SGPT สูงเท่าไรอันตราย

SGPT ไม่ควรเกินเท่าไร

โอเค เริ่มเลยนะ... SGPT อ่ะ ไม่เกิน 40 IU/L เนอะ ใช่ป่ะ? หรือว่าปีนี้เค้าเปลี่ยนค่าไปแล้วนะ? ???? เดี๋ยวหาข้อมูลเพิ่มแป๊บนึง...

• ALT กับ AST คือตัววัดค่าเอนไซม์ตับ... สำคัญ!
• 40 IU/L นี่คือค่ามาตรฐานที่ ควร เป็น (ย้ำว่า ควร นะ)

เอ้อ... แล้วถ้าเกิน 40 ไปเยอะๆ นี่คือตับอักเสบชัวร์ป่ะ? หรือมีปัจจัยอื่นอีก? พวกยาบางตัวก็ทำให้ค่าขึ้นได้นะ หรือว่ากินเหล้าเยอะไป?

• ตับอักเสบ -> ALT/AST สูง
• ยาบางชนิด -> ALT/AST สูง (ต้องเช็คดีๆ)
• ดื่มแอลกอฮอล์ -> ALT/AST สูง (อันนี้รู้กันอยู่แล้ว)

แล้ว... ถ้าค่ามันขึ้นนิดหน่อย แต่ไม่มีอาการอะไรเลยล่ะ? ต้องไปหาหมอเลยมั้ย? หรือว่าลองปรับพฤติกรรมก่อน? ลดของมันๆ ทอดๆ? ออกกำลังกาย?

• ค่าขึ้นนิดหน่อย + ไม่มีอาการ -> ปรับพฤติกรรม? หาหมอ? ต้องคิด

แอบไปค้นมาเพิ่ม... (เงียบๆ นะ) บางทีค่าปกติของแต่ละแล็บก็ไม่เหมือนกันอีก! ???? เค้ามีช่วงค่าอ้างอิงของเค้าเอง... ต้องดูใบผลตรวจของตัวเองดีๆ เลย!

• ค่าปกติแต่ละแล็บ ไม่เท่ากัน -> ดูผลตรวจของตัวเอง!

สรุปคือ... SGPT (ALT) ไม่ควรเกิน 40 IU/L (โดยประมาณ) แต่... อย่าลืมดูค่าอ้างอิงของแล็บด้วยนะจ๊ะ! จบ! ????

ค่าSGPTสูงเกิดจากอะไร

SGPT สูง? โอย...เรื่องใหญ่เลยนะเนี่ย

• ตับอักเสบชัวร์ป้าบ! (เกือบทุกคนเลยนะ ถ้าไม่มีโรคอื่นแทรกซ้อน)
• เอนไซม์ตับขึ้นเนี่ย ตัวดีเลย ไร้อาการ กว่าจะรู้ตัวก็สายไปแล้วป่ะเนี่ย
• 49% ยังไม่รู้เรื่อง? OMG ต้องเช็คด่วนแล้วไหม

คิดไปคิดมา: SGPT มันคือ ALT ใช่ป่ะ? แล้ว SGOT คือ AST สินะ? ทำไมต้องมี 2 ชื่อเนี่ย งง! แล้วค่าปกติมันเท่าไหร่หว่า? ต้องไปหาข้อมูลเพิ่มอีกแล้ว (เหนื่อยใจ)

SGPT คือตรวจอะไร?

เอ๊า! SGPT นี่มันอะไรกันเนี่ย? ก็คือตรวจตับไงล่ะ! เหมือนเอาเข็มไปจิ้มดูว่าตับเราเนี่ยแข็งแรงปึ๋งปั๋งเหมือนมังกร หรือว่าอ่อนแอซูบซีดเหมือนแมวขี้โรค!

• ALT (SGPT) ตัวดีนี่แหละครับ! มันบอกระดับความเสียหายของตับ ถ้าค่าสูงปรี๊ด แปลว่าตับคุณกำลังร้องขอความช่วยเหลือ เหมือนร้องไห้โฮๆ ให้หมอได้ยิน! อย่าให้มันสูงแบบพุ่งทะลุจอทีวีเชียวนะ!

