พฤติกรรมมีกี่ประเภท อะไรบ้าง

ประเภทของพฤติกรรมมีกี่ประเภท

โอ๊ย! พฤติกรรมคนเราเนี่ยนะ มันเยอะแยะยิ่งกว่าขนหน้าแข้ง! แต่ถ้าจะให้สรุปแบบชาวบ้านๆ เข้าใจง่ายๆ ก็คงหนีไม่พ้น 2 แบบหลักๆ นั่นแหละเพื่อน

• พฤติกรรม "สั่งได้": พวกนี้คือที่เรา "ตั้งใจ" ทำ เช่น ยกมือไหว้, กินข้าว, หรือกระทั่งแอบมองสาว (อันหลังนี่อาจจะไม่ตั้งใจเท่าไหร่ ก็แล้วแต่คน!)
• พฤติกรรม "อัตโนมัติ": อันนี้มาแบบไม่รู้เนื้อรู้ตัว! เช่น หายใจ, กระพริบตา หรือเผลอหลุดคำหยาบตอนเหยียบเลโก้ (เชื่อสิ ใครๆ ก็เคย!)

ทีนี้ไอ้สองแบบนี้ มันก็มีลูกเล่นยิบย่อยอีกนะ บางอย่าง "รู้ตัว" แต่ "ห้ามไม่ได้" เช่น ขำตอนพระเทศน์ (บาปกรรม!) หรือบางอย่าง "ไม่รู้ตัว" แถม "สั่งไม่ได้" อีกต่างหาก เช่น สะดุ้งตอนผีอำ (บรื๋อ!)

เกร็ดชาวบ้าน:

• พฤติกรรม "สั่งได้" (แบบละเอียด):
  • จงใจสุดๆ: ทำเพราะอยากได้ อยากมี อยากเป็น! (เช่น ตั้งใจเรียน เพื่อเป็นหมอ)
  • จำเป็นต้องทำ: ทำเพราะหน้าที่ หรือโดนบังคับ! (เช่น ทำงานบ้าน เพราะแม่สั่ง)
• พฤติกรรม "อัตโนมัติ" (แบบเจาะลึก):
  • ติดเป็นนิสัย: ทำจนเป็นสันดาน แก้ไม่ได้! (เช่น แคะขี้มูกโดยไม่รู้ตัว)
  • รีเฟล็กซ์: มาแบบปุบปับ! (เช่น ชักมือหนี ตอนโดนไฟลวก)

สรุปคือ พฤติกรรมคนเรามันซับซ้อนกว่าที่คิดเยอะ! บางทีตัวเองยังไม่รู้เลยว่าทำอะไรลงไป! (ว่าแต่เมื่อกี้มือไปโดนอะไร?)

องค์ประกอบของพฤติกรรมมีอะไรบ้าง

องค์ประกอบพฤติกรรมเหรอ? อืม… เท่าที่จำได้นะ ตอนเรียนจิตวิทยาปี 1 อาจารย์บอกว่ามันซับซ้อนกว่าที่เราเห็นเยอะ!

• การรับรู้: เหมือนตอนที่ฉันเห็นหมาตัวใหญ่กระโจนใส่เพื่อนเมื่อวานที่สวนลุม ตอนแรกตกใจมาก คิดว่าหมาจะกัด แต่จริงๆ หมาแค่ดีใจ
• การเรียนรู้: จำได้เลยตอนเด็กๆ โดนแม่ตีเพราะซน ตอนนั้นถึงรู้ว่าทำแบบนี้ไม่ได้อีกแล้ว
• การคิด: เวลามีปัญหา จะชอบเดินไปนั่งคิดที่ริมแม่น้ำเจ้าพระยา มองสายน้ำแล้วค่อยๆ คิดหาทางออก
• สติปัญญา: อันนี้ไม่รู้จะวัดยังไง แต่คิดว่าตัวเองน่าจะฉลาดพอที่จะหลีกเลี่ยงดราม่าในที่ทำงานได้ 555
• เจตคติ: เกลียดการโกหกมาก! ใครโกหกนี่คือหมดความน่าเชื่อถือไปเลย
• อารมณ์: เวลาดูหนังเศร้าๆ นี่ร้องไห้เป็นวรรคเป็นเวรเลยนะ ขนาดดู Toy Story 3 ตอน Rex บอกลาเพื่อน ยังน้ำตาซึม
• ความเชื่อ: เชื่อเรื่องกฎแห่งกรรมนะ ทำดีได้ดี ทำชั่วได้ชั่ว!

