องค์ประกอบของพฤติกรรม Behavior มีอะไรบ้าง

พฤติกรรม (Behavior) มีกี่ประเภท

เออออ พฤติกรรมเนี่ย มีตั้งหลายแบบเลยนะ จำได้คร่าวๆ สองแบบใหญ่ๆ คือพวกที่มีมาตั้งแต่เกิดอะ กับพวกที่เรียนรู้มาเอง

• พวกที่เกิดมาก็เป็นเลย ก็มีอีก 3 แบบย่อยๆ แบบโอเรียนเทชัน แบบรีเฟล็กซ์ อีกอันนึงจำชื่อไม่ได้แล้วอ่ะ แต่เป็นรีเฟล็กซ์ต่อเนื่องอะไรประมาณนั้นแหละ จำไม่ค่อยได้เท่าไหร่ นานมากแล้วที่เรียนอ่ะ สมัยมหาลัยปี 2

• อีกแบบ ที่เรียนรู้มา อันนี้เยอะกว่า มีตั้งแต่การลอกเลียนแบบ การปรับตัว การพิมพ์เขียว โน่นนี่นั่นอีกเพียบ เยอะจนจำไม่ได้หมดอะ เรียนเหนื่อยมากตอนนั้น สอบตกชีวะด้วย ฮือออ

ปีนี้ ฉันไม่ได้เรียนอะไรเกี่ยวกับพฤติกรรมเพิ่มแล้วนะ แต่เท่าที่จำได้ก็ประมาณนี้แหละ อาจจะไม่ครบถ้วนสมบูรณ์ แต่ก็พยายามแล้วนะ อิอิ ขอโทษด้วยที่จำไม่ค่อยได้ สมองฉันมันไม่ค่อยดี ????

พฤติกรรม (Behavior) หมายถึงข้อใด *

พฤติกรรม? ง่ายๆ เลยครับ! คือการแสดงออกของมนุษย์ (หรือสัตว์ก็ได้นะ แมวผมชอบเอาหัวถูขาผมเป็นพฤติกรรมประจำตัวเลย!) ที่เกิดจากปฏิกิริยาต่อสิ่งเร้ารอบตัว ไม่ว่าจะเป็นเสียงดังปังๆ จากดอกไม้ไฟปีใหม่ 2567 หรือความรู้สึกหิวโหยท้องร้องจ๊อกๆ ตอนบ่ายสอง

มันครอบคลุมหมดแหละครับ ตั้งแต่การกระดิกนิ้ว ไปจนถึงการตัดสินใจลงทุนหุ้น อาจจะตั้งใจทำ หรือไม่ตั้งใจก็ได้ บางทีก็พึงประสงค์ บางทีก็ไม่พึงประสงค์ (อย่างเช่นตอนผมเผลอส่งข้อความผิดคนไป!) สำคัญคือสังเกตได้ วัดได้ และวิเคราะห์ได้ด้วย

• พฤติกรรมที่ตั้งใจ: อย่างการวางแผนเที่ยวทะเลปีนี้ หรือตั้งใจเรียนเพื่อสอบให้ผ่าน นี่คือพฤติกรรมที่มีการคิดวางแผนล่วงหน้า
• พฤติกรรมที่ไม่ตั้งใจ: เผลอหลับคาคีย์บอร์ดตอนทำงาน หรือสะดุ้งตกใจตอนได้ยินเสียงฟ้าผ่า นี่คือปฏิกิริยาตอบสนองโดยธรรมชาติ
• พฤติกรรมพึงประสงค์: ช่วยเหลือคนอื่น ทำงานอย่างมีประสิทธิภาพ หรือแค่ยิ้มให้คนแปลกหน้า
• พฤติกรรมไม่พึงประสงค์: ขับรถเร็วเกินกำหนด พูดจาหยาบคาย หรือเล่นเกมส์จนลืมกินข้าว (อย่างผมนี่แหละ!)

