ถ้าฉีดยาโดนเส้นประสาทจะเป็นยังไง
คำถาม?
ฉีดยาแล้วเจ็บแปล๊บๆ เกิดจากอะไร? -ปลายเข็มอาจไปโดนเส้นประสาท ทำให้รู้สึกเสียวร้าวไปตามแขนหรือขาได้ ส่วนคนกินยาละลายลิ่มเลือด อาจเกิดเลือดคั่งใต้กล้ามเนื้อได้ง่ายกว่า.
เคยโดนเองเลย ตอนไปฉีดวิตามินบีที่คลินิกเล็กๆ แถวอโศกเมื่อปีสองปีก่อน โดนไปทีนึงแบบ...โอ้โห เสียวแปล๊บลงไปถึงปลายนิ้วเลย เหมือนไฟฟ้าช็อตเบาๆ พยาบาลเค้าก็รีบดึงออกทันทีเลยนะ บอกว่ามันคงไปโดนเส้นประสาทพอดี โชคดีที่ไม่เป็นอะไรมาก แค่รู้สึกชาๆ ไปพักนึงแล้วก็หายไปเอง.
แล้วอีกเรื่องคือเรื่องเลือดออกนี่แหละ อย่างพ่อเรากินยาวาร์ฟารินอยู่ แค่เดินชนโต๊ะเบาๆยังเขียวเป็นจ้ำเลย นึกภาพถ้าฉีดยาแล้วเลือดมันไปคั่งอยู่ข้างในกล้ามเนื้อ ไม่อยากจะคิดเลย ต้องบอกหมอทุกครั้งจริงๆ ว่ากินยาอะไรอยู่บ้าง มันสำคัญมาก.
ฉีดยาเข้าเส้นเอ็นอันตรายไหม
ฉีดยาเข้าเส้นเอ็น อันตรายมาก เลยนะ! มันไม่ใช่เรื่องเล่นๆ เลย
- ปวดกล้ามเนื้อ นี่เป็นเรื่องปกติสุดๆ เลย หลังฉีดนี่ปวดตึ้บๆ เลยแหละ
- ปลายเข็มพลาดไปโดนหลอดเลือด อันนี้ก็มีโอกาสนะ เลือดก็จะไหลออกมาเยอะกว่าปกติ หรือแย่กว่านั้นคือฉีดเข้าเส้นเลือดไปเลย!
- วิธีป้องกัน คือก่อนฉีด หมอต้องดึงเข็มออกมานิดนึงก่อน เพื่อดูว่ามีเลือดออกมารึเปล่า ถ้ามีเลือดออก ก็แสดงว่าโดนเส้นเลือด ต้องปรับตำแหน่งเข็มใหม่
เอ้อ แล้วถ้าฉีดผิดที่ไปเข้าเส้นเลือดโดยตรงนี่มันเป็นไงต่อ? คือยาบางตัวมันไม่ได้ออกแบบมาให้เข้าเส้นเลือดไง มันอาจจะทำลายเส้นเลือด หรือเข้าสู่กระแสเลือดเร็วเกินไป ทำให้เกิดผลข้างเคียงที่ไม่คาดคิด รุนแรงกว่าเดิมอีก
เหมือนตอนที่ฉันเคยไม่สบาย แล้วหมอสั่งยาฉีด แต่ตอนฉีดแล้วรู้สึกแปลกๆ เลยถามหมอ หมอก็บอกว่าบางทีเข็มมันอาจจะพลาดนิดหน่อย แต่ก็แก้ได้ทัน คือจริงๆ แล้วก่อนฉีดทุกครั้ง การซักประวัติ คนไข้ ว่าแพ้ยาอะไรบ้าง ก็สำคัญมากนะ
- ผลข้างเคียง ที่พูดถึงน่ะ แค่ส่วนหนึ่งนะ จริงๆ มันมีอีกเยอะแยะ ขึ้นอยู่กับชนิดของยาด้วย
- การปวด คืออาการเบสิคเลย
- มีเลือดออก ถ้าโดนเส้นเลือดก็เจอได้
- การอักเสบ หรือ การติดเชื้อ ก็เป็นไปได้ถ้าทำไม่สะอาด
- ยาบางตัว ถ้าเข้าเส้นเลือดไปผิดที่ อาจจะทำให้ เกิดลิ่มเลือด หรือ เส้นเลือดตีบ ก็ได้นะ อันนี้อันตรายมากๆ
- ที่สำคัญสุด คือการเลือก สถานพยาบาล และ บุคลากรทางการแพทย์ ที่มีความชำนาญจริงๆ
