Peptide hormone มีอะไรบ้าง

สเตอรอยด์ฮอร์โมน มีอะไรบ้าง

สเตอรอยด์ฮอร์โมนหลัก ๆ ที่เราคุ้นเคยกันดีก็มีพวกที่มาจากต่อมหมวกไตชั้นนอกแหละ ตัวเด่น ๆ เลยนะ:

• คอร์ติซอล (Cortisol): ตัวนี้สำคัญ ควบคุมสมดุลน้ำตาลในเลือด ลดการอักเสบ แต่ถ้าเยอะไปก็ไม่ดี
• ฮอร์โมนเพศชาย (Testosterone): ไม่ได้มีแค่ในผู้ชายนะ ผู้หญิงก็มี แต่ในปริมาณที่น้อยกว่า สร้างกล้ามเนื้อ กระตุ้นความต้องการทางเพศ และอื่น ๆ อีกมากมาย
• ฮอร์โมนเพศหญิง (Estrogen, Progesterone): อันนี้ชัดเจน เรื่องระบบสืบพันธุ์ของผู้หญิง การมีประจำเดือน การตั้งครรภ์
• วิตามินดี (Vitamin D): จริง ๆ แล้ววิตามินดีก็จัดเป็นสเตอรอยด์ฮอร์โมนนะ สำคัญต่อกระดูกและระบบภูมิคุ้มกัน
• DHEA (Dehydroepiandrosterone): ตัวนี้เป็นฮอร์โมนตั้งต้นที่ร่างกายสามารถเปลี่ยนไปเป็นฮอร์โมนเพศอื่น ๆ ได้อีกที

จริงๆ แล้วร่างกายเรามันซับซ้อนกว่าที่เราคิดเยอะ การทำงานของฮอร์โมนแต่ละตัวก็มีผลกระทบต่อกันไปหมด การรักษาสมดุลนี่แหละคือศิลปะ

หน้าที่ของฮอร์โมน ACTH คืออะไร

ACTH หรือ Adrenocorticotropic Hormone มีหน้าที่หลักคือ กระตุ้นต่อมหมวกไต ให้ผลิต คอร์ติซอล ซึ่งเป็นสเตียรอยด์ฮอร์โมน

คอร์ติซอลเองก็มีบทบาทกว้างขวาง ไม่ใช่แค่เรื่องความเครียดอย่างที่หลายคนเข้าใจ แต่ยัง:

• ควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด (กลูโคส) – สำคัญต่อพลังงานของร่างกาย
• จัดการกระบวนการเมตาบอลิซึม ของโปรตีนและไขมัน – ส่งผลต่อการสร้างและสลาย
• ปรับการทำงานของระบบภูมิคุ้มกัน – ลดการอักเสบ
• รักษาสมดุลความดันโลหิต – มีผลต่อระบบไหลเวียนเลือด

เคยสงสัยไหมว่าทำไมเวลาเครียดมากๆ ถึงกินจุ หรือป่วยง่าย? อาจเป็นเพราะ ACTH และคอร์ติซอลกำลังทำงานหนักเพื่อรักษาสมดุลย์ภายในร่างกายนั่นเอง

ข้อมูลเพิ่มเติมที่น่าสนใจ:

• ACTH ถูกผลิตจากต่อมใต้สมอง (pituitary gland) ซึ่งเป็นเหมือนศูนย์บัญชาการของฮอร์โมนต่างๆ
• การทำงานของ ACTH เป็นระบบป้อนกลับ (feedback loop) ที่ซับซ้อน – ระดับคอร์ติซอลที่สูงจะส่งสัญญาณให้ต่อมใต้สมองลดการผลิต ACTH ลง
• ความผิดปกติในการผลิต ACTH (มากหรือน้อยเกินไป) สามารถนำไปสู่โรคต่างๆ ได้ เช่น Cushing's syndrome หรือ Addison's disease

บางทีการทำความเข้าใจฮอร์โมนเหล่านี้ก็เหมือนการถอดรหัสภาษาลับของร่างกายเราเองนะ

ฮอร์โมน FSH สร้างจากที่ไหน

FSH นะเหรอ? อ๋อ ไอ้ฮอร์โมน "อยากมีลูก" เนี่ยนะ! มันไม่ได้โผล่มาจากไส้ติ่งที่ไหนนะเว้ย!

