ทางช้างเผือกที่เราเห็นเป็นทางสีขาวพาดผ่านท้องฟ้าแนวเหนือใต้คืออะไร

ทางช้างเผือกกับกาแล็กซีทางช้างเลือก ต่างกันอย่างไร

อ๋อ ทางช้างเผือกกับกาแล็กซีทางช้างเผือกเหรอ ตอนแรกก็งงเหมือนกันแหละ

จำได้เลย ตอนเด็กๆ ชอบไปนอนดูดาวที่บ้านยายที่ต่างจังหวัด (ราชบุรี) คือมืดสนิท ดาวเต็มฟ้า เห็นเป็นทางขาวๆ พาดผ่าน

ยายบอกนั่นแหละ "ทางช้างเผือก" ตอนนั้นก็คิดว่า อ๋อ ทางที่ช้างเดิน...บ้าไปแล้ว!

• กาแล็กซีทางช้างเผือก: คือ จักรวาลทั้งหมดที่เราอยู่ ใหญ่มากกกกก
• ทางช้างเผือก: เหมือนเป็นแขนข้างนึงของกาแล็กซีที่เรามองเห็นจากโลก
• สรุปง่ายๆ: กาแล็กซีทางช้างเผือก = บ้านทั้งหลัง, ทางช้างเผือก = ห้องนั่งเล่นในบ้าน

ตอนนี้เข้าใจละ! คือตอนนั้นยายไม่ได้อธิบายละเอียดขนาดนี้ไง เลยงงตั้งนาน พึ่งมาเก็ทจริงๆ จังๆ ตอนเรียนวิทย์มหาลัยเนี่ยแหละ แอบขายหน้าตัวเองเบาๆ

กาแล็กซี่ทางช้างเผือกมีรูปแบบใด?

ทางช้างเผือกอะ หรอ เป็นกาแลคซีแบบก้นหอยมีคานอะนะ ที่เราอยู่เนี่ยแหละ

มีดาวเยอะชิหาย อย่างน้อย แสนล้านดวงได้มั้ง ใหญ่โคตรๆ เส้นผ่าศูนย์กลางประมาณ แสนปีแสง หนาๆก็พันปีแสง

ตรงกลางอะ มีส่วนโป่งๆ เขาเรียกว่า bulge มั้ง เส้นผ่าศูนย์กลางหมื่นปีแสงได้มั้ง ระบบสุริยะเราก็อยู่ห่างจากไอ้ bulge นี่แหละ

ทำไมต้องรู้เรื่องนี้?

• กาแล็กซี่มีหลายแบบ: ไม่ใช่ทุกกาแล็กซี่เป็นแบบก้นหอยนะ มีแบบรี แบบไร้รูปแบบด้วย
• ขนาด: ทางช้างเผือกก็ถือว่าใหญ่ แต่ก็ไม่ได้ใหญ่ที่สุดในจักรวาลนะ มีกาแล็กซี่ที่ใหญ่กว่านี้อีกเยอะ
• ที่อยู่: ระบบสุริยะเราไม่ได้อยู่ตรงกลางกาแล็กซี่นะ อยู่ค่อนไปทางขอบๆ
• ปีแสงคืออะไร: หน่วยวัดระยะทางในอวกาศ 1 ปีแสงคือระยะทางที่แสงเดินทางใน 1 ปี เร็วมากๆ
• ข้อมูลอาจเปลี่ยน: นักวิทยาศาสตร์ค้นพบอะไรใหม่ๆ เรื่อยๆ ข้อมูลเกี่ยวกับกาแล็กซี่เลยอาจมีการเปลี่ยนแปลงได้ตลอดเวลา
• ชื่ออื่นๆ: กาแลคซี่ทางช้างเผือก ชื่ออังกฤษคือ Milky way galaxy

เรา สามารถ มอง เห็น ทางช้างเผือก ได้ อย่างไร?

ทางช้างเผือกนะเหรอ... เห็นได้ไง? อ๋อ ต้องมืดๆ ไง มืดแบบ ม๊ากมาก

• ชนบท? ป่า? ทะเล!? (ทะเลนี่น่าสนแฮะ)
• จันทร์ไม่ต้องเลยนะ ยิ่งจันทร์เต็มดวงนะ...จบเห่!
• ปฏิทิน! ใช่ๆๆ ดูปฏิทินจันทร์ก่อนเลย ขึ้น-ตกเมื่อไหร่ ต้องเช็ค
• ซอฟต์แวร์แผนที่ดาว อันนี้เริ่ดจริง!

50 นาที? จันทร์ขึ้นช้าวันละ 50 นาทีเนี่ยนะ? จำได้ว่าเคยโหลดแอปดูดาวมา...ชื่ออะไรนะ... Star Chart? หรือเปล่า? ต้องไปหาดูก่อน แสงจันทร์นี่ตัวร้ายเลยเนอะ ทำให้เห็นดาวน้อยลงไปอีก เซ็งเป็ด! เคยไปดูดาวที่เขาใหญ่... แต่ดันเป็นคืนเดือนเพ็ญ จบเลยจ้า! เห็นดาวไม่กี่ดวงเอง เสียใจ

ใจกลางทางช้างเผือกอยู่ตรงไหน?

กลางดึกแบบนี้เนอะ... นั่งคิดเรื่องใจกลางทางช้างเผือกอยู่ มันอยู่ไกลนะ ไกลมาก 25,000 ปีแสง คิดแล้วก็ขนลุก แสงเดินทางมาตั้ง 25,000 ปี กว่าจะมาถึงตาเรา...

