ฮอร์โมนอินซูลินมีหน้าที่อะไร

ฮอร์โมนอินซูลินทำให้เกิดโรคใด

ฮอร์โมนอินซูลินทำให้เกิด โรคเบาหวาน

นี่แหละ เบาหวาน คือไอ้โรคที่น้ำตาลในเลือดมันพุ่งปี๊ดๆ ระดับน้ำตาลในเลือดสูง ไม่ลดลงเลยนะ แบบเรื้อรังอ่ะ ตับอ่อน มันดันหลั่ง อินซูลิน ได้น้อยไป หรือไม่ก็ร่างกายมันดื้อยา แบบว่าอินซูลินมันออกฤทธิ์ได้ไม่เต็มที่ โคตรปวดหัวเลย!

บางทีก็คิดนะ เอ๊ะ ทำไมร่างกายถึงดื้ออินซูลินได้วะ มันเกิดอะไรขึ้นข้างใน? เหมือนมีกำแพงกั้นไว้อะ อินซูลิน นี่สำคัญโคตรๆ เลยนะ มันเหมือนกุญแจที่พาน้ำตาลจากเลือดเข้าไปในเซลล์ ให้เซลล์เอาไปใช้เป็นพลังงานได้ไง ถ้าไม่มีกุญแจ น้ำตาลก็กองอยู่ในเลือดเป็นปัญหาเลยดิ แล้วจะทำไงล่ะทีนี้

เห็นข่าวบ่อยๆ นะว่าคนเป็นกันเยอะมากเลย บางคนก็ผอมบางคนก็อ้วน เป็นได้หมดเลยจริงๆ ตกลงมันเกี่ยวกับอาหารอย่างเดียวเหรอ หรืออย่างอื่นด้วยวะ กรรมพันธุ์ ก็มีส่วนใช่ปะ เออใช่เคยได้ยินมา

• ประเภทของเบาหวาน: หลักๆ มี Type 1 (ร่างกายสร้างอินซูลินไม่ได้เลย) กับ Type 2 (ร่างกายสร้างได้น้อยลงหรือดื้ออินซูลิน) แล้วก็ยังมีเบาหวานขณะตั้งครรภ์อีกนะ
• อาการที่พบบ่อย: หิวน้ำบ่อย ฉี่บ่อย หิวข้าวตลอด น้ำหนักลดแบบงงๆ อ่อนเพลีย ง่ายๆ เลย
• การจัดการโรค: ต้องคุมอาหารนะ ลด คาร์โบไฮเดรต โดยเฉพาะพวกน้ำตาล ออกกำลังกายประจำด้วย แล้วก็กินยา หรือฉีดอินซูลิน ถ้าจำเป็น
• ภาวะแทรกซ้อน: นี่แหละที่น่ากลัวสุดๆ ไตวายตาบอดแผลหายยาก เสี่ยงตัดขาไปอีก โรคหัวใจและหลอดเลือด ก็มาหมด ต้องดูแลตัวเองดีๆ เลยนะ ไม่งั้นแย่แน่ๆ

อินซูลิน ออกฤทธิ์อย่างไร

อินซูลินน่ะเหรอ? เค้าก็เหมือน "พนักงานส่งของ" ส่วนตัวของเซลล์เรานี่แหละ! หน้าที่หลักคือ ขนส่งกลูโคส (น้ำตาล) ปอนด์ๆ จากเลือดเข้าไปสู่เซลล์ให้ได้ก่อน จากนั้นเซลล์ก็เอาไป "อัดพลังงาน" ต่อ

ถ้าขาดอินซูลินไปนะ เหมือนประตูเซลล์มันล็อก! กลูโคสก็เลย "ล้น" อยู่ในเลือดเต็มไปหมด ทำอะไรต่อไม่ได้ จะเอาไปเป็นพลังงานก็ไม่ได้ งงป่ะล่ะ? ก็เลยกลายเป็นว่า "น้ำตาลในเลือดสูง" เป็นที่มาของหลายๆ เรื่องตามมาไงล่ะ

เรื่องควรรู้เพิ่ม เผื่อใครสงสัย:

