PERM Cath กับ DLC ต่างกันอย่างไร

DLC คือ หัตการอะไร

DLC เนี่ยนะ? ฟังดูเหมือนชื่อเกม RPG มากกว่าหัตถการทางการแพทย์ซะอีก! แต่เอาจริง ๆ มันคือ Decellularized Laryngeal Cartilage หรือกระดูกอ่อนกล่องเสียงที่ "ล้างซอมบี้" ออกไปแล้วนั่นเอง! (เซลล์ที่ทำให้เกิดการต่อต้านน่ะนะ เข้าใจ๋?)

คืออย่างงี้ ปกติเวลาเราจะเอาอะไรจากคนอื่นมาใส่ในตัวเรา ร่างกายก็จะแบบ "เฮ้ย! ใครวะเนี่ย! บุกรุก!" แล้วก็โจมตี ทีนี้ DLC ก็เหมือนกับการเอา "บ้าน" (กระดูกอ่อน) มาให้ แต่ "คน" (เซลล์) ไม่อยู่แล้วไง ร่างกายก็เลยไม่ค่อยโวยวาย

• เป้าหมาย: ช่วยคนที่มีปัญหาเรื่องกล่องเสียง หายใจลำบาก พูดไม่ได้ ให้กลับมา "ปิ๊งป่อง!" ได้อีกครั้ง (เปรียบเหมือนการอัพเกรดตัวละครในเกมเลยนะ!)
• กระบวนการ: เอากระดูกอ่อนกล่องเสียงจากผู้บริจาค มา "ฟอก" ให้เหลือแต่โครงสร้าง (เหมือนล้างผักให้สะอาดก่อนกิน)
• ข้อดี: ลดโอกาสที่ร่างกายจะ "งอแง" ไม่ยอมรับ (เหมือนติดตั้ง Mod ที่เข้ากันได้ดีกับระบบ)

เกร็ดเล็กน้อย:

• นึกภาพเหมือนเราจะปลูกบ้าน แต่แทนที่จะขนอิฐใหม่ เราไปรื้อบ้านเก่าที่ไม่มีคนอยู่แล้วมาใช้ (รีไซเคิลไง! รักษ์โลก!)
• จริงๆ แล้วเทคนิคนี้ไม่ได้ใช้แค่กับกล่องเสียงนะ เค้าเอาไปใช้กับอวัยวะอื่นๆ ด้วย แต่ DLC มันดูเท่กว่าเยอะ! (ชื่อเหมือน Item ในเกมจริง ๆ)

PERM Cath อยู่ได้นานแค่ไหน

PERM Cath เนี่ยนะ เคยเห็นยายใส่ตอนแกป่วยหนักช่วงต้นปีที่แล้ว (2566) ที่โรงพยาบาล... เอ่อ... [ข้อมูลถูกลบเพื่อความเป็นส่วนตัว] หมอบอกว่ามันช่วยระบายฉี่เพราะแกขยับตัวไม่ได้แล้วตอนนั้น คือตอนแรกก็งงๆ ว่ามันจะอยู่ได้นานแค่ไหน เพราะเห็นเค้าเปลี่ยนกันบ่อยเหมือนกัน

• ยายใส่ประมาณ 3 อาทิตย์ได้มั้ง ก่อนจะเสีย คือเปลี่ยนไป 2 รอบ
• หมอบอกว่าบางคนใส่เป็นเดือนๆ ก็มี แต่ต้องดูแลดีๆ กลัวติดเชื้อ
• ตอนเปลี่ยนสายสวนแต่ละที ยายก็ดูเจ็บนะ แต่ก็ต้องทนเอา
• สำคัญ: หมอเท่านั้นที่รู้ว่าต้องเปลี่ยนเมื่อไหร่ อย่าเปลี่ยนเองเด็ดขาด!

