PERM Cath ใส่ตรงไหน

สายสวนหลอดเลือดระยะยาว (Permanent catheter) คืออะไร

คือ สายสวนหลอดเลือดที่ใส่ค้างไว้ในหลอดเลือดดำใหญ่ ของคนไข้เลยอ่ะ แบบไม่ใช่เอาออกแป๊บๆ แต่ใส่คาไว้เลย

• ใช้ทำอะไร? เอาไว้ ดึงเลือดปริมาณเยอะๆ ออกมาต่อเข้าเครื่องฟอกไต หรือพวกเครื่องไตเทียมได้แบบ เร็วปรี๊ด
• ข้อดีคือ?พร้อมใช้ทันที หลังใส่เสร็จ ไม่ต้องรอนาน
• แต่ข้อเสียก็มีนะ... ถ้าใช้นานๆ ไป เสี่ยงเส้นเลือดดำใหญ่อุดตัน มากขึ้น แล้วก็ ติดเชื้อง่ายกว่า ด้วย

ข้อมูลเพิ่มเติม

• มันจะมีหลายแบบนะ ไอ้พวกนี้ ส่วนใหญ่ที่ใช้กันจริงๆ จังๆ มักจะเป็นพวกที่เรียกว่า Catheter สำหรับ Hemodialysis หรือ Permcath
• ทำไมต้องใช้? บางทีคนไข้ที่ต้องฟอกไตบ่อยๆ หรือเร่งด่วนมากๆ เส้นเลือดที่แขนมันอาจจะไม่พอ หรือว่าเส้นเลือดมันแย่แล้ว ก็ต้องใช้วิธีนี้แหละ
• ใส่ตรงไหน? ส่วนใหญ่ก็ใส่เข้าหลอดเลือดดำที่คอ (jugular vein) หรือไม่ก็ตรงหน้าอก (subclavian vein) เลยนะ
• ดูแลยังไง? อันนี้สำคัญมาก ต้องดูแลความสะอาดดีๆ เลยนะ หมั่นเช็คว่ามีอาการบวม แดง ร้อน หรือมีหนองออกมามั้ย ถ้ามีต้องรีบไปหาหมอทันที
• มันอยู่ได้นานแค่ไหน? ขึ้นอยู่กับหลายปัจจัยนะ ถ้าดูแลดีๆ บางทีก็อยู่ได้เป็นปีๆ แต่ถ้ามีปัญหาอะไรก็อาจจะต้องเอาออกก่อน

PERM Cath และ double lumen ต่างกันอย่างไร

PERM Cath กับ Double Lumen? โอ๊ย! คนละเรื่องกันเลยนะโยม!

ไอ้เจ้าสายสวนเนี่ย มันก็เหมือนยาหยอดตาแหละ ออกแบบมาให้อยู่กับร่างกายเราได้นานๆ ไม่ให้มันโวยวาย มีให้เลือก 2 แบบ หลักๆ คือ

• แบบชั่วคราว (Double Lumen): อันนี้ก็เหมือนเพื่อนกินข้าว แต่ไม่ใช่เพื่อนตายนะจ๊ะ ใช้งานได้ประมาณ 1 ปี พอครบกำหนดก็ต้องบาย บาย! เหมาะสำหรับพวกที่มาแป๊บเดียว เดี๋ยวก็หาย

• แบบถาวร (Perm Cath): อันนี้แหละเพื่อนแท้! อยู่กับเราไปยาวๆ ประมาณ 3-5 ปี เลยทีเดียว เหมือนสร้างบ้านถาวรให้มันอยู่ ไม่ต้องกลัวว่ามันจะย้ายออกง่ายๆ ใช้ตอนที่ต้องรักษาต่อเนื่องนานๆ

สรุปง่ายๆ แบบบ้านๆ:

• Double Lumen: มาเป็นครั้งคราว อยู่ไม่นาน
• PERM Cath: มาถาวร อยู่ยาวๆ เป็นญาติสนิทมิตรสหายกับร่างกายเราไปเลย!

PERM Cath อยู่ได้นานแค่ไหน

PERM Cath เหรอ? เอ่อ... เหมือนนักโทษที่ต้องจำกัดบริเวณนะคุณ!

อยู่ได้นานแค่ไหน?

