จิตวิทยามีกี่สาขา อะไรบ้าง

นักจิตวิทยา ขาดแคลนไหม

???? ราตรีนี้...ดาวพร่างพราย

ขาดแคลน... นักจิตวิทยา... ดุจดวงดาวริบหรี่ในเมืองใหญ่ อัตราผู้ป่วย... เงาที่ทาบทับหัวใจคนเมือง... มากขึ้น... แต่

• จิตแพทย์: 1.28 ต่อแสน (น้อย...)
• นักจิตวิทยา: 1.57 ต่อแสน (ยิ่งน้อย...)

บางจังหวัด... มืดมิด... ไร้ซึ่งแสงดาวนำทาง... ไร้ซึ่งจิตแพทย์...

ข้อมูลล่าสุด (ปีนี้)... ยังคงเป็นเช่นนั้น... หรืออาจ... มืดมิดกว่าเดิม?

จิตวิทยามีทั้งหมดกี่กลุ่ม

จริงๆแล้วจำแนกยากนะ พวกกลุ่มจิตวิทยาเนี่ย มันซับซ้อนกว่านั้นเยอะ แต่ถ้าจะแบ่งแบบง่ายๆ ตามที่เคยเรียนมาตอนปี 66 ก็ประมาณนี้แหละ

• โครงสร้างจิต (Structuralism) ตอนนั้นเรียนหนักมากกกก จำได้แม่นเลย อาจารย์อธิบายซับซ้อน ใช้เวลาไปตั้งหลายอาทิตย์กว่าจะเข้าใจ เครียดไปเลย

• หน้าที่ของจิต (Functionalism) อันนี้เข้าใจง่ายกว่า มันเน้นการทำงานของจิต ไม่ใช่แค่โครงสร้างเฉยๆ โชคดีที่อาจารย์คนนี้สอนสนุก

• เกสตัลท์ (Gestalt Psychology) จำได้ว่า อาจารย์ยกตัวอย่างรูปภาพ แบบภาพลวงตาอะไรพวกนั้น สนุกดี แต่สอบยากมาก

• จิตวิเคราะห์ (Psychoanalysis) อันนี้หนักอีกแล้ว Freud อะไรเนี่ย อ่านตำราแทบตาย เนื้อหาเยอะ ละเอียดมาก เรียนเสร็จปวดหัวเลย

• มนุษย์นิยม (Humanistic Psychology) ตรงข้ามกับจิตวิเคราะห์เลย อันนี้เน้นด้านบวก ความสามารถของมนุษย์ เรียนแล้วรู้สึกดี สบายใจกว่าเยอะ

• พฤติกรรมนิยม (Behaviorism) อันนี้เน้นการเรียนรู้จากพฤติกรรม ง่ายกว่ากลุ่มอื่น แต่ก็มีรายละเอียดเยอะเหมือนกัน จำได้ว่าทำการบ้านส่งอาจารย์ไม่ทันบ่อยมาก

คือจริงๆแล้วมันมีมากกว่านี้นะ แต่ก็จำได้เท่านี้แหละ พอดีตอนเรียนก็ไม่ได้จดละเอียด ปีนี้ก็ลืมไปเยอะแล้ว สมองมันไม่ค่อยเก็บข้อมูลพวกนี้เท่าไหร่ แต่ถ้าถามอะไรเกี่ยวกับการกิน ฉันจำได้หมด ฮ่าๆๆ

จิตวิทยาจบไปทำงานอะไรได้บ้าง

จบจิตวิทยามาทำงานอะไรได้บ้างเหรอ? เยอะแยะเลยนะ เพื่อนฉันหลายคนจบมาทางนี้ แต่ละคนก็ไปคนละทางเลยอ่ะ

• นักจิตวิทยาคลินิก นี่แหละเยอะสุด เพื่อนฉันคนนึงทำงานโรงพยาบาลเอกชน อีกคนเปิดคลินิกเองเลย เหนื่อยนะแต่รายได้ดี ปีนี้เห็นเขาลงทุนซื้อคอนโดใหม่ด้วย

• นักจิตวิทยาพัฒนาการ อันนี้ก็มีนะ ส่วนใหญ่ทำงานกับเด็กๆ แบบเด็กเล็กๆเลยนะ เห็นเพื่อนทำงานศูนย์เด็กเล็ก แล้วก็มีที่ทำงานโรงเรียนอนุบาลด้วย งานน่ารักดี แต่เหนื่อยมากก

• ด้านทรัพยากรมนุษย์ เพื่อนอีกคนได้งาน HR บริษัทใหญ่ เขาบอกว่าใช้ความรู้ทางจิตวิทยาช่วยในการคัดเลือกพนักงาน แล้วก็ดูแลพนักงาน มันก็ช่วยได้เยอะอยู่นะ