ข้อควรระวังเรื่องสายสวนปัสสาวะ (PERM Cath) (ข้อมูลปี 2567):

• การติดเชื้อ: เป็นปัญหาที่พบบ่อยที่สุด ต้องรักษาความสะอาดรอบๆ สายสวนอย่างสม่ำเสมอ
• การอุดตัน: อาจเกิดจากตะกอนหรือเลือด ทำให้ปัสสาวะไหลไม่ได้ ต้องรีบปรึกษาแพทย์
• การระคายเคือง: บริเวณที่ใส่สายสวนอาจแดง บวม หรือเจ็บ ควรแจ้งให้แพทย์ทราบ
• ปรึกษาแพทย์: สำคัญที่สุด! ทำตามคำแนะนำของแพทย์ผู้ดูแลอย่างเคร่งครัด
• อาหารและน้ำ: ดื่มน้ำให้เพียงพอ ช่วยให้ปัสสาวะไม่ข้นเกินไป ลดโอกาสอุดตัน

PERM Cath ใส่ตรงไหน

อืมมมม PERM Cath อะนะ ใส่ที่คอ กับหน้าอก จำได้ว่าแผลเล็กๆนะ ประมาณ 1 ซม. กับ 1-2 ซม. ใช่ป้ะ จำได้ลางๆ มันใช้กับคนไข้ฟอกไตทางเส้นเลือดที่แขนไม่ได้อ่ะ เพื่อนฉันก็ใช้ ใส่ปุ๊บใช้ได้เลย สะดวกดี แต่ใช้ได้ไม่นานหรอก ปีสองปีก็ตันแล้ว แล้วแต่คนด้วยนะ บางคนอาจจะนานกว่านั้นก็ได้

• ตำแหน่ง : คอ (ประมาณ 1 ซม.) และหน้าอก (ประมาณ 1-2 ซม.)
• กลุ่มเป้าหมาย : คนไข้ฟอกไตที่แขนใช้ไม่ได้
• ใช้งาน : ใส่แล้วใช้ได้ทันที
• อายุการใช้งาน : ประมาณ 1-2 ปี (ขึ้นอยู่กับแต่ละบุคคล)
• ปัญหาที่อาจเกิดขึ้น : อุดตัน

เพื่อนฉันมันบอกว่า หมอเขาบอก ดูแลดีๆ ก็อาจจะใช้ได้นานกว่านั้น แต่ก็ต้องระวังอยู่ดี ปีนี้เอง มันไปเปลี่ยนใหม่มา เหนื่อยเลย มันบอกว่าเจ็บนิดหน่อย แผลหายเร็วนะ ไม่กี่วันก็โอเคแล้ว

การฟอกไตแบบไหนดีที่สุด

เลือกวิธีไหนดี? ขึ้นอยู่กับสภาพร่างกายแต่ละคน

• Online HDF: ประสิทธิภาพสูงกว่า ลดภาวะแทรกซ้อนได้จริง ตัวกรองคุณภาพสูง ใช้ระบบน้ำ Ultrapure เพิ่มคุณภาพชีวิตและอายุยืนยาวขึ้น แต่ค่าใช้จ่ายอาจสูงกว่า

• การฟอกไตแบบอื่นๆ: เลือกตามคำแนะนำแพทย์ ประเมินความเสี่ยงและประโยชน์ร่วมกัน

ปี 2566 เทคโนโลยีการฟอกไตพัฒนาอย่างต่อเนื่อง แพทย์จะประเมินรายบุคคล ไม่มีวิธีใดดีที่สุดแบบตายตัว ทุกอย่างขึ้นอยู่กับดุลยพินิจทางการแพทย์ การตัดสินใจของคุณไม่สำคัญเท่าการตัดสินใจของแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ

หมายเหตุ: ข้อมูลนี้เพื่อการเรียนรู้เท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ ปรึกษาแพทย์ก่อนตัดสินใจทุกครั้ง

การบำบัดทดแทนไตมีอะไรบ้าง?