• ตัวเหลือง? เสี่ยงๆ? หมอใช้ตรวจนี่แหละครับ! ถ้าคุณมีอาการเหลืองเหมือนมะม่วงสุก หรือมีพฤติกรรมเสี่ยงๆ อย่างดื่มเหล้าหนักกว่าช้างกินน้ำ นี่แหละครับ ต้องตรวจ SGPT เพื่อยืนยันว่าตับคุณไม่ได้เป็นอะไรไปจริงๆ เพราะบางทีตับมันก็อาจจะโวยวายเรียกร้องความสนใจเล็กๆน้อยๆเหมือนเด็กเอาแต่ใจก็ได้นะ!

ปีนี้ 2566 ผมไปตรวจมา ค่าออกมาปกติ ดีใจจนอยากจะร้องไห้! (จริงๆนะ ไม่ได้เว่อร์!) เพราะผมกลัวตับพัง ถ้าพังนี่งานเข้าเลย ต้องงดเหล้า งดของมัน แล้วจะเหลืออะไรให้กินวะ?!

ค่าSGPTสูงเกิดจากอะไร?

ค่า SGPT สูงนี่ ตอนแรกไปตรวจที่ รพ.สมิติเวช สุขุมวิท เดือนเมษายน ปีนี้แหละ ตกใจมาก หมอบอกค่าสูงกว่าปกติ ถามสาเหตุ หมอก็บอกหลายอย่าง แต่เน้นไปที่ตับอักเสบ บอกให้ไปตรวจเพิ่มเติมอีก คือแบบ เครียดมาก นอนไม่หลับเลย ทั้งที่ก่อนหน้านั้นก็แข็งแรงดี ออกกำลังกายปกติ กินอาหารครบ 5 หมู่ด้วยนะ

สรุปคือ ต้องระวังไว้ก่อน เพราะหมอบอกว่า ตับอักเสบระยะแรกไม่ค่อยมีอาการ บางทีรู้ตัวอีกทีก็เสียหายไปเยอะแล้ว กลัวมาก เลยต้องดูแลตัวเองให้ดีขึ้น ลดเหล้า ไม่ดื่มเลยแหละ ตอนนี้ก็เลยกินแต่ผักผลไม้ เพิ่มวิตามินซี ก็หวังว่าจะดีขึ้น

• ค่า SGPT สูง ตรวจพบ เมษายน 2566 ที่ รพ.สมิติเวช สุขุมวิท
• หมอบอกสาเหตุหลักน่าจะเป็นตับอักเสบ
• ต้องตรวจเพิ่มเติม
• ปรับเปลี่ยนพฤติกรรม เน้นสุขภาพ งดแอลกอฮอล์
• กินอาหารเพื่อสุขภาพ เพิ่มวิตามินซี

ตอนนี้ก็รอผลตรวจเพิ่มเติมอยู่ ใจตุ้มๆ ต่อมๆ แต่ก็พยายามคิดบวก เชื่อว่าถ้าดูแลตัวเองดีๆ ก็จะหาย อ้อ ลืมบอกไป หมอบอกว่า การดื่มแอลกอฮอล์เยอะๆ หรือมีไขมันในเลือดสูงก็เป็นสาเหตุได้เหมือนกันนะ นี่แหละ เลยต้องระวังตัวเป็นพิเศษ

SGOT กับ SGPT ต่างกันอย่างไร?

SGOT (AST) กับ SGPT (ALT) ต่างกันตรงไหน? สรุปง่ายๆ คือ ที่มาหลักของเอนไซม์

• SGOT (AST): พบได้ในหลายอวัยวะ เช่น ตับ หัวใจ กล้ามเนื้อ ไต แต่ไม่ใช่เฉพาะเจาะจงที่ตับ (ค่าปกติ

• SGPT (ALT): เน้นที่ตับเป็นหลัก เจอน้อยในอวัยวะอื่น (ค่าปกติ

ความต่างนี้สำคัญ เพราะช่วยให้หมอประเมินได้ละเอียดขึ้นว่า "ต้นเหตุ" ของค่าเอนไซม์ที่ขึ้นสูงมาจากไหนกันแน่ อย่าคิดว่าค่าเลือดคือ "คำตอบสุดท้าย" มันเป็นแค่ "จิ๊กซอว์" ชิ้นหนึ่งที่เราต้องเอามาต่อกับอาการและผลตรวจอื่นๆ เพื่อให้เห็นภาพรวมทั้งหมด ผมว่าการทำความเข้าใจเรื่องนี้ ทำให้เรา "ตั้งคำถาม" กับผลตรวจได้ฉลาดขึ้นเยอะเลยนะ

