ผู้ฟัง: จะไปพูดให้เด็กอนุบาลฟังเรื่องควอนตัมฟิสิกส์เหรอ? คิดใหม่เถอะเพื่อน!
- เรื่องที่จะพูด: อย่าพูดเรื่องที่ตัวเองไม่รู้จริง เดี๋ยวโป๊ะแตก! (ประสบการณ์ตรงเลยขอบอก)
- รวบรวมข้อมูล: อย่ามโน! หาข้อมูลแน่น ๆ จะได้ไม่หน้าแตกกลางเวที
- วางโครง: เริ่มต้น-เนื้อหา-จบ ต้องมีสเต็ป อย่ากระโดดไปมา เดี๋ยวคนฟังงงเป็นไก่ตาแตก
- ภาษา: ใช้ภาษาให้เหมาะกับคนฟัง ไม่ต้องศัพท์สูงส่ง ถ้าเค้าฟังไม่รู้เรื่อง
- ซ้อม: ซ้อมวนไปค่ะ! หน้ากระจกก็ได้ เพื่อนก็ได้ หรือจะอัดวิดีโอตัวเองดูก็ดี (รับรองขำ!)
ทีเด็ด: อย่าลืมใส่ "มุก" ลงไปด้วยนะ! แต่ไม่ใช่ "มุกแป้ก" ล่ะ เดี๋ยวเค้าปา "มะเขือเน่า" ใส่! ????
ขั้นตอนการพูดรายงาน มีอะไรบ้าง
ขั้นตอนการพูดรายงาน อืม...มันก็เหมือนกับการปรุงอาหารน่ะนะ มีสูตรหลักแต่ก็ปรับแต่งได้ตามใจชอบ
เตรียมวัตถุดิบ: รวบรวมข้อมูลให้แน่นปึ้ก เหมือนเราเตรียมเครื่องปรุงรสเลิศ. เน้นข้อมูลสำคัญที่จะดึงดูดคนฟัง อย่าให้ยืดเยื้อ
วางโครงสร้าง: จัดระเบียบเนื้อหาให้เป็น เหมือนการจัดจานอาหารให้สวยงาม ลำดับเนื้อหาที่ดีช่วยให้คนฟังเข้าใจได้ง่ายขึ้น
ฝึกซ้อม: ซ้อมพูดหลายๆ รอบ เหมือนเชฟชิมอาหารก่อนเสิร์ฟ. การซ้อมช่วยให้เรามั่นใจและพูดได้เป็นธรรมชาติ
นำเสนอ: พูดด้วยน้ำเสียงที่น่าฟัง เหมือนพนักงานเสิร์ฟที่แนะนำอาหาร. สบตาผู้ฟัง ใช้ภาษากายที่เหมาะสม
ตอบคำถาม: เตรียมรับมือกับคำถาม เหมือนการเตรียมเครื่องดื่มดับกระหาย. ตอบอย่างชัดเจนและตรงประเด็น
เกร็ดเล็กๆ น้อยๆ เพิ่มเติม:
- ใช้ภาพประกอบหรือสไลด์ เหมือนการตกแต่งจานให้ดูน่าทานมากยิ่งขึ้น Visual aids ช่วยให้คนฟังเข้าใจเนื้อหาได้ดีขึ้น
- อย่ากลัวที่จะแสดงความกระตือรือร้น เหมือนเชฟที่ภูมิใจในอาหารของตัวเอง. ความตั้งใจจริงจะส่งผลต่อผู้ฟัง
การพูดรายงานก็เหมือนกับการเล่านิทานน่ะนะ ถ้าเราเล่าได้สนุกและน่าติดตาม คนฟังก็จะอยากฟังเราไปเรื่อยๆ แต่สิ่งที่สำคัญที่สุดคือ การเข้าใจเนื้อหาที่เราจะนำเสนออย่างแท้จริง.
สิ่งแรกที่เราควรคำนึงถึงในการพูดคืออะไร
ก่อนอื่นเลยนะ อย่าคิดว่าการพูดเป็นแค่การ "ปล่อยของ" ออกมาจากปาก! มันเหมือนการเล่นดนตรี ถ้าไม่รู้จังหวะ ไม่เข้าใจทำนอง ก็ได้แต่เสียงดังก้องกังวานไร้ความหมาย ใช่ป่ะ?
สิ่งแรกที่ต้องคิดคือ จุดประสงค์การพูด จะไปเถียงกับใครสักคน? จะไปขอโทษ? หรือจะไปบรรยายเรื่องดาวอังคาร? (เคยอยากไปบรรยายเรื่องนี้เหมือนกันนะ แต่กลัวไม่มีคนฟัง ฮ่าๆ) รู้จุดประสงค์ ทุกอย่างถึงจะลงตัว!