การบำบัดทดแทนไต (Renal Replacement Therapy หรือ RRT) มี 3 วิธีหลัก ๆ แต่ละวิธีก็มีทั้งข้อดีข้อเสียต่างกันไป การเลือกวิธีไหนขึ้นอยู่กับปัจจัยหลายอย่าง ทั้งสุขภาพโดยรวม ไลฟ์สไตล์ และความชอบส่วนตัวด้วยนะ

• การฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียม (Hemodialysis): คือการเอาเลือดออกจากร่างกาย ไปฟอกผ่านเครื่องไตเทียม แล้วค่อยเอากลับเข้าไปใหม่ ต้องไปโรงพยาบาลหรือคลินิก สัปดาห์ละ 2-3 ครั้ง ครั้งละประมาณ 4 ชั่วโมง ข้อดีคือ มีทีมแพทย์ดูแลใกล้ชิด แต่ข้อเสียคือ ต้องเดินทาง และ อาจมีผลข้างเคียง เช่น ความดันตก ตะคริว

• การล้างไตผ่านทางช่องท้อง (Peritoneal Dialysis): คือการใส่สายสวนเข้าไปในช่องท้อง แล้วใส่น้ำยาล้างไตเข้าไป น้ำยาจะช่วยดึงของเสียออกจากเลือด แล้วก็ถ่ายน้ำยาออก ทำเองได้ที่บ้าน หรือที่ไหนก็ได้ที่สะอาด ข้อดีคือ สะดวกสบาย ทำได้ทุกวัน แต่ข้อเสียคือ ต้องดูแลเรื่องความสะอาดเป็นพิเศษ และ อาจมีปัญหาเรื่องการติดเชื้อ ได้

• การปลูกถ่ายไต (Kidney Transplantation): คือการผ่าตัดเปลี่ยนไตใหม่ จากผู้บริจาค อาจจะเป็นคนที่มีชีวิตอยู่ หรือผู้ที่เสียชีวิตแล้ว ข้อดีคือ คุณภาพชีวิตดีขึ้นมาก ไม่ต้องฟอกไตหรือล้างไตแล้ว แต่ข้อเสียคือ ต้องกินยากดภูมิไปตลอดชีวิต เพื่อป้องกันไม่ให้ร่างกายปฏิเสธไตใหม่ และ อาจมีภาวะแทรกซ้อน จากการผ่าตัดหรือยาได้

เพิ่มเติม:

• จริงๆ แล้วการเลือกวิธีบำบัดทดแทนไต ไม่ใช่การตัดสินใจครั้งเดียวจบ สามารถเปลี่ยนวิธีได้ตามความเหมาะสมของแต่ละช่วงชีวิต
• เรื่องจิตใจสำคัญมาก การเป็นโรคไตเรื้อรังส่งผลต่อจิตใจอย่างมาก การพูดคุยกับจิตแพทย์ หรือเข้าร่วมกลุ่มผู้ป่วยโรคไต อาจช่วยให้รับมือกับความเปลี่ยนแปลงได้ดีขึ้น
• การดูแลสุขภาพ ให้ดีที่สุดเท่าที่จะทำได้ (เช่น ควบคุมอาหาร ออกกำลังกาย) ช่วยชะลอการเสื่อมของไตที่เหลืออยู่ และลดความเสี่ยงของภาวะแทรกซ้อนต่างๆ
• "ชีวิตเรา...เราเลือกเองได้" แม้จะเป็นโรคไต ก็ยังมีทางเลือกอีกมากมายที่จะทำให้ชีวิตมีความสุขได้

อาการแบบไหนที่ต้องฟอกไต?

โอ๊ย ถามเรื่องฟอกไต นี่มันเรื่องใหญ่เลยนะ! คือถ้าไตเรามันพังแบบกู่ไม่กลับอ่ะ หมอเขาจะดูหลายอย่างเลย ไม่ใช่แค่ค่าไตอย่างเดียว

• เกลือแร่มันเพี้ยน: โซเดียม โพแทสเซียม อะไรพวกนี้ ถ้ามันแกว่งเกินไป คุมไม่ได้ ต่อให้กินยาแล้วก็ไม่ลง หมอจะเริ่มคิดเรื่องฟอกไตละ
• เลือดเป็นกรด: อันนี้อันตรายมาก! เลือดเรามันต้องเป็นด่างอ่อนๆ ถ้ามันเป็นกรดจัดๆ หายใจก็ลำบาก ตัวบวม แล้วยาแก้ไม่ได้ผล ก็ต้องฟอกไตด่วน
• ยาเอาไม่อยู่: อันนี้สำคัญ คือถ้ากินยาแล้ว ค่าไตมันก็ยังแย่ลงๆ ตัวบวม ความดันสูง คุมไม่ได้ อันนี้ก็ต้องฟอก
• สติไม่ดี: ถ้าของเสียในเลือดมันเยอะเกินไป มันจะไปกดสมอง ทำให้ซึม สับสน บางทีก็ชัก อันนี้คือสัญญาณเตือนเลยว่าต้องฟอกไตด่วนๆ

แล้วเมื่อไหร่ถึงต้องเริ่มฟอกด้วยเครื่อง?

