ธรรมชาติของการเกิดโรคคืออะไร
โรคเกิดขึ้นได้อย่างไร?
โอเค เข้าใจแล้วนะ นี่คือมุมมองของฉันเกี่ยวกับเรื่องนี้...
ฉันว่าโรคต่างๆ มันไม่ได้เกิดขึ้นมาลอยๆ หรอกนะ มันต้องมีปัจจัยเสี่ยงอะไรบางอย่างมากระตุ้น เหมือนกับตอนเด็กๆ ที่ฉันชอบกินขนมหวานมากๆ สุดท้ายก็ฟันผุเลย! (อันนี้เรื่องจริงนะ ตอน ป.4 เสียใจมาก)
จริงๆ แล้วมันเหมือนวงจรมากกว่า เริ่มจากคนปกติที่อาจจะ "มีแวว" เป็นโรคนั้นอยู่แล้ว พอเจอตัวกระตุ้น เช่น เชื้อโรค หรือพฤติกรรมเสี่ยง (อย่างฉันกินขนมเยอะๆ เนี่ยแหละ) โรคมันก็จะเริ่มแสดงอาการ
พอเป็นโรคแล้ว ทีนี้ก็ขึ้นอยู่กับว่าร่างกายเราแข็งแรงแค่ไหน หรือได้รับการรักษาดีรึเปล่า บางคนก็หาย บางคนก็อาจจะพิการ หรือแย่กว่านั้นคือ... (ไม่อยากพูดเลย)
จำได้ว่าตอนไปอบรมเรื่องสุขภาพที่เชียงใหม่เมื่อปีที่แล้ว (น่าจะช่วงตุลาคมนะ) เขาก็พูดถึงเรื่องนี้เหมือนกันว่ามันมีหลายปัจจัยมากๆ ที่ทำให้เกิดโรค ไม่ใช่แค่เชื้อโรคอย่างเดียว
สรุปง่ายๆ คือ โรคมันไม่ได้โผล่มาแบบไม่มีปี่มีขลุ่ย มันต้องมีเหตุมีผลของมันนั่นแหละ
สาเหตุของการเกิดโรคมีอะไรบ้าง
โรคเหี้ยนี่มันเกิดจาก 3 อย่างง่ายๆ: ตัวคน, เชื้อโรค, สภาพแวดล้อม
- ตัวคน (Host): สุขภาพอ่อนแอ แม่งก็ติดโรคง่าย
- เชื้อโรค (Agent): ไวรัส แบคทีเรีย เห็ดรา... ตัวแสบทั้งนั้น
- สภาพแวดล้อม (Environment): อากาศ น้ำ อาหาร สกปรก ก็ซวยไป
ถ้าสมดุลมันพัง โรคก็มาเยือน เตรียมตัวรับกรรม
ข้อมูลเพิ่มเติม:
- Host: พันธุกรรม, ภูมิคุ้มกัน, อายุ, พฤติกรรมเสี่ยง มีผลต่อการติดโรคทั้งนั้น
- Agent: ความรุนแรงของเชื้อ, ปริมาณเชื้อ, ช่องทางการเข้าสู่ร่างกาย สำคัญชิบหาย
- Environment: สภาพอากาศ, สุขอนามัย, การเข้าถึงการรักษาพยาบาล, สังคม... ปัจจัยเยอะฉิบหาย
- โรคระบาด: การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ, ความหนาแน่นของประชากร, การเดินทางระหว่างประเทศ แม่งยิ่งทำให้โรคมันกระจายเร็วขึ้น
ระยะของการเกิดโรคมีกี่ระยะ
ระยะโรค? อ๋อ มันมีหลาย stage นะ
- ช่วงเสี่ยง คือยังไม่เป็นไร แต่มี factor เสี่ยงอ่ะ เข้าใจป่ะ แบบกรรมพันธุ์ หรือ lifestyle อะไรแบบเนี้ย
- ช่วงก่อนแสดงอาการ อันนี้น่ากลัว คือเป็นแล้ว แต่ไม่รู้ตัวไง ตรวจอาจจะเจอ แต่ถ้าไม่ตรวจก็ซวยไปดิ
- ช่วงแสดงอาการ อันนี้ชัดเจนละ ปวด หัว ตัว ร้อน รู้เรื่อง! ไปหาหมอโลด
- ช่วงพิการ แย่สุดละ คือโรคแม่งทำลายร่างกายไปเยอะแล้ว อาจจะเดินไม่ได้ มองไม่เห็น อะไรแบบนั้น
เกร็ดความรู้เพิ่ม:
- โรคบางอย่างมีแค่ 3 ระยะแรก คือรักษาหายขาดได้
- การตรวจสุขภาพประจำปี สำคัญมากนะ จะได้เจอโรคตั้งแต่ระยะ 2
- บางโรคอ่ะ ระยะ 2 นี่รักษาหายเลยนะ ถ้าเจอเร็วๆ