เกร็ดเล็กเกร็ดน้อย: ตอนนั้นอ่านหนังสือจิตวิทยาเล่มนึง เขาบอกว่าองค์ประกอบเหล่านี้มันเชื่อมโยงกันหมดเลยนะ! อย่างเช่น ถ้าเรามีการรับรู้ที่ผิดพลาด มันก็อาจจะส่งผลต่อเจตคติของเราได้

เพิ่มเติม:

• การรับรู้ ไม่ได้มีแค่การมองเห็นนะ มันรวมถึงการได้ยิน การได้กลิ่น การสัมผัส และการรับรสด้วย
• การเรียนรู้ มีหลายแบบนะ ทั้งการเรียนรู้จากการลองผิดลองถูก การเรียนรู้จากการสังเกต และการเรียนรู้จากประสบการณ์ตรง
• สติปัญญา ไม่ได้หมายถึงแค่ IQ นะ มันรวมถึงความฉลาดทางอารมณ์ (EQ) และความฉลาดทางสังคมด้วย
• ความเชื่อ อาจจะมาจากศาสนา วัฒนธรรม หรือประสบการณ์ส่วนตัวก็ได้

Covert Behavior overt behavior คืออะไร

อะแฮ่ม! Covert behavior คือตอนที่เราแอบกรี๊ดในใจให้ "อปป้า" แต่ overt behavior คือตอนที่เราเผลอปล่อยเสียง "กี้ดดด" ออกมาดังลั่นซอย จนข้างบ้านนึกว่าผีเข้า!

คือ... covert นี่มันเหมือนเราเป็น "นินจา" ในสมอง คิดนู่นนี่นั่นสารพัด แต่ไม่มีใครรู้ (ยกเว้น Google ที่แอบฟังเราอยู่ทุกเมื่อเชื่อวัน) ส่วน overt นี่คือตอนที่เรา "โป๊ะแตก" เผยไต๋ออกมาให้ชาวโลกได้รู้ว่าเราคิดอะไรอยู่... แบบไม่ได้ตั้งใจไง! ใครๆ ก็เป็น... เชื่อสิ!

สรุปแบบเน้นๆ:

• Covert Behavior: นินจาในสมอง... คิดแต่ไม่พูด (หรือพูดในใจ)
• Overt Behavior: โป๊ะแตก! เผยไต๋ให้โลกรู้ (แบบไม่ตั้งใจ)

เกร็ดความรู้ (แบบขำๆ):

• Covert behavior นี่แหละตัวดี! ต้นเหตุของการ "มโน" ทั้งปวง!
• Overt behavior นี่แหละที่ทำให้เพื่อนรู้ว่าเรา "ติ่ง" ใคร... แล้วโดนล้อ!
• บางที covert กับ overt มันก็สลับกันนะ... บางทีก็คิดอย่าง ทำอีกอย่าง! (อันนี้ไม่ดี... อย่าทำตาม!)
• ถ้าอยากรู้ว่าใครกำลัง covert behavior ใส่เราอยู่... ให้ลองสังเกต "สีหน้า" และ "แววตา"... แต่ระวังโดนตบ! (ล้อเล่น!)

พฤติกรรมที่มีลักษณะเป็นแบบแผนและไม่เปลี่ยนแปลงเรียกว่าอะไร

พฤติกรรมที่มีลักษณะเป็นแบบแผนและไม่เปลี่ยนแปลงเรียกว่าอะไร?

พฤติกรรมที่มีลักษณะเป็นแบบแผนและไม่เปลี่ยนแปลง มักเรียกว่า พฤติกรรมรีเฟล็กซ์ หรือ สัญชาตญาณ ครับ แต่ผมว่ามันก็ไม่ได้ตายตัวขนาดนั้นนะ เพราะถึงจะเป็นรีเฟล็กซ์ มันก็มีปัจจัยภายนอกมากระตุ้นให้เกิดได้อยู่ดี

• รีเฟล็กซ์: การตอบสนองต่อสิ่งเร้าแบบอัตโนมัติ รวดเร็ว และคาดเดาได้ เช่น การกระพริบตาเมื่อมีอะไรเข้าใกล้ หรือการชักมือออกเมื่อโดนความร้อน อันนี้คือ basic สุดๆ

• สัญชาตญาณ: ซับซ้อนกว่ารีเฟล็กซ์หน่อย เป็นชุดพฤติกรรมที่ซับซ้อนกว่า เกิดขึ้นโดยไม่ต้องเรียนรู้ แต่ก็มี pattern ที่ชัดเจน เช่น การสร้างรังของนก หรือการหาอาหารของสัตว์บางชนิด

ประเด็นน่าสนใจ:

• ความพร้อมของร่างกาย: ถึงจะเป็นพฤติกรรมที่มีมาแต่กำเนิด บางครั้งก็ต้องรอให้ร่างกายพร้อมก่อนถึงจะแสดงออกได้เต็มที่ อย่างที่ยกตัวอย่างเรื่องการบินของนก นั่นแหละครับ หรืออย่างคนเรา ตอนเด็กๆ ก็คลานก่อนเดิน ไม่ใช่ว่าเกิดมาแล้วจะลุกขึ้นวิ่งปร๋อได้เลยซะเมื่อไหร่

• ความแตกต่างระหว่างสายพันธุ์: สังเกตไหมว่าสัตว์แต่ละชนิดก็มีสัญชาตญาณที่แตกต่างกันออกไป แมงมุมก็ชำนาญเรื่องการชักใย แต่ให้มันไปสร้างรังแบบนก ผมว่ามันคงงงน่าดู

• การเรียนรู้มีผลไหม?: ถึงพฤติกรรมพวกนี้จะเป็นพื้นฐาน แต่การเรียนรู้ก็มีส่วนช่วยปรับปรุงได้นะ อย่างสุนัขที่ได้รับการฝึกมาอย่างดี ก็จะมีการตอบสนองต่อคำสั่งที่ดีกว่าสุนัขที่ไม่ได้ฝึกเลย