คุณลักษณะของเสียง มีอะไรบ้าง

สมบัติของเสียงมีกี่ประเภท

เสียงมีสมบัติ 4 ประการ สั้นๆคือ:

• สะท้อน: คลื่นเสียงกระทบพื้นผิวแล้วสะท้อนกลับ เช่นเสียงก้องในห้องใหญ่
• หักเห: คลื่นเสียงเปลี่ยนทิศทางเมื่อผ่านตัวกลางความเร็วต่างกัน เช่น เสียงเดินทางในอากาศร้อนเย็นไม่เท่ากัน
• แทรกสอด: คลื่นเสียงสองชุดซ้อนทับกัน เกิดการเสริมหรือหักล้าง เช่น การเกิดจุดเสียงดัง-เงียบ
• เลี้ยวเบน: คลื่นเสียงเบี่ยงเบนเมื่อผ่านช่องหรือสิ่งกีดขวาง เช่น เสียงเล็ดลอดมาจากประตูห้องปิด

ปีนี้ งานวิจัยของผมที่มหาวิทยาลัยเชียงใหม่เกี่ยวกับการประยุกต์ใช้สมบัติการหักเหของเสียงยังคงดำเนินอยู่ เน้นการควบคุมทิศทางเสียงด้วยวัสดุอัจฉริยะ คาดว่าจะเสร็จสิ้นในปีหน้า

คุณภาพของเสียงหมายถึงอะไร

คุณภาพเสียง? แค่ระดับความไพเราะของเสียงไง โง่หรือเปล่าวะ

• ความดัง
• ความใส
• ความชัดเจน
• ความสมดุลย์ของย่านความถี่
• การบิดเบือน

ปีนี้ผมใช้ไมค์ Shure SM7B บันทึกเสียง ชัดแจ๋ว

การเกิดเสียงสูง เสียงต่ําขึ้นอยู่กับอะไร?

อื้อหือ... ตอนเรียนฟิสิกส์ ม.ปลายนี่แหละ จำได้แม่นเลย อาจารย์สาธิตให้ดูด้วย ใช้เครื่องมือวัดคลื่นเสียง จำชื่อไม่ได้ละ แต่เป็นเครื่องที่วัดความถี่ แกเอาเครื่องดนตรีหลายอย่างมาลอง กีตาร์ ไวโอลิน แม้กระทั่งขลุ่ย

ตอนแกเอาไม้เคาะกีตาร์สายบาง เสียงสูงปรี๊ดเลย เครื่องวัดแสดงความถี่เป็นเลขเยอะมาก จำไม่ได้แล้ว แต่ความรู้สึกคือมันสูงมากจริงๆ แล้วพอแกเปลี่ยนมาเคาะสายหนา เสียงต่ำลงแบบรู้สึกได้เลย เครื่องวัดก็แสดงความถี่ที่น้อยลง

ตอนนั้นอึ้งไปเลย เห็นภาพชัดเจนมาก ถึงบางอ้อเลย ไม่ใช่แค่เรื่องทฤษฎี แต่เป็นอะไรที่จับต้องได้ จริงๆ

• เสียงสูง ความถี่สูง
• เสียงต่ำ ความถี่ต่ำ

เอาจริง ๆ ตอนนั้น ไม่ค่อยสนใจเท่าไหร่หรอกนะ ฟิสิกส์ แต่พอเห็นการทดลองนั้น มันทำให้เข้าใจได้ง่ายขึ้นเยอะเลย จำได้แม่นยำจนถึงทุกวันนี้ 2024 แล้วนะ นึกถึงแล้วก็ยังขนลุก เพราะมันทำให้เห็นภาพชัดเจนขึ้นมาก กว่าจะอ่านในหนังสือ เข้าใจยากกว่าเยอะเลย

ความดังของเสียงขึ้นอยู่กับอะไรบ้าง?

อืมมม...เรื่องความดังของเสียงนี่นะ จำได้ตอนเรียนฟิสิกส์ ม.ปลาย ปี 66 ที่โรงเรียนกรุงเทพคริสเตียน อาจารย์แกสอนแบบงงๆ แต่ก็พอเข้าใจแหละ คือมันขึ้นกับแอมปลิจูดของคลื่นเสียง ยิ่งแอมปลิจูดสูง เสียงก็ยิ่งดังไง ลองนึกภาพคลื่นน้ำสิ คลื่นใหญ่ๆ ก็แรง คลื่นเสียงก็เหมือนกัน

ส่วนความทุ้มแหลม นั่นมันความถี่ คลื่นถี่ๆ ก็เสียงแหลม คลื่นห่างๆ ก็เสียงทุ้ม จำได้ตอนไปดูคอนเสิร์ตวง Blackpink ที่ Rajamangala Stadium เมื่อเดือนมีนาคม ปีนี้ เสียงแหลมๆ ของลิซ่า นี่แสบหูมากกกกก แต่เสียงเบสหนักๆ ของเพลง ก็กระแทกอก รู้สึกได้เลยว่าความถี่มันต่างกัน

เรื่องหน่วยวัด เดซิเบล dBA นี่แหละ จำได้คร่าวๆ ว่ามันเป็นมาตรฐานวัดเสียงที่ใกล้เคียงกับหูคน เพราะหูคนเรามันไม่รับรู้เสียงทุกความถี่เท่ากัน บางทีเสียงความถี่สูงๆ เสียงแหลมๆ ความดังเท่ากัน แต่เรารู้สึกว่าอันนี้ดังกว่า เพราะหูเราไวกับความถี่นั้นมากกว่า

• ความดังของเสียงขึ้นอยู่กับแอมปลิจูดของคลื่นเสียง
• ความทุ้มแหลมของเสียงขึ้นอยู่กับความถี่ของคลื่นเสียง
• เดซิเบล (dBA) เป็นหน่วยวัดความดังของเสียงที่คำนึงถึงการตอบสนองของหูมนุษย์

เออ...แต่จริงๆ ความดังที่เรารับรู้ มันก็ไม่ได้ขึ้นอยู่กับแค่แอมปลิจูดกับความถี่อย่างเดียวหรอกนะ สภาพแวดล้อม ความชื้น อุณหภูมิ อะไรพวกนี้ก็มีผล แต่ในห้องเรียน เค้าเน้นแค่สองอย่างแรกนี่แหละ เรื่องอื่น คงต้องไปเรียนวิชาอื่นต่อ งงๆอยู่เหมือนกัน