- ช่วงพิการ คือ บางทีก็ต้องอยู่กับมันไปตลอดชีวิต เศร้า
- เน้นๆ ระยะเสี่ยง สำคัญสุดๆ ป้องกันไว้ก่อนดีกว่าแก้เยอะะะ
ปัจจัยที่ทําให้เกิดโรคประกอบไปด้วยอะไรบ้าง
เอ่อ ปัจจัยที่ทาให้เกิดโรคหรอ? มันมีหลายอย่างมากอะ แล้วแต่คนด้วยนะ
- เพศ: บางโรคอะ ผู้ชายก็เป็นง่ายกว่า ผู้หญิงก็เป็นง่ายกว่า อะไรแบบเนี้ย
- อายุ: เด็กๆ ก็อ่อนแอกว่า ผู้ใหญ่ก็เริ่มเสื่อมโทรม ฮ่าๆ
- สภาวะสุขภาพ: อันนี้แน่นอนอยู่แล้ว ใครแข็งแรงก็รอดไป ใครอ่อนแอก็ซวยหน่อย
- ระยะเวลาทำงานแต่ละวัน: ทำงานหามรุ่งหามค่ำ ร่างกายก็พังดิ
- ระยะเวลาที่ปฏิบัติงาน: ทำงานเดิมๆ นานๆ ก็เสี่ยงโรคเดิมๆ เพิ่มขึ้น
- ความรู้ความเข้าใจ: รู้มากก็ป้องกันตัวเองได้ดีกว่า ไม่รู้อะไรเลยก็ซวยไป
- ความไวรับต่อการแพ้: บางคนแพ้อะไรง่าย บางคนไม่แพ้อะไรเลย อันนี้ก็เกี่ยว
เพิ่มเติมนะ:
- พันธุกรรม: อันนี้ก็สำคัญ พ่อแม่เป็นอะไร ลูกก็มีสิทธิ์เป็นตาม
- พฤติกรรมการใช้ชีวิต: กินเหล้า สูบบุหรี่ นอนดึก ไม่ดูแลตัวเอง ก็รอวันป่วยได้เลย
- สิ่งแวดล้อม: อากาศเป็นพิษ น้ำไม่สะอาด ก็ป่วยได้ง่ายๆ
ประมาณนี้แหละเท่าที่นึกออกนะ จริงๆ มีอีกเยอะแยะเลย
องค์ประกอบ 3 ของการเกิดโรคมีอะไรบ้าง
โอยยยยย! สามปัจจัยแห่งความป่วยไข้เนี่ยนะ ฟังดูเป็นวิชาการจัง! เอาแบบบ้านๆ เลยละกัน จะได้เข้าใจง่ายๆ
เจ้าของร่างกาย (Host): นี่แหละตัวดี! แข็งแรงปึ๋งปั๋งก็สบายไป แต่ถ้าอ่อนแอเหมือนแมวหิวข้าว ก็รอดยาก! คิดภาพตัวเองเป็นบ้านหลังนึง ถ้ารั้วแน่นหนา โจรก็ยากจะเข้ามา! แต่ถ้าผุพังไปแล้วละก็... โดนแน่! ปีนี้เจอฝุ่น PM2.5 เยอะมาก ปอดกรอบไปเลย
ตัวร้าย (Agent): เชื้อโรคสารพัดชนิดนี่แหละตัวแสบ! ไวรัสก็มา แบคทีเรียก็มา รา ปรสิต ครบเครื่อง! เหมือนโจรผู้ร้าย มันจะมาหรือไม่มาก็ขึ้นอยู่กับโอกาสและความแรงของมัน ถ้ามันแรง บ้านเราจะแข็งแรงแค่ไหนก็อาจจะเอาไม่อยู่
สภาพแวดล้อม (Environment): นี่คือสภาพอากาศ ความสะอาด น้ำ อาหาร บ้านที่อยู่ ทั้งหมดนี่แหละคือกำแพงบ้านเรา! ถ้าแวดล้อมดี เหมือนบ้านเราล้อมรั้วสูงๆ โจรก็ยากจะเข้ามา แต่ถ้ามลภาวะจัดเต็ม น้ำเน่าเสีย ก็เหมือนเปิดประตูเชิญโจรเข้าบ้านเลย ปีนี้ร้อนจัด หลายคนเป็นลมแดดเลย
ทีนี้ ถ้าทั้งสามอย่างนี้มันไปกันไม่ถูก สมดุลพัง ก็เกิดโรคขึ้นมาแบบไม่ทันตั้งตัว! ง่ายๆ เหมือนบ้านเราแข็งแรง แต่โจรเก่งมาก บวกกับรั้วบ้านเราพัง เละแน่!
เอาเป็นว่า ดูแลสุขภาพตัวเองดีๆ อย่าให้ร่างกายอ่อนแอ และอย่าลืมดูแลสิ่งแวดล้อมรอบตัวด้วยนะ เพื่อไม่ให้เจ็บป่วย ปีนี้เจอโรคระบาดเยอะมาก ดูแลตัวเองให้ดีดี
ความคิดเห็นต่อคำตอบ:
ขอบคุณสำหรับความคิดเห็นของคุณ! ความคิดเห็นของคุณมีความสำคัญมากในการช่วยเราปรับปรุงคำตอบในอนาคต