เกร็ดเล็กน้อย:

• ค่าปกติที่ว่ามาเป็นแค่ "ไกด์ไลน์" แต่ละห้องแล็บมีเกณฑ์อ้างอิงที่ต่างกันนิดหน่อย อย่าตกใจถ้าตัวเลขไม่ตรงเป๊ะ
• อัตราส่วน AST/ALT ก็มีความหมายนะ ถ้าสูงมากๆ อาจบ่งชี้ถึงโรคบางอย่างได้ (แต่หมอเขาดูอยู่แล้ว ไม่ต้องกังวลเกินเหตุ)
• ถ้าค่าตับสูง อย่าเพิ่งโทษ "เหล้า" อย่างเดียว ยาบางชนิด อาหารเสริมบางตัว ก็มีผลเหมือนกัน!
• การตรวจสุขภาพประจำปีสำคัญกว่าที่คิด อย่าละเลย!

ค่าตับปกติอยู่ที่เท่าไร?

กลางคืนแบบนี้... ถามเรื่องค่าตับเนี่ยนะ

ค่าตับปกติ... มันก็มี range ของมันแหละ แต่ที่หมอบอกมาล่าสุดตอนไปตรวจสุขภาพปีนี้นะ ALT กับ AST อ่ะ ไม่ควรเกิน 40 IU/L จริง ๆ ถ้าเกินก็...ใจไม่ค่อยดีแล้ว ต้องหาหมอ

• ALT (SGPT): ตัวนี้บ่งบอกถึงการอักเสบของตับโดยตรงเลย
• AST (SGOT): ตัวนี้อาจจะไม่ได้จำเพาะเจาะจงกับตับเท่า ALT เพราะมันเจอได้ในกล้ามเนื้อหัวใจด้วย
• IU/L: หน่วยวัดเอนไซม์ในเลือด

แต่บางที... ค่ามันก็แกว่งๆ ได้นะ ขึ้นอยู่กับหลายอย่าง ทั้งอาหารที่เรากิน ยาที่เรากิน หรือแม้แต่การออกกำลังกาย ถ้ามันสูงนิดหน่อย หมอบอกว่าไม่ต้องตกใจมาก แต่ถ้าสูงเยอะๆ นี่... เรื่องใหญ่

แล้วดูยังไงว่าค่าตับมันโอเคไหม... ก็ต้องไปตรวจเลือดสิ ไม่มีทางอื่นหรอก จริงๆ นะ

อาหารบํารุงตับ มีอะไรบ้าง?

ตับแข็งแรง ต้องดูแลอย่างจริงจัง

• วิตามินซีสูง: ส้ม มะขามป้อม ช่วยต้านอนุมูลอิสระ ลดการอักเสบ (ข้อมูล 2566)

• ไฟเบอร์สูง: ข้าวกล้อง ควบคุมระดับไขมัน ป้องกันไขมันพอกตับ (ข้อมูล 2566)

ทานอาหารหลากหลาย อย่าเน้นแต่ผลไม้ สมดุลสำคัญ สุขภาพดีกว่า

เพิ่มเติม: การดื่มแอลกอฮอล์ และการใช้ยาบางชนิด เป็นปัจจัยเสี่ยงหลัก ควรหลีกเลี่ยง ปีนี้ผมตรวจสุขภาพ ตับแข็งแรงดี แต่ก็ยังระวังอยู่ สุขภาพขึ้นอยู่กับการดูแล ไม่ใช่แค่กินอาหาร แต่ต้องรวมถึงการพักผ่อน และการออกกำลังกายด้วย

กาแฟมีผลต่อตับไหม?