เห็นมั้ยครับ มันซับซ้อนกว่าที่คิดเยอะ เหมือนกับการแกะปริศนา แต่ละชิ้นส่วนคือปัจจัยต่างๆ ที่มากระทบ ผลลัพธ์ก็คือพฤติกรรมที่ออกมา แถมยังเปลี่ยนแปลงได้ตลอดเวลาตามสถานการณ์อีกด้วย ชีวิตมันสนุกตรงนี้แหละครับ! ลองสังเกตพฤติกรรมของคนรอบข้างดูสิครับ อาจจะค้นพบอะไรแปลกใหม่ก็ได้นะ (แต่ระวังโดนมองว่าแอบมองเขาละ!)

(หมายเหตุ: ข้อมูลปี 2567 เป็นข้อมูลปัจจุบันแล้วนะครับ)

พฤติกรรมมีกี่ประเภท อะไรบ้าง

พฤติกรรมเนี่ยนะ? โอ้โห, เรื่องใหญ่กว่าที่คิดเยอะเลย! แบ่งง่ายๆ ก็ 2 แบบ แต่ข้างในซับซ้อนกว่าดู TikTok ตอนตีสองอีก

1. พฤติกรรมภายนอก (Overt Behavior): อันนี้ก็ชัดเจน เหมือนดาราออกงาน ใครๆ ก็เห็น! เดิน กิน นอน พูด จาม...ทำอะไรให้ชาวบ้านเห็นน่ะ ใช่หมด! พวกชอบโชว์พาวนี่ถนัดนัก

2. พฤติกรรมภายใน (Covert Behavior): อันนี้สิของจริง! เหมือนความคิดในหัวเรา...ไม่มีใครรู้หรอกว่าเรากำลังวางแผนจะกินไก่ทอดตอนเที่ยง หรือแอบนินทาเจ้านายในใจ (อย่าบอกใครนะ!) มันคือความคิด ความรู้สึก อารมณ์ ที่ซ่อนไว้ข้างใน

แถมท้าย...แบบรู้แล้วจะอึ้ง:

• พฤติกรรมเปลี่ยนได้: เหมือนเสื้อผ้าแฟชั่นน่ะแหละ! ถ้าอยากเป็นคนที่ดีขึ้น ก็แค่เปลี่ยนพฤติกรรม (พูดง่ายกว่าทำเยอะ!)
• พฤติกรรม = นิสัย?: ไม่เสมอไป! พฤติกรรมคือการกระทำเฉพาะหน้า แต่นิสัยคือสิ่งที่ทำซ้ำๆ จนเป็นเรื่องปกติ (เหมือนกินมาม่าทุกวันจนเบื่อ...แต่ก็ยังกิน!)
• พฤติกรรม vs สัญชาตญาณ: สัญชาตญาณคือสิ่งที่ติดตัวมาแต่เกิด แต่พฤติกรรมเกิดจากการเรียนรู้และประสบการณ์ (เหมือนหมาที่รู้ว่าต้องอ้อนตอนอยากกินข้าว!)
• พฤติกรรมกับสุขภาพ: เกี่ยวกันสุดๆ! กินคลีน ออกกำลังกาย นอนให้พอ...พฤติกรรมดี สุขภาพก็ดีตาม (แต่ถ้ากินแต่หมูกระทะ...ก็ตัวใครตัวมันนะจ๊ะ!)
• พฤติกรรมเลียนแบบ: อันนี้อันตราย! เห็นเพื่อนทำอะไรก็ทำตาม...บางทีก็ไม่ดีต่อสุขภาพ (เหมือนเห็นเพื่อนกินเหล้าแล้วเท่ห์...สุดท้ายก็เมาแอ๋!)

สรุป: พฤติกรรมเหมือนกล่องเครื่องมือสารพัดประโยชน์ จะใช้สร้างสรรค์หรือทำลาย ก็อยู่ที่เราจะเลือกใช้อะไร!

พฤติกรรมแบ่งออกเป็น 2 ลักษณะอะไรบ้าง

พฤติกรรมแบ่งเป็น 2 แบบเหรอ? อืม... งงเล็กน้อย งั้นลองคิดดูนะ...

