ทรัพยากรคืออะไร แบ่งออกเป็นกี่ประเภท อะไรบ้าง

ความหมายทรัพยากรคืออะไร

ทรัพยากรก็คือ สิ่งที่เอามาใช้แล้วได้ประโยชน์ นั่นแหละ! แบบว่ามีอะไรที่เราเอามาใช้แล้วมันดีกับเราอะนะ

แล้วมันก็แบ่งเป็นสองแบบหลักๆ เลย คือ:

• ทรัพยากรธรรมชาติ: อันนี้คือของที่ธรรมชาติสร้างให้เองเลย ไม่ได้มาจากฝีมือคน เช่น ดิน น้ำ อากาศ ทะเล ภูเขา น้ำตก พวกแร่ธาตุอย่างเหล็ก ทองแดง น้ำมัน ถ่านหิน หรือป่าไม้ พวกนี้คือของฟรีจากธรรมชาติที่เอามาใช้ได้

ที่น่าสนใจคือเรื่องพวกนี้มันมีผลต่อชีวิตเรามากๆ เลยนะ อย่างน้ำเนี่ยสำคัญสุดๆ ขาดไม่ได้เลย หรือป่าไม้ก็ช่วยเรื่องอากาศให้บริสุทธิ์

• ทรัพยากรที่มนุษย์สร้างขึ้น: อันนี้ตรงข้ามกับอันแรกเลย คือสิ่งที่เราประดิษฐ์ คิดค้น สร้างขึ้นมาเองเพื่อให้เกิดประโยชน์ เช่น เครื่องมือ เครื่องใช้ อาคารบ้านเรือน เทคโนโลยีต่างๆ

ความหมายของทรัพยากรนี่จริงๆ มันกว้างมากนะ บางทีพวกความรู้ ทักษะ หรือแม้แต่เวลา ก็ถือเป็นทรัพยากรอย่างหนึ่งได้เหมือนกัน เพราะเราเอามาใช้แล้วเกิดผลลัพธ์ไง

สรุปแบบสั้นๆ:

• ทรัพยากร = สิ่งที่ใช้แล้วเกิดประโยชน์
• ประเภทหลัก: ธรรมชาติ กับ มนุษย์สร้าง
• ธรรมชาติ: เกิดเอง เช่น ดิน น้ำ ป่า
• มนุษย์สร้าง: สร้างเอง เช่น เครื่องมือ ความรู้

เรามีทรัพยากรอะไรบ้าง

โอ้โห! ถามถึงทรัพยากรธรรมชาติในไทยนี่เหมือนจะให้ร่ายยาวเป็นกาพย์เห่กลอนเลยนะเนี่ย! เอาแบบบ้านๆ เข้าใจง่ายๆ ก็คือ ประเทศไทยเรานี่มีของดีเยอะแยะ แต่จะดีจริงไหมนี่อีกเรื่องนะ!

