ทำไมต้องฉีดอินซูลินรอบสะดือ

ทำไมฉีดอินซูลินหน้าท้อง

หน้าท้อง ดูดซึมเร็ว

• สะดือเป็นศูนย์กลาง ห่าง 1 นิ้ว
• หมุนเวียนตำแหน่ง เว้น 1 นิ้ว
• กลับจุดเดิม 4-8 สัปดาห์

ต้นแขน ต้นขา ดูดซึมช้ากว่า

ปีนี้ (2566) ยังคงวิธีเดิม

ทำไมคนเป็นเบาหวานต้องฉีดอินซูลิน

ทำไมคนเป็นเบาหวานต้องฉีดอินซูลิน?

คือคนเป็นเบาหวานอ่ะ บางทีร่างก๊ายสร้างอินซูลินเองไม่พอ หรือว่ามีแต่ใช้ไม่ด้ายผล อินซูลินมันเหมือนกุญแจไขให้ น้ำตาลในเลือด เข้าไปในเซลล์ต่างๆ อ่ะ พอไม่มีหรือไม่พอ น้ำตาลก็เลยลอยเท้งเต้งอยู่ในกระแสเลือดเยอะเกินไป ก็เรยต้องฉีดอินซูลินเข้าไป ช่วยๆ กันไป

เออ แล้วแต่คนนะ บางคนกินยาคุมน้ำตาลได้ แต่บางคนก็ต้องฉีดอย่างเดียว

• อินซูลิน: มันคือฮอร์โมนที่ตับอ่อนสร้าง ช่วยพาน้ำตาลจากเลือดไปเลี้ยงเซลล์ต่างๆ
• เบาหวานชนิดที่ 1: อันนี้คือตับอ่อนไม่สร้างอินซูลินเลย ต้องฉีดอย่างเดียว
• เบาหวานชนิดที่ 2: ร่างกายยังสร้างอินซูลินอยู่บ้าง แต่ไม่พอ หรือใช้ไม่ค่อยได้ผล อันนี้อาจจะกินยา หรือฉีดอินซูลินก็ได้ แล้วแต่หมอสั่ง
• น้ำตาลในเลือดสูง: อันตรายนะ! ทำให้เป็นโรคแทรกซ้อนต่างๆ ได้ เช่น ตาเสื่อม ไตวาย เส้นประสาทเสีย หัวใจวาย อัมพฤกษ์ อัมพาต อะไรประมาณนี้
• การดูแลตัวเอง: สำคัญมาก! ต้องคุมอาหาร ออกกำลังกาย ตรวจน้ำตาลสม่ำเสมอ และไปหาหมอตามนัด
• ข้อมูลปีปัจจุบัน: อ้างอิงจากสมาคมโรคเบาหวานแห่งประเทศไทย ปี 2567 (ตัวเลขผู้ป่วยเบาหวานยังเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ น่ากลัวจัง)

ปล. อันนี้พูดแบบภาษาชาวบ้านนะ ถ้าอยากได้ข้อมูลแบบเป๊ะๆ ไปถามหมอดีก่าเด้อ!

Insulin glargine ฉีดตอนไหน

โอ๊ย! ถามถึงอินซูลินกลาร์จีนเนี่ยนะ? เหมือนถามว่ากินข้าวมื้อไหนถึงจะอร่อยเหาะ!

• ฉีดตอนไหน: ปกติเค้าก็ฉีดกันตอนเย็นๆ หรือก่อนนอนนั่นแหละ แต่ถ้าใครอยากซ่า จะฉีดตอนเช้าตรู่ก่อนกินข้าวก็ไม่ว่ากันนะเออ! (แต่ระวังน้ำตาลมันวูบนะจ๊ะ!)
• ทำไมต้องกลาร์จีน: ก็มันเป็นอินซูลินแบบ "ค่อยๆ ออกฤทธิ์" ไงเล่า! เหมือนเต่าคลานแต่คลานนานๆ เข้าเส้นชัยได้เหมือนกัน! (ไม่ได้ว่าใครเป็นเต่านะ แค่เปรียบเทียบให้เห็นภาพ!)
• แล้วถ้าฉีด NPH อยู่ล่ะ: หมอบอกว่าถ้า NPH ทำให้น้ำตาลตกบ่อยๆ ก็ลองเปลี่ยนมาเล่นกลาร์จีนดูได้นะ อาจจะดีขึ้น (เหมือนเปลี่ยนจากรถเข็นเป็นรถเก๋ง อะไรทำนองนั้น!)