• พฤติกรรมภายนอก (Overt Behavior) เห็นชัดๆ เลย แบบว่าทำอะไรก็รู้ เช่น เดิน วิ่ง กิน พูด อะไรทำนองนี้ ปีนี้ฉันสังเกตเพื่อนที่ทำงานชอบกินขนมปังปิ้งตอนบ่ายทุกวันเลย เป็นพฤติกรรมภายนอกชัดๆ แปลกดีนะ

• พฤติกรรมภายใน (Covert Behavior) อันนี้ลึกซึ้งกว่า คิดในใจ รู้สึก จินตนาการ แบบที่คนอื่นไม่เห็น เช่น ฉันกำลังคิดถึงแผนการเที่ยวปีใหม่ คิดจะไปเขาใหญ่ดีมั้ยนะ? หรือจะไปทะเลดี? ปีที่แล้วไปทะเลมาแล้ว ปีนี้เปลี่ยนบรรยากาศมั้ย? อืมมมม... อันนี้คือพฤติกรรมภายใน คนอื่นไม่รู้หรอกว่าฉันคิดอะไรอยู่

อ้อ! แล้ว behavior คืออะไรนะ? มันก็คือการกระทำของคนน่ะแหละ สังเกตได้ เห็นได้ ไม่ต้องเดา ง่ายๆ เลย

สรุปก็คือ แบ่งเป็นภายนอกกับภายใน จบ! ง่ายๆ ไม่ต้องคิดมาก ไปนอนดีกว่า พรุ่งนี้ต้องทำงาน เหนื่อยจัง

Covert Behavior overt behavior คืออะไร

Covert Behavior กับ Overt Behavior มันคืออารายยย? อธิบายแบบเพื่อนคุยกันเลยนะ

เอางี้ สมมติว่าแกเห็นคนที่เราแอบชอบเดินมา... ใจอะเต้นตึกตักๆๆๆๆ อยากจะกรี๊ดดดดดด แต่ทำได้แค่ยิ้มมุมปากเบาๆ ในใจนี่คือแบบ โอ้มายก้อดดดด อันเนี้ยแหละ Covert Behavior คืออาการภายในที่เราเก็บไว้คนเดียว ยังไม่แสดงออก

แต่พอเค้าเดินเข้ามาทัก "หวัดดี" แล้วแกตอบกลับไปว่า "หวัดดีค้าบบบบ" พร้อมยิ้มหวานส่งสายตาปิ๊งๆๆๆๆ อันนี้คือ Overt Behavior คือพฤติกรรมที่แสดงออกมาให้คนอื่นเห็นไง เข้าใจยัง? ง่ายๆ แค่นี้แหละ!

สรุปสั้นๆ:

• Covert: อาการภายใน เก็บไว้คนเดียว
• Overt: แสดงออกให้คนอื่นเห็น

แถมๆๆ (ข้อมูลเพิ่มเติม เผื่ออยากรู้ลึกขึ้น):

• Covert Behavior ไม่ได้มีแค่เรื่องความรักนะ มันรวมถึงความคิด ความรู้สึก ที่เราไม่ได้แสดงออกมา เช่น แกอาจจะโกรธเจ้านายมากกกกก แต่ก็ต้องฝืนยิ้ม เพราะเดี๋ยวโดนไล่ออก อันนี้ก็ covert!
• Overt Behavior ก็มีหลายแบบ ตั้งแต่พูดจา ท่าทาง การกระทำ ทุกอย่างที่คนอื่นเห็นได้อะ
• บางที covert กับ overt มันก็ไปด้วยกัน เช่น แกอาจจะยิ้ม (overt) แต่ในใจคิดว่า "เมื่อไหร่จะถึงวันศุกร์" (covert) อะไรแบบนี้
• สำคัญ: เข้าใจเรื่องพวกนี้ ช่วยให้เราเข้าใจตัวเองและคนอื่นมากขึ้นนะ!
• จิตวิทยาเรียกพฤติกรรม covert อีกอย่างว่า พฤติกรรมภายใน
• พฤติกรรม overt เป็นสิ่งที่สังเกตและวัดผลได้ง่ายกว่า
• การวิเคราะห์ทั้งสองอย่างช่วยให้เข้าใจบุคลิกภาพได้ดีขึ้น
• การเรียนรู้และปรับเปลี่ยนพฤติกรรมต้องอาศัยความเข้าใจทั้งสองด้าน
• บางครั้งพฤติกรรม covert อาจส่งผลต่อ overt โดยที่เราไม่รู้ตัว
• เช่น ความเชื่อ (covert) ส่งผลต่อการตัดสินใจ (overt)

หวังว่าแกจะเก็ทนะ! ถ้าไม่เข้าใจอีก ถามมาได้เลย!

