คลินิก NCD ทําอะไรบ้าง

คลินิก NCD ทำอะไรบ้าง

คลินิก NCD ที่ รพ.สต. บ้านฉันนะเหรอ? โอ๊ย... พูดแล้วยาว! คือเข้าไปทีไรเจอแต่เรื่องเดิมๆ แต่ก็จำเป็นต้องไป เพราะ...เอ่อ...พ่อฉันเป็นเบาหวานไง

จำได้เลยครั้งแรกที่พาพ่อไปคลินิก NCD ตอนนั้นยังไม่รู้เรื่องอะไรเลย คิดว่าคงเหมือนไปหาหมอทั่วไป แต่พอไปถึง... โอ้โห! คนเยอะมากกกก (ก.ไก่ล้านตัว) ส่วนใหญ่ก็เป็นคนแก่ๆ ที่เป็นเบาหวาน ความดัน เหมือนพ่อฉันนั่นแหละ นั่งรอกันยาวไป

แล้วคลินิกเค้าทำอะไรบ้าง? หลักๆ ที่เห็นก็:

• วัดความดัน ชั่งน้ำหนัก: อันนี้เบสิก ทุกคนต้องโดน
• เจาะเลือด: อันนี้พ่อฉันเบื่อมาก บอกว่าเจาะจนแขนพรุนแล้ว (แต่ก็ต้องเจาะอยู่ดี)
• คุยกับหมอ/พยาบาล: เค้าก็จะซักประวัติ ถามอาการ แล้วก็ให้คำแนะนำเรื่องการกิน การออกกำลังกาย
• ให้ยา: พ่อฉันได้ยาเบาหวานมากินทุกวัน
• คัดกรองความเสี่ยงอื่นๆ: เช่น ถามเรื่องบุหรี่ เหล้า ภาวะซึมเศร้า (พ่อฉันไม่สูบ ไม่ดื่ม แต่ก็เครียดเรื่องลูกนี่แหละ ฮ่าๆ)

ที่สำคัญคือ เค้าจะเน้นเรื่องการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมนะ คือไม่ได้ให้ยาอย่างเดียว แต่เค้าจะสอนวิธีดูแลตัวเองด้วย เช่น สอนทำอาหารสำหรับคนเป็นเบาหวาน สอนออกกำลังกายที่เหมาะสม แล้วก็มีการจัดกลุ่มให้คนที่เป็นโรคเดียวกันมาคุยกัน แลกเปลี่ยนประสบการณ์กันด้วยนะ

แล้วเค้าคัดกรองอะไรบ้าง?

• เบาหวานและความดันโลหิต: อันนี้แน่นอน ใครที่ยังไม่รู้ว่าเป็น เค้าก็จะตรวจให้
• ภาวะแทรกซ้อน: เค้าก็จะตรวจตา ตรวจเท้า ดูว่ามีอาการแทรกซ้อนจากเบาหวานหรือยัง
• โรคหัวใจและหลอดเลือด: เค้าก็จะประเมินความเสี่ยงว่ามีโอกาสเป็นโรคหัวใจมากน้อยแค่ไหน

แต่เอาจริงๆ นะ ฉันว่าสิ่งที่สำคัญที่สุดของการไปคลินิก NCD ไม่ใช่แค่ยา หรือการตรวจอะไรต่างๆ หรอก แต่เป็นการที่พ่อฉันได้เจอเพื่อน ได้คุยกับคนที่เข้าใจ ได้กำลังใจกลับบ้านมากกว่า มันทำให้เค้ารู้สึกว่าไม่ได้อยู่คนเดียว แล้วก็มีคนคอยให้คำแนะนำ คอยช่วยเหลือตลอดเวลา

ปีนี้ (2567) พ่อฉันก็ยังไปคลินิก NCD ที่เดิม เดือนละครั้ง ไปเจาะเลือด ไปคุยกับหมอ ไปเจอเพื่อนฝูง... ถึงแม้ว่าบางทีเค้าจะบ่นว่าเบื่อ แต่ฉันรู้ว่าเค้าดีใจที่ได้ไป

โรค ใด ที่ จัด อยู่ ใน กลุ่มโรค NCDs

NCDs: โรคไม่ติดต่อเรื้อรัง

• โรคหัวใจหลอดเลือด: ความดันโลหิตสูง, หลอดเลือดหัวใจตีบ, โรคหลอดเลือดสมอง (ข้อมูลปี 2566: อัตราการเสียชีวิตจากโรคหัวใจและหลอดเลือดในไทยยังสูง)

• เบาหวาน: (ข้อมูลปี 2566: ผู้ป่วยเบาหวานเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง การควบคุมน้ำตาลในเลือดสำคัญ)

• มะเร็ง: หลากหลายชนิด (ข้อมูลปี 2566: มะเร็งปอด มะเร็งลำไส้ใหญ่ ยังเป็นสาเหตุการเสียชีวิตหลัก)

• โรคระบบทางเดินหายใจเรื้อรัง: โรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง, ถุงลมโป่งพอง (มลภาวะเป็นปัจจัยเสี่ยงสำคัญ)

• โรคไตเรื้อรัง: (ภาวะไตวายเรื้อรังเพิ่มขึ้น การดูแลสุขภาพไตสำคัญ)

• โรคอ้วนลงพุง: ปัจจัยเสี่ยงโรค NCDs หลายชนิด (การออกกำลังกายและควบคุมอาหารสำคัญ)

• โรคตับแข็ง: แอลกอฮอล์และไวรัสตับอักเสบเป็นสาเหตุหลัก (การตรวจสุขภาพตับเป็นประจำหากมีปัจจัยเสี่ยง)

