ACL Injury พักกี่เดือน

เส้นเอ็นขาด สามารถติดเองได้ไหม

เส้นเอ็นขาด... มันจะติดเองได้มั้ยนะ

บางทีมันก็... ไม่ได้เจ็บขนาดนั้น แต่แค่รู้สึกว่ามันไม่เหมือนเดิม... มันหลวมๆ เหมือนข้อจะหลุดออกมาตลอดเวลา ตอนที่หมอบอกครั้งแรก... หัวมันตื้อไปหมด

เดินได้มั้ย... ก็เดินได้นะ แต่ก้าวแต่ละก้าวมันไม่มั่นใจเลย... ต้องคอยระวังตลอดเวลา แล้วก็คิดวนไปวนมา ว่าต้องผ่ามั้ย... ถ้าไม่ผ่าแล้วจะเป็นไงต่อ

แล้วเมื่อไหร่มันจะหาย... คำถามนี้มันดังอยู่ในหัวตลอด... บางวันก็ดีขึ้น... บางวันก็แย่ลง... มันสับสนไปหมดเลย...

• เอ็น คืออะไร เป็นแถบเนื้อเยื่อเหนียวๆ... ที่ยึดกระดูกกับกระดูกไว้ด้วยกัน... ทำให้ข้อต่อมันมั่นคง

• เอ็นขาด ติดเองได้หรือไม่ถ้าขาดไม่หมด... แค่ฉีกบางส่วน... ร่างกายซ่อมตัวเองได้... แต่ใช้เวลานานมาก... แต่ถ้าขาดแบบสะบั้นเลย... ขาดออกจากกัน... มันต่อเองไม่ได้... ต้องให้หมอช่วย

• อาการเป็นอย่างไร ตอนที่ขาด... จะได้ยินเสียงดัง ป๊อบ... แล้วก็ปวด บวมทันที... หลังจากนั้นจะรู้สึกว่าข้อเข่ามันไม่มั่นคง... เหมือนมันจะหลุด

• เอ็นขาดเดินได้หรือไม่ กี่วันหาย เดินได้... แต่ไม่ควรเดิน... เพราะจะทำให้เจ็บมากขึ้น... แล้วก็ทำให้อาการมันแย่ลงไปอีก... ส่วนจะหายเมื่อไหร่... มันแล้วแต่คน... แล้วแต่ว่าขาดเยอะแค่ไหน... ถ้าไม่ผ่าตัด... ทำกายภาพ... ก็หลายเดือน... 3-6 เดือน... หรือนานกว่านั้น... ถ้าผ่าตัด... ก็ต้องใช้เวลาพักฟื้นอีก 6-9 เดือนขึ้นไปกว่าจะกลับไปใช้ชีวิตปกติได้เต็มที่

• วิธีการรักษาเป็นอย่างไร ต้องผ่าตัดหรือไม่

  • ไม่ผ่าตัด: สำหรับคนที่ขาดไม่เยอะ... หรือคนที่ไม่ค่อยได้ใช้ร่างกายหนัก... หมอจะให้พัก... ประคบเย็น... ใส่เฝือกอ่อน... แล้วก็ทำกายภาพบำบัดเพื่อสร้างกล้ามเนื้อรอบๆ ให้แข็งแรงขึ้น
  • ผ่าตัด: สำหรับคนที่ขาดหมดเลย... หรือนักกีฬา... หรือคนที่ยังต้องใช้ข้อต่อนั้นหนักๆ... หมอจะเย็บซ่อมเอ็นเก่า... หรือสร้างเอ็นขึ้นมาใหม่โดยใช้เอ็นจากส่วนอื่นของร่างกาย

• ควรกินอะไร ดูแลตัวเอง กินโปรตีนเยอะๆ... เนื้อสัตว์ ไข่ ถั่ว... มันช่วยซ่อมแซมร่างกาย... วิตามินซี... คอลลาเจน... ก็ช่วยได้... แล้วก็ต้องทำกายภาพตามที่นักกายภาพบอกอย่างเคร่งครัด... อันนี้สำคัญมาก... สำคัญที่สุดแล้ว

เส้นเอ็นขาดใช้เวลารักษากี่วัน

เส้นเอ็นขาด...บอกเลยว่านานกว่าที่คิด!