พฤติกรรมภายในกับพฤติกรรมภายนอกแตกต่างกันอย่างไร

อืม... กลางคืนแบบนี้ นึกอะไรเรื่อยเปื่อยไปหมดเลยนะ

พฤติกรรมภายในกับภายนอกเนี่ย มันต่างกันสิ ชัดเจนเลย ภายในมันคือความรู้สึก ความคิด ที่เราเก็บไว้ ส่วนภายนอกคือสิ่งที่คนอื่นเห็น การกระทำ คำพูด ท่าทาง

มันก็เหมือน... ฉันคิดถึงแฟนเก่า เศร้ามาก น้ำตาคลอเบ้าเลย แต่ฉันก็พยายามยิ้ม แสร้งทำเป็นปกติเวลาเจอเพื่อน นั่นแหละ ภายในกับภายนอก

• ภายใน: เศร้า คิดถึง อยากร้องไห้
• ภายนอก: ยิ้ม พูดคุยปกติ ไม่แสดงอาการอะไร

ความสัมพันธ์ของมันก็คือ… ภายในมันเป็นต้นเหตุ เป็นตัวกำหนดว่าภายนอกจะเป็นยังไง แต่ไม่ได้หมายความว่ามันจะตรงกันเป๊ะๆทุกครั้ง บางทีเราก็ปิดบัง บางทีเราก็แสดงออกเกินจริง

การศึกษาพฤติกรรมภายในมันยากนะ เราเห็นแต่ภายนอก ต้องพยายามวิเคราะห์ เดาเอา จากคำพูด กิริยา อาการ มันก็ไม่เคยแม่นยำซะทีเดียว ฉันก็พยายามทำความเข้าใจตัวเอง แต่ก็ยังงงๆอยู่ดี

ปีนี้ฉันลองเรียนรู้จิตวิทยาเบื้องต้น มันช่วยให้เข้าใจตัวเองและคนอื่นได้มากขึ้น แต่ก็ยังมีอีกเยอะที่ฉันยังไม่เข้าใจเลย

• พฤติกรรมที่แสดงออก (ภายนอก): การแสดงออกทางสีหน้า ท่าทาง การพูด การแต่งตัว ฯลฯ (ตัวอย่าง: วันนี้ฉันแต่งตัวโทนสีเข้ม เพราะรู้สึกหดหู่)
• สาเหตุที่แท้จริง (ภายใน): อารมณ์ ความรู้สึก ความคิด ความเชื่อ (ตัวอย่าง: ฉันทะเลาะกับเพื่อนสนิท)

บางทีฉันก็คิดว่า การจะเข้าใจคนอื่นมันยากจัง แม้แต่ตัวเอง ฉันก็ยังไม่เข้าใจตัวเองดีพอเลย

พฤติกรรมภายในและภายนอกแตกต่างกันอย่างไร

ต่างกันโคตรๆเลยอ่ะ พฤติกรรมภายนอกนี่คือสิ่งที่เห็นได้ชัด แบบการพูดจา การแสดงออกทางสีหน้า ท่าทาง อะไรพวกนี้ไง แต่พฤติกรรมภายในมันลึกกว่าเยอะ เป็นความคิด ความรู้สึก อารมณ์ ที่ซ่อนอยู่ข้างใน บางทีก็แสดงออกไม่ชัดเจนด้วย

มันเชื่อมโยงกันนะ คือความรู้สึกในใจมันจะแสดงออกมาทางพฤติกรรมภายนอก เช่น ถ้าเรารู้สึกดี ก็ยิ้มแย้มแจ่มใส แต่ถ้าโกรธ ก็อาจจะทำหน้าบึ้ง พูดเสียงดัง อะไรทำนองนั้น แต่ก็ไม่เสมอไปหรอก บางคนเก่งมาก ซ่อนความรู้สึกเก่ง ภายนอกดูปกติ แต่ข้างในปั่นป่วนมาก

พูดง่ายๆ พฤติกรรมภายในเป็นต้นเหตุ พฤติกรรมภายนอกเป็นผลลัพธ์ อยากรู้ความรู้สึกคน ก็ดูจากการแสดงออก แต่ก็ต้องระวังด้วย เพราะบางทีคนเราก็แสดงออกไม่ตรงกับความรู้สึกเสมอไป

