ผอ โรงพยาบาล ระดับอะไร

ผอ โรงพยาบาล ระดับอะไร: รพศ รพท และ รพช ต่างกันอย่างไร

การทำความเข้าใจเกี่ยวกับตำแหน่ง ผอ โรงพยาบาล ระดับอะไร ช่วยให้เห็นโครงสร้างการบริหารงานและการกำหนดระดับตำแหน่งที่แตกต่างกันตามประเภทและขนาดของสถานพยาบาลในสังกัดกระทรวงสาธารณสุขอย่างชัดเจนเพื่อประโยชน์ในการศึกษาข้อมูลสายงาน

ตำแหน่ง ผอ โรงพยาบาล ระดับอะไร ในระบบราชการไทย

คำถามที่ว่า ผอ โรงพยาบาล ระดับอะไร นั้น มีคำตอบที่ขึ้นอยู่กับประเภท ขนาด และค่างานของโรงพยาบาลแต่ละแห่งในสังกัดกระทรวงสาธารณสุขเป็นสำคัญ โดยทั่วไป ตำแหน่งผู้อำนวยการโรงพยาบาลศูนย์และโรงพยาบาลทั่วไปจัดเป็นประเภทอำนวยการ ระดับสูง ขณะที่ผู้อำนวยการโรงพยาบาลชุมชนจะเป็นตำแหน่งประเภทวิชาการ ระดับเชี่ยวชาญ หรือระดับชำนาญการพิเศษ และผู้อำนวยการโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลจะเป็นประเภทวิชาการหรืออำนวยการ ระดับต้น แต่มีหนึ่งปัจจัยสำคัญเกี่ยวกับการปรับขึ้นระดับตำแหน่งที่คนส่วนใหญ่มักเข้าใจผิด - ซึ่งเราจะมาเจาะลึกกันในส่วนของเกณฑ์การคัดเลือกด้านล่าง

การจัดระดับตำแหน่งของผู้บริหารโรงพยาบาลในประเทศไทยได้มีการปรับเปลี่ยนนับตั้งแต่การปฏิรูประบบราชการจากระบบซีมาเป็นระบบแท่งในปี 2552 โดยการกำหนดระดับตำแหน่งไม่ได้พิจารณาเฉพาะชื่อตำแหน่ง ผู้อำนวยการ เพียงอย่างเดียว แต่จะพิจารณาจากองค์ประกอบหลายด้าน ได้แก่ จำนวนเตียงผู้ป่วย ความซับซ้อนของเทคโนโลยีทางการแพทย์ ขอบเขตพื้นที่การดูแล ประชาชนในเขตรับผิดชอบ และงบประมาณที่ต้องบริหารจัดการ การเข้าใจโครงสร้างระดับตำแหน่งนี้จะช่วยให้บุคลากรทางการแพทย์มองเห็นเส้นทางความก้าวหน้าในสายอาชีพได้อย่างเป็นรูปธรรม

ระดับตำแหน่ง ผอ. โรงพยาบาลศูนย์และโรงพยาบาลทั่วไป (รพศ./รพท.)

ผู้อำนวยการโรงพยาบาลศูนย์และโรงพยาบาลทั่วไปจัดอยู่ในประเภทตำแหน่งอำนวยการ ระดับสูง ซึ่งมีความเทียบเท่ากับตำแหน่งผู้อำนวยการกองหรือเทียบเท่าระดับ 9 เดิมตามโครงสร้างระบบซี

โรงพยาบาลศูนย์และโรงพยาบาลทั่วไปเป็นสถานพยาบาลระดับทุติยภูมิและตติยภูมิที่มีขนาดตั้งแต่ 200 ถึงมากกว่า 500 เตียงขึ้นไป ทำหน้าที่รับส่งต่อผู้ป่วยที่มีความซับซ้อนของโรคจากโรงพยาบาลขนาดเล็ก ผู้ดำรงตำแหน่งผู้อำนวยการในระดับนี้จึงต้องรับผิดชอบการบริหารจัดการบุคลากรทางการแพทย์จำนวนหลายร้อยถึงหลายพันคน พร้อมทั้งดูแลการบริหารงบประมาณแผ่นดินและเงินบำรุงโรงพยาบาลที่มีมูลค่ามหาศาล

ขอบเขตภาระงานและคุณสมบัติของผู้บริหารระดับอำนวยการสูง

การก้าวขึ้นสู่ตำแหน่งอำนวยการระดับสูงในโรงพยาบาลศูนย์และโรงพยาบาลทั่วไป ผู้สมัครจะต้องผ่านการประเมินวิสัยทัศน์ ผลงานทางวิชาการ และค่างานอย่างเข้มงวด

พูดกันตามตรง การบริหารโรงพยาบาลระดับนี้ไม่ใช่เรื่องง่าย - เพราะ ผอ. ต้องรับบทบาทนักบริหารเต็มตัว - นอกจากการดูแลมาตรฐานการรักษาทางการแพทย์แล้ว ยังต้องบริหารจัดการความขัดแย้ง จัดสรรทรัพยากรให้คุ้มค่า และประสานงานกับหน่วยงานภายนอกทั้งภาครัฐและเอกชน ผู้ที่จะดำรงตำแหน่งนี้ได้จึงต้องผ่านการอบรมหลักสูตรนักบริหารการสาธารณสุขระดับสูง (นบส.) และมีประสบการณ์ในการบริหารจัดการสถานพยาบาลมาอย่างยาวนาน

ระดับตำแหน่ง ผอ. โรงพยาบาลชุมชน (รพช.)