เรื่องจริงเลยนะ ปีนี้เอง เพื่อนสนิทฉันที่ทำงานธนาคาร ชื่อแนนนี่แหละ มันเครียดหนักมากเรื่องงาน นอนดึกทุกวัน กาแฟนี่คือของคู่กาย กินวันละเป็นลิตร ฉันก็เลยถามมันไปตรงๆเลยว่ากลัวตับพังไหม มันก็บอกว่ากลัวนะ แต่เลิกดื่มไม่ได้ เพราะง่วงมาก ทำงานไม่ไหว

ฉันนี่แหละ เป็นห่วงมันสุดๆ ก็เลยพยายามหาข้อมูล ปรากฏว่า กาแฟมันก็ไม่ใช่ตัวร้ายซะทีเดียว หลายๆ งานวิจัย (จำชื่อไม่ได้ แต่เห็นในเว็บไซต์สุขภาพของโรงพยาบาลจุฬาฯ ปี 2566) บอกว่า กาแฟช่วยลดความเสี่ยงโรคตับบางอย่างได้นะ แต่ก็ต้องดื่มในปริมาณที่เหมาะสม

• ช่วยลดความเสี่ยงโรคตับแข็ง
• ช่วยลดความเสี่ยงโรคไวรัสตับอักเสบ
• ช่วยลดความเสี่ยงภาวะไขมันพอกตับ

แต่! ก็อย่าลืมนะ ถ้าดื่มเยอะเกินไป ก็ไม่ดี เหมือนกับทุกอย่างแหละ ต้องบาลานซ์ แนนมันก็ยังดื่มเยอะอยู่ ฉันก็เลยแนะนำให้มันไปหาหมอตรวจสุขภาพ แล้วก็พยายามนอนให้เร็วขึ้น ออกกำลังกายบ้าง หาเวลาพักผ่อน อย่าเครียดมาก

ฉันว่า การดื่มกาแฟ มันก็แค่ส่วนหนึ่ง ปัจจัยอื่นๆที่เกี่ยวกับสุขภาพตับก็สำคัญมาก เช่น การกินอาหาร การพักผ่อน และการจัดการความเครียด แบบว่า ต้องดูแลตัวเองให้ครบทุกด้าน ไม่ใช่โทษแต่กาแฟอย่างเดียว

ค่าSGPT สูงควรทําอย่างไร?

ค่า SGPT สูงเหรอ... มันเหมือนไฟแดงเตือนอะไรสักอย่างในร่างกายเรา

• ไปหาหมอเถอะ ถ้ามันสูงเกิน 1.5 เท่าของค่าปกติ อย่าปล่อยไว้เลย

• กินยาเองไม่ได้นะ หมอเขาจะตรวจหาสาเหตุที่แท้จริง แล้วค่อยให้ยาที่ตรงจุด

• อย่าเพิ่งตกใจ ค่ามันอาจจะขึ้นๆ ลงๆ ได้บ้าง บางทีก็ไม่ได้ร้ายแรงอย่างที่คิด

• พักผ่อนเยอะๆ นอนหลับให้เต็มอิ่ม ลดความเครียดลงบ้าง มันช่วยได้จริงๆ นะ

• เลี่ยงของทอดของมัน กินอาหารที่มีประโยชน์ต่อตับบ้าง พวกผักผลไม้น่ะ

• งดเหล้าเบียร์ อันนี้สำคัญมาก ตับมันทำงานหนักอยู่แล้ว อย่าไปซ้ำเติมมันเลย

...เคยมีเพื่อนคนนึง ค่า SGPT ขึ้นสูงมาก สุดท้ายก็แค่พักผ่อนไม่พอ แต่ก็ต้องไปตรวจละเอียดเหมือนกัน ป้องกันไว้ดีกว่าแก้จริงๆ

ไขมันพอกตับ ดูที่ค่าอะไร?

ไขมันพอกตับ... ดูค่าอะไรนะ...

อืม... มันคือค่าที่วัดไขมันในตับเราน่ะแหละ...

• 2.5 ถึง 75 kPa: ช่วงค่าที่เขาดูกัน

• ต่ำกว่า 7 kPa: แทบไม่มีพังผืด หรือน้อยมาก

• มากกว่า 7 kPa: พังผืดเริ่มเยอะแล้วนะ

• มากกว่า 9.5 kPa: นี่คือเยอะเลย อาจจะตับแข็งได้ถ้าไม่ดูแล

เมื่อก่อนไม่เคยใส่ใจเรื่องพวกนี้เลย จนเพื่อนสนิทคนนึงต้องเข้าโรงพยาบาลเพราะตับ... ตอนนั้นตกใจมาก เพิ่งรู้ว่าเรื่องแบบนี้มันใกล้ตัวกว่าที่คิดเยอะ...