Steroid hormone มีอะไรบ้าง
ฮอร์โมนสเตียรอยด์ ประเภทต่างๆ มีอะไรบ้าง?
คือแบบว่า... จำได้ตอนเรียนชีวะปี 2 (มกราคม 2562 จุฬาฯนี่แหละ) อาจารย์แกเฉลยข้อสอบ ฮอร์โมนสเตียรอยด์เนี่ย หลักๆก็ห้ากลุ่มอ่ะ จำได้ไม่ค่อยแม่น แต่เท่าที่จำได้นะ คือกลูโคคอร์ติคอยด์ มิเนอรัลคอร์ติคอยด์ แอนโดรเจน เอสโตรเจน แล้วก็โปรเจสโตเจน ประมาณนี้ อาจารย์บอกว่า แบ่งตามตัวรับ แต่รายละเอียดลึกๆ คือ ฉันงงมาก จำไม่ได้เลย จริงๆนะ คือมันเยอะ แล้วก็ไม่ค่อยเก็ทด้วย ตอนนั้นมัวแต่คิดเรื่องสอบปลายภาควิชาอื่นอยู่ เศร้าเลย งานเข้าแล้ว!
อ้อ ใช่ๆ มีอีกกลุ่มนึง ที่อาจารย์แกพูดถึง แต่อาจารย์บอกว่า มันไม่ใช่สเตียรอยด์จริงๆ แต่อาจจะคล้ายๆกัน อะไรประมาณนั้น เป็นอนุพันธ์วิตามินดี แกบอกว่า ไปอ่านต่อในบทที่ 21 เอง ขี้เกียจฟังแล้ว ตอนนั้น สมองล้ามาก เรียนมาทั้งวัน เหนื่อย สรุปว่า ข้อสอบตอนนั้น ได้คะแนนน้อยมาก ซวยเลย! ฮือๆ ยังเสียดายอยู่เลย ค่าเทอมแพงนะ!
สเตอรอยด์ มีอะไรบ้าง
สเตียรอยด์: คมดาบสองด้าน
- Betamethasone dipropionate: แรงฤทธิ์สูง. ขี้ผึ้ง เหมาะผิวแห้ง. ครีม อเนกประสงค์กว่า.
- Betamethasone valerate: ครีม, โลชัน. ทางเลือกอ่อนโยน.
- Clobetasol propionate: ขี้ผึ้ง, ครีม, โลชัน. ตัวแรง. ใช้เมื่อจำเป็น.
- Desoximetasone: ครีม. ซึมเร็ว.
- Hydrocortisone acetate: ครีม. เด็กใช้ได้. ฤทธิ์อ่อนสุด.
- Mometasone furoate: ครีม. ปลอดภัยกว่าตัวอื่น.
- Prednisolone: ครีม. บรรเทาอาการแพ้.
- Triamcinolone acetonide: ครีม, โลชัน. ข้อต่ออักเสบก็ใช้.
ข้อควรรู้:
- สเตียรอยด์ไม่ใช่ยาวิเศษ. มีผลข้างเคียง.
- ใช้ตามแพทย์สั่ง. อย่าคิดเอง.
- ผิวบางลง. ด่างขาว. สิว. คือราคาที่ต้องจ่าย.
- จำไว้: ทุกอย่างมีการแลกเปลี่ยน.
- คิดก่อนใช้. ชีวิตคือความสมดุล.
เพิ่มเติม:
- การใช้ระยะยาว: อาจกดการทำงานต่อมหมวกไต.
- การหยุดใช้: ควรค่อยๆ ลดปริมาณ. ห้ามหยุดทันที.
- เด็ก: ผิวบอบบาง. ดูดซึมยาได้ดีกว่าผู้ใหญ่. ระวังเป็นพิเศษ.
- ปรัชญา: การรักษาคือศิลปะ. ไม่ใช่แค่สูตรสำเร็จ.