• พฤติกรรมภายนอก: สิ่งที่สังเกตได้ง่าย เช่น การพูด การกระทำ สีหน้า ท่าทาง
• พฤติกรรมภายใน: ความคิด ความรู้สึก อารมณ์ ซ่อนเร้น ยากต่อการสังเกต
• ความสัมพันธ์: พฤติกรรมภายในเป็นตัวกำหนดพฤติกรรมภายนอก แต่ไม่ใช่เสมอไป

ปีนี้ไปอบรมเรื่องการวิเคราะห์พฤติกรรมมา ได้ความรู้เยอะเลย เจอเคสที่คนแสดงออกภายนอกดูดีมาก แต่จริง ๆ แล้วมีปัญหาภายในเยอะ ก็เลยยิ่งมั่นใจว่า การสังเกตพฤติกรรมภายนอกอย่างเดียว มันไม่พอ ต้องพยายามเข้าใจให้ลึกกว่านั้น ถึงจะเข้าใจคนได้จริงๆ

คำว่าพฤติกรรม (Behavior )หมายถึงอะไรแบ่งเป็นกี่ประเภทอะไรบ้าง

Behavior อ่ะนะ ง่ายๆ เลย คือการกระทำต่างๆ ที่คนเราทำ แล้วคนอื่นเค้ามองเห็นได้ สังเกตได้อ่ะ

เออ แล้วมันมีหลายแบบนะ ถ้าแบ่งแบบว่า แสดงออกมาให้เห็นไหม ก็

• พฤติกรรมภายนอก: อันนี้คือแบบเห็นชัดๆ เลย เดิน กิน พูด คุย อะไรแบบนี้อ่ะ
• พฤติกรรมภายใน: อันนี้จะยากหน่อย มันเป็นความคิด ความรู้สึกข้างใน ที่เราอาจจะไม่ได้แสดงออกมาตรงๆ อ่ะ

แล้วก็แบ่งอีกแบบนึงนะ ว่ามันปกติรึเปล่า

• พฤติกรรมปกติ: ก็คือสิ่งที่คนส่วนใหญ่ทำกันอ่ะ ไม่มีอะไรแปลก
• พฤติกรรมผิดปกติ/เบี่ยงเบน: อันนี้คือแบบที่มันไม่เหมือนคนอื่น เค้าอาจจะมองว่าแปลกๆ หรือไม่โอเค

เกร็ดความรู้เพิ่มเติมนิดหน่อย:

• สมัยก่อนตอนเรียน อาจารย์ชอบยกตัวอย่างว่า การ "คิด" อ่ะ เป็นพฤติกรรมภายในนะ แต่จริงๆ แล้วมันก็ส่งผลต่อพฤติกรรมภายนอกของเราอยู่ดี
• พฤติกรรมบางอย่างอาจจะปกติในสังคมนึง แต่อาจจะไม่ปกติในอีกสังคมนึงก็ได้ ต้องดูบริบทด้วย
• เรื่องพฤติกรรมเบี่ยงเบนอ่ะ มันมีเส้นบางๆ กั้นอยู่ บางทีก็ต้องดูหลายๆ อย่างประกอบกันก่อนที่จะตัดสินว่ามันผิดปกติจริงๆ รึเปล่า
• บางคนก็มีพฤติกรรมแปลกๆ นะ แต่ก็ไม่ได้เดือดร้อนใคร ก็ไม่เห็นจะเป็นไรเลย
• สำคัญ: ถ้าสงสัยว่าตัวเองหรือคนใกล้ชิดมีพฤติกรรมที่น่ากังวล ปรึกษาผู้เชี่ยวชาญดีที่สุดนะ
• ตอนนี้นักจิตวิทยาเค้ามีแนวคิดใหม่ๆ เยอะเลยนะ เกี่ยวกับเรื่องพฤติกรรม ลองไปอ่านดูได้
• พฤติกรรมของเรามันเปลี่ยนไปได้เรื่อยๆ นะ ขึ้นอยู่กับประสบการณ์ที่เราเจอ
• การเข้าใจเรื่องพฤติกรรม ช่วยให้เราเข้าใจตัวเองและคนอื่นมากขึ้นนะเออ

