ทำไมเเพทย์ไม่เพียงพอ

ทำไมหมอถึงมีน้อย

แพทย์ขาดแคลน? ไม่ใช่เรื่องซับซ้อน

• ข้อจำกัดด้านการศึกษา: การเข้าถึงการศึกษาแพทย์มีต้นทุนสูง ปี 2566 ค่าใช้จ่ายในการศึกษาแพทย์ยังคงเป็นอุปสรรคสำคัญต่อผู้ที่มีฐานะยากจน ระบบการศึกษาเองก็มีประสิทธิภาพจำกัด

• อัตราการจ้างงานและค่าตอบแทน: แม้ว่าแพทย์จะมีรายได้สูง แต่ก็แลกมาด้วยภาระงานหนัก ความเครียด และความรับผิดชอบมหาศาล ความสมดุลชีวิตการทำงานย่ำแย่

• การกระจายตัวของแพทย์ไม่ทั่วถึง: แพทย์ส่วนใหญ่เลือกปฏิบัติในเมืองใหญ่ ทำให้พื้นที่ห่างไกลขาดแคลนอย่างรุนแรง นโยบายกระจายแพทย์ยังไม่ประสบผลสำเร็จอย่างที่ควรจะเป็น

• ภาพลักษณ์อาชีพ: สังคมไทยอาจมีมุมมองต่ออาชีพแพทย์ที่ซับซ้อน ไม่ใช่แค่ความภาคภูมิใจ แต่ยังรวมถึงความกดดัน ความเครียด และความเสี่ยงต่างๆ ที่ตามมา

ข้ออ้างเรื่อง "ป้องกันคนล้นงาน" เป็นเพียงการบิดเบือนความจริง มันคือกลไกควบคุมอุปทาน ไม่ใช่การแก้ปัญหาอย่างแท้จริง เหมือนระบบยุติธรรมที่เน้นอาวุโส เป็นการรักษาผลประโยชน์ของกลุ่มเดิม มากกว่าการให้บริการประชาชนอย่างมีประสิทธิภาพ

หมอยังขาดแคลนอยู่ไหม

ขาดแคลนหมอเหรอ... ยังขาดอยู่เยอะเลยนะ ว่ากันตามจริง

• จำนวนหมอ: หมอในไทยเนี่ย เทียบกับประชากรแล้ว ยังน้อยอยู่มาก เลยนะ คือมันไม่สมดุลกันเลยจริงๆ
• กระจายตัว: ที่สำคัญกว่าคือ หมอมักจะกระจุกตัวอยู่แค่ในเมืองใหญ่ๆ โรงพยาบาลดังๆ ต่างจังหวัดเนี่ยหาหมอยากมาก
• การผลิต: การผลิตหมอเพิ่มขึ้นก็จริง แต่...มันทันรึเปล่า กับจำนวนคนไข้ที่เพิ่มขึ้นทุกวันๆ แถมหมอที่จบใหม่ๆ หลายคนก็อยากไปทำงานในที่ๆ สบายกว่าอีก

แล้วทิศทางการผลิตแพทย์ของไทย เพียงพอไหม... ไม่รู้สิ ไม่แน่ใจเลย

• หลักสูตร: หลักสูตรการเรียนแพทย์มันก็หนักเอาการนะ เรียนตั้งหลายปี จบมาต้องใช้ทุนอีก บางคนก็ท้อไปก่อน
• ภาระงาน: งานหมอมันหนักจริงๆ นะ ไม่ใช่แค่รักษาคนไข้ ต้องทำเอกสาร ต้องเข้าเวร ต้องเรียนรู้ตลอดเวลา
• ระบบ: ระบบสาธารณสุขของเรามันก็มีปัญหาอยู่หลายจุดนะ หมอทำงานหนัก แต่ค่าตอบแทนมันอาจจะไม่คุ้มค่าเหนื่อย

บางทีก็คิดนะ... ทำไมถึงอยากเป็นหมอกัน หมอที่เรารู้จักหลายคนก็บ่นๆ กันทั้งนั้น แต่มันก็ยังมีคนอยากเป็นหมออยู่ดีนั่นแหละ

