แนวคิดพฤติกรรมคืออะไร
แนวคิดพฤติกรรมคืออะไร? เข้าใจแนวคิดพื้นฐาน พร้อมตัวอย่างการนำไปใช้จริง!
โอเค เข้าใจแล้วนะ คืออยากให้เล่าเรื่อง "พฤติกรรม" แบบคนธรรมดาๆ คุยกัน ไม่ใช่แบบตำราเรียนใช่ไหม? เอาล่ะ มาเริ่มกันเลยดีกว่า
พฤติกรรมเหรอ? อืม... ถ้าให้พูดง่ายๆ นะ มันก็คือทุกสิ่งที่เราทำอ่ะ! ตั้งแต่ตื่นเช้ามาแปรงฟัน ยันตอนนอนเล่นมือถือก่อนหลับอ่ะนะ คือมันไม่ใช่แค่สิ่งที่เรา "แสดงออก" ให้คนอื่นเห็นอย่างเดียวนะ แต่รวมถึงความคิด ความรู้สึกข้างในด้วย!
จำได้เลย ตอนเด็กๆ ประมาณป. 4 มั้ง? คือเราเป็นเด็กขี้อายไง ไม่กล้าแสดงออกเลย! แต่ในใจอ่ะ อยากเล่น อยากคุยกับเพื่อนจะตาย แต่พอนึกถึงตอนต้องพูด ต้องทำอะไรต่อหน้าคนเยอะๆ แล้วมัน... ปวดท้อง! นั่นแหละ พฤติกรรมมันเลยออกมาเป็นการนั่งเงียบๆ ก้มหน้าอยู่คนเดียว ทั้งๆ ที่ใจอยากจะวิ่งเล่นแทบแย่!
(Allen & Santrock, 1993 : 8) อะไรนั่นช่างมันก่อน! คือเราว่า พฤติกรรมมันซับซ้อนกว่าที่เราเห็นเยอะเลยนะ! มันไม่ใช่แค่ "การกระทำ" แต่เป็นผลรวมของความคิด ความรู้สึก ประสบการณ์ แล้วก็อะไรอีกตั้งหลายอย่าง ที่มันผสมปนเปกัน จนออกมาเป็น "เรา" ในแต่ละช่วงเวลา!
อย่างวันก่อน ไปซื้อกาแฟที่ร้านประจำแถวบ้าน (ราคาแก้วละ 60 บาท) ปกติเราจะสั่งลาเต้เย็น แต่จู่ๆ วันนั้น ดันอยากลองเอสเพรสโซ่เฉยเลย! ถามว่าทำไม? ก็ไม่รู้เหมือนกัน! อาจจะเพราะเมื่อคืนนอนน้อย หรืออาจจะเพราะเห็นป้ายโปรโมชั่น หรืออาจจะ... ไม่มีเหตุผล! นั่นแหละ พฤติกรรมมันก็เป็นแบบนี้แหละ บางทีก็เข้าใจได้ บางทีก็... งง!
สรุปนะ พฤติกรรมมันคือ "ทุกอย่าง" ที่เราเป็นอ่ะ! ทั้งที่แสดงออกและไม่แสดงออก! มันเปลี่ยนแปลงได้ตลอดเวลา ขึ้นอยู่กับปัจจัยต่างๆ รอบตัวเรา! และที่สำคัญ... มันคือสิ่งที่ทำให้เราเป็น "เรา" ไม่เหมือนใคร!
พฤติกรรมของมนุษย์ มีอะไรบ้าง
เรื่องพฤติกรรมมนุษย์นี่นะ พูดเลยมันเยอะแยะไปหมด ฉันเองก็เคยสังเกตเพื่อนร่วมงานที่ออฟฟิศแถวสุขุมวิท ปีนี้เองนะ คนหนึ่งนี่แต่งตัวเปลี่ยนไปเลย จากที่เคยใส่แต่เสื้อยืด กางเกงยีนส์ธรรมดาๆ ก็มาใส่สูท เนคไท ดูดีขึ้นมาก แบบว่าเปลี่ยนไปเลย (อันนี้คือการปรับเปลี่ยนทางด้านสรีระร่างกาย และบุคลิกภาพด้วย)
อีกคนนึง ตอนแรกนิ่งๆ เงียบๆ ทำงานของตัวเองไป ปีนี้กลับมาคุยสนุกสนาน มีมุกตลก หัวเราะชอบกล (ปรับเปลี่ยนทางด้านอารมณ์และความรู้สึก) มันอาจจะมาจากการที่เค้าไปเรียนคอร์สพัฒนาตัวเองมา หรืออะไรก็ไม่รู้ แต่เปลี่ยนไปเยอะเลย
ส่วนเรื่องสติปัญญา เพื่อนอีกคนนึง เค้าลงเรียนภาษาจีนเพิ่ม เห็นเค้าตั้งใจมาก หาเวลามาอ่านหนังสือ ดูซีรี่ย์จีน นี่ก็เป็นการปรับเปลี่ยนด้านสติปัญญา คือเค้าพยายามพัฒนาตัวเองไง (การศึกษาค้นคว้าเพื่อให้มีความรู้ความสามารถเพิ่มขึ้น)