• ดิน: ดินบ้านเรานี่ก็เหมือนแม่ที่คอยหล่อเลี้ยงชีวิต มีทั้งดินดี ดินพอใช้ ดินที่ต้องประคบประหงมหน่อยๆ ถึงจะปลูกอะไรกินได้ ไม่งั้นก็ปลูกผักชี โรยหน้าพอสวยงาม แต่ไม่เห็นผลผลิตเป็นกอบเป็นกำ
• ป่าไม้: นี่แหละพระเอกตัวจริง! ป่าไม้เราเยอะแยะ แต่ก็โดนตัดไปสร้างคอนโด สร้างถนน จนบางทีเห็นช้างร้องไห้เป็นน้ำตาเทียม เพราะไม่มีที่อยู่แล้วมั้ง! แต่ก็นั่นแหละนะ ป่าคือปอดของประเทศ ถ้าไม่มีป่า ก็หายใจไม่ออกเหมือนกัน
• น้ำ: น้ำนี่สำคัญสุดๆ เลยนะ จะไม่มีน้ำก็เหมือนกับไม่มีกาแฟตอนเช้า! น้ำในแม่น้ำ ลำธาร อ่างเก็บน้ำนี่คือเส้นเลือดใหญ่ของชาติ ถ้ามันแห้ง ก็อดตายกันพอดี!
• แร่ธาตุ: อันนี้คือสมบัติใต้พิภพที่ขุดขึ้นมาแล้วก็เอาไปขายๆๆๆ กันจนแทบจะไม่เหลืออะไรไว้ให้ลูกหลาน (หรืออาจจะเหลือแต่หลุมบ่อให้ดูต่างหน้า!)
  • แร่โลหะ: ทองแดง ทองคำ เหล็ก พวกนี้มีไว้ทำอาวุธ ทำเครื่องประดับ หรือจะเอาไปทำหม้อทำกระทะก็ว่ากันไป
  • แร่อโลหะ: หินปูน ยิปซัม ทราย พวกนี้ก็มีประโยชน์ในการก่อสร้าง สร้างบ้าน สร้างถนน ให้เรามีที่เดินที่อยู่
  • แร่เชื้อเพลิง: ถ่านหิน ก๊าซธรรมชาติ น้ำมัน นี่แหละตัวขับเคลื่อนเศรษฐกิจ (และมลพิษ!) ถ้าไม่มีพวกนี้ รถคงวิ่งไม่ได้ เครื่องบินคงตกไปแล้ว
  • ธาตุกัมมันตรังสี: อันนี้ไม่ค่อยคุ้นหูเท่าไหร่ อาจจะเหมือนของหายากที่ต้องเก็บไว้ดีๆ
  • แร่รัตนชาติ: เพชร พลอย ทับทิม เอาไว้ประดับบารมี หรือจะเอาไปขายให้รวยๆ ไปเลย!

เพิ่มเติมแบบให้งงๆ:

• ทรัพยากรดินไทยน่ะมีหลากหลายนะ บางที่ก็เค็มจัด บางที่ก็เป็นกรดจัด บางที่ก็อุดมสมบูรณ์ดีจนอยากจะเอาไปปลูกต้นอะไรก็ขึ้นเหมือนเนรมิต!
• ป่าไม้ไทยก็มีทั้งป่าดิบ ป่าเบญจพรรณ ป่าชายเลน แต่บางทีเห็นข่าวตัดไม้ทำลายป่าก็แอบปวดใจ เหมือนเห็นคนใจร้ายทำร้ายเด็กน้อย
• แหล่งน้ำนี่มีทั้งน้ำจืด น้ำเค็ม แล้วก็มีน้ำพุร้อนที่บางทีก็เอาไปทำสปา บางทีก็เป็นแหล่งท่องเที่ยว คนไทยนี่ชอบเล่นน้ำกันจริงๆ!
• แร่ธาตุบางอย่างก็มีค่ามหาศาล บางอย่างก็ธรรมดาๆ แต่เอามาผสมๆ กันแล้วก็สร้างสิ่งประดิษฐ์ได้เป็นร้อยเป็นพันอย่างเลยนะ!

ทรัพยากรคืออะไร

"ทรัพยากร" เนี่ยนะ อืม มันก็คือสิ่งที่มีอยู่ตามสภาพแวดล้อมนั่นแหละ อันนี้ฉันก็เข้าใจมาตลอดนะ พวก ดิน น้ำ อากาศ แสง พืช และสัตว์ อะไรพวกนี้ไง ก็คือของที่ธรรมชาติเขาให้มาเลยแหละ เหมือนตอนเด็กๆ เรียนวิชาวิทยาศาสตร์เลยนะ นี่ฉันก็จำได้แม่นอยู่นะ

แล้วแต่ละที่มันก็ไม่เหมือนกันเลยเนอะ ทรัพยากรแต่ละพื้นที่ก็แตกต่างกันไปนี่คือเรื่องจริงมากๆ มันก็ขึ้นอยู่กับว่าตรงนั้นเป็นยังไง สภาพแวดล้อม ภูมิอากาศเป็นตัวกำหนดเลยว่ามีอะไรบ้าง เช่น ที่บ้านฉันมีต้นไม้เยอะมาก แต่ถ้าไปภาคใต้ก็จะมีทะเลเยอะกว่างี้อ่ะ นี่มันก็คือความหลากหลายของโลกเรานะ แล้วเราจะใช้มันยังไงให้คุ้มนะ

