ตอน หลับ สมอง ทำงาน ไหม

สมองทำงานมากขึ้นตอนไหน

สมองทำงานหนักตอนไหนนะ? อืม...ตอนเรียนพิเศษแน่ๆ เครียดมากกกกก ข้อสอบยากชะมัด สมองแทบระเบิด ต้องจำสูตรเคมี ฟิสิกส์ อะไรอีกวะ เยอะไปหมด เหนื่อย!

• สอบปลายภาค นี่คือศึกชี้ชะตาชีวิต!
• นอนดึกอ่านหนังสือ ตาจะปิดแล้ว แต่ยังต้องอ่านต่อ ฮือออ
• ตอนแก้โจทย์คณิตศาสตร์ สมการยาวเป็นหางว่าว งงมาก คิดเท่าไหร่ก็ไม่ออก

แล้วก็ตอนทำงานด้วยล่ะ นี่ก็หนักสมองไม่แพ้กัน ต้องคิดโปรเจค ต้องประชุม ต้องรายงาน เฮ้ออ หัวจะแตก แต่ก็สนุกดีนะ บางทีนะ

• ประชุมกับลูกค้า ต้องคิดแผนการตลาด
• ทำรายงาน ต้องวิเคราะห์ข้อมูล เยอะมากกกก
• แก้ไขงานด่วน แบบไม่มีเวลา ใจเต้นตุ๊บๆๆ

แหม พูดถึงอายุขัยเฉลี่ย ฉันว่า 80 ปีอ่ะนะ ก็ใช่ๆ แต่ถ้าไปอยู่โอคินาว่า หรือซาร์ดิเนีย เค้าอายุยืนกว่า มีคนอายุ 100 ปีเยอะ ฉันอยากไปอยู่บ้างจัง อายุยืนๆ อิอิ แต่ต้องดูแลสุขภาพด้วยนะ ฉันว่าการออกกำลังกายสำคัญมาก ปีนี้ฉันตั้งใจจะวิ่งมาราธอน หวังว่าจะทำได้นะ

ขณะนอนหลับร่างกายผลิตฮอร์โมนอะไร

ร่างกายผลิตฮอร์โมนหลายชนิดขณะนอนหลับ Growth Hormone เป็นที่รู้จักกันดี แต่ที่น่าสนใจคือ Melatonin ฮอร์โมนสำคัญที่สร้างมากสุดตอนกลางคืน ในห้องมืดสนิท ช่วยให้หลับสนิทและมีคุณสมบัติต้านอนุมูลอิสระ ปกป้องเซลล์ผิวอีกด้วย นับเป็นกลไกที่น่าทึ่งของร่างกาย สะท้อนให้เห็นถึงความสัมพันธ์อันซับซ้อนระหว่างการนอนหลับและสุขภาพโดยรวม

• Growth Hormone (GH): ฮอร์โมนสำคัญในการเจริญเติบโตและซ่อมแซมเซลล์ การหลับสนิทเป็นปัจจัยหลักในการกระตุ้นการหลั่ง GH โดยเฉพาะอย่างยิ่งในช่วง Non-REM sleep ซึ่งเป็นช่วงการนอนหลับลึก

• Melatonin: ฮอร์โมนที่ควบคุมวงจรการนอนหลับ-ตื่นนอน นอกจากนี้ยังมีฤทธิ์เป็นสารต้านอนุมูลอิสระ ช่วยปกป้องเซลล์จากความเสียหาย การผลิต Melatonin สูงสุดในเวลากลางคืน ในสภาพแวดล้อมที่มืดสนิท จึงสำคัญที่จะนอนหลับในห้องที่มืดและเงียบสงบ เพื่อให้ร่างกายผลิต Melatonin ได้อย่างเต็มที่ นี่คือเหตุผลที่การนอนหลับพักผ่อนอย่างเพียงพอสำคัญต่อสุขภาพผิว

  ความจริงแล้ว การนอนหลับเป็นกระบวนการซับซ้อน มีปัจจัยต่างๆ ส่งผลต่อการผลิตฮอร์โมน เช่น อายุ สุขภาพโดยรวม และสภาพแวดล้อมการนอนหลับ เป็นอีกมุมมองหนึ่งที่แสดงให้เห็นว่า ธรรมชาติออกแบบมนุษย์ให้มีกลไกการฟื้นฟูตัวเองอย่างชาญฉลาด

(ข้อมูล ณ ปี 2566)

เอ็นโดรฟิน หลั่งตอนไหน

แสงแดดอุ่นๆ พัดผ่านใบหน้า ลมพัดเอื่อยๆ เหมือนเวลาหยุดนิ่ง ณ ริมทะเลสาบเชียงใหม่ เย็นย่ำวันที่ 25 ตุลาคม 2566 ใจฉันสงบ...

• เอ็นโดรฟิน... น้ำตาคลอเบาๆ คิดถึงความรู้สึกเมื่อได้กอดคุณแม่ อบอุ่น ปลอดภัย... เหมือนได้กลับบ้าน

• มันหลั่งออกมาตอนที่... หัวเราะ เสียงหัวเราะของเด็กๆ ใสปิ๊ง วิ่งเล่นบนหาดทราย รอยยิ้มของฉัน... มันกว้าง มันลึก มันจริงใจ

• ความสุขเล็กๆ น้อยๆ อย่างการได้ดื่มกาแฟร้อนๆ ยามเช้า ก่อนตะวันขึ้น แสงสีทองอ่อนๆ ส่องกระทบใบหน้า อุ่นใจเหลือเกิน