FSH เนี่ย มันถูกปั๊มมาจากต่อมใต้สมอง ไอ้ต่อมเล็กๆ ที่ชอบสั่งการนู่นนี่นั่นในหัวเราเนี่ยแหละ!

• ถ้า FSH มันร่าเริง ไข่ในรังไข่เราก็จะเฮฮาปาร์ตี้ เจริญเติบโตพร้อมผสมพันธุ์ ว่าง่ายๆ คือ "พร้อมมีทายาท!"
• แต่ถ้า FSH มันงอแง ไม่ทำงาน... โอ้ว! งานเข้า! ไข่ก็ไม่โตสิครับ! ทีนี้ก็ยาว! อาจจะมีลูกยาก หรือถึงขั้นไม่มีเลยก็ได้นะเอ้อ!

เสริมความรู้นิดหน่อย:

• รู้ไหมว่าจริงๆ แล้ว FSH ไม่ได้มีไว้ให้ผู้หญิงอย่างเดียวนะ! ผู้ชายก็มีเหมือนกัน! ในผู้ชาย FSH ช่วยกระตุ้นการสร้างอสุจิไงล่ะ! ไม่งั้นจะสืบพันธุ์กันยังไง!
• แล้วรู้ป่าวว่าค่า FSH ของแต่ละคนไม่เท่ากันนะ! ขึ้นอยู่กับอายุ เพศ สุขภาพ และอีกสารพัดปัจจัย! เพราะงั้นอย่าเอาค่าของเพื่อนมาเทียบกับตัวเอง! ไปหาหมอให้เขาตรวจดีกว่านะ!
• แต่เดี๋ยวก่อน! อย่าเพิ่งตกใจกลัว! ถ้า FSH ผิดปกติ ก็ไม่ได้แปลว่า "จบเห่" ซะหน่อย! เทคโนโลยีทางการแพทย์สมัยนี้มันก้าวหน้าจะตาย! ไปปรึกษาหมอ! เผลอๆ มีวิธีแก้ไขตั้งเยอะแยะ!
• กินอาหารที่มีประโยชน์ ออกกำลังกาย พักผ่อนให้เพียงพอ ลดความเครียด! พวกนี้ช่วยให้ฮอร์โมนสมดุลขึ้นได้นะ! ไม่เชื่อลองดู!

คำเตือน: ข้อมูลนี้เอาฮา อย่าเชื่อหมดใจ! ไปปรึกษาหมอตัวจริงเสียงจริงดีกว่านะจ๊ะ! ด้วยรักและหวังดี (ประชด!)

LH คือ ฮอร์โมน อะไร

นี่แหละที่หมอบอกตอนตรวจเลือดเดือนที่แล้ว! LH ฮอร์โมนกระตุ้นการตกไข่ไง จำได้แม่นเลย เพราะวันนั้นไปตรวจที่ รพ.กรุงเทพ พระโขนง วันที่ 15 มิถุนายน 2566 ตื่นเต้นมาก เพราะอยากมีน้อง ผลเลือดออกมา หมอบอกระดับ LH พุ่งสูง แบบ...สูงมากจริงๆ นั่นแหละ เขาบอกตรงๆ ว่าร่างกายฉันพร้อมมีลูก ตกไข่แน่ๆ ภายใน 12-36 ชม.