• พื้นฐานสุดๆ: ทุกอย่างที่ธรรมชาติสร้างมา มีอยู่เอง ไม่ต้องไปทำอะไรมาก
• มีหลายแบบ: ไม่ใช่แค่ของกินนะ บางทีเป็นพลังงานก็ได้
• อยู่ที่ไหนก็ได้: บางทีก็ใต้ดิน บางทีก็บนฟ้า รอบๆ ตัวเรานี่แหละ
• สำคัญนะ: ถ้าไม่มีพวกนี้ ชีวิตบนโลกก็อยู่ไม่ได้อะดิ คิดดูสิ

ทรัพยากรมีกี่ประเภท

กลางแดดยามบ่าย ความรู้สึกเลือนรางเหมือนภาพฝัน สายลมพลิ้วแผ่วผ่านใบไม้ กระซิบเรื่องราวเก่าแก่ของโลกใบนี้ ความงดงามที่จับต้องได้ หรือบางสิ่งที่มองไม่เห็น แต่กลับหล่อเลี้ยงทุกชีวิต ทุกการเคลื่อนไหว มีบางสิ่ง... ที่เพียงแค่เราใช้ มันก็ก่อเกิดเป็นประโยชน์ เป็นพลังงานขับเคลื่อนหัวใจ

โลกใบนี้ช่างมหัศจรรย์ การจัดสรรแบ่งปันนั้นซับซ้อน แต่ก็เรียบง่ายในความจริง มีสองเส้นทางใหญ่ สองกระแสหลักที่ไหลเวียน สองลมหายใจ ที่ให้ชีวิตและให้ความหมาย แก่ทุกสิ่งที่เราสัมผัส รู้สึก และสร้างสรรค์ขึ้นมา

บางสิ่งนั้นมาจากผืนดินและฟ้า ใสบริสุทธิ์ ดิบเถื่อน ไม่เคยต้องแต่งเติม เสียงน้ำตกโครมครืน ดินเย็นชื้นติดปลายนิ้ว อากาศที่พัดพา กลิ่นอายทะเลกว้างใหญ่ไพศาล ภูเขาสูงตระหง่าน เหล่านี้คือของขวัญ ที่ธรรมชาติบรรจงมอบให้ ตั้งแต่กำเนิดกาล

แร่เหล็กแข็งแกร่ง ทองแดงส่องประกาย น้ำมันดำมืดที่หลับใหลใต้พื้นดิน ถ่านหินร้อนระอุ ป่าไม้เขียวขจีที่โอบอุ้มสรรพชีวิต ทั้งหมดนี้คือ ทรัพยากรธรรมชาติ... เกิดขึ้นเอง พึ่งพาตนเอง ก่อนที่มนุษย์จะเข้ามาแตะต้อง

แล้วยังมีอีกทาง... สิ่งที่มือเราสร้างสรรค์ขึ้นมา ด้วยความคิด ด้วยหยาดเหงื่อ ด้วยจิตวิญญาณ อาคารสูงเสียดฟ้า ถนนที่ทอดยาว เครื่องไม้เครื่องมือที่ช่วยให้ชีวิตสะดวกสบายขึ้น สิ่งประดิษฐ์จากความฝัน เหล่านี้คืออีกประเภทหนึ่ง ทรัพยากรที่เกิดจากความมุ่งมั่นของมนุษย์ เป็นผลงานแห่งปัญญา