ตอนนั้นจำได้แม่นเลย กลางเดือนสิงหาคมปีที่แล้ว กำลังปีนต้นมะม่วงหลังบ้านอยู่ดีๆ มือลื่นเฉยเลย! ตกลงมาแบบ หน้าคะมำ พื้นคอนกรีตแข็งเป๊ะ! เสียงดัง พรึ่บ! ตอนแรกก็คิดว่าแค่เจ็บๆ ถลอกๆ ที่ไหนได้... หัวไหล่ซ้าย นี่ขยับแทบไม่ได้เลย ปวดร้าว ไปทั้งแขน

หมอที่โรงพยาบาล (ขอไม่บอกชื่อนะ) บอกว่า เส้นเอ็นฉีกขาด เกือบทั้งหมด! โห...ตอนนั้นใจแป้วไปเลย เหมือนโลกทั้งใบถล่ม หมออธิบายว่าการสมานกันของเส้นเอ็นเนี่ย มันไม่ได้เร็วเหมือนแผลถลอกนะ มันต้องใช้เวลา นานมาก

ผ่าตัดไปวันแรกๆ คือ ทรมานสุดๆ การขยับแขนแต่ละทีคือ น้ำตาเล็ด หมอนัดทำกายภาพบำบัด สัปดาห์ละ 3 วัน ที่คลินิกแถวบ้าน (แถวศรีนครินทร์) ช่วงแรกๆ ก็แค่ยกแขนเบาๆ เหมือนเด็กหัดเดิน รู้สึก ท้อแท้ ไปหมด

สรุปแล้วที่ต้องเจอ:

• ช่วงรักษาอาการเฉียบพลัน: หลังผ่าตัดช่วง 2-3 สัปดาห์แรก คือช่วงที่ต้องพักฟื้นมากที่สุด แทบจะทำอะไรเองไม่ได้ ต้องมีคนช่วยตลอด
• กายภาพบำบัด: อันนี้สำคัญ โคตรๆ! หมอบอกว่าถ้าไม่ทำ ไหล่จะติดถาวร ซึ่งก็จริง ช่วง 1-3 เดือนแรก คือช่วงที่เจ็บปวดและฝืนร่างกายมากที่สุด
• กลับมาใช้ชีวิตปกติ: กว่าจะยกของหนักๆ ได้ ปีนต้นไม้ (แบบเดิม) ไม่คิดแล้ว! น่าจะประมาณ 4-5 เดือน หลังผ่าตัดถึงจะพอรู้สึกว่า ใกล้เคียงปกติ แต่ก็ยังต้องระวังอยู่ดี

ข้อมูลเพิ่มเติมที่ต้องรู้:

• การสมานของเส้นเอ็น: จริงๆ แล้วหมอบอกว่าถ้าไม่มีภาวะแทรกซ้อน อัตราการสมานดี อยู่ที่ประมาณ 80-90% เลยนะ แต่ คุณภาพของเส้นเอ็น ที่เหลือและ เทคนิคการผ่าตัด มีผลมากๆ
• ความเสี่ยง: ภาวะไหล่ติดเป็นเรื่องที่ น่ากลัวที่สุด หลังการบาดเจ็บเส้นเอ็นไหล่ การทำกายภาพอย่างเคร่งครัด ช่วยป้องกันได้เยอะ
• ค่าใช้จ่าย: อันนี้ก็อีกเรื่อง ค่าผ่าตัด ค่ากายภาพบำบัด รวมๆ แล้ว หมดไปหลายหมื่น เลยทีเดียว
• ปัจจัยอื่นๆ: อายุ สภาพร่างกายโดยรวม และการดูแลตัวเองหลังผ่าตัด ก็มีผลต่อระยะเวลาการฟื้นตัวด้วยนะ นอนเยอะๆ กินอาหารที่มีประโยชน์ อันนี้หมอเน้นเลย

เอ็นขาดกี่วันเดินได้

ถ้าเอ็นขาดนะ เดินได้เมื่อไหร่เหรอ อูยย ต้องบอกเลยว่ามันจะ ปวดมาก เลยนะ จนแบบบางทีลุกขึ้นเดินเองไม่ได้เลยอะ อาการอักเสบก็รุนแรงกว่าพวกที่เจ็บน้อยๆ เยอะเลยนะ แบบเจ็บสุดๆ จริงๆ