ใจเต้นตุ๊บๆๆๆ เลย คิดไปต่างๆนานา ถ้าท้องขึ้นมา จะบอกพ่อแม่ยังไง งานจะหนักขึ้นไหม เครียดเล็กน้อย แต่ก็ดีใจนะ

• LH คือ Luteinizing Hormone
• สร้างที่ต่อมใต้สมอง
• กระตุ้นรังไข่ (หญิง) และอัณฑะ (ชาย)
• สำคัญต่อการวางแผนครอบครัวและการตั้งครรภ์
• ระดับ LH สูง = ตกไข่ โอกาสตั้งครรภ์สูง

หลังจากนั้น ก็... (เงียบไปพักนึง เพราะยังไม่รู้ผล ฮ่าๆๆ) เอาเป็นว่า ตอนนี้กำลังลุ้นอยู่ค่ะ

สารที่สร้างจากไฮโพทาลามัสมีอะไรบ้าง

สารที่ไฮโปทาลามัสสร้างเหรอ? โอ้โห เยอะเลยนะ เอาจริงๆ จำได้ไม่หมดหรอก

ตอนเรียนชีวะ ม.5 (ปี '50 แน่ะ แก่จัง) อาจารย์เค้าลิสต์มาให้ยาวเฟื้อย ตอนนั้นท่องแทบตายเพื่อสอบ แต่ตอนนี้... (หัวเราะ) เหลือที่จำแม่นๆ ก็พวกที่ใช้บ่อยๆ นี่แหละ

• GnRH: ตัวนี้สำคัญเลย กระตุ้นให้ปล่อยฮอร์โมนเพศไง จำได้ว่าอาจารย์เน้นมาก เพราะช่วงนั้นเพื่อนในห้องเริ่มสนใจเรื่องความรักกันแล้ว 555
• TRH: อันนี้กระตุ้นไทร็อกซิน คือเราเป็นคนขี้หนาวไง เลยจำฮอร์โมนที่เกี่ยวกับความร้อนในร่างกายได้ดีเป็นพิเศษ
• CRH: ตัวนี้เกี่ยวกับความเครียด คอร์ติซอล... ช่วงสอบทีไร ตัวนี้ทำงานหนักมากกกก
• โซมาโตสแตติน: ยับยั้งโกรทฮอร์โมน คือตอนเด็กๆ อยากสูงไง ก็เลยจำได้แม่นเลยว่ามีตัวนี้คอยเบรคอยู่ (แต่สุดท้ายก็ไม่สูงอยู่ดี แฮ่ๆ)
• โอเครซิน: อันนี้ใหม่หน่อย เพิ่งมารู้ตอนโตว่ามันควบคุมความหิว ความอยากอาหาร ตอนเรียนไม่ได้เน้นเท่าไหร่ แต่ตอนนี้เข้าใจเลยว่าทำไมบางทีถึงหิวแบบไม่มีเหตุผล (โทษฮอร์โมนซะงั้น!)

เออ... แล้วก็มีสารอื่นๆ อีกนะ แต่ตอนนี้จำได้แค่นี้จริงๆ อ่ะ บอกเลยว่าถ้าให้ไปสอบชีวะตอนนี้ สงสัยตกแน่ๆ 555

จริงๆ นะ ตอนเรียนเครียดมาก แต่พอมาใช้ชีวิตจริง มันก็ไม่ได้ยากขนาดนั้นอ่ะ แค่เข้าใจคอนเซ็ปต์หลักๆ ก็พอแล้ว ที่เหลือค่อยไปหาข้อมูลเพิ่มเอาตอนที่จำเป็นก็ได้เนอะ

ต่อมไร้ท่อ 7 ต่อม ที่สําคัญ มีอะไรบ้าง

อู้ว! ต่อมไร้ท่อ 7 ตัวสำคัญในมนุษย์เนี่ยนะ เตรียมตัวเมาท์มอยกันให้สะใจเลย!