ทำความเข้าใจก่อนพูด: นี่ไม่ใช่แค่ฟังหูผ่านหูนะ ต้อง "ขุดคุ้ย" "วิเคราะห์" เหมือนนักสืบจับคนร้าย! ไม่งั้นพูดไปก็เหมือนยิงปืนใส่ไก่ ไม่โดนเป้าหมาย เสียกระสุนเปล่าๆ
ข้อมูลต้องแม่น: ปีนี้ข้อมูลจาก WHO บอกว่าโรคอ้วนพุ่งสูง ถ้าจะพูดเรื่องสุขภาพ ต้องอัพเดทข้อมูลนี่สิ ไม่ใช่ไปพูดเรื่องสมุนไพรข้ามศตวรรษ คนฟังงง เราเองก็อาย!
คิดวิเคราะห์ อย่า "รู้สึก" อย่างเดียว: การพูดที่ดี คือการนำเสนอเหตุผลอย่างมีตรรกะ ไม่ใช่ดราม่า ไม่ใช่ละครน้ำเน่า อย่าปล่อยอารมณ์ครอบงำจนพูดจาไม่เข้าท่า!
ยุติธรรมเป็นหลัก: อย่าเป็นพวก "อวย" หรือ "ด่า" ฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง ความเห็นที่เป็นกลาง มีเหตุผล ฟังแล้วสบายใจกว่าเยอะ เหมือนกินขนมหวาน ไม่เลี่ยนจนเกินไป
มารยาทสำคัญกว่าเพชร: ใช้คำพูดสุภาพ เรียบร้อย แม้จะโต้แย้งกัน ก็ยังดูดีมีระดับ ไม่ใช่สไตล์ "ถ่อยๆ" อันนี้สำคัญมาก! เพราะคุณภาพชีวิตที่ดีเริ่มต้นที่การพูดจาดีๆ
ลำดับเรื่องราว: การพูดที่ดี ต้องมีโครงสร้าง เหมือนสร้างบ้าน ต้องมีรากฐาน มีผนัง มีหลังคา ไม่ใช่สร้างแต่กำแพง แล้วก็ทิ้งไว้ ไม่สมบูรณ์! (ประสบการณ์ตรงจากการที่ผมเคยสร้างบ้านตุ๊กตา ล้มกลางทางเพราะขาดความวางแผน)
จำไว้ การพูดที่ดี ไม่ใช่แค่การ "พูด" แต่คือการ "สื่อสาร" ที่สร้างความเข้าใจ และสร้างความประทับใจ! เหมือนกับการทำอาหาร ปรุงรสชาติให้ลงตัว ถึงจะอร่อยถูกปาก!
องค์ประกอบของการพูดประกอบไปด้วยอะไรบ้าง?
อ้าว! ถามองค์ประกอบการพูดเหรอ? ง่ายจะตาย! คิดมากไปป่ะเนี่ย! มันมีแค่ 3 อย่างเองมั้ง แต่ถ้าจะให้แยกย่อยแบบละเอียดอ่อน เหมือนแยกเม็ดทรายบนชายหาด ก็คงได้เป็นร้อยเป็นพันอย่างแน่!
ผู้พูด (Speaker): นี่แหละตัวแสบ! พระเอกของงาน ถ้าผู้พูดพูดจาห้วนๆ เหมือนแม่ค้าขายผัก ก็จบข่าว! แต่ถ้าผู้พูดเป็นเทพแห่งการพูด พูดได้เหมือนน้ำไหลไฟดับ คนฟังก็กรี๊ดกร๊าด ยกมือปรบมือให้กระจาย! ปีนี้ผมไปดูการแข่งขันพูดเดี่ยวที่ศูนย์ประชุมแห่งชาติสิริกิติ์ คนพูดเก่งๆเยอะมาก โคตรตื่นตาตื่นใจเลย!
คำพูด (Speech): อันนี้สำคัญโคตรๆ! เหมือนเครื่องปรุงรสในอาหาร ถ้าคำพูดจืดชืด ฟังแล้วเหมือนกินข้าวเปล่า ไม่มีอะไรเลย แต่ถ้าคำพูดจัดจ้าน เหมือนแกงเผ็ดร้อนๆ คนฟังก็อยากฟังต่อ อยากรู้ว่าจะจบยังไง ปีนี้ผมอ่านเจอเทคนิคการพูดแบบใช้คำเปรียบเทียบ โคตรเจ๋งเลย!
