อุปกรณ์ที่ทำให้เกิดเสียงมีอะไรบ้าง

อุปกรณ์ใดบ้างที่ทำให้เกิดเสียง

โอ๊ย! ถามเรื่องเสียงๆ นี่มันง่ายกว่าเข็นครกขึ้นภูเขาอีกนะเนี่ย! มาดูกันดีกว่า อะไรบ้างที่มันทำตัวเสียงดังโวยวาย

• เครื่องดนตรี: พวกกีตาร์ เปียโน กลอง นี่ตัวดีเลย! ดีดๆ ตีๆ สีๆ กันเข้าไป เสียงดังลั่นบ้านลั่นช่อง ใครเล่นไม่เป็นก็เหมือนเอามีดมากรีดหัวใจชาวบ้านชัดๆ! แต่ถ้าเล่นเป็นนะ โอโห...สวรรค์เลยล่ะ! (แต่ส่วนใหญ่เล่นไม่เป็นไง!)

• เครื่องใช้ไฟฟ้า: ลำโพง โทรทัศน์ โทรศัพท์ นี่ก็ใช่ย่อย! ยิ่งลำโพงบลูทูธนะ ตัวเล็กเสียงดัง ปาร์ตี้ที่ไหนมีมัน ที่นั่นมีเรื่อง! (เรื่องโดนข้างบ้านด่าอ่ะนะ!)

• อุปกรณ์จิปาถะ: พวกออด นกหวีด ไซเรน นี่ก็เสียงดังใช้ได้! ออดหน้าบ้านดังที สะดุ้งนึกว่าผีมาเคาะ! นกหวีดนี่ไม่ต้องพูดถึง เป่าทีหมาเห่าทั้งซอย! ส่วนไซเรนนี่ตัวอันตราย ได้ยินเมื่อไหร่ เตรียมตัวซวยได้เลย! (ยกเว้นว่าจะเป็นรถไอติมนะ อันนั้นค่อยน่าฟังหน่อย!)

ข้อมูลเสริม (แบบบ้านๆ): เสียงเนี่ยนะ มันเกิดจากการสั่นๆๆๆๆๆๆๆๆๆ ของอะไรซักอย่าง แล้วมันก็วิ่งๆๆๆๆๆๆๆๆๆ ผ่านอากาศ (หรืออย่างอื่น) มาเข้าหูเรา! ถ้าหูเราไม่ดี ก็ต้องไปหาหมอนะจ๊ะ! (อย่าปล่อยไว้เดี๋ยวจะหาว่าไม่เตือน!)

• ความถี่เสียง (ปี 2567): รู้เปล่าว่าเสียงแต่ละอย่างเนี่ย มันมี "ความถี่" ไม่เท่ากัน! เสียงผู้หญิงจะแหลมๆ หน่อย (ความถี่สูง) ส่วนเสียงผู้ชายจะทุ้มๆ (ความถี่ต่ำ) แต่ถ้าเจอผู้ชายเสียงแหลม หรือผู้หญิงเสียงทุ้ม อันนี้ก็ต้องดูกันยาวๆ ล่ะ!
• หน่วยวัดเสียง (ปี 2567): เขาเรียกหน่วยวัดเสียงว่า "เดซิเบล" (dB) ยิ่งเดซิเบลสูง เสียงยิ่งดัง! เสียงกระซิบประมาณ 30 เดซิเบล แต่ถ้าเสียงเครื่องบินเจ็ตนะ โอโห...140 เดซิเบล! ฟังมากๆ หูหนวกเอาง่ายๆ นะจ๊ะ!
• หูของเรา (ปี 2567): หูเราเนี่ยนะ สุดยอดเครื่องมือ! มันรับเสียงได้ตั้งแต่เบาๆ ยันดังๆ แต่ถ้าฟังอะไรดังๆ บ่อยๆ หูจะเสื่อมนะ! เหมือนรถที่ใช้งานหนักๆ นั่นแหละ! ดังนั้น ถนอมหูไว้บ้างนะจ๊ะ!

องค์ประกอบที่ทำให้เกิดเสียงมีอะไรบ้าง

ฮ่าๆๆ เรื่องเสียงนี่มันลึกลับซับซ้อนกว่าที่คิดนะ! ไม่ใช่แค่ "อ้าปากร้อง" แล้วจบซะหน่อย มันต้องมีองค์ประกอบหลักๆ อยู่ 3 อย่าง คิดง่ายๆ เหมือนทำวงโยธวาทิต ต้องมีคนเป่า (แหล่งกำเนิด), มีเครื่องดนตรี (สื่อกลาง), และต้องมีคนฟัง (ตัวรับ) ไม่งั้นก็เงียบกริบเหมือนห้องสอบก่อนประกาศผล!