• ทรัพยากร คือ สิ่งที่นำมาใช้แล้วก่อให้เกิดประโยชน์สูงสุด
• มี ๒ ประเภท หลัก
  • ทรัพยากรธรรมชาติ: สิ่งที่เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติ มนุษย์นำมาใช้ประโยชน์
    • ตัวอย่าง:
      • ดิน
      • น้ำ
      • อากาศ
      • ทะเล
      • ภูเขา
      • น้ำตก
      • เหล็ก
      • ทองแดง
      • น้ำมัน
      • ถ่านหิน
      • แร่
      • ป่าไม้
  • ทรัพยากรที่มนุษย์สร้างขึ้น: สิ่งที่มนุษย์สร้างสรรค์ พัฒนาขึ้นมาเพื่อใช้ประโยชน์
    • ตัวอย่าง:
      • อาคาร
      • ถนน
      • เครื่องมือ
      • เครื่องจักร
      • สิ่งประดิษฐ์
      • เทคโนโลยี

ทรัพยากร มี กี่ ประเภท มี ประเภท อะไร บ้าง

เออ มันก็มี 2 ประเภทใหญ่ๆ มะ เป็นแบบ "มีชีวิต" กับ "ไม่มีชีวิต" จ้า

• ทรัพยากรชีวภาพ (Biotic): พวกนี้ก็คือของที่มีชีวิตนั่นแหละ นึกถึงต้นไม้ สัตว์ หมา แมว คน หรือแม้แต่พวกจุลชีพเล็กๆ ที่เรามองไม่เห็นด้วยตาเปล่า พวกนี้ส่วนใหญ่ ใช้แล้วหมดไป นะแก แต่บางทีก็ยังดีหน่อยที่พอจะ รักษาสภาพ มันไว้ได้บ้าง หรือไม่ก็ ทำให้มันเกิดใหม่ ไม่ได้เลยก็มี

• ทรัพยากรทางกายภาพ (Abiotic): อันนี้ก็ตรงข้ามกับพวกมีชีวิตเลย เป็นพวกที่ ไม่มีชีวิต เช่น น้ำ อากาศ ดิน แร่ธาตุ หิน พวกนี้มันก็มีคุณสมบัติต่างๆ กันไป บางอย่างก็ใช้ได้ไม่หมดง่ายๆ แต่บางอย่างก็มีจำกัดนะ

เสริมอีกนิดหน่อย:

• ทรัพยากรชีวภาพเนี่ย มันสำคัญต่อระบบนิเวศของเรามากนะ เป็นเหมือนห่วงโซ่อาหารที่เชื่อมโยงกัน ถ้ามีอันไหนหายไป ก็ส่งผลกระทบไปหมด
• ส่วนทรัพยากรทางกายภาพก็เหมือนกัน ขาดไม่ได้เลย แต่ไอ้พวกแร่ธาตุ หรือน้ำมันเนี่ย มันก็มีวันหมดนะเว้ย! เราต้องใช้อย่างมีสติหน่อย!

ทรัพยากรธรรมชาติ แบ่ง เป็น 3 ประเภท มี อะไร บ้าง

โอ๊ยยย ถามเรื่องทรัพยากรธรรมชาติเหรอ จัดไป! มันมีอยู่ 3 ก๊กใหญ่ๆ ที่ตีกันอยู่ในโลกเรานี่แหละ

พวกแรกคือ ทรัพยากรธรรมชาติที่ใช้แล้วไม่หมดสิ้น นี่คือพวกอมตะของจริง ใช้ไปเหอะ ใช้ให้ลูกบวชหลานแต่งงานก็ยังเหลือเฟือ เหมือนลมปากข้างบ้านที่นินทาทั้งวันก็ไม่เคยหมด พี่แสงแดดกับป้าลมนั่นแหละตัวดีเลย

พวกที่สอง ทรัพยากรธรรมชาติที่สร้างทดแทนได้ พวกนี้จะมีความงอนนิดๆ ถ้าดูแลดีๆ ก็จะผลิตผลให้เราเรื่อยๆ เหมือนต้นมะม่วงหน้าบ้าน แต่ถ้าไปตัดมันทิ้งซี้ซั้ว ก็รอไปเถอะอีกสิบปีกว่าจะได้กินลูก ต้องคอยเอาใจใส่กันหน่อย