• ใจรัก: หลายคนก็คงอยากช่วยคนจริงๆ นั่นแหละ ถึงจะเหนื่อยแค่ไหนก็ยอม
• ความมั่นคง: อาชีพหมอมันก็มั่นคงในระดับนึงนะ ถึงจะไม่รวยล้นฟ้า แต่อย่างน้อยก็มีงานทำแน่นอน
• เกียรติ: การเป็นหมอมันก็มีเกียรติในสังคมนะ ใครๆ ก็ยกย่อง

แต่ทั้งหมดทั้งมวล... สุดท้ายแล้วมันก็อยู่ที่ตัวเราเองแหละ ว่าเราอยากจะทำอะไรกันแน่

1 ปี ผลัตแพทย์ได้กี่คน

อืม... ปีนี้เหรอ... ยากจังนะที่จะบอกเลขเป๊ะๆ จริงๆ แล้วมันขึ้นอยู่กับหลายอย่างเลย

• สาขา ถ้าเป็นหมอเฉพาะทางอย่างศัลยกรรม ก็คงไม่เยอะเท่าหมอครอบครัวที่รับเคสทั่วไป
• ความซับซ้อนของโรค ถ้าเจอเคสหนักๆ ใช้เวลามาก ก็ดูแลได้น้อยลงเป็นธรรมดา คิดแล้วเหนื่อย
• เวลาทำงาน ถ้าทำงานหลายที่ หรือทำงานหนักมาก ก็คงรับเคสได้ไม่เยอะ ตัวเองยังเหนื่อยเลย
• มีคนช่วยไหม มีทีมงานช่วยเยอะๆ ก็รับเคสได้มากกว่า ทำงานคนเดียว มันก็...

ตอนนี้ฉันเองก็... ไม่รู้จะบอกยังไงดี บางทีเดือนนึงก็เจอคนไข้เยอะ บางเดือนก็ไม่ค่อยมี มันไม่แน่นอนจริงๆ ไม่ได้คิดเลขเอาไว้เลย เหนื่อยก็พัก ได้เท่าไหร่ก็เท่านั้นแหละ ไม่ใช่โรงงานผลิต คนไข้แต่ละคนไม่เหมือนกัน

ปีนี้ ก็... ประมาณนั้นแหละ ไม่รู้จะอธิบายยังไง ขอโทษนะ มันบอกยากจริงๆ

ทำไมหมอลาออกเยอะ?

อืม... คิดหนักเหมือนกันนะ หมอลาออกเยอะเนี่ย ไม่ใช่แค่ปีนี้หรอก หลายปีแล้วล่ะ แต่ก็หนักใจทุกทีที่คิดถึงเรื่องนี้ ทำไมน้าาา

มันหลายอย่างปนกันไป แบบว่า...

• งานหนักโคตร: นี่แหละสำคัญสุด ไม่ใช่แค่ตรวจคนไข้ เอกสารก็เพียบ ต้องรายงานนู่นนี่นั่น บางทีนอนน้อยกว่าฉันอีก เพื่อนฉันเป็นหมอ มันเคยบ่นว่า บางวันถึงบ้าน ตีสอง ตื่นเช้ามาเจ็ดโมง ก็วนลูปแบบนี้ทุกวัน มันเหนื่อยมาก

• เงินไม่พอใช้: จริง ๆ นะ ค่าครองชีพปีนี้ขึ้นเยอะ แต่เงินเดือนหมอ มัน... ก็ไม่รู้จะพูดไงดี มันไม่พอกับค่าใช้จ่าย โดยเฉพาะหมอจบใหม่ หนี้สินก็เยอะ ต้องผ่อนบ้าน ผ่อนรถ แล้วก็ค่าเลี้ยงดูตัวเอง เพื่อนอีกคนมันบอกว่า เงินเดือนมันไม่พอใช้จริงๆ บางทีต้องกู้ยืม หรือใช้เงินเก็บมาช่วยจุนเจือ มันเครียดมาก