ส่วนใหญ่ก็ใช้เวลา ประมาณ 6-12 สัปดาห์ แหละ กว่าจะกลับมาเดินได้ปกติจริงๆ จังๆ หรือใช้งานได้ใกล้เคียงเดิม แต่ๆ มันก็ขึ้นอยู่กับหลายอย่างเลยนะ อย่างความรุนแรงที่เอ็นมันขาดไปมากน้อยแค่ไหน แล้วก็กิจกรรมที่เราอยากจะกลับไปทำไง

คือนักกีฬาเนี่ย เขาต้องใช้แรงเยอะ ใช้ร่างกายหนักใช่ปะ แบบนี้ก็ จะใช้เวลานานกว่าคนทั่วไปมากๆ กว่าจะกลับไปวิ่ง กระโดด หรือเล่นกีฬาแบบเดิมได้อีกครั้ง บางทีต้องพักกันเป็นหลายเดือนเลยแหละกว่าจะดีจริงๆ

แล้วแบบ เอ็นขาด เนี่ย มันก็มีหลายระดับด้วยนะ ไม่ใช่จะเหมือนกันหมด เวลาฟื้นตัวก็ต่างกันไปอีกเยอะเลย นี่คือข้อมูลที่ควรรู้ไว้อะ

• ระดับการบาดเจ็บ:
  • ระดับ 1: อันนี้แบบเล็กน้อยอะ เส้นเอ็นยืดๆ ไม่ได้ขาดเป็นชิ้นนะ เจ็บนิดหน่อย พอเดินได้ แต่ก็ต้องพักหน่อย.
  • ระดับ 2: เอ็นเริ่มฉีกบางส่วนแล้วนะ เจ็บมากขึ้น มีบวมๆ ช้ำๆ เดินลำบาก ต้องประคบเย็น พักเยอะๆ เลยแหละ.
  • ระดับ 3: โอโห อันนี้คือ เอ็นขาดออกจากกันหมด เลย ต้องผ่าตัดเลยส่วนใหญ่ เดินไม่ได้แน่นอน แล้วก็ฟื้นตัวนานมากๆ อะ.
• การดูแลเบื้องต้นที่บ้าน:
  • ต้องพักเยอะๆ อย่าเพิ่งใช้งานขา เยอะเกินไปช่วงแรกๆ นะ.
  • ประคบเย็น ช่วยลดบวม ลดปวดได้ดีมากเลย ทำบ่อยๆ.
  • ยกขาให้สูงกว่าระดับหัวใจก็จะช่วยลดบวมได้ดีเหมือนกัน.
• การรักษาอื่นๆ ที่หมออาจจะแนะนำ:
  • กายภาพบำบัด: อันนี้สำคัญสุดๆ ช่วยให้กล้ามเนื้อรอบๆ แข็งแรงขึ้น กลับมาใช้งานได้ดีขึ้นนะ.
  • ยาแก้ปวด/ลดอักเสบ: หมอก็อาจจะให้กิน ช่วยบรรเทาอาการเจ็บปวดอะ.
  • ผ่าตัด: ถ้าขาดเยอะมากๆ ระดับ 3 ส่วนใหญ่ก็ต้องผ่าตัดอย่างเดียวเลย.
• ปัจจัยที่มีผลต่อการฟื้นตัว:
  • อายุ: คนอายุน้อยฟื้นตัวเร็วกว่านิดหน่อยนะ.
  • สุขภาพโดยรวม: ถ้าสุขภาพดี ไม่เป็นโรคอะไร ฟื้นตัวก็ดีกว่า.
  • ทำตามคำแนะนำหมอ: อันนี้สำคัญสุดๆ ถ้าไม่ทำตามเนี่ย อาจจะหายช้าหรือเป็นซ้ำได้ง่ายมาก เลยนะ.
  • โภชนาการ: กินอาหารดีๆ มีโปรตีนเยอะๆ ก็ช่วยเรื่องซ่อมแซมได้เร็วขึ้น.