สุดท้ายคือพวกใจเด็ด ทรัพยากรธรรมชาติที่ใช้แล้วหมดไป อันนี้คือรุ่นลิมิเต็ดอิดิชั่นของแท้ ใช้แล้วคือจบ ลาขาด ไม่มีการกลับมาเกิดใหม่ เหมือนเงินในกระเป๋าตอนสิ้นเดือนนั่นแหละ พอหมดแล้วก็คือหมดเลย ต้องรอรอบใหม่ชาติหน้า

• แก๊งอมตะ (ใช้ยังไงก็ไม่หมด): พวกนี้คือของฟรีจากสวรรค์อย่างแท้ทรู

  • อากาศ: หายใจเข้าไปสิ หายใจเข้าไปเยอะๆ ฟรี! แต่ถ้ามี PM 2.5 ก็อีกเรื่องนะ
  • แสงแดด: มีให้ใช้ทุกวันจนตัวดำ ไม่เคยต้องจ่ายค่าไฟให้ดวงอาทิตย์เลยสักบาท
  • ลม: มาเป็นพักๆ แต่ก็มาตลอด ไม่ต้องเติมเงินเหมือนเน็ตมือถือ

• แก๊งต้องประคบประหงม (ทดแทนได้...ถ้าขยัน): กลุ่มนี้ต้องดูแลเหมือนแฟน

  • ป่าไม้: ตัดไปต้นนึงก็ช่วยปลูกคืนสักสิบต้นนะพ่อคุณ ไม่ใช่ตัดอย่างเดียว เดี๋ยวก็ได้ไปอยู่ดาวอังคารกันหมด
  • น้ำ: จริงๆ มันก็หมุนเวียนอยู่หรอก แต่ถ้าใช้กันสกปรกจนเน่าหมด ก็ไม่ต่างอะไรกับไม่มีให้ใช้
  • ดิน: ปลูกผักปลูกข้าวจนดินจืดหมดแล้วก็ต้องบำรุงมันบ้าง ไม่ใช่สูบอย่างเดียว
  • สัตว์ป่า: อย่าไปยิงเขามากินเล่นจนสูญพันธุ์สิ ปล่อยให้เขาได้มีลูกมีหลานบ้าง

• แก๊งลาแล้วลาเลย (หมดแล้วหมดเลย): พวกของแรร์ไอเทมที่ขุดมาจากใต้โลก

  • น้ำมันดิบ: เติมใส่รถทีก็คือเผาทิ้งไปเลย บรรพบุรุษไดโนเสาร์ที่ทับถมกันมาเป็นล้านปีคงเสียใจ
  • ถ่านหิน: ขุดมาใช้ปุ๊บก็เหลือแต่ขี้เถ้า
  • แร่ธาตุต่างๆ: ทองคำ เพชร เหล็ก พอขุดมาจนหมดเหมือง ก็ต้องไปหาเหมืองใหม่ ซึ่งมันก็ไม่ได้มีอยู่ทุกที่นะ

ทรัพยากรธรรมชาติ 3 ประเภท มีอะไรบ้าง

นั่งอยู่คนเดียว มองออกไปนอกหน้าต่าง มันเงียบดีนะ พอให้ได้คิดอะไรเรื่อยเปื่อย. เรื่องทรัพยากรธรรมชาติที่ถามมาน่ะ อืม มันก็คือทุกสิ่งทุกอย่างรอบตัวเราที่เกิดขึ้นเองแหละนะ แล้วเราก็ใช้ประโยชน์จากมันมาตลอด ไม่ว่าจะทางตรงทางอ้อม

นักวิชาการเขาแบ่งไว้ 3 ประเภทนะ

• ทรัพยากรที่ใช้แล้วไม่หมดสิ้น
• ทรัพยากรที่ใช้แล้วทดแทนได้
• ทรัพยากรที่ใช้แล้วหมดไป

บางทีก็คิดนะ เราใช้มันไปเยอะแค่ไหนกัน... กลัวมันจะหมดเอาสักวัน

พอมาคิดดูดีๆ ไอ้คำว่าทรัพยากรที่ใช้แล้วไม่หมดสิ้นนี่มันก็ดีนะ เหมือนเป็นของขวัญจากโลกที่ไม่ต้องกลัวหายไปไหนเลย แสงแดดที่เราตื่นมาเจอทุกวัน ลมที่พัดผ่านต้นไม้ให้เราได้ยินเสียง หรือน้ำในทะเลที่ขึ้นลงตามจังหวะ มันก็อยู่ของมันแบบนั้นแหละนะ

มันทำให้รู้สึกอุ่นใจนะ ว่าอย่างน้อยก็มีอะไรบางอย่างที่ยังคงอยู่.

