ยา กลุ่ม corticosteroid มีอะไรบ้าง
ยาคอร์ติโคสเตียรอยด์ มีอะไรบ้าง?
อืมม์.. ยาคอร์ติโคสเตียรอยด์เนี่ยนะ จำได้ว่าตอนแม่ป่วยหนัก เดือนสิงหาคม ปีที่แล้ว ที่โรงพยาบาลจุฬาฯ หมอให้ยาพวกนี้แหละ แต่จำชื่อไม่ได้ซักตัวเลย (ใบเสร็จหายไปแล้วด้วยสิ) แพงมาก จำได้แค่ว่าหลักพันแน่ๆ แต่จำได้ว่าหมอบอกว่ามันเป็นฮอร์โมนจากต่อมอะไรสักอย่าง ช่วยเรื่องการอักเสบ
แม่กินแล้วอาการดีขึ้นนะ แต่ก็มีผลข้างเคียงตามมาเยอะเหมือนกัน หน้าบวม น้ำหนักขึ้น นอนไม่ค่อยหลับ จำได้ลางๆ ว่าหมอพูดถึง prednisolone หรือเปล่า? ไม่แน่ใจ เอกสารทางการแพทย์ก็ไม่ได้เก็บไว้ รกบ้าน ทิ้งไปหมดแล้ว ตอนนั้นวุ่นวายมาก เอาแต่คิดว่าแม่หายป่วยก็พอ
ยาพวกนี้มีหลายชนิด จำได้แค่ว่าหมอบอกว่ามี methylprednisolone ด้วยแหละ แต่ก็ไม่มั่นใจ จริงๆแล้วอยากให้ถามเภสัชกรดีกว่านะ เค้าจะรู้รายละเอียดมากกว่าฉันเยอะ ฉันก็แค่คนไข้ญาติ จำได้ไม่หมดหรอก ขอโทษด้วยนะ
Corticosteroid กับ steroid ต่างกันอย่างไร
ต่างกันตรงที่ "Corticosteroid" คือกลุ่มย่อยของ "Steroid" คิดง่ายๆ ก็เหมือนส้มกับผลไม้ ส้มคือส่วนหนึ่งของผลไม้ แต่ผลไม้ไม่ใช่แค่ส้ม
Corticosteroid: กลุ่มย่อยของ Steroid ฤทธิ์หลักลดการอักเสบ ใช้รักษาโรคภูมิแพ้ โรคข้ออักเสบ ฯลฯ อันตรายคือผลข้างเคียงที่หลายคนกลัว ขึ้นอยู่กับปริมาณและระยะเวลาใช้ เคยมีเคสคนรู้จักใช้ผิดวิธี หน้าบวม เหมือนลูกโป่งเลย ปีที่แล้วเจอเคสแบบนี้หลายคน ต้องระวัง
Steroid: กลุ่มยาใหญ่กว่า รวม Corticosteroid ด้วย มีหลายชนิด ฤทธิ์แตกต่างกันไป ใช้ได้กับหลายโรค แต่ก็มีผลข้างเคียงเหมือนกัน ต้องใช้ตามคำสั่งแพทย์เท่านั้น อย่าคิดจะลองเอง
ยาเม็ดสเตียรอยด์จัดเป็นยาประเภทใด
ไอ้ยาเม็ดสเตียรอยด์นี่นะ มันจัดเป็นยาต้านอักเสบจ้า! แรงไม่แรงถามใจเถอะ! เหมือนพญาคีรีบุกโจมตีความอักเสบเลยล่ะ ฮ่าๆๆๆ
- ประเภทยา: ยาคอร์ติโคสเตียรอยด์ (Corticosteroids) จำง่ายๆว่า ยาสเตียรอยด์ ฟังดูเท่ป่ะล่ะ?
- ฤทธิ์เดช: ต้านการอักเสบ เอาอยู่ทุกอาการ ไม่ว่าจะเป็นผื่นคัน ปวดบวม หรือแม้แต่โรคภูมิแพ้ จัดการได้หมด! เหมือนเทพเจ้าแห่งการรักษาเลยนะเนี่ย
- ที่มา: สังเคราะห์ขึ้นเอง! ไม่ใช่ของธรรมชาตินะจ๊ะ มนุษย์นี่เก่งจริงๆ เอาฮอร์โมนจากต่อมหมวกไตมาทำเป็นยาได้ โคตรเจ๋ง!