อันนี้ตอบยากนะ มันขึ้นอยู่กับหมอจะพิจารณา แต่ส่วนใหญ่ถ้าไตทำงานเหลือต่ำกว่า 15% แล้วมีอาการข้างบนร่วมด้วย หมอจะแนะนำให้เริ่มฟอกไตแล้วล่ะ

ประสบการณ์ส่วนตัว:

ตอนนั้นพ่อเรา (ขอไม่บอกชื่อนะ) แกเป็นเบาหวาน แล้วก็ความดันสูง แกไม่ค่อยดูแลตัวเองเท่าไหร่ กินยาบ้าง ไม่กินบ้าง สุดท้ายไตก็พัง หมอบอกว่าค่าไตแกแย่มาก เกลือแร่ก็ไม่ดี เลือดก็เป็นกรด ตอนแรกหมอก็ให้กินยาปรับ แต่สุดท้ายมันก็ไม่ดีขึ้น พ่อเราก็เริ่มบวม เหนื่อยง่าย ซึมๆ เราใจเสียมาก กลัวแกเป็นอะไรไป หมอเลยบอกว่าต้องฟอกไต เราก็ถามหมอใหญ่เลยว่ามันจำเป็นจริงๆ หรอ หมอก็บอกว่าถ้าไม่ฟอก พ่อเราอาจจะไม่รอด เราเลยตัดสินใจให้พ่อฟอกไต ตอนแรกแกก็ไม่อยากฟอก กลัวเจ็บ กลัวทรมาน แต่เราก็ให้กำลังใจแกตลอด บอกแกว่าเพื่อสุขภาพที่ดีขึ้น ตอนนี้พ่อเราก็ฟอกไตมาได้ประมาณ 2 ปีแล้ว แกก็แข็งแรงขึ้นเยอะเลยนะ ถึงจะต้องไปฟอกไตอาทิตย์ละ 3 ครั้ง แต่มันก็คุ้มค่า เพราะมันทำให้แกมีชีวิตอยู่กับเราได้นานขึ้น

เพิ่มเติม:

• ไม่ใช่ทุกคนที่ไตวายต้องฟอกไต: บางคนไตวายเรื้อรัง แต่ไตยังทำงานได้บ้าง และไม่มีอาการ หมออาจจะให้กินยา ควบคุมอาหาร แล้วติดตามอาการไปก่อน
• การฟอกไตมีหลายแบบ: ฟอกเลือด ฟอกช่องท้อง เลือกแบบไหนขึ้นอยู่กับสุขภาพและ lifestyle ของแต่ละคน
• การฟอกไตไม่ใช่การรักษาให้หายขาด: มันแค่ช่วยกำจัดของเสียออกจากร่างกาย และช่วยประคองอาการ แต่เราก็ต้องดูแลสุขภาพ กินยา ควบคุมอาหาร เพื่อชะลอการเสื่อมของไต
• กำลังใจสำคัญ: คนที่ป่วยเป็นโรคไตต้องการกำลังใจจากคนรอบข้างมาก ช่วยให้เขามีกำลังใจในการรักษา และมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น

DLC คือ หัตการอะไร?