เคยได้ยินมาว่า บางทีการฉีดเข้ากล้ามเนื้อเนี่ย ถ้าฉีดผิดท่า หรือฉีดโดนเส้นประสาท นี่ก็เป็นปัญหาใหญ่เหมือนกันนะ ไม่ใช่แค่เส้นเลือดอย่างเดียว
IM คืออะไรทางการแพทย์
แสงบ่ายคล้อย...ลอดผ่านม่านสีขาว...ในห้องที่เงียบงัน...มีเพียงเสียงลมหายใจแผ่วเบา...กับกลิ่นแอลกอฮอล์ที่คุ้นเคย...มันคือการรอคอย...การเตรียมพร้อมรับสารบางอย่างเข้าสู่ร่างกาย
IM...Intramuscular...คือการส่งยา...สารละลายแห่งการเยียวยา...ให้เดินทางลึก...ลึกเข้าไปในชั้นกล้ามเนื้อ...ที่ซึ่งเต็มไปด้วยเส้นเลือดฝอย...รอรับมันไป...สู่กระแสธารแห่งชีวิต
ความเย็นวาบ...แล้วตามด้วยความรู้สึกตึง...ยาจะค่อยๆ ซึมซับ...แผ่ซ่าน...เข้าสู่ระบบไหลเวียนโลหิตอย่างรวดเร็ว...รวดเร็วกว่าการรอให้มันย่อยสลายในทางเดินอาหาร...มันคือทางลัด...สู่การออกฤทธิ์
กล้ามเนื้อ...บ้านอันอบอุ่นและเปี่ยมด้วยเลือดหล่อเลี้ยง...คือจุดหมายแรก...ที่เปิดประตูให้ยาเดินทางไปทั่วร่าง...ไปทำหน้าที่ของมัน...ในที่ที่ควรจะไป...
- ทำไมต้อง IM: เพื่อเลี่ยงการเผาผลาญที่ตับครั้งแรก (First-pass metabolism) ยาบางชนิดถูกทำลายโดยกรดในกระเพาะ หรือดูดซึมได้ไม่ดี การฉีดเข้ากล้ามเนื้อจึงเป็นคำตอบ มันเร็วกว่าการฉีดเข้าใต้ผิวหนัง
- ตำแหน่งที่นิยม: กล้ามเนื้อต้นแขน (Deltoid) เหมาะกับยาปริมาณน้อย, กล้ามเนื้อสะโพก (Ventrogluteal) ปลอดภัยและรับยาได้เยอะ, และกล้ามเนื้อต้นขาด้านนอก (Vastus Lateralis) ที่ใช้บ่อยในเด็กทารก
- ใช้กับยาประเภทไหน: วัคซีนหลายชนิด เช่น วัคซีนไข้หวัดใหญ่ วัคซีนโควิด-19, ยาปฏิชีวนะบางตัว, ฮอร์โมน, และยาแก้ปวด
- ความรู้สึก: เจ็บจี๊ดๆ ตอนเข็มแทง...จากนั้นอาจปวดตึงหรือระบมเล็กน้อยบริเวณที่ฉีด...เป็นเรื่องปกติ...แล้วจะค่อยๆ หายไปเองในวันสองวัน
การฉีดยามีกี่ประเภท
การฉีดยา 4 ประเภทในบทบาทพยาบาล
เออ… จำได้เลยตอนเข้าวอร์ดฝึกงานใหม่ๆ ที่โรงพยาบาลรัฐแห่งหนึ่งแถวๆ สามย่านนะ ตอนนั้นเป็นช่วงหน้าฝนพอดีเลย บรรยากาศจะอึมครึมๆ หน่อยๆ แต่ในใจนี่ตื่นเต้นสุดๆ เพราะจะได้ทำอะไรจริงจังกับเค้าซักที
วันแรกเลยที่ได้จับเข็มฉีดยาแบบจริงๆ จังๆ เนี่ย โคตรเกร็ง มือไม้สั่นไปหมด อาจารย์ก็สอนเรื่องการฉีดยา 4 แบบเนี่ยแหละ