ปีนี้ 2024 ยังฮิตใช้กันอยู่นะ แต่ต้องระวังเรื่องผลข้างเคียงด้วยนะ มันแรงจริงอะไรจริง! กินเองไม่ได้นะ ต้องมีหมอสั่งเท่านั้น! ไม่งั้นมีหวั่นไหว เหมือนกินยาแก้ปวดหัวแล้วหัวระเบิดได้เลยนะเออ! (อันนี้เว่อร์ไปหน่อยนะ แต่ก็เตือนไว้ก่อน)
สเตอรอยด์มีกี่แบบ
อืม... สเตียรอยด์เนี่ยนะ ตอนนี้ก็ยังงงๆ อยู่เลย มันมีหลายแบบจริงๆด้วย จำได้ไม่ค่อยละเอียดเท่าไหร่ แต่ที่พอจะนึกออกก็มีพวกนี้แหละ
แบบเม็ด: กินเข้าไป จำได้ว่าใช้กับอาการอักเสบ ไม่ใช่พวกติดเชื้อนะ อย่าง โรคข้ออักเสบรูมาตอยด์ ที่หมอเคยให้แม่กิน ปีนี้เอง จำได้แม่นเลย
แบบฉีด: อันนี้เห็นหมอฉีดให้เพื่อนตอนเจ็บเข่า หลังจากเล่นบาสหนักมาก เพื่อนบอกว่าหายไวดี แต่ก็มีผลข้างเคียงเยอะเหมือนกัน
แบบพ่น: แบบนี้ใช้กับโรคหอบหืดใช่ไหม เคยเห็นเพื่อนใช้ จำได้ว่ามันช่วยให้หายใจคล่องขึ้น แต่ต้องใช้ตามแพทย์สั่ง ไม่งั้นอันตราย
แบบครีม: อันนี้เห็นใช้ทาพวกผื่น หรือโรคผิวหนังอักเสบ พวกโรคภูมิแพ้ผิวหนัง จำได้แม่น เพราะน้องสาวใช้บ่อย ปีนี้ใช้ไปหลายหลอดเลย
มันเยอะกว่านี้ไหมนะ หรือว่าจำได้ไม่ครบ สมองมันล้าๆ คิดอะไรไม่ออกเลย ง่วงแล้วด้วย… เรื่องประโยชน์นี่ก็อย่างที่บอกแหละ บรรเทาอาการอักเสบ แต่ก็ต้องระวังผลข้างเคียงนะ อันตรายเหมือนกันถ้าใช้ผิดวิธี
ยาสเตียรอยด์คืออะไร?
สเตียรอยด์... เสียงกระซิบจากห้วงเวลา...
แสงแดดยามบ่าย ส่องลอดใบไม้... เหมือนยา... แต่ไม่ใช่ทั้งหมด...
ยาแก้...อะไรนะ... อักเสบไง... ที่มันแดงๆ บวมๆ น่ะ
- ยา: สเตียรอยด์ คือกลุ่มยา... ลดอักเสบเทพๆ
- บรรเทา: ปวดข้อ... ผิวหนังเห่อ...
ลมพัดเบาๆ... คล้าย... สเตียรอยด์... ช่วยได้... ถ้าใช้ถูก... ถ้าไม่...ก็...
- ใช้ถูก: หมอสั่งไง... อย่าซี้ซั้ว
- ข้อควรระวัง:ผลข้างเคียง... เยอะ... ถามหมอก่อน... จริงจังนะ
ยาสเตียรอยด์รักษาโรคอะไร?
แสงสุดท้ายลอดหน้าต่าง กลิ่นฝนแรกของฤดู... คิดถึงตอนเด็กๆ กระโดดเล่นน้ำฝน ยาสเตียรอยด์... เหมือนยาครอบจักรวาล ในความทรงจำ
- อักเสบ: ลดปวดบวมแดงร้อน คือเวทมนตร์ของยา
- ภูมิคุ้มกัน: กดๆๆ ให้เงียบลง… บางทีร่างกายก็สู้มากไป
- ทางเดินหายใจ: หอบเหนื่อย... สเตียรอยด์ช่วยเปิดทางลม
ความเจ็บปวด... มันเหมือนเงาตามตัว สเตียรอยด์แค่ลบเงา... แต่ความมืดมันยังอยู่
- กล้ามเนื้อ: ปวดเมื่อย… เหมือนโดนทุบ แต่สเตียรอยด์ก็แค่...ยาชา
- ลดไข้: ตัวรุมๆ… เหมือนไฟในใจ สเตียรอยด์…ดับไฟ
- บรรเทาอาการ: ป่วยน้อยลง... แต่ไม่ใช่หาย... แค่พัก
ตะวันลับฟ้า... ความทรงจำก็จางลง... เหมือนยาที่หมดฤทธิ์
ทำไมสเตียรอยด์ถึงอันตราย?