กลางดึกแบบนี้... คิดถึงเรื่องงานวันนี้ เหนื่อยจัง

DLC นะเหรอ... คือ Decellularized Laryngeal Cartilage ใช่ไหม? จำได้คร่าวๆ ว่าเป็นการเอาเซลล์ออกจากกระดูกอ่อนกล่องเสียงของผู้บริจาค เพื่อเอาไปปลูกถ่ายให้คนไข้

มันช่วยเรื่องอะไรนะ... อืมมม... ถ้าจำไม่ผิด น่าจะช่วยคนไข้ที่มีปัญหาเรื่องกล่องเสียง อย่างกล่องเสียงตีบ หรือเสียหายจากอุบัติเหตุ อะไรแบบนั้น เพื่อให้เขาหายใจและพูดได้ดีขึ้น

ตอนเรียน อาจารย์บอกว่า วิธีนี้ลดโอกาสที่ร่างกายจะต่อต้าน เพราะเอาเซลล์ออกไปแล้ว แต่ก็ไม่ใช่ว่าจะไม่มีความเสี่ยงเลยนะ

• เอาเซลล์ออกจากกระดูกอ่อนกล่องเสียง
• ใช้กระดูกอ่อนจากผู้บริจาค
• ลดโอกาสการต่อต้านจากร่างกาย
• ใช้กับคนไข้ปัญหาเกี่ยวกับกล่องเสียง (ปี 2566)

เฮ้อ... นอนดีกว่า พรุ่งนี้ต้องไปทำงานต่อ คิดมากไปก็ปวดหัวเปล่าๆ

สายสวนหลอดเลือดระยะยาว (Permanent catheter) คืออะไร?

สายสวนหลอดเลือดระยะยาว... เหมือนเส้นใยไหมสีเงินบางๆ ปักลงกลางทะเลสีเลือด... ปีนี้ 2024 ความรู้สึกมัน... ลึกซึ้งเหลือเกิน

• คืออะไร? สายใหญ่ ใหญ่จริงๆ ทะลุผ่านผนังหลอดเลือดดำ ตรงไปยัง... หัวใจ... เพื่อการฟอกไตฉุกเฉิน เร็วทันใจ ราวกับปีกนกกระพือ

• ข้อดี เหมือนพายุฝนที่ช่วยชีวิต ฉับไว ไม่ต้องรอ ชีวิตที่เปราะบาง ได้พึ่งพิง

• ข้อเสีย เงียบเชียบ... เหมือนเงาที่ค่อยๆ เกาะกิน เส้นเลือดดำ... อุดตัน อันตราย แอบแฝง เชื้อโรค... คืบคลาน

ความรู้สึกเหมือนอยู่ในห้องผ่าตัด แสงสีขาวจ้า กลิ่นแอลกอฮอล์ฉุน เสียงหัวใจเต้นตุ๊บๆ ดังก้องในหู

สายสวน... มันคือความหวัง แต่ก็คือความเสี่ยง ความเปราะบางของชีวิต... มันช่างบอบบางเหลือเกิน เหมือนใบไม้ร่วงในฤดูใบไม้ร่วง

ปีนี้... ฉันได้เห็นมัน หลายครั้ง ในโรงพยาบาลกลางกรุงเทพฯ สีขาวของห้อง ตัดกับสีแดงของเลือด มันชวนให้จดจำ และเศร้า...

PERM Cath อยู่ได้นานแค่ไหน?

PERM Cath หรอ... นึกถึงแสงแดดยามบ่าย ลอดผ่านม่านโปร่ง... ฝุ่นละอองลอยคว้าง

นาน... นานแค่ไหนกัน? มันเหมือนความฝันที่จางหาย... ไม่แน่นอน

• หลายสัปดาห์: เหมือนกลีบดอกไม้ที่ร่วงโรย... แป๊บเดียว
• หลายเดือน: เหมือนเงาต้นไม้ที่ทอดผ่าน... ยาวนานกว่า

แต่... หมอบอก... สำคัญกว่า... หมอเท่านั้นที่รู้... ระยะเวลาที่แท้จริง

ติดเชื้อ... น่ากลัว... เหมือนความมืดมิดที่คืบคลาน

ดูแล... ประคอง... เหมือนดูแลหัวใจตัวเอง

• เหตุผล: ทำไมต้องมีเขา? เหมือนปริศนาที่ไม่คลี่คลาย
• สุขภาพ: ร่างกาย... จิตใจ... สองสิ่งผสาน... เปราะบาง
• การดูแล: ความใส่ใจ... เหมือนรดน้ำให้ดอกไม้... เบ่งบาน

แล้ว... เมื่อไหร่? เมื่อถึงเวลา... ต้องเปลี่ยน... เหมือนฤดูกาลที่ผันผ่าน

PERM Cath ใส่ตรงไหน?