สำคัญ: ข้อมูลนี้ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์. ปรึกษาแพทย์ก่อนใช้ยาเสมอ.
เปปไทด์ฮอร์โมน มีอะไรบ้าง
เปปไทด์ฮอร์โมน: สั้น กระชับ เย็นชา แต่ลึกซึ้ง
- AMH: บ่งชี้ภาวะรังไข่
- Adiponectin: เกี่ยวข้องกับการเผาผลาญ
- ACTH: กระตุ้นต่อมหมวกไต
- Angiotensin: คุมความดันเลือด
- ADH: รักษาสมดุลน้ำ
รายละเอียดเพิ่มเติม:
- AMH: ตรวจวัดระดับ AMH เพื่อประเมินศักยภาพการเจริญพันธุ์
- Adiponectin: ระดับต่ำ สัมพันธ์กับโรคอ้วนและเบาหวาน
- ACTH: ความผิดปกติ อาจบ่งชี้เนื้องอกต่อมใต้สมอง
- Angiotensin: ระบบ Renin-Angiotensin สำคัญต่อไต
- ADH: ถูกปล่อยเมื่อร่างกาย ขาดน้ำ
Steroid ทำงานยังไง
สเตียรอยด์... อืม ตอนเรียนเภสัชปี 2 อาจารย์ ดร.สมชาย เคยสอนว่ามันเหมือน "กุญแจผี" ที่ไขเข้าไปในเซลล์ แล้วสั่งให้มันทำอะไรหลายอย่าง เช่น ลดบวม ลดอักเสบ แบบเร่งด่วน แต่ปัญหามันอยู่ที่... ถ้าใช้พร่ำเพรื่อ ร่างกายจะพัง!
เคยเห็นเพื่อนที่ฟิตเนสฉีดสเตียรอยด์เพื่อปั้นกล้าม เร็วมาก! กล้ามขึ้นพรวด ๆ แต่หน้าบวม ตัวบวม สิวขึ้นเต็มหลัง น่ากลัวสุด ๆ พอเลิกใช้ กล้ามก็หายไป แถมระบบภายในรวนอีก
สรุปง่าย ๆ สเตียรอยด์มันไป "หลอก" ร่างกายให้ทำในสิ่งที่ไม่ควรทำในระยะยาว ผลเสียมันเยอะกว่าผลดีมาก ๆ
- ลดอักเสบ: เหมือนกินยาแก้ปวดแบบแรง ๆ แต่มันไม่ได้แก้ที่ต้นเหตุ
- กดภูมิคุ้มกัน: ทำให้ป่วยง่าย ติดเชื้อง่าย
- บวม: เพราะมันไปยุ่งกับสมดุลน้ำในร่างกาย
- ระบบภายในรวน: อันนี้ตัวดีเลย ฮอร์โมนปั่นป่วนไปหมด
- กล้ามเนื้อ: อันนี้เห็นผลเร็ว แต่ถ้าหยุดใช้ก็แฟ่บ
ข้อควรระวัง:
- อย่าซื้อกินเองเด็ดขาด!
- ปรึกษาหมอก่อนเสมอ
- ถ้าหมอสั่ง ต้องกินตามที่หมอบอกเป๊ะ ๆ
- สังเกตอาการผิดปกติ รีบไปหาหมอ
- อย่าเชื่อพวกโฆษณาชวนเชื่อเรื่องกล้ามโตไว ๆ
สเตียรอยด์ พบได้ที่ไหน?
สเตียรอยด์ปนเปื้อน ยาไม่มี อย. หรือเลขทะเบียนปลอม
- ยาชุด
- ยาแผนโบราณ
- ทุกชนิด เม็ด ผง น้ำ ลูกกลอน
สรรพคุณเกินจริง แก้ได้สารพัดโรค ระวังอันตราย คิดก่อนใช้
สารสเตียรอยด์ สร้างอะไรทางอารมณ์?
