น้ำตาลในเลือดตำเกิดจากอะไร
สาเหตุของน้ำตาลในเลือดตำ?
เลือดหวานขึ้นเนี่ยนะ? ฉันเคยเป็นนะ ช่วงเดือนตุลาคมปีที่แล้ว เครียดจัด ทำงานหนัก แทบไม่ได้กินข้าวเลย ทั้งวันแทบไม่แตะอะไรเลยนอกจากกาแฟดำ ผลคือ เวียนหัว อ่อนเพลีย ไปตรวจเลือด หมอบอกน้ำตาลในเลือดสูง ตกใจมาก! ต้องปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเลย ไม่ใช่แค่ไม่กินข้าวอย่างเดียวนะ ดื่มเหล้าตอนท้องว่างก็มีส่วน คืนนั้นฉันดื่มไวน์ไปเกือบขวด ก่อนนอนด้วยนะ ตอนนั้นคิดว่า แค่แก้วสองแก้วคงไม่เป็นไร แต่ผิดถนัด!
ออกกำลังกายหนักๆ ก็เหมือนกัน จำได้ว่าช่วงนั้น ฟิตเนสใหม่เปิด ฉันไปวิ่งทุกวัน แต่ดันลืมกินข้าวเช้า วิ่งเสร็จก็เหนื่อยล้า ซ้ำเติมด้วยน้ำตาลต่ำ มันไม่ใช่แค่เรื่องของการออกกำลังกายมากเกินไปอย่างเดียว แต่เป็นการเตรียมร่างกายก่อนออกกำลังกายด้วย ตอนนั้นฉันเรียนรู้บทเรียนราคาแพงเลยล่ะ ค่าตรวจเลือดก็หลายร้อยอยู่ ค่าใช้จ่ายดูแลสุขภาพ ยิ่งกว่าค่าสมัครฟิตเนสอีก!
สรุปง่ายๆ คือ ร่างกายเราต้องการความสมดุล กินให้ครบ พักผ่อนให้เพียงพอ อย่าหักโหม แอลกอฮอล์ก็พอดีๆ อย่างฉัน เคยคิดว่า แค่ไม่กินข้าว ออกกำลังกายเยอะๆ ก็ดีต่อสุขภาพ แต่จริงๆแล้ว ไม่ใช่เลย มันต้องบาลานซ์ กินดี ออกกำลังกายดี พักผ่อนดี ถึงจะเวิร์ค!
เมื่อน้ําตาลในเลือดต่ํา จะมีการปรับสมดุลอย่างไร
น้ำตาลตกเหรอ? ชีวิตก็เหมือนละคร! พอถึงจุดต่ำสุด ร่างกายก็ต้อง แอคชั่น!
ตับอ่อนปล่อย "กลูคากอน" (พระเอกขี่ม้าขาว) ไปสั่งตับ (ตัวร้ายที่แอบกักตุนของดีไว้) ให้ปล่อยกลูโคสออกมา! เหมือนสั่งให้คนรวยใจดีบริจาคอะ... แต่บังคับหน่อยๆ นะ ????
- ฮอร์โมนกลูคากอน: ตัวส่งสารเร่งด่วนจากตับอ่อน
- ตับ: คลังสำรองกลูโคส, พร้อมปล่อยเมื่อมีสัญญาณ SOS
- กลูโคส: น้ำตาล, พลังงานหลักของร่างกาย
ทีนี้ ทำไมต้องมีกลูคากอน?
- ถ้าไม่มี กลายเป็นคนหมดไฟ... แบบว่าไฟดับวูบ!
- ตับฉลาดนะ! รู้ว่าต้องปล่อยเมื่อไหร่ ไม่ปล่อยพร่ำเพรื่อ
- ร่างกายเราก็เหมือนบริษัทใหญ่ มีแผนกฉุกเฉินเสมอ!
ฮอร์โมนที่ทำหน้าที่เพิ่มระดับน้ำตาลในกระแสเลือดคือข้อใด
ฮอร์โมนหลักที่เพิ่มระดับน้ำตาลในเลือดคือ กลูคากอน ผลิตจากเซลล์แอลฟาในตับอ่อน หน้าที่สำคัญคือเพิ่มระดับกลูโคสในกระแสเลือด โดยกระทำผ่านกลไกหลักสองอย่าง:
กระตุ้นการสลายไกลโคเจน (glycogenolysis) ในตับ เปลี่ยนไกลโคเจนสะสมให้เป็นกลูโคสปล่อยเข้ากระแสเลือด นึกภาพเหมือนเป็นการเปิดคลังเก็บน้ำตาลสำรองน่ะครับ
กระตุ้นการสร้างน้ำตาลใหม่ (gluconeogenesis) จากสารตั้งต้นอื่นๆ เช่น กรดอะมิโนหรือกรดไขมัน นี่คือการสร้างน้ำตาลขึ้นมาใหม่เลย เหมือนโรงงานผลิตน้ำตาลเลยครับ
น่าสนใจนะครับ ระบบการควบคุมระดับน้ำตาลในร่างกายเราซับซ้อนกว่าที่คิด กลูคากอนทำหน้าที่ตรงข้ามกับอินซูลิน ถ้ามองในแง่ปรัชญา มันเหมือนเป็นหลักการของความสมดุล ยิน-หยางในร่างกาย ที่ต้องทำงานประสานกัน ไม่เช่นนั้นก็เสียสมดุลได้
ฮอร์โมนอื่นๆ ก็มีส่วนเกี่ยวข้อง แต่เป็นบทบาทสนับสนุน เช่น อะดรีนาลินและคอร์ติซอล ช่วยเพิ่มระดับน้ำตาลในสถานการณ์เฉพาะ เช่น ภาวะเครียดหรือออกกำลังกายหนักๆ แต่กลูคากอนเป็นตัวเอก เป็นฮอร์โมนหลักที่เพิ่มระดับน้ำตาลโดยตรง อย่างที่เราเรียนรู้ในวิชาชีวเคมีปี 3 สมัยเรียนที่จุฬาฯ จำได้แม่นเลย
ข้อมูลเพิ่มเติม (ปี 2566):
- การวิจัยล่าสุดเกี่ยวกับกลูคากอนมุ่งเน้นไปที่การพัฒนายาเพื่อรักษาโรคเบาหวานชนิดที่ 2 โดยการปรับปรุงการทำงานของกลูคากอน หรือการพัฒนาสารที่เลียนแบบหน้าที่ของกลูคากอน
- การทำงานของกลูคากอนยังเกี่ยวข้องกับการควบคุมการเผาผลาญไขมันและโปรตีนอีกด้วย ไม่ใช่แค่เรื่องน้ำตาลอย่างเดียว
- ความผิดปกติของการหลั่งกลูคากอนอาจนำไปสู่ภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำ (hypoglycemia) หรือน้ำตาลในเลือดสูง (hyperglycemia) ขึ้นอยู่กับสาเหตุ
ความคิดเห็นต่อคำตอบ:
ขอบคุณสำหรับความคิดเห็นของคุณ! ความคิดเห็นของคุณมีความสำคัญมากในการช่วยเราปรับปรุงคำตอบในอนาคต