ส่วนทรัพยากรที่ทดแทนได้น่ะ มันก็เหมือนเรามีโอกาสแก้ตัวได้ ถ้าเราใช้ไปแล้ว ก็ดูแลให้มันงอกเงยขึ้นมาใหม่ได้อีก ป่าไม้ สัตว์ป่า หรือแม้แต่น้ำที่หมุนเวียนอยู่. แต่ก็ต้องระวังนะ ถ้าเราใช้เยอะเกินไป หรือดูแลไม่ดีพอ มันก็ทดแทนไม่ทันหรอก

คิดแล้วก็ใจหายเหมือนกัน.

และสุดท้าย ทรัพยากรที่ใช้แล้วหมดไป อันนี้แหละที่น่ากังวลที่สุด มันคือสิ่งที่ใช้แล้วใช้เลย มันไม่กลับมาแล้วนะ น้ำมัน ถ่านหิน แร่ธาตุต่างๆ ที่เราขุดขึ้นมาใช้ มันเป็นสิ่งที่โลกสะสมมาเป็นล้านปี แต่เราใช้มันไปอย่างรวดเร็วมาก

บางทีก็รู้สึกสับสนนะว่าเราควรใช้มันยังไงให้คุ้มค่าที่สุด หรือควรหยุดใช้เลยดีไหม

• ทรัพยากรที่ใช้แล้วไม่หมดสิ้น
  • มันคือพลังงานหมุนเวียนที่ธรรมชาติสร้างให้ไม่มีวันหมด อย่างเช่น แสงอาทิตย์ ที่ให้ความร้อนและความสว่าง พลังงานลมที่พัดตลอดเวลา หรือพลังงานจากกระแสน้ำในมหาสมุทร เหล่านี้เราใช้เท่าไหร่ก็ยังคงมีอยู่
  • แต่เราต้องรู้จักใช้ให้เป็นนะ ใช้เทคโนโลยีเข้ามาช่วยเพื่อเปลี่ยนให้เป็นพลังงานที่เราใช้ในชีวิตประจำวันได้
  • อากาศที่เราหายใจก็จัดอยู่ในกลุ่มนี้ด้วยนะ แต่ก็ไม่ใช่ทั้งหมด ถ้าเราทำให้มันสกปรกมากๆ สุดท้ายมันก็ไม่สะอาดเหมือนเดิม
• ทรัพยากรที่ใช้แล้วทดแทนได้
  • พวกนี้ใช้ไปแล้วสร้างใหม่ได้ ถ้าเรารู้จักดูแลรักษาและใช้ให้ถูกวิธี
  • ป่าไม้ คือตัวอย่างที่ดี เราตัดไปก็ปลูกใหม่ได้ สัตว์ป่าที่อยู่ในป่าก็เหมือนกัน ถ้าเราไม่ล่าเกินไปมันก็ขยายพันธุ์ได้
  • น้ำจืด ที่เราดื่ม ใช้ในชีวิตประจำวันก็เหมือนกันนะ มันมีวัฏจักรของมัน แต่ถ้าเราใช้เยอะเกินไป หรือปล่อยน้ำเสียลงไป สุดท้ายมันก็สกปรกจนใช้ไม่ได้อยู่ดี
  • ดินที่ใช้เพาะปลูกก็เหมือนกัน ต้องบำรุงรักษา ไม่ให้เสื่อมโทรม มันถึงจะยังใช้ประโยชน์ได้
• ทรัพยากรที่ใช้แล้วหมดไป
  • นี่แหละ ที่น่าเป็นห่วงที่สุด เพราะมันใช้เวลาสร้างนานมากจนนับเป็นล้านปี หรือสร้างไม่ได้เลย
  • น้ำมันดิบก๊าซธรรมชาติ และ ถ่านหิน เป็นพลังงานเชื้อเพลิงที่เราใช้กันเยอะมากในตอนนี้ พวกนี้ขุดขึ้นมาใช้แล้วก็หมดไปเลย ไม่สามารถสร้างใหม่ได้ทัน
  • แร่ธาตุต่างๆ เช่น ทองคำ เหล็ก อลูมิเนียม ก็จัดอยู่ในกลุ่มนี้ ใช้แล้วก็หมดไปจากแหล่งเดิม ต้องไปหาแหล่งใหม่