• อนาคตไม่แน่นอน: เรื่องนี้ก็สำคัญ อยากเรียนต่อก็ยาก ต้องแข่งขันสูง โอกาสได้ทุนก็มีน้อย แล้วก็เรื่องฟ้องร้อง มันเสี่ยงมากขึ้น สมัยนี้คนไข้ก็ละเอียดอ่อนขึ้น บางทีหมอก็ลำบากใจ เพื่อนฉันก็เคยเจอ โดนฟ้อง เรื่องเครียดมากเลย ต้องเสียเวลา เสียเงินไปกับการต่อสู้คดี ยิ่งทำให้หมดกำลังใจ

แบบนี้แหละ มันปนๆกัน ไม่ใช่แค่เรื่องเดียว เลยทำให้หมอลาออกเยอะ มันเศร้าเนอะ สงสารหมอจริงๆ เพราะหมอแต่ละคนก็ตั้งใจทำงาน แต่ระบบมัน... ก็ไม่รู้สิ มันเหมือนบีบเค้นจนเกินไป บางทีก็อยากให้ระบบมันดีขึ้นกว่านี้ จะได้ไม่ต้องสูญเสียคนเก่งๆ ไป

ทำไมหมอถึงขาดแคลน?

• หมอขาดแคลน:
  • กระจุกตัวในเมืองใหญ่! ไปแต่ รพ.เอกชน ทำไมอะ? เงินดีไง
  • เรียนหมอโคตรเหนื่อย จบมาใช้ทุนอีก ใครอยากทำ
  • เงินเดือนน้อย ไม่สมกับความเสี่ยงชีวิตเว่อร์
  • ระบบสาธารณสุขมัน... พูดไปก็เท่านั้น
• แก้ปัญหา:
  • เพิ่มโควต้าแพทย์? แล้วคนเรียนจบจะอยากไปอยู่ รพ.รัฐหรอ
  • เพิ่มเงินเดือนหมอ ...แต่ภาษีคนก็ต้องขึ้นปะ?
  • บังคับใช้ทุน? แล้วถ้าหมอลาออกไปทำอย่างอื่นอะ?
  • สร้างแรงจูงใจ? โบนัส? สวัสดิการ? แต่ต้องมีงบ
  • รัฐบาลต้องจริงจัง เว้ย! ไม่ใช่แค่พูดๆ
  • (ข้อมูลส่วนตัว): เพื่อนเราซิ่วจากหมอไปทำอย่างอื่นเยอะมาก เหนื่อยเกินไป

ข้อมูลเพิ่มเติม:

• ปีนี้ (2567) ข่าวหมอลาออกเยอะมากกกก
• รพ. ต่างจังหวัดขาดแคลนหนักจริงจัง
• เรียนหมอ 6 ปี + ใช้ทุน 3 ปี = ชีวิตวัยรุ่นหายไปเลยอะ

หมอปีนึงจบกี่คน?

จบปีละสามพันกว่าคน ปีนี้ 2566 คงพอแล้วมั้ง

• แพทย์ไทยจบใหม่ประมาณ 2,800 คน
• ต่างชาติเพิ่มอีกราว 200 คน
• รวม 3,000 คนต่อปี
• การกระจายตัวสำคัญกว่าปริมาณ
• ข้อมูลจากแพทยสภา 2566

จริง ๆ แล้ว การเพิ่มจำนวนแพทย์อย่างเดียวไม่ได้แก้ปัญหา ระบบการแพทย์ไทยมันซับซ้อนกว่านั้นมาก คุณภาพ การกระจายตัว ความเหลื่อมล้ำ ปัญหาเหล่านี้ต่างหากที่น่าหนักใจกว่า

ทำไมบุคลากรทางการแพทย์ไม่พอ?