เอ็นฉีกใช้เวลานานแค่ไหนกว่าจะหายดี

เอ็นฉีก...อืม...นานอยู่นะ ถ้าฉีกแบบ รุนแรง เลยอะนะ หมอเขาอาจจะให้ผ่าตัดเลย ถ้าไม่ผ่า ก็จะเข้าเฝือก แบบเฝือกแข็งๆ อ่ะ ประมาณ 6-8 สัปดาห์ เลยนะ เพื่อให้มันนิ่งๆ ไม่ไปกระเทือน แล้วเอ็นจะได้ค่อยๆ ต่อกัน มันขึ้นอยู่กับว่า เอ็นตรงไหน ฉีกเยอะแค่ไหนด้วย พวกนี้ ตำแหน่ง กับ ความแรง ของแผล สำคัญมาก

พอครบเวลาใส่เฝือกแล้ว หมอจะเอาออก แล้วก็จะเริ่ม กายภาพบำบัด ต่อ อันนี้แหละ ตัวดีเลย ... เวลากายภาพ ก็อีกนาน กว่าจะกลับมาเดิน วิ่ง เหยาะๆ ได้ปกติ บางที เป็นเดือน เป็น หลายเดือน เลยนะ ถ้าแบบ ฉีกขาดมาก ๆ นี่ อาจจะ 6 เดือน หรือเป็นปี เลยก็มี ต้องทำใจ เลย เพราะเอ็นมัน ซ่อมแซมตัวเองช้า กว่ากล้ามเนื้ออีก บางที ก็ยังรู้สึก แปลกๆ อยู่บ้าง หลังหายแล้ว ก็มี

• ความรุนแรง ของการฉีก มีผลสุดๆ ฉีกนิดเดียว กับ ฉีกขาดเป็นแถบ ไม่เหมือนกันเลย
• ตำแหน่ง ของเอ็น ก็ด้วย เอ็นร้อยหวาย กับ เอ็นข้อเท้า อะไรพวกนี้ มันหายต่างกัน
• การรักษา ผ่าตัด หรือ ไม่ผ่าตัด ก็มีผลต่อระยะเวลา
• กายภาพบำบัด ต้องทำ สม่ำเสมอ และ ถูกวิธี นะ อันนี้ สำคัญมาก ถ้าขี้เกียจ หรือ ทำผิด จะยิ่งช้า หรือ อาจจะ กลับมาเจ็บซ้ำ อีก อันนี้ เจ็บจริง นะ
• ร่างกายของแต่ละคน ก็มีผล บางคน ฟื้นตัวเร็ว กว่าคนอื่น ก็มี
• อายุ ก็มีส่วน แก่แล้ว อาจจะ ช้ากว่า หนุ่มๆ สาวๆ

ถ้าจะให้ ประมาณคร่าวๆ เลยนะ ถ้า ฉีกไม่มาก แล้ว ทำกายภาพดี ๆ อาจจะ 3-6 เดือน ก็ ดีขึ้นมาก แล้ว แต่ถ้า ฉีกขาดเยอะ มากๆ หรือ มีภาวะแทรกซ้อน อย่าง เส้นประสาท หรือ หลอดเลือด เสียหาย อันนี้ ยืดเยื้อ แน่นอน บางคน หายขาด เลย ก็มี หมายถึง กลับมา 100% เหมือนเดิม แต่บางคน ก็อาจจะ ไม่เต็มร้อย ตลอดไป ก็ ทำใจ ยอมรับ ไป นะ ชีวิตมันก็งี้ มีขึ้นมีลง เรื่องเจ็บป่วย ก็เหมือนกัน มันมี ปัจจัยเยอะแยะ ไปหมด ที่ ควบคุมไม่ได้ เลย เยอะมาก !

เส้นเอ็นขาดรู้สึกยังไง

เส้นเอ็นขาด? โคตรปวดนะ สัมผัสได้เลย บวม แดง ร้อน ตามมาติดๆ. เดินน่ะเดินได้ แต่แม่งโคตรยาก. แค่นั้นแหละ.

• ระดับความรุนแรง:
  • เกรด 1: เอ็นยืดตัว บาดเจ็บเล็กน้อย ปวดไม่มาก
  • เกรด 2: เอ็นฉีกขาดบางส่วน ปวด บวม ชัดเจน
  • เกรด 3: เอ็นฉีกขาดสมบูรณ์ เดินไม่ไหว ต้องผ่าตัดเท่านั้น
• จุดเกิดเหตุบ่อยๆ:
  • ข้อเท้า: พบบ่อยสุด แค่พลิกก็เป็นได้
  • หัวเข่า: โดยเฉพาะ ACL, MCL พวกนั้น
  • ไหล่: rotator cuff มักเกิดจากการใช้งานซ้ำๆ
• เมื่อไหร่ต้องเจอหมอทันที:
  • เดินไม่ได้เลยแม้แต่นิดเดียว
  • ปวดหนักจนทนไม่ไหว
  • บวมใหญ่ขึ้นเรื่อยๆ
  • ได้ยินเสียง "ป๊อป" ตอนเกิดเหตุ
• รับมือเบื้องต้น:
  • หยุดพัก: เลิกใช้ส่วนที่เจ็บทันที
  • ประคบเย็น: ลดอาการบวมและปวด
  • พันกระชับ: ช่วยพยุง ลดการเคลื่อนไหว
  • ยกสูง: เหนือระดับหัวใจ ลดเลือดคั่ง
  • ยาแก้ปวด ซื้อกินเอง ก็ช่วยได้บ้าง