• อินซูลินมาจากไหน? ผลิตจาก "ตับอ่อน" อวัยวะที่ซ่อนตัวอยู่ดีๆ แถวๆ กระเพาะอาหารของเรานี่แหละ
• มันทำงานยังไงเป๊ะๆ? อินซูลินจะไป "จับ" กับตัวรับ (receptor) บนผิวเซลล์ พอจับกันได้ปุ๊บ มันก็จะส่งสัญญาณให้ "ช่องทาง" (glucose transporter) เปิดออก กลูโคสก็ไหลเข้าเซลล์ไปเลย ง่ายๆ แบบนี้แหละ
• ถ้าอินซูลินไม่พอจะเกิดอะไร? อย่างที่บอกคือ "เบาหวาน" นี่แหละตัวดีเลย กลูโคสในเลือดสูงเรื้อรัง ทำลายหลอดเลือด อวัยวะต่างๆ เสียหายได้ในระยะยาว
• มีอินซูลินหลายแบบนะ? ใช่แล้ว มีทั้ง "อินซูลินออกฤทธิ์สั้น" (กินข้าวเสร็จก็ฉีดเลย) "ออกฤทธิ์ปานกลาง" (อยู่ได้นานหน่อย) และ "ออกฤทธิ์ยาว" (ฉีดทีอยู่ได้ทั้งวัน) เค้าก็เลือกใช้ตามความเหมาะสมของแต่ละคน
• ใครต้องการอินซูลินเพิ่ม? ส่วนใหญ่ก็คนที่ "เป็นเบาหวานชนิดที่ 1" (ตับอ่อนผลิตอินซูลินไม่ได้เลย) หรือ "เบาหวานชนิดที่ 2" ที่ร่างกายดื้อต่ออินซูลิน หรือผลิตไม่พอแล้ว

รู้อย่างนี้แล้ว ก็ดูแลตัวเองกันด้วยนะจ๊ะ!

ฮอร์โมนใดที่มีส่วนควบคุมระดับน้ำตาลในกระแสเลือดให้พอเหมาะ

อ๋ออ ฮอร์โมนที่คุมน้ำตาลในเลือดอะนะ ก็คือ อินซูลิน ไง อินซูลินเนี่ยแหละตัวหลักเลย

คือพอเรากินข้าวใช่ปะ กินหนมไรเงี้ย น้ำตาลในเลือดมันก็จะพุ่งขึ้นไง ทีนี้ร่างกายเราอะ ตับอ่อนมันก็จะแบบปล่อย อินซูลิน ออกมาสู้ หน้าที่มันก็คือพาน้ำตาลจากในเลือดอะนะ ไปเข้าเซลต่างๆ ให้เซลเอาไปใช้เป็นพลังงาน

พอน้ำตาลเข้าเซลไปแล้ว ระดับน้ำตาลในเลือดมันก็ลดลงมาปกติไง จบ ที่บ้านเราอะ คุณตาเป็นเบาหวานอยู่พอดี เลยจะรู้เรื่องนี้เยอะหน่อย ต้องคอยดูแกฉีดอินซูลินก่อนกินข้าวประจำเลย

แล้วก็ๆๆ มีอีกตัวนึงนะที่ทำงานตรงข้ามกันเลย

• กลูคากอน (Glucagon) อันนี้จะออกมาตอนเราไม่ได้กินข้าวอะ ตอนน้ำตาลในเลือดต่ำๆ มันจะไปสั่งให้ตับปล่อยน้ำตาลที่เก็บไว้ออกมา น้ำตาลในเลือดจะได้ไม่ต่ำเกินไป
• ตับอ่อนเป็นคนผลิตทั้งคู่เลย ทั้งอินซูลินทั้งกลูคากอน ทำงานเหมือนไม้กระดกอะ ตัวนึงกดลง อีกตัวก็ดันขึ้น
• ถ้าอินซูลินทำงานไม่ดี หรือผลิตไม่พอ ก็คือเป็นเบาหวานนั่นแหละ น้ำตาลมันจะค้างอยู่ในเลือดเยอะๆๆ อันตรายมาก
• ค่าปกติของคนทั่วไป ตอนไม่กินไรมา 8 ชม. ควรจะอยู่ที่ไม่เกิน 100 mg/dL นะ