อ้าววว ทำไมหมอน้อยจังวะเนี่ยยยย ???? นี่มันปริศนาซับซ้อนชะมัดเลย

• งานหนักเว่อร์! นี่ฉันอ่านเจอมา หมอทำงานหนักมากกก โอเวอร์ไทม์บ่อย แทบไม่มีเวลาพักเลย ปีนี้ก็ยังหนักเหมือนเดิม เห็นเพื่อนบ่นทุกวัน

• เงินเดือนน้อยไปมั้ย? คือแบบ เรียนแพทย์มาตั้งนาน ลงทุนเยอะ แต่เงินเดือนไม่ค่อยสมน้ำสมเนื้อเท่าไหร่ ปีนี้ก็ยังเท่าเดิม ได้ยินมาว่าบางที่น้อยกว่าด้วยซ้ำ เศร้าเลย

• สวัสดิการแย่ เรื่องนี้สำคัญมากนะ เห็นเพื่อนๆ บอกกันว่าสวัสดิการไม่ค่อยดี ไม่มีเวลาพักผ่อน สุขภาพก็แย่ลง แบบนี้ใครจะอยากเป็นหมอ

• บรรยากาศที่ทำงาน เคยได้ยินเพื่อนเล่า วัฒนธรรมองค์กรแย่ กดดัน โดนบ่นบ่อยๆ ไม่มีความสุขเลย อยากลาออกกันเยอะแยะ ปีนี้ยังเหมือนเดิม ไม่มีอะไรดีขึ้นเลย

• คนไข้เยอะขึ้นเรื่อยๆ ทั้งรัฐบาลและเอกชน ความต้องการหมอเพิ่มขึ้น แต่หมอไม่เพิ่มตาม แถมยังลาออกอีก นี่สิปัญหาใหญ่

อื้อหืออ เยอะไปหมดเลยเนอะ ปัญหานี้แก้ยากจริงๆ ประเทศเราควรจะแก้ไขด่วนๆ แล้วเดี๋ยวจะไม่มีหมอให้รักษาแล้วนะ คิดแล้วก็เครียด ปีนี้ก็ยังหนักอยู่เลย อยากให้มีการปรับปรุงจริงๆจังๆ สักที ????

แพทย์ขาดแคลนไหม?

แพทย์ขาดแคลนไหม? ไม่ขาดแคลนเท่าก่อน

• ปี 2566 มีแพทย์เกิน 30,000 คน ตัวเลขเพิ่มขึ้นทุกปี
• ปัญหาไม่ใช่จำนวน แต่เป็นการกระจายตัว ต่างจังหวัดขาดแคลนหนักกว่าเมืองใหญ่
• การเข้าถึงบริการทางการแพทย์ยังไม่เท่าเทียม นี่คือความจริงที่ต้องเผชิญ

จำนวนมากขึ้น แต่ความเพียงพอเป็นเรื่องสัมพัทธ์ คุณภาพบริการ อีกเรื่องที่ต้องพิจารณา ผลลัพธ์ที่ดี ขึ้นกับหลายปัจจัย ไม่ใช่แค่จำนวนแพทย์เท่านั้น ระบบสาธารณสุขไทย ยังมีจุดที่ต้องปรับปรุงอีกมาก ประสบการณ์ส่วนตัว เคยเห็นแพทย์ทำงานหนักเกินไป ในโรงพยาบาลขนาดเล็ก ต่างจังหวัด ปัญหาคือความไม่สมดุล อย่างแท้จริง

ประเทศไทยผลิตหมอได้ปีละกี่คน?

เอ้า! ใครว่าเมืองไทยผลิตแต่ทุเรียน... หมอก็ผลิตจ้ะ! ปีนึงปั๊มหมอออกมาประมาณ 3,500 คน... เยอะกว่าจำนวนนักร้องลูกทุ่งที่ดังเปรี้ยงปร้างปีเดียวซะอีก!

• สธ. เอาไป: ประมาณ 1,000 คน... เหมือนแย่งเค้กก้อนโต!
• เอกชน: ครึ่งนึงที่เหลือ... ใครบอกหมอไม่รวย!
• รัฐอื่นๆ: อีกครึ่งที่เหลือ... ที่เหลือก็ไป!