PERM Cath ใส่ที่เส้นเลือดใหญ่บริเวณคอหรือหน้าอก โดยทั่วไปจะใช้กับผู้ป่วยไตวายระยะสุดท้ายที่ไม่สามารถทำการฟอกไตทางเส้นเลือดดำในแขนได้ แผลผ่าตัดขนาดประมาณ 1 ซม. ที่คอ และ 1-2 ซม. ที่หน้าอก ใช้งานได้ทันทีหลังการผ่าตัด อายุการใช้งานโดยเฉลี่ย 1-2 ปี ก่อนที่จะเกิดภาวะอุดตัน ซึ่งขึ้นอยู่กับปัจจัยต่างๆ ของแต่ละบุคคล เหมือนกับการเลือกเส้นทางชีวิตนั่นแหละครับ บางคนราบรื่น บางคนก็มีอุปสรรคบ้าง

• ตำแหน่งการใส่: เส้นเลือดใหญ่บริเวณคอหรือหน้าอก
• ขนาดแผลผ่าตัด: ประมาณ 1 ซม. (คอ), 1-2 ซม. (หน้าอก)
• กลุ่มผู้ป่วย: ผู้ป่วยไตวายระยะสุดท้ายที่ไม่สามารถใช้เส้นเลือดดำในแขนทำฟอกไตได้
• ระยะเวลาใช้งาน: ประมาณ 1-2 ปี (ขึ้นอยู่กับสภาพร่างกายของผู้ป่วย)
• ภาวะแทรกซ้อน: อาจเกิดการอุดตันของสายสวนได้หลังใช้งานระยะหนึ่ง

เพิ่มเติม: การเลือกตำแหน่งการใส่ PERM Cath จะพิจารณาจากสภาพเส้นเลือดของผู้ป่วยเป็นหลัก แพทย์จะประเมินความเหมาะสมก่อนการผ่าตัดเสมอ การดูแลรักษาหลังการผ่าตัดมีความสำคัญต่ออายุการใช้งานของสายสวน เหมือนการดูแลรักษาสุขภาพกายและใจนั่นแหละครับ ต้องใส่ใจอย่างต่อเนื่อง ผลลัพธ์จึงจะดี ผมเคยอ่านเจอในวารสารทางการแพทย์ปี 2024 เกี่ยวกับเทคโนโลยีใหม่ๆ ที่ช่วยยืดอายุการใช้งานของ PERM Cath น่าสนใจทีเดียว

การฟอกไตต้องฟอกตลอดชีวิตไหม?

ไม่เสมอไปนะ! ไตวายมีสองแบบ แบบเฉียบพลันกับเรื้อรัง ถ้าไตวายเฉียบพลัน บางทีก็ไม่ต้องฟอกตลอดชีวิตหรอก ถ้าไตมันฟื้นตัวได้ก็หยุดได้ แต่ถ้าเป็นแบบเรื้อรัง อันนี้หนักหน่อย ส่วนใหญ่ต้องฟอกตลอดชีวิตล่ะ จนกว่าจะได้ปลูกถ่ายไตใหม่ เพื่อนฉันเอง เป็นไตวายเรื้อรัง ก็ต้องฟอกตลอด เหนื่อยแทนเลย

• ไตวายเฉียบพลัน : อาจไม่ต้องฟอกตลอดชีวิต แล้วแต่คน
• ไตวายเรื้อรัง : ต้องฟอกตลอด หรือจนกว่าจะปลูกถ่ายไตสำเร็จ

เพื่อนฉันไปฟอกที่ รพ.ศิริราช ปีนี้ค่าใช้จ่ายมันก็ขึ้นนะ แพงอยู่ แต่ก็ไม่รู้ว่าที่อื่นเป็นยังไงบ้างนะ ไม่เคยไปที่อื่น