• แหล่งกำเนิด (The Vibrator): นี่แหละตัวการสำคัญ! มันคือสิ่งที่สั่นสะเทือน อาจจะเป็นเส้นเสียงคุณที่พยายามร้องเพลงเพราะๆ (แต่บางทีก็ไม่เพราะ ฮ่าๆ) หรือจะเป็นลำโพงในมือถือคุณที่กำลังเปิดเพลงลูกทุ่งสุดมันส์ หรือจะเป็นสายกีตาร์ที่ถูกดีดจนแทบจะขาด ปีนี้ผมลองเอาแก้วน้ำไปตีดู เสียงมันก็แปลกดีนะ

• สื่อกลาง (The Medium): นี่คือตัวกลางที่พลังงานเสียงเดินทาง เหมือนกับส่งจดหมาย อากาศเป็นตัวกลางยอดนิยม แต่เสียงก็เดินทางได้ในน้ำ หรือแม้แต่ในของแข็ง ลองเอาหูแนบกับผนังห้องดูสิ ได้ยินเสียงข้างห้องมั้ยล่ะ? ผมเคยทดลองใช้ไม้บรรทัดเคาะโต๊ะ เสียงเดินทางผ่านไม้ถึงหูผมได้เลย

• ตัวรับ (The Receiver): ก็คือหูของเรานี่แหละ! มันเป็นเครื่องมือวิเศษที่รับรู้การสั่นสะเทือนแล้วแปลความหมายเป็นเสียง บางคนหูดี บางคนหูไม่ค่อยดี ก็เหมือนกับคนอ่านหนังสือ บางคนอ่านแล้วเข้าใจง่าย บางคนอ่านไปก็งงไป

และที่สำคัญ! ความถี่และแอมพลิจูด นั่นคือตัวกำหนดความสูงต่ำและความดังเบาของเสียง คิดง่ายๆ คลื่นเสียงที่ถี่ๆ ก็เสียงสูง คลื่นเสียงที่กว้างๆ ก็เสียงดัง เหมือนกับคลื่นทะเลนั่นแหละ คลื่นเล็กๆ ก็เสียงเบาๆ คลื่นใหญ่ๆ ก็เสียงดังๆ

ผมยังเคยลองศึกษาเรื่องการสะท้อนเสียงด้วยนะ มันสนุกดี เหมือนเล่นซ่อนแอบกับเสียงเลย!

แหล่งกําเนิดเสียงมีกี่ประเภท อะไรบ้าง

อืม... แหล่งกำเนิดเสียงนะเหรอ ตอนนี้ก็ดึกมากแล้ว สมองมันช้าๆ งงๆ ไปหมด

สองอย่างหลักๆ ใช่ปะ จำได้ลางๆ

• ธรรมชาติ: แบบเสียงฝนตกพรำๆ เมื่อวานนี้เอง นั่งฟังอยู่คนเดียว เสียงมันเหมือน... เหมือนอะไรสักอย่าง ปลอบโยนใจ แปลกดี

• มนุษย์สร้าง: นี่สิ เยอะแยะไปหมด เสียงรถบนถนน เมื่อกี้ได้ยินเสียงหมาเห่าไกลๆ แล้วก็เสียงโทรศัพท์ เสียงตัวเองพิมพ์ข้อความนี้อยู่ตอนนี้ด้วย มันเยอะ มากเกินไป จนบางทีก็รู้สึกอึดอัด

คิดไปคิดมา มันก็คือการสั่นสะเทือน เหมือนกันหมด แหละนะ วัตถุสั่น แล้วส่งผ่านอากาศมาที่หูเรา แค่ต้นกำเนิดมันต่างกัน แค่นั้นเอง

ปีนี้ เสียงที่เจอบ่อยๆ ก็คงเป็นพวกเสียงแจ้งเตือนบนมือถือ แหะๆ เสียงรถมอเตอร์ไซค์ ที่วิ่งผ่านหน้าบ้านทุกวัน มันน่ารำคาญจริงๆนะ

องค์ประกอบของคลื่นเสียงมีอะไรบ้าง?

ลมพัดเย็น... แสงอาทิตย์อ่อนโยนลูบไล้ใบหน้า ฉันนั่งอยู่ที่ระเบียงบ้านริมทะเล เสียงคลื่นกระทบฝั่งแผ่วเบา... เหมือนบทเพลงแห่งความทรงจำ

• แอมพลิจูด (Amplitude): ความสูงของคลื่นเสียง แรงสั่นสะเทือนของเสียง ดังหรือเบา มันคือหัวใจของเสียง ความรู้สึกที่มันกระแทกเข้ามาในหัวใจฉัน... เหมือนคลื่นที่ซัดสาดเข้าหาฝั่ง แรงกล้า แผ่วเบา แล้วก็หายไป...