สำหรับโรงพยาบาลชุมชนซึ่งเป็นสถานพยาบาลระดับอำเภอ ตำแหน่งผู้อำนวยการโรงพยาบาลจัดเป็นตำแหน่งประเภทวิชาการ สายงานแพทย์ ในระดับเชี่ยวชาญ หรือระดับชำนาญการพิเศษ

ระดับตำแหน่งของ ผอ. โรงพยาบาลชุมชน จะผันแปรตามขนาดของโรงพยาบาลและค่างานที่ได้รับประเมิน โดยโรงพยาบาลชุมชนขนาดใหญ่ที่มีจำนวนเตียงตั้งแต่ 90 ถึง 120 เตียงขึ้นไป ตำแหน่งผู้อำนวยการมักจะได้รับการกำหนดค่างานให้เป็น ผอ โรงพยาบาลชุมชน ระดับเชี่ยวชาญ (เทียบเท่าระดับ 9 เดิม) ในขณะที่โรงพยาบาลชุมชนขนาดเล็ก เช่น ขนาด 10 ถึง 30 เตียง ตำแหน่งผู้อำนวยการจะเริ่มต้นที่ ระดับชำนาญการพิเศษ (เทียบเท่าระดับ 8 เดิม)

บทบาทคู่อันท้าทาย: แพทย์ผู้รักษาและนักบริหาร

จุดเด่นของผู้อำนวยการโรงพยาบาลชุมชนคือการดำรงตำแหน่งในสายงานวิชาการแพทย์ ซึ่งแตกต่างจากผู้อำนวยการโรงพยาบาลศูนย์ที่เป็นสายงานอำนวยการ

หมอหลายคน - รวมถึงตัวผมเองในช่วงที่เริ่มทำหน้าที่บริหารโรงพยาบาลชุมชนใหม่ๆ - เคยตั้งคำถามกับตัวเองว่าจะแบ่งเวลารักษาคนไข้กับงานเอกสารอย่างไร การเป็น ผอ. รพช. หมายความว่าในยามเช้าคุณอาจจะต้องเข้าตรวจคนไข้ในหอผู้ป่วย แต่ในยามบ่ายคุณต้องเข้าประชุมงบประมาณและแก้ปัญหาระบบยาขาดแคลน เป็นบทบาทคูณสองที่ต้องใช้ทั้งความเชี่ยวชาญทางคลินิกและความอดทนสูงมาก

ระดับตำแหน่ง ผอ. โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล (รพ.สต.)

ผู้อำนวยการโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล มีระดับตำแหน่งอยู่ในประเภทวิชาการ ระดับชำนาญการ หรือระดับชำนาญการพิเศษ และในบางแห่งอาจกำหนดเป็นประเภทอำนวยการ ระดับต้น

โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลเป็นสถานพยาบาลระดับปฐมภูมิที่กระจายตัวอยู่ในระดับตำบลทั่วประเทศ ผู้ดำรงตำแหน่งผู้อำนวยการ รพ.สต. มักจะเป็นบุคลากรสาธารณสุขในสายงานนักวิชาการสาธารณสุข พยาบาลวิชาชีพ หรือเจ้าพนักงานสาธารณสุข ที่เติบโตมาจากระดับปฏิบัติการ การบริหาร รพ.สต. เน้นหนักไปที่งานส่งเสริมสุขภาพ การป้องกันโรค การควบคุมโรคติดต่อ และการดูแลผู้ป่วยเรื้อรังในชุมชนร่วมกับอสม.

ผลกระทบจากการถ่ายโอน รพ.สต. ไปสังกัด อบจ.

การถ่ายโอนภารกิจ รพ.สต. ไปยังองค์การบริหารส่วนจังหวัด ได้นำมาซึ่งการปรับโครงสร้างตำแหน่งและกรอบอัตรากำลังของผู้อำนวยการ รพ.สต. ใหม่

กระบวนการถ่ายโอนภารกิจทำให้เกิดการกำหนดตำแหน่งผู้อำนวยการ รพ.สต. เป็นประเภทอำนวยการท้องถิ่น ระดับต้น ในหลายพื้นที่ ซึ่งช่วยเปิดโอกาสให้ข้าราชการสาธารณสุขก้าวเข้าสู่สายงานบริหารส่วนท้องถิ่นที่มีกรอบเงินเดือนและวิทยฐานะชัดเจนยิ่งขึ้น ถือเป็นอีกหนึ่งเส้นทางความก้าวหน้าสำหรับบุคลากรสาธารณสุขระดับปฐมภูมิ

