ไปยาลน้อยเขียนอย่างไร

วิธีใช้เครื่องหมายไปยาลน้อย: เขียนติดคำหน้าเสมอ

วิธีใช้เครื่องหมายไปยาลน้อย ให้ถูกต้องเป็นพื้นฐานสำคัญของการเขียนภาษาไทยที่หลายคนมองข้าม การวางตำแหน่งผิดเพียงเล็กน้อยทำให้งานเขียนขาดความน่าเชื่อถือและสื่อสารผิดพลาด ทำความเข้าใจหลักการเขียนและการเว้นวรรคที่ถูกต้องเพื่อยกระดับงานเขียนไทยของคุณ

วิธีใช้เครื่องหมายไปยาลน้อย (ฯ) ให้ถูกต้องตามหลักภาษาไทย

เครื่องหมายไปยาลน้อย (ฯ) เป็นเครื่องหมายวรรคตอนที่มีลักษณะคล้ายเลข 9 อารบิกขนาดเล็ก ใช้สำหรับย่อคำที่รู้จักกันอย่างแพร่หลายให้สั้นลง โดยการละส่วนท้ายของคำนั้นไว้ หลักการสำคัญคือต้องเขียนติดกับคำข้างหน้าเสมอโดยไม่มีการเว้นวรรค และเวลาอ่านจะต้องอ่านออกเสียงเป็นคำเต็มเท่านั้น ไม่ใช่การอ่านย่อตามที่ตาเห็น

ในการใช้งานจริง เรามักพบไปยาลน้อยในชื่อสถานที่หรือคำราชาศัพท์เป็นหลัก เช่น กรุงเทพฯ (อ่านว่า กรุงเทพมหานคร) หรือ โปรดเกล้าฯ (อ่านว่า โปรดเกล้าโปรดกระหม่อม) การใช้เครื่องหมายนี้ช่วยให้การเขียนมีความกระชับ แต่ต้องระวังไม่นำไปใช้พร่ำเพรื่อกับคำทั่วไปที่ไม่ได้มีรูปแบบการย่อที่มาตรฐานยอมรับ

หลักการเขียนและตำแหน่งที่ถูกต้องของไปยาลน้อย

การวางตำแหน่งเครื่องหมายไปยาลน้อยถือเป็นจุดที่หลายคนมักทำผิดบ่อยที่สุด โดยเฉพาะเรื่องการเว้นวรรค ตามหลักเกณฑ์ที่กำหนดโดยผู้เชี่ยวชาญด้านภาษาไทยระบุไว้ชัดเจนว่า ต้องเขียนเครื่องหมาย ฯ ติดกับอักษรตัวสุดท้ายของคำที่ต้องการย่อทันที ^[1]

กฎการเขียนและการเว้นวรรคที่ควรจำ:

• เขียนติดคำหน้า: เช่น กรุงเทพฯ (ถูก) / กรุงเทพ ฯ (ผิด)
• เว้นวรรคหลังเครื่องหมาย: หากมีข้อความตามหลังเครื่องหมาย ฯ ให้เว้นวรรค 1 ระยะเสมอ เช่น ไปเที่ยวกรุงเทพฯ กับเพื่อน
• ห้ามใช้แทนไปยาลใหญ่: ฯ ใช้ย่อคำเดียว แต่ ฯลฯ ใช้ละข้อความในรายการที่มีต่ออีกมาก ห้ามใช้สลับกันเด็ดขาด

ผมเคยเห็นในรายงานบริษัทหลายแห่งที่พนักงานพยายามสร้างคำย่อใหม่เอง เช่น เขียนว่า บริษัทฯ หรือ กระทรวงฯ ในประโยคทั่วไป ซึ่งในความเป็นจริงคำเหล่านี้ไม่ควรย่อด้วยไปยาลน้อยหากไม่ใช่ชื่อเฉพาะที่ระบุไว้ในระเบียบงานสารบรรณ การใช้ที่ผิดวิธีนอกจากจะดูไม่เป็นมืออาชีพแล้ว ยังอาจทำให้ผู้อ่านสับสนในการตีความหมายได้อีกด้วย

คำที่อนุญาตให้ใช้ไปยาลน้อยและวิธีอ่านที่ถูกต้อง

ไม่ใช่ทุกคำจะสามารถนำไปย่อด้วยไปยาลน้อยได้ โดยปกติเราจะสงวนไว้ใช้กับคำที่เป็นวิสามานยนาม (ชื่อเฉพาะ) หรือคำราชาศัพท์ที่ยาวมากและคนส่วนใหญ่เข้าใจตรงกันอยู่แล้วว่าคือคำว่าอะไร

กลุ่มคำราชาศัพท์และคำสุภาพ

กลุ่มนี้เป็นกลุ่มที่พบการใช้ ฯ มากที่สุด เนื่องด้วยคำมีความยาวและซับซ้อน เช่น: 1. โปรดเกล้าฯ อ่านว่า โปรดเกล้าโปรดกระหม่อม 2. น้อมเกล้าฯ อ่านว่า น้อมเกล้าน้อมกระหม่อม 3. ทูลเกล้าฯ อ่านว่า ทูลเกล้าทูลกระหม่อม 4. ฯพณฯ อ่านว่า พะนะท่าน (สังเกตว่า ฯพณฯ เป็นกรณีพิเศษที่เครื่องหมายอยู่ทั้งหน้าและหลังอักษร)