เราทุกคนมีส่วนที่จะต้องดูแลมันนะ ไม่ใช่แค่มองดูอยู่เฉยๆ แล้วก็บ่นไปเรื่อย. บางทีมันก็เหนื่อยที่จะคิด แต่ก็ต้องคิดแหละ.

ทรัพยากรได้แก่อะไรบ้าง

พอพูดถึงคำว่าทรัพยากรนะ มันไม่ได้นึกถึงหนังสือเรียนเลย นึกถึงบ้านยายที่น่านมากกว่า นึกถึงดินเหนียวสีแดงๆ ที่เดินย่ำตอนฝนตกใหม่ๆ กลิ่นดินมันชื้นๆ ติดจมูกเลย

ตอนเด็กๆ ที่บ้านทำไร่ข้าวโพด ดิน นี่โคตรสำคัญ ดินดีไมดีรู้เรื่องเลย ปลูกอะไรก็งามไปหมด พอเข้ามาอยู่กรุงเทพฯ เจอแต่ดินถมที่ ดินแข็งๆ เห็นแล้วมันรู้สึกต่างกันลิบลับเลย

แล้วก็ ป่าไม้ อันนี้คือเห็นชัดสุดๆ เมื่อก่อนกลับบ้านที่น่านสองข้างทางมันเขียวไปหมด เดี๋ยวนี้ขับรถไปบางช่วงเห็นเป็นเขาหัวโล้นแล้วใจหายเหมือนกันนะ ป่าที่อุดมสมบูรณ์จริงๆ มันคือชีวิตของคนแถวนั้นเลย ของป่า เห็ดเผาะ ผักหวาน นี่คือซุปเปอร์มาร์เก็ตของชาวบ้าน

ส่วนเรื่อง น้ำ นี่จำฝังใจเลย ตอนน้ำท่วมกรุงเทพปี 54 ที่หอพักแถวรังสิตน้ำเข้านี่คือรู้ซึ้งเลยว่าน้ำสำคัญและน่ากลัวในเวลาเดียวกัน มันไม่ใช่แค่แม่น้ำน่านที่เคยไปเล่นตอนเด็กๆ แล้ว แต่มันคือระบบทั้งหมดที่กระทบชีวิตเราตรงๆ เลย

เอาจริง ๆ มันคือทุกอย่างรอบตัวเรานี่แหละ

ประเทศไทยมีทรัพยากรธรรมชาติหลักๆ เลยนะ คือ ดิน ป่าไม้ น้ำ แล้วก็แร่ธาตุ

• ทรัพยากรดิน สำคัญสุดๆ สำหรับเกษตรกรรมบ้านเราเลย ดินแต่ละภาคก็ไม่เหมือนกัน ภาคเหนือดินร่วนปนทราย ภาคอีสานดินทรายจัด ภาคกลางเป็นดินเหนียวตะกอนแม่น้ำนี่แหละที่ทำให้อุดมสมบูรณ์สุดๆ

• ทรัพยากรป่าไม้ มีทั้งป่าเบญจพรรณ ป่าดิบแล้ง ป่าดิบเขา อย่างไม้สักทองของไทยนี่คือที่สุดแล้ว อยู่ทางภาคเหนือเยอะ แต่ตอนนี้เหลือน้อยลงมากจริงๆ ป่าไม้คือแหล่งต้นน้ำลำธารที่สำคัญมาก