อาการของเอ็นฉีกขาดมีอะไรบ้าง

โอ๊ย ปวดไหล่จะตายอยู่แล้ว เมื่อคืนวันพุธที่ผ่านมา นอนไม่หลับเลย พลิกตัวซ้ายทีขวาทีนะ ปวดไหล่ข้างขวาจี๊ดขึ้นมาตอนตะแคงทับ ปวดแบบต้องสะดุ้งตัวลุกขึ้นมานั่งเลย จะบ้าตายจริงๆ

ตอนเช้าลองจะหยิบถุงกาแฟบนชั้นสูงๆ ที่ครัว พยายามเอื้อมสุดๆ แล้วนะ แต่ยกแขนขึ้นไม่ได้สุดเลยจริงๆ แค่จะกางออกก็เจ็บแปล๊บขึ้นมา โคตรหงุดหงิดเลย แค่กาแฟก็ยังจะกินไม่ได้ดีๆ

พยายามจะหมุนไหล่ เหมือนมันไม่มีแรงเลยนะ บางทีขยับนิดเดียวได้ยินเสียงกรึบในไหล่ ดังจนตกใจเลย แบบนี้มาสองสามวันแล้วนะ รู้สึกกล้ามเนื้อไหล่มันอ่อนแรงไปหมด จะใส่เสื้อก็ยังยากเลยนี่

นี่คืออาการของเส้นเอ็นไหล่ฉีกขาด:

• ปวดไหล่ขณะนอน โดยเฉพาะการนอนทับไหล่ข้างที่เจ็บ
• เจ็บปวดเมื่อยกแขนขึ้นหรือลดแขนลง ในท่าเฉพาะ
• กล้ามเนื้อไหล่อ่อนแรง ขณะยกหรือหมุนหัวไหล่
• มีเสียงกรอบแกรบหรือเสียงเสียดสี ในข้อไหล่เมื่อขยับ

เส้นเอ็นขาดสามารถต่อเองได้ไหม

ไม่มีทาง.

เส้นเอ็นบางชนิดอาจฟื้นตัวเองได้ แต่ลืมไปเลยสำหรับเอ็นไขว้หน้า (ACL). พอขาดแล้ว ปลายเอ็นมันหดตัวแยกจากกัน เลือดที่ไปเลี้ยงก็แทบไม่มี มันไม่มีทางกลับมาต่อกันเองได้ จบนะ.

ปล่อยทิ้งไว้มีแต่พังกับพัง เข่าจะหลวม เสื่อมก่อนวัย. ทางรอดเดียวคือผ่าตัด. สมัยนี้เขาผ่าตัดส่องกล้อง (Arthroscopic Surgery) แผลจิ๋ว แต่ก็ต้องพักฟื้นอยู่ดี.

• ถ้าดื้อไม่ผ่า? เตรียมรับมือกับเข่าที่ไม่มั่นคง หมอนรองกระดูกกับกระดูกอ่อนจะพังตามมาเป็นของแถม. ไม่คุ้มหรอก.
• ผ่าตัดไม่ใช่แค่เย็บ. หมอจะสร้างเอ็นขึ้นมาใหม่ (ACL Reconstruction) โดยใช้เอ็นจากส่วนอื่นของร่างกายมึงเอง หรือเอ็นเทียม.
• หลังผ่าคือของจริง. ต้องทำกายภาพบำบัดอย่างหนักหน่วง 6-9 เดือน ไม่ใช่เรื่องเล่นๆ ถ้าอยากกลับไปใช้ชีวิตปกติ.
• เอ็นอื่นไม่เหมือนกัน. เอ็นข้างเข่า (MCL) ถ้าขาดไม่เยอะ ยังพอมีหวังให้ร่างกายซ่อมเองได้บ้าง แต่ ACL คือตัวปัญหา.