ข้อใดคือพฤติกรรมโมเลกุล (molecular Behavior)

ดวงตะวันลับขอบฟ้าแล้ว ท้องฟ้าสีครามอ่อนๆ คล้ายผ้าไหมผืนบาง โปรยปรายแสงระยิบระยับ เหมือนดวงดาวนับล้านกำลังกระซิบเรื่องราวลึกลับ

• พฤติกรรมโมเลกุล คืออะไรกันนะ... มันละเอียดอ่อนเหลือเกิน เหมือนละอองฝนบนใบไม้ เบาบางแต่ทรงพลัง

ลมเย็นพัดผ่าน พาเอาความคิดฟุ้งซ่านไปไกล... เหมือนการเคลื่อนไหวของโมเลกุล เงียบเชียบแต่มีชีวิตชีวา

• การเต้นของหัวใจ... จังหวะแผ่วเบา แต่หนักแน่น เหมือนเสียงกลองที่บรรเลงบทเพลงแห่งชีวิต

ฉันนั่งมองแสงไฟระยิบระยับจากเมือง คิดถึงความลึกลับซับซ้อน ของร่างกายมนุษย์

• คลื่นสมอง... คลื่นแห่งความคิด ความรู้สึก ความทรงจำ... ล่องลอยไปตามกระแสจิต

ปีนี้ 2024 เทคโนโลยีการแพทย์ก้าวหน้ามาก ช่วยให้เรารู้จัก

• ความดันโลหิต... แรงดันที่ขับเคลื่อนชีวิต แต่บางครั้งก็กดดัน เหมือนแรงกดจากภูเขาสูง

ความลี้ลับของพฤติกรรมโมเลกุล ยังคงเป็นปริศนาที่น่าค้นหา เหมือนดวงดาวบนท้องฟ้า ไกลแสนไกล แต่มองเห็นได้ด้วยกล้องโทรทรรศน์ หรือเครื่องมือทางวิทยาศาสตร์ที่ทรงพลัง เช่นเดียวกับที่เราต้องอาศัยเครื่องมือทางการแพทย์เพื่อสังเกต และวัดค่าต่างๆอย่างแม่นยำ

พฤติกรรมใดเป็นแบบ Molar

โอ๊ย...ถามมาได้! พฤติกรรมแบบโมลาร์น่ะเหรอ ก็ไอ้ที่เห็นกันจะๆ นี่แหละ! แบบว่า...เห็นปุ๊บ รู้ปั๊บ ไม่ต้องพึ่งกล้องจุลทรรศน์!

• ยืน: ก็คนมันอยากยืน ทำไม๊? จะให้คลานสี่ขาเหมือนหมาเหรอ?
• เดิน: เบื่อยืนแล้วไง ก็ต้องเดินดิ จะให้ลอยได้เหมือนผีเหรอ?
• นั่ง: ขี้เกียจเดินแล้ว ก็ต้องนั่งพักบ้างดิ โธ่...ชีวิต!
• นอน: หมดแรงแล้วโว้ย! ขอนอนเอาแรงแป๊บ!

ส่วนไอ้โมเลกุลอะไรนั่น...ช่างมัน! เรื่องวิทย์ๆ อย่ามายุ่งกับข้า! ปวดหัว! ข้าขอแค่กินอิ่ม นอนหลับ ก็พอแล้ว! ใครอยากวัดความดัน วัดคลื่นสมอง เชิญตามสบาย! ข้าขอบาย!

เพิ่มเติม:

• สังเกตดีๆ: บางทีคนยืน อาจจะกำลังเมื่อยขา! คนนั่ง อาจจะกำลังวางแผนยึดครองโลก! (อันหลังนี่ล้อเล่นนะ!)
• อย่าตัดสินคนจากภายนอก: ถึงจะเห็นเขานอน ก็อย่าคิดว่าเขาขี้เกียจ! บางทีเขาอาจจะกำลังฝันถึงเลขเด็ด!
• ชีวิตมันสั้น: ทำในสิ่งที่อยากทำ! กินในสิ่งที่อยากกิน! นอนในที่ที่อยากนอน! (แต่ระวังคนอื่นจะว่าเอานะ!)