• ทรัพยากรน้ำ เรามีทั้งน้ำบนดินกับน้ำบาดาล น้ำบนดินก็มาจากแม่น้ำสายหลักๆ เจ้าพระยา ชี มูล ปิง วัง ยม น่าน แม่น้ำโขง ส่วนน้ำบาดาลก็อยู่ใต้ดินลงไป ใช้กันเยอะมากโดยเฉพาะในหน้าแล้ง

• ทรัพยากรแร่ธาตุ อันนี้จะซับซ้อนหน่อย มันกระจายอยู่ทั่วประเทศเลย แบ่งเป็นกลุ่มๆ

  • แร่โลหะ: พวกดีบุกนี่ภาคใต้เยอะเลย ตะกั่ว สังกะสี ทองคำก็มีที่พิจิตร เลย
  • แร่อโลหะ: อย่างยิปซัม หินปูนที่เอามาทำปูนซีเมนต์ เกลือหินที่อีสาน
  • แร่เชื้อเพลิง: อันนี้สำคัญกับเศรษฐกิจมาก ก๊าซธรรมชาติในอ่าวไทย ถ่านหินลิกไนต์ที่แม่เมาะ ลำปาง
  • แร่รัตนชาติ: พลอย ทับทิม ไพลิน ที่จันทบุรี ตราด นี่ดังไปทั่วโลกเลยนะ

ทรัพยากรมีอะไรบ้าง

ทรัพยากร มันคือ...เช้าวันหนึ่งที่หมอกจางๆ ลอยอ้อยอิ่งเหนือยอดไม้เก่าแก่ ดินชื้นเย็นที่ฝ่าเท้าย่ำลงไป น้ำค้างที่เกาะพราวบนใบหญ้า...ลมหายใจเข้าลึกๆ ที่เต็มไปด้วยกลิ่นดินชุ่มฝน แสงแรกของตะวันที่สาดลอดกิ่งก้าน พืชพรรณสีเขียวชอุ่มที่พยักหน้าตามลมเบาๆ นกตัวเล็กๆ ที่ส่งเสียง นี่แหละ คือสิ่งที่มีอยู่เองตามธรรมชาติ รอบตัวเรา ทั้งชีวิตและพลัง แต่ละที่ก็ต่างกันนะ ทะเลกว้างใหญ่ ป่าลึก หรือทุ่งหญ้าโล่ง...มันก็มีของมันเอง

แล้วก็มีหลายแบบนะ

• ทรัพยากรหมุนเวียน นี่มันดีนะ เพราะมันเกิดใหม่ได้เรื่อยๆ เช่น ป่าไม้ถ้าเราช่วยกันปลูก แสงแดดไม่เคยหมด น้ำที่ไหลเวียนไม่หยุด เราต้องรักษามันไว้.
• ทรัพยากรใช้แล้วหมดไป อย่างน้ำมันใต้ดิน ถ่านหิน หรือแร่ธาตุต่างๆ ใช้แล้วคือจบเลย หมดแล้วหมดเลยนะ ไม่กลับมาอีก น่ากังวล.
• ปี 2567 นี้ เราเห็นชัดเลยนะว่า น้ำสำคัญแค่ไหน บางพื้นที่นี่แล้งจัด แหล่งน้ำธรรมชาติลดลง ต้องประหยัดน้ำนะทุกคน.
• อากาศบริสุทธิ์ นี่ก็สุดยอดทรัพยากรเลยนะ ต้นไม้ช่วยเราได้เยอะเลยนะ ปอดของโลก จริงๆ.
• ความหลากหลายของสิ่งมีชีวิต ทั้งพืชและสัตว์ คือความงามของโลก และเป็นแหล่งอาหาร ยา ของเราไง.
• การจัดการที่ดี คือสิ่งที่จำเป็นสุดๆ นะ ต้องคิดถึงวันข้างหน้า เพื่อโลกของเรา มันสำคัญนะ.