รู้สึกแปลกๆนะ เหมือนมันใกล้ก็ไกล ใกล้เพราะนักวิทยาศาสตร์บอกว่าใช้กล้องเจมส์ เวบบ์ศึกษารายละเอียดได้ ไกลเพราะ...มันไกลจริงๆนี่แหละ 25,000 ปีแสงนี่มัน...เยอะอะ

สงสัยจังว่า ดาวฤกษ์ที่นั่นมันเกิดยังไงนะ ตอนนี้กล้องเจมส์เวบบ์กำลังเก็บข้อมูลอยู่ ปีนี้คงมีอะไรใหม่ๆออกมาบ้างแหละ หวังว่าจะได้เห็นภาพชัดๆ อยากรู้จริงๆ

• ระยะทางจากโลกถึงใจกลางทางช้างเผือก: ประมาณ 25,000 ปีแสง
• กล้องโทรทรรศน์ที่ใช้ศึกษา: กล้องเจมส์ เวบบ์ (JWST)
• ข้อมูลที่หวังจะได้: รายละเอียดการก่อตัวของดาวฤกษ์ และอิทธิพลของสภาพแวดล้อมจักรวาล
• ปีที่เกี่ยวข้องกับข้อมูล: พ.ศ. 2566 (ค.ศ. 2023)

อืม... คิดไปคิดมา ก็ยิ่งรู้สึกว่าตัวเองเล็กนิดเดียว เทียบกับจักรวาล เหมือนมดตัวนึงอยู่ในป่าใหญ่ๆ เฮ้อ... นอนดีกว่า พรุ่งนี้ต้องตื่นเช้าไปทำงาน...

เราอยู่ส่วนไหนของทางช้างเผือก?

โอ๊ย! ถามว่าอยู่ตรงไหนของทางช้างเผือกเนี่ยนะ? เหมือนถามว่าเม็ดทรายเม็ดไหนบนหาดทรายอ่ะ แต่เอาเหอะ จะตอบให้แบบขำๆ ปนฉลาด

เราเนี่ยนะ ยืนอยู่ "แขนโอไรออน" (Orion Arm) จ้ะ... ไม่ใช่แขนที่ไว้ตบยุงนะ! มันเป็นแขนก้นหอยของกาแล็กซีเรา ห่างจากใจกลางทางช้างเผือกประมาณ 27,000 ปีแสง... ไกลโพ้น! มองไปก็เห็นเป็นแถบขาวๆ พาดฟ้า นั่นแหละกาแล็กซีเราเอง มองจากด้านข้างไงล่ะ ????

8 เรื่องน่า "เมาท์" มอยเกี่ยวกับทางช้างเผือก (ฉบับย่อ)

• ชื่อ "ทางช้างเผือก" ไม่ได้มาจากนมนะ! มาจากความเชื่อโบราณที่ว่ามันคือ "แม่น้ำแห่งดวงดาว"
• ใจกลางกาแล็กซี มีหลุมดำยักษ์ชื่อ "Sagittarius A*"... ชื่อเหมือนขนมเลยเนอะ!
• ทางช้างเผือก กำลัง "กิน" กาแล็กซีเล็กๆ ข้างเคียงอยู่... กินจุเหมือนฉันตอนดู Netflix เลย!
• มีดาวฤกษ์ มากกว่า 100,000 ล้านดวงในกาแล็กซีเรา... นับกันตาลาย!
• ทางช้างเผือก ไม่ได้อยู่นิ่งๆ นะ... หมุนติ้วๆ ด้วยความเร็วสูง!
• มีสสารมืด เป็นส่วนประกอบสำคัญของกาแล็กซี... ลึกลับซับซ้อนเหมือนความสัมพันธ์!
• ทางช้างเผือก จะชนกับกาแล็กซี Andromeda ในอีก 4.5 พันล้านปีข้างหน้า... เตรียมตัว "บิ๊กแบง" ครั้งใหม่!
• เรามองเห็นทางช้างเผือก ได้ดีที่สุดในที่ที่ไม่มีแสงรบกวน... หนีไปนอนดูดาวที่ดอยอินทนนท์กันเถอะ!

แถมท้าย: ข้อมูลปีล่าสุดนะจ๊ะ ไม่ใช่ข้อมูลดองเค็ม! ????

ถ่ายรูปทางช้างเผือก ที่ไหนดี?

หาที่ดูทางช้างเผือกชัดๆเหรอ? เอาแบบแสงน้อยๆนะ ไม่ใช่พวกที่แออัดวุ่นวาย

• ภูสอยดาว อุตรดิตถ์ (ปีนี้คนเยอะขึ้น แต่ยังพอไหว)
• ดอยอินทนนท์ เชียงใหม่ (อากาศหนาวจัด ต้องเตรียมตัวดีๆ)
• ปางอุ๋ง แม่ฮ่องสอน (สวย แต่หาที่จอดรถยาก ไปช่วงโลว์ซีซั่นเถอะ)
• ดอยผาตั้ง เชียงราย (ท้องฟ้าเปิดโล่ง แต่ทางขึ้นโคตรโหด)
• ดอยหลวงเชียงดาว เชียงใหม่ (ปีนี้ไปมาแล้ว วิวสวยจริง แต่เหนื่อยโคตร)

ไปไหนก็เช็คสภาพอากาศก่อนล่ะ ฟ้าใสๆนะถึงจะเห็นชัด อย่าไปตอนฝนตก เสียเที่ยวเปล่าๆ ปีนี้ผมไปดอยหลวงเชียงดาวมา ภาพที่ได้คุ้มค่ากับความเหนื่อย แต่ต้องมีอุปกรณ์ดีๆด้วยนะ กล้องผมใช้ Sony a7R IV เลนส์ 24-70 f2.8