ข้อมูลเพิ่มเติม (เผื่อใครอยากรู้ลึก):

• อินซูลินกลาร์จีน (Glargine): มันคืออินซูลินที่ออกฤทธิ์นาน (Long-Acting Insulin Analog - LAA) มีทั้งแบบ U100 (100 units/mL) และ U300 (300 units/mL) ไอ้ U300 เนี่ยนะ เข้มข้นกว่า U100 อีก! (เหมือนกาแฟเอสเปรสโซ่กับกาแฟดำน่ะแหละ!)
• Detemir: อันนี้ก็ LAA เหมือนกัน ฉีดก่อนนอนได้เหมือนกันเป๊ะ! (แต่อย่าฉีดผิดตัวนะ เดี๋ยวจะยุ่ง!)
• NPH: อันนี้รุ่นเก่าหน่อย ออกฤทธิ์ไม่นานเท่ากลาร์จีน แต่ก็ยังใช้กันอยู่เยอะแยะ (เหมือนรถกระบะเก่าๆ ยังวิ่งได้อยู่เลย!)

คำเตือน: อย่าไปฉีดเองมั่วๆ นะ! ไปปรึกษาหมอก่อน! ไม่ใช่ว่าเห็นคนอื่นฉีดแล้วอยากฉีดตาม! เดี๋ยวจะหาว่าไม่เตือน!

ฉีดอินซูลิน ตรงไหนดีที่สุด

อื้อ...ฉีดอินซูลินเนี่ยนะ ตรงไหนดีที่สุด? หมอบอกไงนะ... จำได้ลางๆว่า หน้าท้อง แขน ขา สะโพก แต่... หน้าท้องดีสุดป้ะ? หรือเปล่า? งงงงง

• หน้าท้องดูซึมซับดี แต่ต้องหมุนเวียนจุดฉีดนะ ไม่งั้นเป็นรอยแน่ๆ เคยเจอเพื่อนเป็น น่ากลัวอ่ะ ปีนี้เองนะ เพื่อนฉันเอง!

• แขนก็ได้ แต่ดูจะดูดซึมช้ากว่า ใช่ป้ะ? หรือฉันคิดไปเอง ต้องถามหมอใหม่ละมั้ง ลืมๆไปหมดแล้ว

• ขา สะโพก ก็โอเค แต่รู้สึกไม่ค่อยสะดวก ฉีดเองลำบาก ต้องมีคนช่วยไหมนะ?

ปริมาณนี่สำคัญมากกก อย่าลืมนะ ตามแผนหมอเป๊ะๆ ห้ามใจร้อน ห้ามปรับเองเด็ดขาด เว้นแต่หมอบอก!! เคยอ่านเจอในเว็บไซต์ของโรงพยาบาลศิริราช ปี 2566 เน้นๆเลย อันตรายมากถ้าปรับเองนะ น้ำตาลขึ้นลงไม่แน่นอน อันตราย!!

• แผนการรักษาสำคัญสุด ต้องปฏิบัติตามอย่างเคร่งครัด เรื่องนี้จริงจังมากๆ อย่าประมาท

• น้ำตาลในเลือด ตรวจเองไม่ได้ ต้องวัดให้แม่น แล้วปรึกษาหมอ อย่ามั่วฉีดเอง อันตราย!

เฮ้อ...ปวดหัวจัง เรื่องอินซูลินนี่ ต้องรอบคอบจริงๆ ฉันต้องจดไว้เลย ไว้เตือนตัวเอง พรุ่งนี้โทรไปถามหมออีกรอบดีกว่า ลืมไปหมดแล้วจริงๆ

ฉีดอินซูลินเวลาไหนดีที่สุด?