ข้อควรรู้แบบขำๆ แต่จริงจัง:

• ทำไมหมอเยอะ แต่รอคิวนาน: อันนี้ต้องถามระบบ ไม่ใช่ถามหมอ... หมอก็อยากพักผ่อน!
• เรียนหมอแล้วรวยจริงไหม: ไม่แน่เสมอไป... แต่มีข้าวให้กินทุกมื้อแน่นอน (มั้ง)!
• ผลิตหมอเยอะแล้วดีจริงไหม: อันนี้อยู่ที่การกระจาย... ถ้ากระจุกแต่ในเมือง ก็ช่วยอะไรไม่ได้มากนัก!

คำเตือน: อย่าพยายามเรียนหมอเพราะอยากรวย... เดี๋ยวจะกลายเป็น "หมด" ตัว!

อาชีพหมอมีอุปสรรคอะไรบ้าง?

อุปสรรคอาชีพแพทย์: ปี 2566

• ภาระการเรียน: หนัก นาน ทุ่มเท แทบไม่มีชีวิตส่วนตัว

• ความรับผิดชอบ: ชีวิตคนไข้ ความกดดันมหาศาล ผิดพลาดไม่ได้

• เวลา: เวรดึก นอนน้อย ครอบครัวเป็นรอง ความเหนื่อยล้าสะสม

• ความไม่แน่นอน: เหตุการณ์ไม่คาดฝัน ภาวะฉุกเฉิน ความเสี่ยงสูง ท้าทายจิตใจ

• การทำงานร่วมกัน: ทีมเวิร์คสำคัญ บางครั้งต้องเจอคนมากมาย บุคลิกภาพสำคัญ

• ระยะทาง: หลังจบอาจต้องทำงานห่างไกลบ้านเกิด ความเสียสละจำเป็น

• ทักษะ: การสื่อสาร ความเห็นอกเห็นใจ สติปัญญา จิตวิทยา

• ข้อคิด: ความสำเร็จมาพร้อมความทุ่มเท เลือกทางเดินแล้วต้องยอมรับ ไม่มีอะไรได้มาง่ายๆ นี่เป็นเพียงส่วนหนึ่ง ความจริงซับซ้อนกว่ามาก เคยพบแพทย์อายุ 50 ปีหมดไฟมาแล้ว

อะไรคือข้อเสียของการเป็นแพทย์?

ราตรีสีม่วง กลิ่นดอกมะลิจางๆ ลอยมา

ข้อเสียของการเป็นหมอ…

• เรียนหนัก: หัวแทบระเบิด อ่านวนไปวนมาเหมือนเข็มนาฬิกาติ๊กต็อกๆๆ ไม่หยุดเลย
• เรียนนาน: นานจนเพื่อนมีลูกมีเต้า เรายังนั่งท่อง Krebs cycle อยู่นั่น
• อยู่เวร: โต้รุ่ง...เหมือนเป็นแวมไพร์ ตากลับบ้านทีเป็นหมีแพนด้า
• ครอบครัว: ช่วงเรียนนะเหรอ? แทบไม่ได้เจอหน้าพ่อแม่เลย คิดถึงข้าวฝีมือแม่จัง
• ไกลบ้าน: จบมาอาจต้องไปอยู่...ที่ไหนก็ไม่รู้ ที่ที่ไม่มีร้านชานมไข่มุกที่เราชอบก็ได้!
• ความไม่แน่นอน: ชีวิตหมอเหมือนนั่งรถไฟเหาะ เดี๋ยวขึ้นเดี๋ยวลง ควบคุมอะไรไม่ได้เลย
• คนเยอะ: สารพัดคน สารพัดปัญหา บางทีก็อยากจะปลีกวิเวกไปอยู่บนเขาคนเดียว
• สื่อสาร: ต้องคุยกับคนทุกแบบ ทุกวัย บางทีก็อยากจะพูดภาษาหมาแมวมากกว่า

ตะวันกำลังจะขึ้นแล้ว…