• นานกว่าสัปดาห์ แต่ไม่เท่าชาติหน้า: โดยทั่วไปก็เป็นเดือนๆ อะนะ บางทีก็หลายเดือน ขึ้นอยู่กับว่าทำไมถึงต้องมีเพื่อนสนิทคนนี้อยู่ด้วย, ร่างกายแข็งแรงแค่ไหน, และที่สำคัญสุดคือ ดูแลประดุจลูกรัก
• หมอสั่งให้เปลี่ยนเมื่อไหร่ ก็เมื่อนั้นแหละ! อย่าไปคิดเองเออเอง เดี๋ยวมันจะหาเรื่องปวดหัวให้เรา (และหมอ) ทีหลัง

ทำไมต้องเปลี่ยน?

• ลดความเสี่ยงติดเชื้อ: ก็เหมือนห้องน้ำสาธารณะนั่นแหละ ยิ่งอยู่นานยิ่งมีโอกาสเจอของแปลกปลอม
• หลีกเลี่ยงปัญหาจุกจิก: พวกลิ่มเลือดอุดตัน, ท่อตัน, หรืออะไรก็ตามที่ทำให้ชีวิตเราไม่สงบสุข

ข้อมูลเสริม (เผื่ออยากรู้):

• ประเภทของวัสดุ: บางทีก็มีผลนะ เช่น ซิลิโคนมักจะอยู่ได้นานกว่าพวกยาง
• สุขอนามัย: สำคัญโคตรๆ! ล้างมือให้สะอาดก่อนจับ ต้องเช็คดูตลอดว่ามีอะไรผิดปกติไหม
• การดูแล: ไม่ใช่แค่ใส่แล้วปล่อยปละละเลยนะ ต้องมีเทคนิคของมันอยู่!
• เมื่อไหร่ควรรีบไปหาหมอ? ถ้ามีไข้, ปวดบริเวณที่ใส่, ปัสสาวะขุ่น/มีเลือดปน, หรือมีอาการผิดปกติอื่นๆ อันนี้ต้องรีบด่วน! อย่าเล่นตัว!

ทําไมผู้ป่วยถึงต้องฟอกเลือด

ทำไมต้องฟอกเลือดนะ…

เวลาที่เราเป็นโรคไตวาย… ไตมันก็ไม่ทำงานแล้วไง… ของเสียต่างๆ ที่ปกติไตเราจะกรองออกไปเนี่ย… มันก็คั่งอยู่ในร่างกาย… เต็มไปหมด…

เราก็รู้สึกไม่สบายตัว… มึนๆ เบลอๆ… บางทีก็บวม… เพราะน้ำมันก็ค้างในร่างกาย… เกลือแร่ในเลือดก็เสียสมดุล… มันอันตรายนะ…

การฟอกเลือดมันก็เหมือนเราต้องหาตัวช่วย… มาทำหน้าที่แทนไต… ที่มันเหนื่อยล้าจนทำงานไม่ไหวแล้ว…

เครื่องฟอกเลือดนี่แหละ… จะเอาเลือดเราออกมา… แล้วก็ค่อยๆ กรองสิ่งสกปรก… สารพิษ… พวกของเสียเนี่ย… ออกไป…

แล้วก็ปรับระดับน้ำ… เกลือแร่… ให้มันกลับมาสมดุล… เหมือนเดิม…

มันช่วยให้เรา… รู้สึกดีขึ้น… ยังมีชีวิตอยู่ต่อไปได้… ถึงแม้ไตเราจะ… ไม่ได้ทำงานเหมือนเมื่อก่อนแล้วก็ตาม…

มันเป็นทางออก… สำหรับคนที่… ไตวาย… ทั้งแบบฉับพลัน… ที่อยู่ๆ ก็เป็น… แล้วก็แบบเรื้อรัง… ที่เป็นมานาน…

ทำไมผู้ป่วยถึงต้องฟอกเลือด?

• กำจัดของเสีย: ไตที่ทำงานไม่ได้ จะไม่สามารถกรองของเสียออกจากเลือดได้ ทำให้ของเสียสะสมเป็นอันตรายต่อร่างกาย
• ปรับสมดุลน้ำ: ผู้ป่วยไตวายอาจมีน้ำคั่งในร่างกาย การฟอกเลือดช่วยดึงน้ำส่วนเกินออก
• ปรับระดับเกลือแร่: การทำงานของไตสำคัญต่อสมดุลเกลือแร่ในเลือด เมื่อไตไม่ทำงาน เกลือแร่จะเสียสมดุล ซึ่งอาจนำไปสู่อาการผิดปกติร้ายแรง
• รักษาชีวิต: ในภาวะไตวาย การฟอกเลือดช่วยชะลอความรุนแรงของโรคและประคับประคองอาการ เพื่อให้ผู้ป่วยมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น