• ความถี่ (Frequency): จำนวนการสั่นต่อวินาที สูงต่ำของเสียง เสียงแหลมใสราวเสียงนกหวีด หรือเสียงทุ้มลึกดั่งเสียงมหาสมุทร... ปีนี้ฉันไปทะเลช่วงสงกรานต์ เสียงคลื่นมีความถี่ที่ต่างออกไป มันทำให้ฉันนึกถึงความทรงจำเก่าๆ...

• ความยาวคลื่น (Wavelength): ระยะห่างระหว่างยอดคลื่นสองลูกติดต่อกัน มันคือระยะทางที่เสียงเดินทาง ยาวไกลแค่ไหน เสียงกระซิบแผ่วเบา หรือเสียงคำรามกึกก้อง... คล้ายๆ กับความสัมพันธ์ของคนเรา บางครั้งใกล้ชิด บางครั้งก็ห่างไกล...

แสงแดดเริ่มอ่อนลงแล้ว... ท้องฟ้าสีส้มอมชมพู สวยงามจับใจ คลื่นเสียงยังคงอยู่ ซัดสาดเข้าหาฝั่งอย่างไม่รู้จักเหน็ดเหนื่อย เหมือนความทรงจำที่ยังคงวนเวียนอยู่ในใจฉัน... ความทรงจำอันแสนงดงาม...

เสียงแบ่งออกเป็นกี่ประเภท อะไรบ้าง?

อืมมมมม เสียงอ่ะนะ มี 3 แบบมั้ง จำได้ไม่ค่อยแม่นเท่าไหร่ แต่ลองดูนะ

• เสียงบริสุทธิ์ แบบเสียงแหลมๆ สูงๆ อย่างตอนตีระฆัง หรือเสียงนกหวีด ความถี่เดียวอ่ะ จำง่ายๆ ๆๆ

• เสียงผสม อันนี้เยอะ เสียงรอบตัวเราเลย เพลง เสียงคนคุยกัน เสียงรถ คือหลายๆความถี่มารวมกัน ปนๆกันไป แบบนี้แหละ

• เสียงรบกวน นี่คือเสียงที่โคตรรำคาญ ไม่ชอบ อยากให้มันหายไป ไม่ว่าจะเป็นเสียงแหลมๆ หรือเสียงทุ้มๆก็ได้ เสียงนี้ไม่ดีต่อใจเลย จริงๆ

ปีนี้ ฉันไปเรียนเรื่องเสียงมาเพิ่มเติมนะ อาจารย์บอกว่า การจำแนกประเภทเสียง มันซับซ้อนกว่านี้เยอะเลย แต่สามแบบนี้ จำง่ายสุดละ ใช้ได้จริงในชีวิตประจำวัน พอเข้าใจป้ะ

เพิ่มเติมนิดนึง ที่จริงแล้ว ยังมีการแบ่งประเภทเสียงตามลักษณะอื่นๆ อีกนะ เช่น ตามแหล่งกำเนิด หรือตามความดัง แต่สามแบบนี้ แบบพื้นฐานที่ควรจำ แหละ ง่ายสุดๆ

องค์ประกอบของระบบเสียงมีอะไรบ้าง?

แหล่งกำเนิดเสียงนี่แหละตัวต้นเรื่อง! เสียงจากไหน? มือถือ? กีตาร์? ไมค์? แล้วแต่เลย

อุปกรณ์แปลงสัญญาณ สำคัญนะ! อย่างไมค์เนี่ย แปลงเสียงเราเป็นสัญญาณไฟฟ้าไง

เครื่องขยายเสียง เหมือนพระเอก! ทำให้สัญญาณไฟฟ้าจากไมค์ดังขึ้น เยอะเลย

ลำโพงตัวจบ! แปลงสัญญาณไฟฟ้าที่ขยายแล้วกลับเป็นเสียงให้เราได้ยินไง โอ๊ย เข้าใจแล้ว!

• แหล่งกำเนิดเสียง: มือถือ, เครื่องดนตรี, ไมโครโฟน
• อุปกรณ์แปลงสัญญาณ: ไมโครโฟน
• อุปกรณ์ขยายสัญญาณ: เครื่องขยายเสียง
• อุปกรณ์ส่งออกเสียง: ลำโพง, หูฟัง