(หมายเหตุ: ข้อมูลสถิติอาจเปลี่ยนแปลงได้ตามปี ควรอ้างอิงแหล่งข้อมูลล่าสุด)

คลินิก NCD ทำอะไรบ้าง

คลินิก NCD เน้นการดูแลป้องกันและควบคุมโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs) โดยมุ่งเป้าไปที่การลดความเสี่ยงและการบริหารจัดการโรค วิธีการทำงานหลักๆ ประกอบด้วย:

• การเฝ้าระวังและคัดกรอง: เน้นการตรวจคัดกรองโรคเบาหวาน ความดันโลหิตสูง รวมถึงการประเมินความเสี่ยงต่อโรคหัวใจและหลอดเลือด มีการคัดกรองพฤติกรรมเสี่ยงต่างๆ เช่น การสูบบุหรี่ และการประเมินภาวะสุขภาพจิต อาทิ ภาวะซึมเศร้า ความเครียด และการดื่มสุรา ตรงนี้สำคัญมาก เพราะการตรวจพบแต่เนิ่นๆ ช่วยเพิ่มโอกาสในการรักษาและควบคุมโรคได้อย่างมีประสิทธิภาพ เหมือนกับการซ่อมแซมรถยนต์ก่อนที่จะพังยับเยินนั่นแหละ

• การปรับเปลี่ยนพฤติกรรม: คลินิกให้บริการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมทั้งแบบรายบุคคลและกลุ่ม ซึ่งเป็นหัวใจสำคัญในการป้องกันและจัดการ NCDs เพราะการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรม เช่น การเลิกบุหรี่ การควบคุมอาหาร และการออกกำลังกาย มีผลโดยตรงต่อสุขภาพในระยะยาว ผมเองก็มองว่านี่คือการลงทุนระยะยาวที่ดีที่สุดเลย

• การประเมินและให้คำแนะนำ: นอกจากการคัดกรองแล้ว ยังมีการประเมินภาวะแทรกซ้อน เพื่อวางแผนการดูแลที่เหมาะสม ซึ่งสำคัญไม่แพ้กัน เพราะการดูแลอย่างต่อเนื่องช่วยชะลอหรือป้องกันการเกิดภาวะแทรกซ้อนได้ นึกถึงการดูแลต้นไม้ เราต้องคอยตัดแต่งกิ่งที่แห้งหรือเป็นโรค เพื่อให้ต้นไม้แข็งแรงอยู่ได้นานๆ

เพิ่มเติม: ข้อมูลข้างต้นเป็นเพียงภาพรวม รายละเอียดของบริการอาจแตกต่างกันไปตามนโยบายของแต่ละคลินิก ควรตรวจสอบกับคลินิกโดยตรงเพื่อความถูกต้อง ปีนี้ (2566) กระทรวงสาธารณสุขได้ให้ความสำคัญกับการส่งเสริมสุขภาพเชิงรุกมากขึ้น จึงคาดว่าบริการของคลินิก NCD จะมีการพัฒนาและปรับปรุงอย่างต่อเนื่องเพื่อให้สอดคล้องกับนโยบายดังกล่าว

โรค ใด ที่ จัด อยู่ ใน กลุ่มโรค NCDs

อืมมม โรค NCDs นะเหรอ นี่มันปี 2024 แล้วนะ ลืมๆ ไปหมดแล้ว แต่จำได้ว่าแม่ป่วยเป็นโรคเบาหวาน ตรวจที่โรงพยาบาลจุฬาฯ เมื่อเดือนที่แล้วนี่เอง คุณหมอบอกต้องควบคุมน้ำตาลอย่างเคร่งครัด ช่วงนั้นเครียดมาก นอนไม่หลับเลย เห็นแม่ต้องฉีดยา แล้วก็ต้องคอยเช็คระดับน้ำตาลตลอด เหนื่อยแทนแม่จริงๆ

ส่วนตัวฉันเอง ปีที่แล้วตรวจสุขภาพที่ รพ.สมิติเวช สุขุมวิท ปรากฏว่าคอเลสเตอรอลสูง หมอบอกว่าเสี่ยงเป็นโรคหัวใจ ตอนนั้นตกใจมาก เลยเริ่มออกกำลังกาย วิ่งที่สวนลุมฯ เกือบทุกวัน อาทิตย์ละ 4-5 วัน ประมาณ 45 นาที ลดของหวาน ปรับเปลี่ยนอาหาร รู้สึกดีขึ้นเยอะเลย

เพื่อนสนิทฉัน ป่วยเป็นโรคหอบหืดเรื้อรัง ต้องพกยาพ่นไปไหนมาไหนด้วยตลอด เห็นแล้วก็สงสาร เขาต้องระวังเรื่องฝุ่น มลภาวะ แถมยังต้องออกกำลังกายแบบเบาๆ ชีวิตไม่ค่อยสะดวกเท่าไหร่

• โรคเบาหวาน (แม่ฉันเป็น)
• โรคเกี่ยวกับไขมันในเลือดสูง (ฉันเอง)
• โรคหอบหืด (เพื่อนฉัน)

จำได้คร่าวๆ ว่า โรคมะเร็งต่างๆ ก็จัดอยู่ในกลุ่มนี้ด้วย แต่รายละเอียดจำไม่ค่อยได้แล้ว เพราะตอนนั้นกังวลเรื่องสุขภาพตัวเองมากกว่า ตอนนี้ก็ยังเครียดอยู่บ้าง เรื่องสุขภาพนี่มันเรื่องใหญ่จริงๆ ต้องดูแลตัวเองให้ดีๆ ไม่อยากเป็นโรคเรื้อรังแบบนี้เลย