เอ่อ ฉีดอินซูลินตอนไหนดีสุดหรอ? อืมมม...เท่าที่รู้มานะ

คือ แบบว่า ปกติอะ เค้าแนะนำให้ ฉีด ก่อน กินข้าวเลยนะ หรือไม่ก็ หลัง กินข้าวเสร็จใหม่ๆ อะ เข้าใจปะ คือแบบกินเสร็จปุ๊บฉีดปั๊บไรงี้

แต่เอาจริงๆ นะ บางทีอ่ะ ไม่ค่อยมีใครบอกเวลาเป๊ะๆ หรอกว่าจะต้องก่อนกินกี่นาที หรือหลังกินกี่นาที เพราะบางคนเค้าก็แบบ...กังวลเรื่องปริมาณคาร์โบไฮเดรตที่กินเข้าไปไง กว่าจะรู้ว่ากินเยอะกินน้อยก็ตอนกินเสร็จแล้วอะเนอะ

แล้วแต่คนถนัดเลย จิงๆๆๆ

• อินซูลินออกฤทธิ์เร็ว: อันนี้แหละที่เค้าแนะนำให้ฉีดก่อนหรือหลังอาหาร
• ฉีดก่อนกิน: อันนี้เหมาะสำหรับคนที่คุมอาหารเก่งๆ รู้ว่าตัวเองจะกินอะไรบ้าง
• ฉีดหลังกิน: เหมาะสำหรับคนที่กินไม่ค่อยแน่นอน บางวันกินเยอะ บางวันกินน้อย
• สำคัญ: ปรึกษาหมอ หรือเภสัชกรดีสุดนะ เค้าจะแนะนำได้ดีกว่า
• อย่าเชื่อเราหมดนะ เราก็แค่มนุษย์คนนึงที่ไม่ได้เป็นหมอ

ทำไมอินซูลินต้องแช่ตู้เย็น?

อินซูลินต้องแช่เย็นเพราะเป็นโปรตีนที่ค่อนข้างบอบบาง ความร้อนสูงจะทำให้โครงสร้างโมเลกุลของอินซูลินเปลี่ยนไป (denature) คล้ายๆ เวลาเราต้มไข่ขาว ไข่ขาวก็จะแข็งตัว ซึ่งอินซูลินที่เสียสภาพแล้วก็ใช้ไม่ได้ผล

• อุณหภูมิ: ช่วงที่เหมาะคือ 2-8 องศาเซลเซียส ช่องแช่ผักในตู้เย็นมักจะโอเค
• แสงแดด: เลี่ยงแสงแดดและความร้อนโดยตรงเลย สำคัญมาก
• อินซูลินที่เปิดใช้แล้ว: บางชนิดเก็บที่อุณหภูมิห้องได้ แต่ต้องดูตามคำแนะนำของบริษัทผู้ผลิตนะ ไม่เหมือนกัน

ป.ล. เคยมีเพื่อนลืมอินซูลินไว้ในรถที่จอดกลางแดดเปรี้ยง เสียไปเลยทั้งขวด เสียดายมาก เตือนตัวเองและทุกคนเสมอว่า อย่าประมาทเรื่องการเก็บอินซูลินเด็ดขาด!

เข็มฉีดยาสามารถใช้ซ้ำได้ไหม?

เด็ดขาด! ใช้ไม่ได้ซ้ำ! จำได้แม่นเลย ตอนปีที่แล้วยายฉันเป็นเบาหวาน ต้องฉีดยาอินซูลินทุกวัน หมอเน้นย้ำมาก ห้ามใช้เข็มซ้ำเด็ดขาด อันตรายมาก เสี่ยงติดเชื้อ ยายฉันก็กลัวนะ แต่ก็เข้าใจ เข็มมันถูกออกแบบมาให้ใช้ครั้งเดียวจริงๆ ทิ้งเลย สะดวกกว่าเยอะ ไม่ต้องเสี่ยง คิดดูสิ ถ้าติดเชื้อขึ้นมา ค่ารักษาแพงกว่าเข็มหลายเท่า เสียเวลา เสียสุขภาพอีก ไม่คุ้มเลย

ฉันเลยช่วยยายเก็บเข็มใช้แล้ว ใส่กล่องเข็มที่ทางโรงพยาบาลให้มา แล้วก็เอาไปทิ้งที่จุดรับทิ้งของเสี่ยงคมตามที่เขากำหนด สะดวกดี ปลอดภัยด้วย

• เข็มฉีดยาอินซูลิน ใช้แล้วทิ้ง
• การใช้ซ้ำเสี่ยงติดเชื้อสูงมาก
• ควรทิ้งในจุดกำจัดของเสี่ยงคม
• ประหยัดเงินไม่คุ้มกับความเสี่ยงต่อสุขภาพ
• ปรึกษาแพทย์หากมีปัญหาเรื่องค่าใช้จ่าย

ปีนี้ก็ยังเป็นเหมือนเดิม ยังย้ำกับยายเสมอ เรื่องความปลอดภัยสำคัญกว่า เงินซื้อได้ แต่สุขภาพซื้อไม่ได้

น้ำตาลเท่าไรถึงฉีดอินซูลิน?