ผู้ฟัง (Listener): นี่แหละตัวแปรสำคัญ! เหมือนกับคนชิมอาหาร ถ้าคนฟังไม่สนใจ ฟังแบบผ่านๆ ก็เหมือนกินอาหารรสชาติไม่ถึงไหน แต่ถ้าคนฟังตั้งใจฟัง ก็เหมือนได้ลิ้มรสอาหารชั้นเลิศ ปีนี้ผมลองสังเกตพวกนักพูดมืออาชีพ เค้าจะดึงดูดความสนใจของคนฟังได้ตลอดเวลาเลย เก่งมากๆ!
เอาเป็นว่า ถ้าขาดอย่างใดอย่างหนึ่งไป การพูดก็ไม่สมบูรณ์ เหมือนกับทำอาหารขาดเครื่องปรุง รสชาติก็ไม่ถึงที่! จำไว้ให้ขึ้นใจนะ!
การพูดที่ดีควรมีลักษณะอย่างไร?
เอ้า! ถามมาตอบไป สไตล์คนจริงใจ ไม่เฟค!
การพูดดีเนี่ยนะ? มันต้องมีอะไรมากกว่าแค่ท่องสคริปต์เป๊ะๆ อีกนะ!
เตรียมตัวดี: อันนี้เบสิก! เหมือนเตรียมตัวสอบ ถ้าไม่เตรียมไปก็ซ่อมเด้อ! (แต่ไม่ต้องถึงขั้นท่องจำทุกคำนะ เดี๋ยวแข็งเป็นหุ่นยนต์)
สื่อสารเก่ง: พูดให้คน "เก็ต" ไม่ใช่พูดให้ตัวเอง "เก่ง" เข้าใจบ่? (ถ้าพูดแล้วคนหลับ ก็...บาย!)
ซ้อมวนไป: เหมือนนักกีฬา ต้องซ้อมๆๆๆๆ (ซ้อมหน้ากระจกก็ได้นะ ไม่ต้องอาย!)
มั่นใจ + ไหวพริบ: มั่นใจแบบไม่มั่ว ไหวพริบแบบไม่แถ (อันนี้สำคัญมาก! เพราะชีวิตจริงมันไม่เหมือนในสคริปต์!)
ทีนี้มาขยายความกันหน่อย...แบบคนขี้เม้าท์:
เตรียมตัวดี ไม่ใช่แค่เตรียมสไลด์สวยๆ แต่ต้องรู้จริง! เหมือนหมอดูต้องดูดวงเป็น ไม่ใช่แค่ใส่ชุดไทย
สื่อสารเก่ง ไม่ใช่แค่เสียงดังฟังชัด แต่ต้อง "connect" กับคนฟัง! เหมือนจีบสาว ต้องรู้ว่าเค้าชอบอะไร ไม่ใช่สักแต่จะยิงมุก!
ซ้อมวนไป ไม่ใช่แค่ท่องบท แต่ต้อง "feel" อินเนอร์! เหมือนนักแสดง ต้องเชื่อว่าตัวเองเป็นตัวละครนั้นจริงๆ!
มั่นใจ + ไหวพริบ ไม่ใช่แค่กล้าพูด แต่ต้อง "แก้ปัญหา" ได้! เหมือนเชฟ ต้องทำอาหารอร่อย ถึงแม้ไฟจะดับ!
สรุป: การพูดดี มันเหมือนการปรุงอาหาร ต้องมีวัตถุดิบดี (ความรู้) มีเครื่องปรุงรส (ทักษะ) และมีเชฟที่เก่ง (ตัวเรา)! ถ้าขาดอะไรไป ก็ไม่อร่อย!
ป.ล. อย่าเชื่อผมมาก ลองไปฟัง "พี่โน้ส อุดม" ดู แล้วจะรู้ว่า "การพูดดี" ที่แท้ทรู มันเป็นยังไง! ????
มารยาทในการพูดมีอะไรบ้าง?
มารยาทในการพูด? โอ๊ย ตายแล้ว! นึกว่าวิชาคุณครูสมัยประถม
ทักทาย: ไม่ใช่แค่ "หวัดดี" ต้องมีลูกเล่น! ลอง "สวัสดีครับ/ค่ะ วันนี้ท่านช่าง... (เติมคำเอาเอง)" รับรองคนจำได้ (หรือไม่ก็วิ่งหนี)
ฟังดี: ไม่ใช่แค่เงียบ! ต้องมี "อืม...อืม..." "จริงเหรอครับ/คะ?" แล้วทำหน้าตกใจนิดหน่อย เหมือนดูละครหลังข่าว
คุมอารมณ์: ยากสุด! แต่ถ้าโกรธจริง ๆ ให้พูดเสียงสูง ๆ แล้วลงท้ายด้วยคำว่า "ค่ะ/ครับ" จะดูเหมือนคนมีการศึกษา (มั้ง?)