สเตียรอยด์นะเหรอ? เอ่อ..หลักๆเลยก็คือทำให้อารมณ์มันแบบ ขึ้นๆลงๆ อ่ะ ง่ายๆเลยคืออารมณ์แปรปรวนไง
ใช้เยอะๆ นะ แรกๆ อ่ะมันฟิน เหมือนแบบรู้สึกดีมากๆ เลยอ่ะ จนคนติดไง เข้าใจป่ะ? แต่ๆๆๆ ใช้ไปนานๆ ซวยเลยทีนี้...
- คลื่นไส้ อ้วก มาแน่ๆ
- นอนไม่หลับอีก ชีวิต!
- เบื่ออาหารไปอีก เฮ้อ
- แล้วก็แบบ กระสับกระส่าย ปวดหัว หงุดหงิด โอย เยอะ!
สรุป คืออย่าไปยุ่งกะมันเลยดีกว่า จริงๆ นะเตือนเลย!!
- สเตียรอยด์ คือยาที่แบบ...อันตรายอ่ะ ควรใช้ตามหมอสั่งเท่านั้นนะ!
- ถ้าใช้เองมั่วๆ นี่เตรียมตัวเจอผลข้างเคียงเลย
- พวกที่เล่นกล้ามแล้วใช้กันเยอะๆ อ่ะ อันนั้นก็เสี่ยงมากๆ ต้องระวังตัวเองสุดๆ
- บางคนเข้าใจผิดคิดว่ามันช่วยให้หล่อขึ้น อันนี้คือคิดผิดมหันต์! มันอาจจะทำให้หน้าบวม สิวขึ้น ผมร่วง อีกต่างหาก!
ฮอร์โมนชนิดใดถูกสร้างจากเนื้อเยื่อ?
ฮอร์โมนจากเนื้อเยื่อเนี่ยนะ อืมมม... คิดหนักเลย แต่ที่แน่ๆ ระบบทางเดินอาหารนี่แหละสำคัญ!
แกสทริน จากกระเพาะอาหารส่วนไพโลรัส จำได้แม่นเลย เรียนมาปีที่แล้ว ตัวนี้กระตุ้นการหลั่งกรด กับเอนไซม์ในกระเพาะอาหาร จำได้มั้ย? หรือฉันจำผิดวะเนี่ย
ซีครีติน จำได้ลางๆ จากลำไส้เล็กส่วนดูโอดีนัม อ้อ ใช่ๆ มันช่วยกระตุ้นการหลั่งน้ำย่อยนี่นา แต่ปีนี้เรียนอะไรเพิ่มอีกมั้ยนะ ลืมไปหมดแล้ว
อืมมมม ยังมีอีกมั้ยนะ เนื้อเยื่ออื่นๆ ลองนึกดูสิ สมองรึเปล่า หรือตับ อ้อ! แต่พวกนั้นเป็นฮอร์โมนทั่วไป ไม่ใช่Tissue hormone ใช่ป่ะ? งงๆ แล้วฮอร์โมนที่สร้างจากเนื้อเยื่ออื่นๆ มีอะไรอีกบ้าง? ต้องไปค้นคว้าเพิ่มเติมแล้วล่ะ สมองตื้อมาก เดี๋ยวค่อยหาข้อมูลเพิ่ม เหนื่อยแล้ว ไปนอนก่อนดีกว่า พรุ่งนี้ค่อยว่ากันใหม่
ข้อมูลเพิ่มเติม (ปี 2024): ต้องไปหาข้อมูลเพิ่มจากตำราใหม่ จำได้แค่คร่าวๆ จริงๆ แล้วมีฮอร์โมนจากเนื้อเยื่ออื่นๆ อีกเยอะ แต่ตอนนี้สมองล้า ขอไปพักก่อน เดี่ยวมาต่ออีกที
ความคิดเห็นต่อคำตอบ:
ขอบคุณสำหรับความคิดเห็นของคุณ! ความคิดเห็นของคุณมีความสำคัญมากในการช่วยเราปรับปรุงคำตอบในอนาคต