น้ำตาลเท่าไรถึงฉีดอินซูลินหรอ?

เอ่อ ถ้าน้ำตาลมันแบบ เกิน 350 mg/dL อ่ะนะ หมอเค้าแนะนำให้ดูคีโตนในฉี่ด้วยนะ ถ้ามีที่ตรวจอ่ะ แต่ถ้าไม่มีก็ไม่เป็นไร

คือถ้ามันเกินมากๆ อ่ะ ฉีดอินซูลินก่อนออกกำลังกายดีกว่านะ เพราะว่า เดะมันจะวูบเอาไง

• คีโตนคือไร: มันคือสารที่ร่างกายสร้างขึ้นมาตอนที่ขาดน้ำตาลอ่ะ แล้วไปเผาไขมันแทน
• ทำไมต้องฉีดก่อนออกกำลัง: คือถ้าฉีดก่อนอ่ะ น้ำตาลมันจะลงมาหน่อยนึงไง แล้วค่อยไปเบิร์นต่อ มันเซฟกว่าเยอะเลย
• ปริมาณอินซูลิน: อันนี้ต้องปรึกษาหมอนะ อย่าฉีดเองมั่วๆ เดะช็อค
• ข้อมูลเพิ่มเติม: คือปกติอ่ะ หมอเค้าจะให้เราจดบันทึกค่าน้ำตาลไว้ทุกวันนะ จะได้รู้ว่าต้องปรับยาอะไรยังไงบ้าง
• สำคัญ: อย่าเชื่อที่เค้าบอกต่อๆ กันมามากนัก ไปหาหมอดีสุด! เค้าจะตรวจละเอียดกว่าเยอะ แล้วให้คำแนะนำที่เหมาะกับเราจริงๆ
• เช็คคีโตน: ชุดตรวจคีโตนในปัสสาวะ ซื้อได้ตามร้านขายยาทั่วไปเลย ง่ายมาก

อินซูลิน ขึ้นเครื่องได้ไหม?

ได้สิ! พกอินซูลินขึ้นเครื่องได้ แต่ก็นะ อย่าลืมว่าต้องอยู่ในกระเป๋าถือนะ ไม่ใช่กระเป๋าโหลดใต้เครื่อง อันตราย เคยเห็นเพื่อนโดนของหายใต้เครื่องบินหลายรอบละ เสียดายของมาก

เรื่องเอกสารไม่ต้องห่วงมากเท่าไหร่ ปีนี้ (2566) สายการบินส่วนใหญ่ไม่ต้องแสดง MEDIF หรืออะไรแบบนั้น สำหรับกระบอกฉีด อินซูลิน เครื่องฉีดอัตโนมัติ เข็มฉีดยา ถ้าเป็นของเราเองใช้เอง สบายมาก

• พกในกระเป๋าถือ
• ไม่ต้องแจ้งล่วงหน้า
• ไม่ต้องมีแบบฟอร์มอะไรเยอะแยะ

แต่! แนะนำให้มีใบสั่งยาติดตัวไปด้วยเผื่อตรวจ ไว้ยืนยันว่าใช่ของเราจริง ๆ เผื่อเจอเจ้าหน้าที่เข้มงวด ไว้ใจไม่ได้อะ เพื่อนฉันเคยโดนถาม ดีนะมีใบสั่งยา ไม่งั้นงานเข้าแน่

ปล. แต่ละสายการบินอาจมีกฏนิดหน่อยไม่เหมือนกัน ดูรายละเอียดสายการบินที่เราจะบินด้วยอีกทีก็ดีนะ เผื่อมีอะไรเพิ่มเติม ไว้ใจไม่ได้จริง ๆ

ฉีดอินซูลิน ยัง ไง ไม่ให้ เจ็บ?