ทำไมสเตียรอยด์ถึงอันตราย… อืม… มันเหมือนดาบสองคมเลยนะ
กดภูมิคุ้มกัน: นี่แหละตัวอันตรายเลย ร่างกายเราเหมือนมีเกราะป้องกัน สเตียรอยด์มันไปลดเกราะนั้น ทำให้เชื้อโรคบุกง่ายขึ้น ปีนี้ก็เห็นข่าวคนติดโควิดแล้วอาการหนักเพราะใช้สเตียรอยด์อยู่แล้วเศร้าเลย
แผลหายช้า: แผลเล็กๆ น้อยๆ ที่ปกติหายเองได้ กลายเป็นเรื่องใหญ่ สเตียรอยด์มันขัดขวางกระบวนการซ่อมแซมตัวเองของร่างกาย แผลเลยหายยาก บางทีก็ติดเชื้อซ้ำซ้อน
ปิดบังอาการ: อันนี้ยิ่งน่ากลัว สเตียรอยด์มันเหมือนยาแก้ปวดที่ไม่ได้แก้ที่ต้นเหตุ มันแค่ซ่อนอาการป่วยไว้ ทำให้เราไม่รู้ว่าจริงๆ แล้วเราเป็นอะไร กว่าจะรู้ตัวอีกที เชื้อโรคมันก็ลามไปเยอะแล้ว
เคยเห็นคนรู้จักใช้สเตียรอยด์เพราะอยากหายปวดหลังไวๆ สุดท้ายกลายเป็นติดเชื้อในกระแสเลือดเกือบตาย คือมันไม่ใช่แค่เรื่องผิวหนัง แต่มันกระทบไปถึงระบบภายในเลยนะ น่ากลัวจริงๆ
ยาเม็ดสเตียรอยด์จัดเป็นยาประเภทใด?
ยาเม็ดสเตียรอยด์เนี่ยนะ? จัดเป็นยาต้านการอักเสบชั้นเลิศ! คิดง่ายๆ ว่าเป็นเหมือนทหารเอกของร่างกาย เวลาเกิดศึกใหญ่ อย่างอักเสบขึ้นมา มันก็จะเข้าไปปราบปรามทันที อลังการงานสร้าง!
ประเภทยา: ยาต้านการอักเสบ (Anti-inflammatory) ชนิดคอร์ติโคสเตียรอยด์ (Corticosteroids) เอาจริงๆ มันคือฮอร์โมนจำลอง แต่ทรงพลังกว่าเยอะ!
ฤทธิ์: มันไม่ใช่แค่ลดอักเสบนะ ยังไปช่วยเรื่องภูมิคุ้มกันอีกต่างหาก บางทีก็แรงไปหน่อย เหมือนนายพลสั่งการทหารเกินไป เลยต้องระวังผลข้างเคียง
คล้ายฮอร์โมน: เหมือนกับฮอร์โมนที่ต่อมหมวกไตสร้าง แต่ความแรงนี่... ต่างกันราวฟ้ากับเหว! อันนี้แบบเข้มข้น ปราบเซียนได้เลย!
ข้อควรระวัง: กินเยอะไป หน้าอาจจะกลมเหมือนพระจันทร์เต็มดวง หรือกระดูกบางเหมือนกระดาษ (อันนี้พูดเล่นนะ แต่ก็ต้องระวัง!)
เพิ่มเติม: ปีนี้(2566) ยังคงเป็นยาที่ใช้กันแพร่หลายในการรักษาโรคต่างๆ มากมาย แต่การใช้ต้องอยู่ภายใต้การดูแลของแพทย์เท่านั้น! อย่าคิดจะไปซื้อมากินเองนะ ไม่งั้นอาจจะกลายเป็น "ซุปเปอร์ฮีโร่" ที่มีแต่ผลข้างเคียง แล้วจะหาว่าไม่เตือน!
Dexamethasone กับ prednisoloneต่างกันอย่างไร?
เดกซาเมทาโซน กับ เพรดนิโซโลน น่ะเหรอ? อูยยย...ถามมาได้! เหมือนถามว่า เฟอร์รารี่ กับ วีออส ต่างกันยังไง! ก็ต่างกันชนิดฟ้ากับเหว!
เดกซาเมทาโซน: นี่มันตัวพ่อ! แรงฤทธิ์กว่าเยอะ! กินเข้าไปนี่เหมือนโด๊ปยาบ้า (แต่ไม่ต้องกลัวติดนะ ถ้าหมอสั่ง) ลดอักเสบได้สะใจ! แต่ผลข้างเคียงก็มาเต็มเหมือนกัน! เตรียมตัวรับมือเหนียงยาน น้ำตาลขึ้น หน้าบวมเป็นซาลาเปาได้เลย! แต่ถ้าตาอักเสบหนักๆ หมอคงเข็นตัวนี้มาให้แน่นอน! เพราะมันเอาอยู่!