• ตอนออกกำลังกาย เหงื่อไหลโทรมๆ แต่ร่างกายเบาโปล่ง มันเป็นความรู้สึกที่ยอดเยี่ยม แข็งแรง กระชุ่มกระชวย

• และในยามที่ฉันรู้สึกกังวล เครียด เอ็นโดรฟินก็ลดลง เหมือนโลกนี้มืดมน ไม่มีแสงสว่าง

  อากาศเย็นสบาย... ดวงดาวบนท้องฟ้า ระยิบระยับ สวยงามราวกับภาพวาด... ฉันหายใจเข้าลึกๆ รู้สึกสงบ... ความสุขเล็กๆ ง่ายๆ นี่แหละ คือชีวิต

• เพิ่มเติม : การได้ทำสิ่งที่รัก เช่น การวาดภาพ การเขียน การร้องเพลง ล้วนแล้วแต่กระตุ้นการหลั่งของเอ็นโดรฟินได้ทั้งนั้น

ทำยังไงให้สารเคมีในสมองสมดุล

เอ้า! สมองเราเนี่ยนะ เหมือนโรงงานเคมีขนาดย่อม! สารเคมีกระจายวุ่นวาย จะให้สมดุลได้ต้องงัดไม้เด็ด! ไม่งั้นอาการจะมาแบบ…ว๊ายกรี๊ด!

• นอนให้เป็น! อย่ามานอนดึกดื่น เหมือนนกฮูก เช้ามาหน้าโทรม สมองก็งงงวย! นอนอย่างน้อย 7-8 ชั่วโมง ถึงจะเรียกว่าได้พักจริง ไม่ใช่แค่หลับตาพริ้มๆ

• โยคะป่ะ? ออกกำลังกายสิครับ! ไม่ต้องถึงกับวิ่งมาราธอน แค่เดินเล่นสบายๆ หรือว่าจะโยคะ ปั่นจักรยาน อะไรก็ได้ที่ทำให้เราสบายใจ แล้วสารแห่งความสุขจะหลั่งออกมาเอง ฟินเวอร์!

• กินให้เป็น! อย่ากินแต่แต่ของทอด ของมัน ของหวาน ต้องเน้นผักผลไม้ ข้าวกล้อง ปลา เนื้อไก่ ของที่มีโอเมก้า3 จะได้สมองไบร์ท ไม่งั้นสมองจะฝ่อ! ผมเองกินแต่ผักชีฝรั่งมาหลายปีแล้ว สมองเลยแจ่มใสเป็นพิเศษ (ล้อเล่นนะ) ปีนี้ลองเสริมด้วยสารสกัดจากใบแปะก๊วยดู เห็นเค้าว่าดี แต่ก็อย่าเชื่อผมมาก ไปปรึกษาหมอดีกว่าเนาะ

• อย่าเครียดดด! เครียดนี่มันตัวดีเลย พังหมด! หาอะไรทำที่ผ่อนคลาย เช่น ฟังเพลง ดูหนัง อ่านหนังสือ ทำสมาธิ อะไรก็ได้ที่ทำให้ใจสงบ เหมือนปล่อยปลาลงทะเล โล่งเลย! แต่ถ้าเครียดมาก ไปหาหมอ อย่าทน!

ปีนี้ผมลองเพิ่มการดื่มน้ำมากๆ กับการนั่งสมาธิทุกวัน รู้สึกว่าช่วยได้เยอะ แต่ผลลัพธ์ขึ้นอยู่กับแต่ละบุคคลนะครับ อย่าเพิ่งเชื่อผมมาก ไปปรึกษาแพทย์ผู้เชี่ยวชาญจะดีกว่า อย่าลืมนะครับ!

เวลาเครียดสมองหลั่งสารอะไร

อืม… เวลาเครียดนะ… มันหนักอึ้งจริงๆ เลย

คิดไปคิดมา ก็ Cortisol นี่แหละ ฮอร์โมนความเครียด จำได้แม่นเลยว่าปีนี้เอง เคยอ่านเจอ มันทำงานหนักมาก ตอนเช้าๆ ร่างกายปล่อยออกมาเยอะ รู้สึกกระปรี้กระเปร่า มีแรงสู้ แต่พอตกเย็น ลดลงเยอะเลย เหลือแค่สิบเปอร์เซ็นต์เองมั้ง… มันก็แบบ… เหมือนร่างกายมันพยายามบอกว่า พักผ่อนได้แล้ว

แต่พอเจอเรื่องเครียดๆ จริงๆ มันก็จะปล่อยออกมาเยอะอีก ความดันโลหิตก็ขึ้น หัวใจเต้นแรง เหนื่อยอ่อน แบบนี้สินะ… เหมือนร่างกายมันกำลังดิ้นรน สู้กับอะไรบางอย่าง…

• Cortisol : ฮอร์โมนความเครียดหลัก
• ปริมาณสูงสุดตอนเช้า ช่วยให้ตื่นตัว
• ลดลงเหลือประมาณ 10% ตอนเย็น
• เพิ่มขึ้นในสถานการณ์เครียด ทำให้ความดันโลหิตและอัตราการเต้นหัวใจเพิ่มขึ้น

คือ… บางทีก็คิดนะ ว่าร่างกายเรา… มันอดทนจริงๆ รับมือกับความเครียดได้ขนาดนี้ แต่… มันก็ไม่ใช่ว่าจะทนได้เรื่อยๆ ใช่ไหม… ต้องหาทางจัดการความเครียดด้วย ไม่งั้น… มันคงพังแน่ๆ… คิดแล้วก็… เหนื่อยใจ… ต้องนอนแล้วล่ะ… พรุ่งนี้… ต้องทำงานต่อ…