ต่อมน้ำลายอักเสบอยู่ตรงไหน

ต่อมน้ำลายอักเสบอยู่ตรงไหน? ตำแหน่งและจุดที่พบบ่อย

อาการต่อมน้ำลายอักเสบอยู่ตรงไหนเป็นข้อสงสัยสำคัญของผู้ที่มีอาการบวมบริเวณใบหน้าและลำคอ การทำความเข้าใจตำแหน่งและอาการเบื้องต้นช่วยให้รับมือได้อย่างถูกต้องและป้องกันภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรง

ต่อมน้ำลายอักเสบอยู่ตรงไหนและมีตำแหน่งสำคัญอย่างไร

อาการบวมหรือเจ็บปวดบริเวณใบหน้าและลำคออาจเป็นสัญญาณเตือนที่เกี่ยวข้องกับระบบต่อมน้ำลาย โดยต่อมน้ำลายหลักในร่างกายมนุษย์มีอยู่ด้วยกัน 3 คู่ ซึ่งตั้งอยู่ในตำแหน่งที่แตกต่างกันอย่างชัดเจน(cite: 1) การทำความเข้าใจว่าต่อมน้ำลายอักเสบอยู่ตรงไหนจึงต้องพิจารณาจากตำแหน่งของต่อมเหล่านี้เป็นหลัก(cite: 1) ไม่ว่าจะเป็นบริเวณหน้าใบหู ใต้ขากรรไกร หรือใต้พื้นช่องปาก(cite: 1)

ตำแหน่งของต่อมน้ำลายหลักทั้ง 3 คู่

ต่อมน้ำลายใต้หูหรือ Parotid Gland เป็นต่อมที่มีขนาดใหญ่ที่สุด ตั้งอยู่บริเวณหน้าหูและลามลงมาจนถึงมุมกราม(cite: 1) เมื่อเกิดการอักเสบ บริเวณแก้มจะบวมขึ้นอย่างเห็นได้ชัดเจน ซึ่งเป็นลักษณะเด่นที่มักพบได้ในโรคคางทูม/link ต่อมาคือต่อมน้ำลายใต้ขากรรไกรหรือ Submandibular Gland ซึ่งอยู่บริเวณใต้กระดูกขากรรไกร(cite: 1) หากเกิดความผิดปกติหรือมีการอักเสบ ผู้ป่วยจะสามารถคลำพบก้อนบวมบริเวณใต้คางหรือใต้กรามได้อย่างชัดเจน(cite: 1)

นอกจากอาการบวมและปวดตามตำแหน่งของต่อมน้ำลายแล้ว(cite: 1) [link url=สุขภาพ/ต่อมน้ำลายอักเสบอาการเ.html]ผู้ป่วยส่วนใหญ่มักมีอาการอื่นๆ ร่วมด้วย เช่น อาการปากแห้งเนื่องจากผลิตน้ำลายได้น้อยลง มีไข้ต่ำๆ หรือในกรณีที่มีการติดเชื้อแบคทีเรียรุนแรงอาจมีหนองไหลออกมาจากท่อเปิดของต่อมน้ำลายบริเวณในช่องปาก(cite: 1) อาการปวดมักจะทวีความรุนแรงมากขึ้นในขณะที่กำลังเคี้ยวอาหารหรือในจังหวะที่อ้าปากกว้าง(cite: 1)

พูดตามตรง - หลายคนมักเข้าใจผิดคิดว่าอาการบวมใต้คางเป็นเพียงต่อมน้ำเหลืองโตธรรมดาจากการ The cold ทั่วไป จนกระทั่งอาการปวดเวลาเคี้ยวอาหารเริ่มเด่นชัดขึ้นมา ถึงค่อยรู้ตัวว่ามาจากต่อมน้ำลาย การแยกระหว่างสองอาการนี้จึงต้องอาศัยการสังเกตตำแหน่งที่แน่ชัดร่วมกับความรู้สึกเจ็บขณะขยับขากรรไกร

แนวทางปฏิบัติเบื้องต้นและการดูแลสุขภาพช่องปาก

เมื่อเริ่มมีอาการบวมหรือเจ็บปวดบริเวณต่อมน้ำลาย การดูแลตัวเองในเบื้องต้นสามารถทำได้โดยการดื่มน้ำสะอาดให้เพียงพอเพื่อกระตุ้นการไหลเวียนของน้ำลาย หลีกเลี่ยงอาหารรสจัดที่อาจกระตุ้นให้ต่อมน้ำลายทำงานหนักจนเกิดอาการปวดมากขึ้น และสามารถใช้วิธีประคบอุ่นบริเวณที่บวมเพื่อช่วยลดอาการอักเสบเบื้องต้นได้ อย่างไรก็ตาม หากอาการไม่ดีขึ้นภายใน 2-3 วัน หรือมีไข้สูงร่วมด้วย ควรไปพบแพทย์เพื่อรับการวินิจฉัยและการรักษาที่เหมาะสมต่อไป

การเปรียบเทียบตำแหน่งและลักษณะอาการของต่อมน้ำลายอักเสบแต่ละคู่

ต่อมน้ำลายใต้หู (Parotid Gland) ^[2]

1. แก้มบวมชัดเจน มักพบในโรคคางทูม(cite: 1)
2. ปวดมากเวลาอ้าปากหรือเคี้ยวอาหาร(cite: 1)
3. บริเวณหน้าใบหูและลามลงมาถึงมุมกราม(cite: 1)

ต่อมน้ำลายใต้ขากรรไกร^[3] (Submandibular Gland)

1. คลำเจอก้อนบวมบริเวณใต้คางหรือใต้กราม(cite: 1)
2. เจ็บตึงบริเวณใต้คางเวลากลืนหรือขยับปาก
3. บริเวณใต้กระดูกขากรรไกร(cite: 1)

ต่อมน้ำลายใต้ลิ้น^[4] (Sublingual Gland)

1. รู้สึกเจ็บลึกใต้ลิ้น(cite: 1)
2. กลืนอาหารลำบากและพูดไม่สะดวก(cite: 1)
3. บริเวณใต้พื้นช่องปากหรือใต้ลิ้น(cite: 1)

ประสบการณ์อาการบวมใต้คางของมานพ

มานพ พนักงานออฟฟิศอายุ 32 ปีในกรุงเทพฯ เริ่มรู้สึกตึงและเจ็บแปลบๆ บริเวณใต้คางด้านซ้ายขณะรับประทานมื้อเที่ยง แต่เขาคิดว่าเป็นเพียงอาการกล้ามเนื้ออักเสบจากการนอนตกหมอน จึงไม่ได้ใส่ใจ

ผ่านไป 2 วัน อาการบวมเริ่มชัดเจนขึ้นจนคลำเจอก้อนแข็งใต้กราม และเริ่มมีไข้ต่ำๆ ร่วมกับอาการปากแห้ง ทำให้เขากลืนน้ำลายแล้วเจ็บมากจนรู้สึกกังวล

เขาตัดสินใจลองใช้วิธีประคบอุ่นและดื่มน้ำอุ่นมากๆ พร้อมสังเกตว่าอาการปวดจะจี๊ดขึ้นมาทุกครั้งที่เคี้ยวอาหารรสเปรี้ยว

หลังจากไปพบแพทย์เพื่อตรวจอย่างละเอียด จึงพบว่าเป็นภาวะต่อมน้ำลายใต้ขากรรไกรอักเสบจากท่อน้ำลายอุดตัน และหายเป็นปกติหลังรับประทานยาตามแพทย์สั่งพร้อมดูแลความสะอาดช่องปาก