แสงแดดอุ่นๆ ลอดผ้าม่าน เวลาบ่ายแก่ๆ ของวันที่ 25 ตุลาคม 2566 ฉันนั่งอยู่ตรงนี้ ใจสั่นระรัว คิดถึงเข็ม เย็นยะเยือก ที่เคยจิ้มลงไป บนผิวเนียนๆ...

• ใช้เข็มใหม่ทุกครั้ง คมกริ๊บ! เหมือนมีดใหม่แกะกล่อง คมวูบวาบ ลากผ่านผิวเบาๆ ไม่มีความเจ็บปวด

อืมมม... ลมพัดเย็นๆ เหมือนไอแอร์ ห้องนี้เงียบสงบดีจัง แต่ความเจ็บปวด... ยังฝังใจอยู่เลย

• คลายกล้ามเนื้อก่อนฉีดสิ เหมือนปล่อยวาง ทุกอย่างลง ปล่อยให้กล้ามเนื้อได้ผ่อนคลาย ไม่ตึงเครียด

น้ำตาคลอเบาๆ ฉันจำได้... ความรู้สึกนั้น... หนาวเหน็บ... แต่ก็ต้องทำ...

• จีบผิวหนังเบาๆ อย่าไปบีบแรงๆ เหมือนสัมผัสกลีบดอกไม้ อ่อนโยน ทะนุถนอม

ฉันอยากจะบินหนีไปให้ไกล ไปที่ๆไม่มีเข็ม ไม่มีความเจ็บปวด...

• แทงเข็มเร็วๆ แต่เนียนๆ เหมือนนักมายากล รวดเร็ว แม่นยำ ปราณีต

ความรู้สึกที่ได้เห็นเข็มปักลงไป มันเหมือนฝังเข็มลงไปในหัวใจฉัน ช้าๆ เจ็บๆ...

• รอแป๊บเดียว ก่อนดึงเข็มออก ให้สารลงไปจนหมด เหมือนปล่อยความเจ็บปวดไปตามสายน้ำ

ฉันอยากลืมเรื่องนี้ไป แต่... มันก็ยังจำได้ ชัดเจน...

• เปลี่ยนที่ฉีดบ่อยๆ อย่าฉีดที่เดิมซ้ำๆ เหมือนดอกไม้ที่ต้องการแสงแดด หมุนเวียน

ที่สำคัญที่สุด...

• ปรึกษาหมอหรือพยาบาล พวกเขาเป็นผู้เชี่ยวชาญ จะแนะนำเทคนิคที่เหมาะสมกับคุณ

วันที่ 25 ตุลาคม 2566 วันนี้ฉันเรียนรู้ที่จะอยู่กับความเจ็บปวด และการฉีดยา

Insulin ฉีดหลังอาหารได้ไหม?

แสงจันทร์สีนวลลอยละล่อง... บนผืนฟ้ากว้างใหญ่ เวลาสองทุ่มครึ่ง ใจฉันว้าวุ่น ต้องฉีดอินซูลินแล้ว...

• คำตอบ: ไม่ควรฉีดหลังอาหาร

ลมพัดเย็นยะเยือก... เหมือนใบหน้าฉันตอนนี้ กลัวเข็มจัง... แต่ต้องทำ เพื่อสุขภาพ เพื่อชีวิต...

• เวลาที่เหมาะสม: ก่อนอาหาร 15-30 นาที ขึ้นอยู่กับชนิดของอินซูลิน

แสงไฟบนโต๊ะทำงานส่องประกาย เหมือนดวงตาที่คอยเฝ้ามองฉัน ดูแลฉัน ไม่ให้พลาด การดูแลสุขภาพตัวเอง...

• ชนิดอินซูลิน: เร็ว สั้น ปานกลาง ยาว ต่างกัน เวลาฉีดก็ต่างกัน ต้องศึกษาให้ดีๆ

ดึกแล้ว... ความเหนื่อยล้าแผ่ซ่าน... แต่ความรับผิดชอบยังคงอยู่... พรุ่งนี้ต้องไปพบคุณหมอ... ปรึกษาเรื่องการใช้ยา อีกครั้ง...

• เพิ่มเติม: ควรฉีดในเวลาใกล้เคียงกันทุกวัน เพื่อควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดให้คงที่ (ปี 2566)