• ครูแนะแนว นี่ก็อีกทางเลือก แต่ต้องสอบบรรจุนะ ไม่ใช่ว่าจบปุ๊บได้เลย ต้องมีใบประกอบวิชาชีพด้วยนะ รู้จักคนนึงสอนอยู่โรงเรียนดังแถวบ้านฉัน

• เจ้าหน้าที่มูลนิธิ อันนี้เพื่อนฉันทำงานมูลนิธิช่วยเหลือเด็ก งานหนักนะ แต่ได้บุญเยอะ เห็นเขาบอกปีนี้ได้ทุนไปอบรมต่างประเทศด้วย

จริงๆ ยังมีอีกเยอะนะ อย่างนักจิตวิทยาชุมชน นักจิตวิทยาเด็ก นักจิตวิทยาด้านการปรึกษา แต่ฉันไม่ค่อยรู้รายละเอียดเท่าไหร่ ลองหาข้อมูลเพิ่มดูนะ เยอะจริงๆ แล้วแต่ความสนใจเลยล่ะ แต่ละอย่างก็แตกต่างกันไป ลองดูว่าตัวเองชอบอะไรมากกว่า สำคัญมากๆเลย

เป็นนักจิตวิทยา ยากไหม

เป็นนักจิตวิทยานี่นะ... โห ถามว่ายากไหม? เอาจริง ๆ ตอนแรกอะ คิดว่า "หมู" เลย เพราะชอบอ่าน ชอบฟังเรื่องคนอื่นอยู่แล้วไง แต่พอลองมาเรียนจริง ๆ จัง ๆ ที่คณะจิตวิทยา จุฬาฯ นี่แหละ (ปี 2560 นะ ตอนนั้น) โอ๊ย! ไม่ใช่แค่ฟังเรื่องชาวบ้านแล้วจบ! มันคือการขุด! เจาะ! ลึก! ลงไปในจิตใจคนอะ เข้าใจปะ?

ตอนเรียนวิชาสถิติเพื่อการวิจัยทางจิตวิทยา (โคตรชื่อยาว) นี่คือแบบ... หัวจะระเบิด! คือต้องเข้าใจตัวเลข ต้องวิเคราะห์ผลออกมาให้ได้ว่ามัน "บอกอะไร" เกี่ยวกับพฤติกรรมคน ไม่ใช่แค่คำนวณ!

แต่พอได้ฝึกงานจริง ๆ ที่โรงพยาบาล (ปี 2563 ช่วงโควิดพอดี!) นี่แหละคือของจริง! เจอเคสคนไข้ซึมเศร้า โควิดลงปอด เครียดเรื่องงาน เรื่องครอบครัว... โอ้โห! สารพัดปัญหาที่ถาโถมเข้ามา คือตอนนั้นไม่ได้แค่ "ฟัง" แล้วนะ แต่ต้อง "ช่วย" เขาหาทางออกให้ได้ ต้องเป็นทั้งนักวิเคราะห์ ทั้งเพื่อน ทั้งที่ปรึกษา... คือมันกดดันนะเว้ย! บางทีกลับบ้านมาคือเบลอไปเลยอะ คิดแต่ว่า "วันนี้เราช่วยเขาได้จริง ๆ หรอวะ?"

สรุปง่าย ๆ คือ:

• ยาก: ถ้าคิดว่าแค่ชอบฟังเรื่องชาวบ้านแล้วจะเป็นนักจิตวิทยาได้ง่าย ๆ
• ไม่ยาก: ถ้าใจรักจริง ๆ พร้อมจะเรียนรู้และพัฒนาตัวเองตลอดเวลา
• ความรู้สึกส่วนตัว: เหนื่อย กดดัน แต่โคตรภูมิใจที่ได้ช่วยคน! (แต่เรื่องสถิตินี่ยังหลอนอยู่เลย!)

เพิ่มเติม (เผื่อใครสนใจ):

• วิชาที่ต้องตั้งใจเป็นพิเศษ: สถิติเพื่อการวิจัย, จิตวิทยาพัฒนาการ, จิตวิทยาคลินิก
• สิ่งที่สำคัญที่สุด: Empathy (ความเข้าใจความรู้สึกของผู้อื่น), การรับฟังอย่างตั้งใจ, การไม่ตัดสินคนอื่น
• สิ่งที่ควรเตรียมใจ: บางเคสอาจจะหนักหนาเกินกว่าที่เราจะรับไหว ต้องรู้จักดูแลตัวเองด้วย!
• ข้อดี: ได้เข้าใจตัวเองมากขึ้น, ได้เรียนรู้เรื่องความสัมพันธ์, ได้เป็นส่วนหนึ่งในการเปลี่ยนแปลงชีวิตคนอื่นให้ดีขึ้น

สุดท้ายแล้ว ถ้าใจมันเรียกร้อง อยากจะเข้าใจมนุษย์ อยากจะช่วยเหลือคนอื่น... ก็ลุยเลย! แต่วางแผนดีๆ เตรียมรับมือกับความท้าทายต่างๆ ด้วยนะ โชคดี!