เส้นทางความก้าวหน้าและการครองตำแหน่ง ผอ. โรงพยาบาล

การเข้าสู่ตำแหน่งผู้อำนวยการโรงพยาบาลในสังกัดกระทรวงสาธารณสุข มีเกณฑ์คุณสมบัติเฉพาะสำหรับตำแหน่งและเงื่อนไขระยะเวลาการครองตำแหน่งที่ชัดเจน

ความเข้าใจผิดสำคัญที่ได้เกริ่นไว้ในตอนต้น คือหลายคนคิดว่าเมื่อได้รับแต่งตั้งเป็น ผอ. โรงพยาบาล แล้วจะได้ขึ้นระดับอำนวยการสูงหรือระดับเชี่ยวชาญในทันที แต่ในความเป็นจริง ผู้บริหารต้องดำรงตำแหน่งในระดับชำนาญการพิเศษหรืออำนวยการต้นมาแล้วไม่น้อยกว่าระยะเวลาที่ ก.พ. กำหนด พร้อมทั้งต้องผ่านการประเมินค่างานของสถานพยาบาลแห่งนั้นด้วย หากโรงพยาบาลมีค่างานไม่ถึง ระดับตำแหน่ง ผอ โรงพยาบาล กระทรวงสาธารณสุข เกณฑ์ระดับตำแหน่งของผู้อำนวยการก็จะไม่สามารถขยับขึ้นเป็นระดับเชี่ยวชาญหรืออำนวยการสูงได้

เปรียบเทียบระดับตำแหน่งและภาระงานของ ผอ. โรงพยาบาลแต่ละประเภท

ผู้อำนวยการโรงพยาบาลศูนย์ / โรงพยาบาลทั่วไป (รพศ./รพท.)

• โรงพยาบาลขนาดใหญ่ 200 ถึงมากกว่า 500 เตียงขึ้นไป

• ประเภทอำนวยการ ระดับสูง

• เน้นการบริหารจัดการระบบภาพรวม บุคลากรจำนวนมาก และงบประมาณระดับสูง

• เทียบเท่าระดับ 9 เดิม หรือผู้อำนวยการกอง

ผู้อำนวยการโรงพยาบาลชุมชน (รพช.)

• โรงพยาบาลระดับอำเภอ ขนาด 10 ถึง 120 เตียง

• ประเภทวิชาการ ระดับเชี่ยวชาญ หรือระดับชำนาญการพิเศษ

• บริหารโรงพยาบาลระดับอำเภอ ควบคู่กับการให้บริการตรวจรักษาทางคลินิก

• เทียบเท่าระดับ 8 ถึงระดับ 9 เดิม (ขึ้นกับขนาด รพ. และค่างาน)

ผู้อำนวยการโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล (รพ.สต.)

• สถานพยาบาลระดับปฐมภูมิในระดับตำบล

• ประเภทวิชาการ/อำนวยการ ระดับต้น หรือระดับชำนาญการพิเศษ

• เน้นงานส่งเสริมสุขภาพ ป้องกันโรค และการดูแลสุขภาพปฐมภูมิในชุมชน

• เทียบเท่าระดับ 7 ถึงระดับ 8 เดิม

เส้นทางการเติบโตของ นพ.สมเกียรติ จากแพทย์ปฏิบัติการสู่ ผอ. รพช. ระดับเชี่ยวชาญ

นพ.สมเกียรติ เข้ารับตำแหน่งผู้อำนวยการโรงพยาบาลชุมชนขนาด 60 เตียง ในจังหวัดขอนแก่น ขณะดำรงตำแหน่งนายแพทย์ชำนาญการพิเศษ เขาต้องเผชิญปัญหางบประมาณติดลบและการลาออกของพยาบาลเนื่องจากภาระงานหนัก

ช่วงแรกเขาพยายามแก้ไขด้วยการเพิ่มเวรและสั่งการแบบบนลงล่าง แต่กลับทำให้บุคลากรเกิดความเครียดสูงขึ้นและขอย้ายเพิ่มอีก 3 คนภายในเวลาเพียงสองเดือน ความพยายามบริหารแบบเดี่ยวล้มเหลวไม่เป็นท่า

เขาจึงเปลี่ยนแนวทางด้วยการเข้าร่วมการอบรมหลักสูตรนักบริหารการสาธารณสุข ปรับระบบจัดซื้อจัดจ้าง และขอประเมินค่างานเพิ่มขยายเตียงบริการเพื่อยกย่องขวัญกำลังใจบุคลากร

หลังจากผ่านไปสามปี โรงพยาบาลขยายเป็น 90 เตียง นพ.สมเกียรติ ได้รับการประเมินเลื่อนตำแหน่งเป็น นายแพทย์ ระดับเชี่ยวชาญ (เทียบเท่าระดับ 9) และโรงพยาบาลสามารถกลับมามีงบประมาณเป็นบวกได้สำเร็จ