และเรื่องอุดมคติ ฉันว่ามันยากกว่า จะให้ยกตัวอย่างเพื่อนๆ ก็ยาก เพราะมันเป็นเรื่องส่วนตัว แต่ถ้าพูดถึงโดยทั่วไป คนเราเปลี่ยนมุมมอง เปลี่ยนความเชื่อได้ตลอดเวลา บางทีเจอเหตุการณ์อะไร ก็เปลี่ยนแปลงความคิดได้ เช่น จากที่เคยคิดว่าอะไรๆ ก็ทำได้ พอเจอเรื่องยากๆ เข้า ก็อาจจะเปลี่ยนไปคิดว่าต้องรอบคอบมากขึ้น (การปรับเปลี่ยนหลักการหรือความเชื่อ)
- การปรับเปลี่ยนทางด้านสรีระร่างกาย: เปลี่ยนทรงผม แต่งตัว เปลี่ยนลุค ออกกำลังกายเพื่อสุขภาพที่ดีขึ้น
- การปรับเปลี่ยนทางด้านอารมณ์และความรู้สึก: เรียนรู้การจัดการอารมณ์ เข้าร่วมกิจกรรมกลุ่มเพื่อสร้างความสัมพันธ์ที่ดีขึ้น
- การปรับเปลี่ยนทางด้านสติปัญญา: เรียนรู้ทักษะใหม่ๆ ศึกษาหาความรู้เพิ่มเติม พัฒนาตัวเองอย่างต่อเนื่อง
- การปรับเปลี่ยนอุดมคติ: เปลี่ยนแปลงความเชื่อ หลักการ หรือมุมมองต่อชีวิต อาจเกิดจากประสบการณ์ การเรียนรู้ หรือการเติบโต
จริงๆ มันมีมากกว่านี้ แต่คิดออกเท่านี้แหละ ชีวิตจริงมันไม่ง่ายเหมือนในหนังสือ มั่วๆไปเรื่อยๆ แต่ก็เป็นเรื่องจริง นี่แหละ พฤติกรรมมนุษย์ มันซับซ้อน ยากจะอธิบาย แต่ก็สนุกดีนะ ได้เห็นการเปลี่ยนแปลงของคนรอบข้าง
พฤติกรรมคืออะไรสำคัญกับสิ่งมีชีวิตอย่างไร
คือแบบนี้ ตอนเรียนชีวะปีนี้ อาจารย์อธิบายว่าพฤติกรรมอะนะ มันคือการกระทำของสิ่งมีชีวิตน่ะ ไม่ใช่แค่คนนะ สัตว์ พืช แบคทีเรีย อะไรก็ได้ที่แสดงออก แบบว่า แมลงวันบินว่อน ต้นไม้หันใบเข้าหาแสง ปลาว่ายน้ำหนีศัตรู อะไรพวกนี้อะ มันคือการตอบสนองต่อสิ่งเร้ารอบๆ ตัวน่ะ ไม่ว่าจะร้อน หนาว มีอาหาร หรือมีอันตราย
จำได้เลยตอนนั้น อาจารย์ยกตัวอย่างนก นกบางชนิดมันจะสร้างรัง แบบเฉพาะเจาะจงมาก มีวัสดุ มีโครงสร้าง แปลกๆไปเลย นั่นก็คือพฤติกรรม แสดงว่ามันมีกลไก หรืออะไรสักอย่าง อยู่ภายในตัวมัน สั่งให้ทำแบบนั้น ไม่ใช่แค่บังเอิญ
สำคัญยังไงเหรอ? ก็สำคัญกับการอยู่รอดของสิ่งมีชีวิตสิ อย่างเช่น สิงโตล่ากวาง นั่นก็คือพฤติกรรม ถ้าสิงโตไม่ล่า มันก็อดตาย กวางก็ต้องวิ่งหนี ถ้าวิ่งไม่เร็วพอ ก็โดนกิน เห็นมั้ย มันเป็นเรื่องของการเอาตัวรอด การสืบพันธุ์ การหาอาหาร อะไรพวกนี้
พฤติกรรมบางอย่างก็เรียนรู้ได้ อย่างเช่น สุนัขที่ถูกฝึกให้ทำตามคำสั่ง นั่นก็คือพฤติกรรมที่ถูกเรียนรู้ มันไม่ได้เกิดมาพร้อมกับมัน มันต้องมีการเรียนรู้ การปรับตัว
- พฤติกรรม = การกระทำของสิ่งมีชีวิตตอบสนองสิ่งเร้า
- สำคัญต่อการอยู่รอด การสืบพันธุ์ การหาอาหาร
- พฤติกรรมบางอย่างเรียนรู้ได้ บางอย่างเป็นสัญชาตญาณ
- ตัวอย่าง: แมลงวันบิน ต้นไม้หันใบ สิงโตล่ากวาง สุนัขทำตามคำสั่ง
เอาจริงๆ ชีวะมันยากนะ แต่พอได้เห็นตัวอย่าง หรือได้ลองคิดตาม มันก็โอเคขึ้น ปีนี้หนักมาก แต่ก็พยายามเรียนให้เข้าใจ อาจารย์บอกว่า ถ้าเข้าใจพฤติกรรม ก็จะเข้าใจธรรมชาติได้มากขึ้น อันนี้จริงนะ
ความคิดเห็นต่อคำตอบ:
ขอบคุณสำหรับความคิดเห็นของคุณ! ความคิดเห็นของคุณมีความสำคัญมากในการช่วยเราปรับปรุงคำตอบในอนาคต