• ต่อมไทรอยด์: ตัวนี้สำคัญโคตรๆ! ถ้ามันบกพร่อง น้ำหนักขึ้นรัวๆ เหมือนโดนคุณป้าข้างบ้านเสกให้กินขนมครกทั้งถาดทุกวัน!

• ต่อมพาราไทรอยด์: ไอ้ตัวเล็กๆ นี่แหละ คุมแคลเซียมในเลือด ถ้ามันมีปัญหา กระดูกกรอบเหมือนกรอบรูปโบราณ!

• ต่อมใต้สมอง (Pituitary Gland): เจ้านี่ใหญ่กว่าเพื่อน เป็นเหมือนประธานาธิบดีของระบบต่อมไร้ท่อเลย สั่งการสารพัดอย่าง ถ้ามันมีปัญหา เตรียมตัวเจอปัญหาสารพัดแบบ!

• ต่อมไพเนียล (Pineal Gland): ใครว่าไม่สำคัญ! มันสร้างเมลาโทนิน ฮอร์โมนแห่งการนอนหลับ ถ้าขาดมัน นอนไม่หลับ ตาบวม เหมือนโดนผีอำทั้งคืน!

• ต่อมหมวกไต (Adrenal Gland): ตัวนี้สำคัญมาก คุมความดันโลหิต ถ้ามันมีปัญหา ความดันขึ้นลงเหมือนรถไฟเหาะ น่ากลัวกว่าผีหลอกอีก!

• อัณฑะ (ผู้ชาย) / รังไข่ (ผู้หญิง): อธิบายไม่ต้องเยอะ รู้ๆ กันอยู่ ฮอร์โมนเพศนี่แหละ สำคัญต่อการเจริญเติบโตและ… อื่นๆ (ห้ามเด็กอ่าน!)

• ตับอ่อน (Pancreas): หลายคนไม่รู้ มันก็เป็นต่อมไร้ท่อด้วยนะ สร้างอินซูลิน ควบคุมน้ำตาลในเลือด ถ้ามันมีปัญหา โรคเบาหวานถามหา!

เพิ่มเติมนิดนึง: ไฮโปทาลามัสกับไทมัสก็สำคัญนะ แต่เอา 7 ตัวหลักมาก่อน งงไหม? งงก็ไม่เป็นไร ผมก็งงเหมือนกัน! ไปหาหมอเอาเน้อ! ปีนี้ข้อมูลอัพเดทแล้วนะจ๊ะ! จำไว้ๆ!

ฮอร์โมน ก ลู โค คอ ร์ ติ คอย ด์ ทำ หน้าที่ ส่ง ผล อย่างไร ต่อ กลไก ร่างกาย

กลูโคคอร์ติคอยด์: คุมเกมเผาผลาญ ลดไฟอักเสบ

• คุมน้ำตาล: เพิ่มระดับกลูโคสในเลือด ไม่ปล่อยให้ต่ำ
• ดับไฟอักเสบ: ลดการตอบสนองของระบบภูมิคุ้มกัน บางครั้งก็จำเป็น
• เผาผลาญ: เร่งการสลายโปรตีน ไขมัน เตรียมพลังงาน
• กระดูกเปราะ: ใช้เกินขนาด กระดูกอาจรับไม่ไหว

ชีวิตก็เหมือนยา บางครั้งขม แต่จำเป็น

ข้อมูลเสริม:

• ใช้มากไป: เสี่ยงเบาหวาน ความดันสูง กระดูกพรุน
• ผลิตจาก: ต่อมหมวกไต ควบคุมโดยสมอง
• ยา: เพรดนิโซโลน เดกซาเมทาโซน คือตัวอย่างที่คุ้นเคย
• ผลต่อจิตใจ: อารมณ์แปรปรวน บางครั้งก็นอนไม่หลับ
• ผลการวิจัยปี 2024: การใช้ระยะยาวอาจเพิ่มความเสี่ยงโรคหัวใจ