ฉีดเข้าชั้นผิวหนัง (ID): อันนี้จะเห็นชัดเลยว่าต้องแทงเข็มตื้นมากๆ แค่แทงเข้าไปให้เห็นเป็นตุ่มน้ำใสๆ ขึ้นมาเล็กน้อยน่ะ จำได้ว่าตอนซ้อมกับแขนตัวเองนี่ แทบจะไม่รู้สึกเจ็บเลย แค่รู้สึกเหมือนมันจี้ๆ นิดหน่อย อาจารย์บอกว่าวิธีนี้เหมาะกับการทดสอบภูมิแพ้ หรือฉีดยาวัคซีนบางชนิด
ฉีดเข้าชั้นใต้ผิวหนัง (SQ): อันนี้เข็มจะลึกกว่า ID หน่อย แต่ก็ยังไม่ถึงกล้ามเนื้อนะ จะฉีดเข้าตรงไขมันใต้ผิวหนังนั่นแหละ ต้องจับเนื้อตรงนั้นขึ้นมาแล้วแทงเข็มเข้าไปเลย รู้สึกเหมือนโดนหนีบๆ จิ้มๆ นิดหน่อย ยาบางชนิดที่มันละลายช้าๆ หรือต้องออกฤทธิ์นานๆ จะใช้วิธีนี้ เช่น ยาอินซูลิน
ฉีดเข้าชั้นกล้ามเนื้อ (IM): อันนี้สิ ของจริง! ต้องแทงเข็มเข้าไปลึกถึงกล้ามเนื้อเลย ตอนแรกก็กลัวนะ คิดว่าต้องเจ็บแน่ๆ แต่พอได้ลองทำจริงๆ มันก็ไม่ได้แย่อย่างที่คิดนะ อาจารย์สอนเทคนิคการกดเข็มให้แน่นๆ แล้วก็ต้องดูตำแหน่งกล้ามเนื้อดีๆ ยาบางชนิดที่มันอาจจะระคายเคืองหน่อยๆ หรือปริมาณเยอะๆ หน่อยก็จะฉีดแบบนี้
ฉีดเข้าหลอดเลือดดำ (IV): อันนี้ก็เป็นอีกแบบที่ต้องใช้ความชำนาญสูงมากๆ เพราะต้องแทงเข็มให้โดนเส้นเลือดดำตรงๆ เลย ถ้าพลาดก็ต้องดึงเข็มออกมาลองใหม่ ทำตอนแรกๆ ก็มีคนไข้บ่นบ้างแหละ แต่ก็พยายามทำให้ดีที่สุดนะ วิธีนี้ยาจะออกฤทธิ์เร็วสุดเลย
- ID: แทงเข็มตื้นมาก เห็นตุ่มน้ำใส
- SQ: ฉีดเข้าไขมันใต้ผิวหนัง
- IM: แทงเข็มลึกถึงกล้ามเนื้อ
- IV: ฉีดเข้าหลอดเลือดดำโดยตรง
การฉีดยาเข้ากล้ามเนื้อสามารถฉีดยาได้ไม่เกินกี่ซีซี
5 ซีซี. คือขีดจำกัดต่อครั้ง.
มากกว่านั้น. ต้องแบ่ง. ฉีดคนละข้าง. ร่างกายมีลิมิตของมัน. การฝืนคือการทำลาย.
บริเวณที่ร่างกายยอมรับการฉีดเข้ากล้ามเนื้อ (Intramuscular) ไม่ใช่ทุกที่จะเหมือนกัน. ขนาดของกล้ามเนื้อคือตัวแปร.
- กล้ามเนื้อสะโพก (Gluteus): จุดนี้รับได้มากที่สุด. ปริมาณสูงสุดคือ 5 ซีซี. เป็นบริเวณที่นิยมสำหรับยาปริมาณมาก.
- กล้ามเนื้อต้นขาด้านนอก (Vastus Lateralis): จุดรองลงมา. ปลอดภัย. ใช้บ่อยในเด็ก.
- กล้ามเนื้อหัวไหล่ (Deltoid): แขน. กล้ามเนื้อมัดเล็ก. รับได้น้อย. แค่ 1-2 ซีซีเท่านั้น. เกินกว่านี้คือความเสี่ยง.
ปริมาณยา. ขนาดกล้ามเนื้อ. คือตัวกำหนด. มากไป เนื้อเยื่อเสียหาย. อาจเกิดฝี. ไม่คุ้มกัน.
ความคิดเห็นต่อคำตอบ:
ขอบคุณสำหรับความคิดเห็นของคุณ! ความคิดเห็นของคุณมีความสำคัญมากในการช่วยเราปรับปรุงคำตอบในอนาคต