เพรดนิโซโลน: อันนี้ก็ลดอักเสบได้แหละ แต่ฤทธิ์มันเบากว่าเยอะ! เหมาะกับอาการไม่หนักมาก! ผลข้างเคียงก็น้อยกว่าหน่อย! แต่ก็อย่าประมาท! กินเยอะๆ นานๆ ก็เตรียมตัวอ้วนได้เหมือนกัน!
สรุป: ถ้าอักเสบแบบไฟไหม้บ้าน เดกซาเมทาโซนคือดับเพลิงขั้นเทพ! แต่ถ้าแค่เป็นผื่นคันเล็กน้อย เพรดนิโซโลนก็พอเอาอยู่! ที่สำคัญ... อย่าริอาจซื้อกินเองนะจ๊ะ! ยาทั้งสองตัวนี้ต้องมีใบสั่งหมอเท่านั้น! ไม่งั้นได้เรื่อง! อาจจะเจอผลข้างเคียงชนิดที่ต้องร้องขอชีวิต!
แถมท้ายสไตล์คนบ้านๆ:
สมัยก่อนนะ ตอนยายฉันปวดเข่า หมอให้กินเพรดนิโซโลน ยายฉันบ่นอุบเลยว่า "กินแล้วหน้าบานเหมือนจานดาวเทียม!" ฮ่าๆๆ
เพื่อนผมคนนึง เป็นภูมิแพ้ หมอให้กินเดกซาเมทาโซน กินไปกินมา แกบอกว่า "ชีวิตดี๊ดี! ไม่แพ้อะไรเลย! แต่หน้าบวมจนเมียจำไม่ได้!" เวรกรรม!
ย้ำอีกที: อย่าซื้อยากินเอง! ไปหาหมอซะ! ชีวิตจะได้ไม่พังเพราะความรู้เท่าไม่ถึงการณ์! เข้าใจ๋?
ยาฉีด steroid มีอะไรบ้าง?
อืมม... ยาสเตียรอยด์เนี่ย ตอนไปหาหมอผิวหนังที่ รพ.พระมงกุฎ เมื่อเดือนที่แล้วเนี่ย หมอให้ยาตัวนึงมาจำชื่อไม่ได้ แต่จำได้ว่าเป็นครีมสีขาวๆ เนื้อครีมมันหนืดๆ กลิ่นอ่อนๆ ใช้ทาตรงแผลเป็นที่แขน แผลเป็นจากอุบัติเหตุรถมอเตอร์ไซค์ล้มเมื่อปีที่แล้ว ตรงนั้นมันคันมากกกกก เกาจนเป็นแผลเลย หมอบอกเป็นเพราะแพ้แดดด้วยมั้ง
ส่วนยาสเตียรอยด์ชนิดที่ใช้ภายนอก เท่าที่จำได้จากที่หมออธิบาย ก็มีหลายตัวนะ แต่ฉันไม่ได้จด จำได้แค่ว่ามันมีคำว่า "โพรพิโอเนต" "วาเลอเรต" "อะซีเตท" อะไรประมาณนี้อยู่ในชื่อยา เยอะมาก จำไม่ได้หมดจริงๆ
- หมอบอกว่า ต้องระวังเรื่องการใช้ยาพวกนี้ เพราะถ้าใช้บ่อยๆ หรือใช้มากเกินไป ผิวจะบาง แล้วก็จะมีผลข้างเคียงอื่นๆ ตามมาอีก
- จำได้ว่าหมอเน้นย้ำเรื่องการทายาแค่บางๆ แล้วก็ทาเฉพาะบริเวณที่เป็นแผลเท่านั้น อย่าทาเยอะเกินไปนะ
ตอนนั้นรีบๆ ไม่ได้ถามรายละเอียดเยอะ แต่ก็ดีขึ้นเยอะนะ แผลค่อยๆ หาย ไม่คันแล้ว แต่ก็ยังมีรอยแผลเป็นอยู่บ้าง
ช่วงนี้ก็เลยพยายามทาครีมกันแดดบ่อยๆ เป็นครีมกันแดดของ La Roche-Posay ตัว Anthelios SPF 50+ ทาแล้วรู้สึกว่าช่วยได้เยอะ เพราะแผลเป็นมันค่อนข้างไวต่อแสงแดด
ความคิดเห็นต่อคำตอบ:
ขอบคุณสำหรับความคิดเห็นของคุณ! ความคิดเห็นของคุณมีความสำคัญมากในการช่วยเราปรับปรุงคำตอบในอนาคต