ไม่ดูถูก: อันนี้สำคัญ! อย่าคิดว่าตัวเองฉลาดกว่าคนอื่น (ถึงแม้ว่า...เอิ่ม...บางทีมันก็จริง)
สุภาพ: พูด "คะ/ค่ะ" "ครับ" ให้ติดปาก แต่ถ้าอยากแซ่บ ลองใช้คำโบราณ เช่น "ขอรับ" "ฉันใดก็ดี" รับรองเพื่อนงง!
เกร็ดเล็กเกร็ดน้อย (ที่อาจไม่เล็ก):
น้ำเสียง: สำคัญกว่าเนื้อหา! น้ำเสียงดี ๆ พูดอะไรคนก็เชื่อ (แม้แต่เรื่องโกหก)
ภาษา: อย่าใช้คำศัพท์ยาก ๆ ถ้าไม่จำเป็น คนฟังจะรู้สึกเหมือนโดนเหยียด (ทั้ง ๆ ที่คุณอาจแค่ชอบอ่านหนังสือ)
สายตา: มองตาคนพูด! แต่ไม่ใช่จ้องแบบจะกินเลือดกินเนื้อ แค่มองแบบสนใจ (ถึงแม้ในใจจะคิดถึงแต่เรื่องกิน)
ท่าทาง: ยืน/นั่งให้สง่าผ่าเผย! อย่าหลังค่อม อย่าเล่นมือถือ อย่าแคะขี้มูก (อันนี้สำคัญมาก!)
เคล็ดลับ: ถ้าไม่รู้จะพูดอะไร ให้ถามคำถาม! คนเราชอบพูดเรื่องตัวเองอยู่แล้ว รับรองคุยได้ทั้งวัน!
เพิ่มเติม: ถ้าคุณเจอคนพูดจาแย่ ๆ ใส่ ให้ยิ้มแล้วพูดว่า "ขอบคุณสำหรับความคิดเห็นนะคะ/ครับ" แล้วเดินหนีไป! ปล่อยให้เค้าบ้าอยู่คนเดียว!
การกล่าวรายงานมีหลักการอย่างไร?
โอเค นี่เลยนะ จากประสบการณ์จริงที่เจอมา
การกล่าวรายงาน...เอาจริง ๆ มันไม่ได้ยากอย่างที่คิด
- เตรียมของให้พร้อม: เคยพลาดมาแล้ว ไปรายงานหน้าห้องอาจารย์ แล้วดันลืมเอา flash drive ที่มี presentation ไป โคตรซวย! ตอนนั้นคือหน้าเสียไปเลย ต้องวิ่งกลับไปเอาที่ห้องพักอาจารย์อีก (เหตุเกิดที่ตึกคณะตอนปี 2 มั้ง จำไม่ค่อยได้ละ)
- ทักทายให้ถูก: สวัสดีครับ/ค่ะ แล้วบอกชื่อตัวเอง อันนี้เบสิก แต่อย่าลืมนะ! เคยเห็นเพื่อนประหม่าจนลืมชื่อตัวเองไปเลยก็มี (ตลกดี)
- เรียงเรื่องให้ดี: เล่าตาม step เลย ง่ายสุด! อย่ากระโดดไปกระโดดมา คนฟังงง! แล้วอาจารย์ก็จะยิ่งงง (อาจารย์บางคนก็ดุมากกก)
- พูดให้ชัด: พูดให้ดัง ฟังชัด! อย่าอ้ำๆ อึ้งๆ แล้วก็อย่าใช้ศัพท์ยากๆ มากเกินไป เอาแบบชาวบ้านเข้าใจอ่ะ
- ข้อมูลต้องแม่น: เช็คข้อมูลให้ดีก่อนรายงาน อย่ามั่ว! อาจารย์จับได้คือหน้าแหก! (โดนมาแล้ว ตอนปี 3 เรื่องงบประมาณ โดนหักคะแนนไปเลย)
สรุปสั้น ๆ เลยนะ:
- เอกสารพร้อม
- ทักทาย
- เรียงลำดับ
- พูดชัด
- ข้อมูลจริง
แค่นี้แหละ หลักการที่ใช้แล้วรอดมาทุกครั้ง! เอาไปลองใช้ดูนะ!
ความคิดเห็นต่อคำตอบ:
ขอบคุณสำหรับความคิดเห็นของคุณ! ความคิดเห็นของคุณมีความสำคัญมากในการช่วยเราปรับปรุงคำตอบในอนาคต