กลุ่มชื่อสถานที่และชื่อเฉพาะ

เมื่อชื่อสถานที่ยาวเกินไปในการเขียนบันทึกหรือบทความ สามารถย่อได้ดังนี้: กรุงเทพฯ อ่านว่า กรุงเทพมหานคร วัดพระเชตุพนฯ อ่านว่า วัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ฯ (ในกรณีเอ่ยถึงศูนย์รังสิตหรือชื่อเต็มที่ยาวกว่าปกติ)

แต่ก็มีข้อยกเว้นที่น่าสนใจครับ - แม้คนจะเข้าใจแต่เราไม่ควรย่อคำว่า ประเทศ หรือ จังหวัด ด้วยไปยาลน้อยในเอกสารทางการ เช่น การเขียนว่า จังหวัดฯ เป็นสิ่งที่พบเห็นได้ทั่วไปแต่ถือว่าไม่ถูกหลักการเขียนที่ประณีต

หาปุ่มเครื่องหมายไปยาลน้อยไม่เจอ? วิธีพิมพ์บนแป้นพิมพ์ต่างๆ

หลายครั้งที่ความผิดพลาดไม่ได้เกิดจากความไม่รู้ แต่เกิดจากการหาปุ่มกดไม่เจอ หรือความขี้เกียจกดเปลี่ยนสลับแป้นพิมพ์

สำหรับการพิมพ์ในอุปกรณ์ต่างๆ: คอมพิวเตอร์ (Windows/Mac): เครื่องหมาย ฯ อยู่ที่แป้นเดียวกับอักษร ธ (บนคีย์บอร์ดแบบ Kedmanee) โดยต้องกด Shift + ธ iPhone/iPad: ในแป้นพิมพ์ภาษาไทย เครื่องหมาย ฯ มักจะซ่อนอยู่ในหน้าตัวเลขและสัญลักษณ์ หรืออยู่บริเวณแถบตัวอักษรขวามือสุด Android: ส่วนใหญ่อยู่ในหน้าสัญลักษณ์ หรือกดค้างที่อักษรบางตัวในแป้นไทยเพื่อเรียกใช้งาน

จำไว้ว่าอย่าใช้เลข 9 แทนเครื่องหมาย ฯ แม้มันจะดูคล้ายกัน แต่ขนาดและระดับของตัวอักษรนั้นต่างกันอย่างเห็นได้ชัดเมื่อพิมพ์ออกมา

ตารางเปรียบเทียบการใช้เครื่องหมาย ฯ ที่ถูกและผิด

การเขียนที่ถูกต้อง

• เขียนติดกับอักษรตัวสุดท้ายของคำเสมอ
• ใช้กับชื่อเฉพาะหรือคำย่อมาตรฐานที่ราชบัณฑิตกำหนด
• เว้นวรรค 1 ระยะ 'หลัง' เครื่องหมายก่อนเริ่มข้อความใหม่
• ต้องอ่านเป็นคำเต็ม (Full phrase) เท่านั้น

การเขียนที่ผิดบ่อย

• เคาะเว้นวรรคหน้าเครื่องหมาย (เช่น กรุงเทพ ฯ)
• สร้างคำย่อใหม่เอง เช่น รัฐมนตรีฯ, ผู้อำนวยการฯ
• เขียนติดกับข้อความถัดไปโดยไม่เว้นวรรค
• อ่านเฉพาะตัวหน้า เช่น อ่าน 'กรุงเทพฯ' ว่า 'กรุงเทพ'

กิตติกับรายงานสรุปการประชุมครั้งสำคัญ

กิตติ พนักงานธุรการที่เพิ่งเริ่มงานในหน่วยงานราชการที่จังหวัดเชียงใหม่ ต้องสรุปรายงานการประชุมที่เต็มไปด้วยคำราชาศัพท์และชื่อเฉพาะของหน่วยงาน เขาพยายามทำรายงานให้ดูสั้นและกะทัดรัดที่สุด

เขาใช้ไปยาลน้อยย่อทุกอย่างที่ย่อได้ ไม่ว่าจะเป็น กระทรวงฯ, กรมฯ, หรือแม้แต่ชื่อท่านประธานฯ โดยเว้นวรรคหน้าเครื่องหมายบ้าง หลังเครื่องหมายบ้างตามความเคยชิน

ปรากฏว่าหัวหน้าตีกลับรายงานทั้งหมด เพราะการย่อชื่อหน่วยงานทั่วไปด้วย ฯ ถือเป็นเรื่องไม่เหมาะสมและอ่านยาก กิตติจึงต้องมานั่งแก้ใหม่ทั้งหมดโดยศึกษาหลักเกณฑ์จากราชบัณฑิตยสภา

หลังจากแก้ไขโดยใช้ ฯ เฉพาะกับคำราชาศัพท์ที่ถูกต้องและเว้นวรรคอย่างเหมาะสม รายงานของเขาก็ผ่านการอนุมัติในเวลาต่อมา พร้อมกับคำชมว่าใส่ใจในรายละเอียดปลีกย่อยของภาษาไทย