การฟอกเลือด คือ

• เป็นกระบวนการนำเลือดออกจากร่างกาย
• ผ่านเครื่องไตเทียมเพื่อทำความสะอาด
• กำจัดของเสียที่สะสมในเลือด
• ปรับสมดุลของน้ำและเกลือแร่ในร่างกายให้เป็นปกติ
• ใช้รักษาผู้ป่วยโรคไตวายทั้งชนิดเฉียบพลันและชนิดเรื้อรัง

ผู้ป่วยไตวายระยะสุดท้ายควรดูแลเส้นฟอกเลือดอย่างไร

การดูแลเส้นฟอกเลือดสำหรับผู้ป่วยไตวายระยะสุดท้าย

• แผลต้องสะอาด ห้ามแกะ เกา หรือปล่อยให้แผลโดนน้ำ เน้นมากเรื่องความสะอาด
• ล้างแผล สัปดาห์ละ 1-2 ครั้ง สม่ำเสมอ
• ตัดไหม ประมาณ 2-3 สัปดาห์หลังทำ ไม่ต้องรีบ
• ระวังแขนข้างที่ทำเส้น ห้ามใส่แหวน นาฬิกา กำไล ยกของหนัก อะไรก็ตามที่ทำให้เกิดแรงกดทับ หรือโดนของมีคม เสื้อที่รัดเกินไปก็ไม่ได้ นอนทับแขนก็ อันตราย
• ห้ามเด็ดขาด วัดความดัน เจาะเลือด หรือฉีดยาข้างนั้น อันนี้สำคัญสุด

เพิ่มเติม

• สังเกตอาการผิดปกติ: ถ้าแผลบวม แดง มีหนอง หรือมีไข้ รีบไปหาหมอเลย อย่าปล่อยไว้
• การออกกำลังกาย: ค่อยๆ ขยับแขนข้างที่ทำเส้นเบาๆ เป็นประจำ ช่วยให้เลือดไหลเวียนดี
• อาหาร: กินอาหารที่หมอแนะนำ เพื่อสุขภาพไตที่ดี
• การเดินทาง: ถ้าต้องเดินทางไกล วางแผนให้ดี เรื่องการดูแลแผลและเส้นฟอกเลือด
• การพูดคุยกับทีมแพทย์:อย่าลังเล ที่จะถามข้อสงสัย หรือความกังวลต่างๆ พวกเขาพร้อมช่วยเสมอ

การทำเส้นล้างไตมีกี่แบบ

...ดึกๆ แล้วก็ยังคิดวนไปวนมาเรื่องนี้

มัน... มันมีอยู่ 3 แบบนะ

แบบที่หมออยากให้ทำที่สุดเลย คือเส้นเลือดจริงๆ ของเราเอง... ที่แขน ถ้าทำอันนั้นไม่ได้จริงๆ... ค่อยไปใช้อันที่เป็นเส้นเลือดเทียม แล้วก็แบบสุดท้าย... ที่ใส่สายคาไว้เลย อันนั้นเหมือนเป็นทางเลือกสุดท้าย

ของแม่ฉัน... สุดท้ายก็ได้ทำแบบที่สอง เส้นเลือดมันเปราะบางเกินไป

• เส้นเลือดจริงที่แขน (AVF): อันนี้ดีที่สุดเลย เขาจะผ่าตัดเอาเส้นเลือดดำกับแดงของเรามาต่อกัน มันจะทนที่สุด ใช้ได้นานมาก แล้วก็ติดเชื้อยากกว่าแบบอื่น ทางเลือกที่ดีที่สุด คือแบบนี้

• เส้นเลือดเทียมที่แขน (AVG): ถ้าเส้นเลือดเราไม่ดีพอ... ไม่แข็งแรงพอที่จะทำแบบแรก เขาจะใช้ท่อสังเคราะห์มาต่อแทน แบบนี้ก็ใช้ได้ดีนะ แต่ก็ต้องระวังมากกว่าแบบแรกหน่อย

• สายสวนหลอดเลือดระยะยาว (Permanent catheter): อันนี้คือใส่สายคาไว้ที่คอ... หรือตรงหน้าอก ส่วนใหญ่จะทำในกรณีฉุกเฉิน หรือทำสองแบบแรกไม่ได้จริงๆ อันนี้... เสี่ยงติดเชื้อง่าย กว่าเพื่อนเลย ต้องดูแลดีมากๆ

มันเป็นทางเลือกที่ต้องตัดสินใจดีๆ... จริงๆ นะ