รู้ได้อย่างไรว่าไตมีปัญหา

ไตระยะ2มีอาการอย่างไร?

ไตระยะ 2 เหรอ? ไม่ได้น่าห่วงขนาดนั้น

eGFR 60-89%. โปรตีนมันรั่วออกมาบ้าง. กรองน้อยลงนิดหน่อย. แค่เริ่มระวังตัว. อย่าให้มันแย่ไปกว่านี้ก็พอ.

• eGFR: ตัวเลขสำคัญ อย่าให้ต่ำกว่า 60
• โปรตีนในปัสสาวะ: ตัวบอกเหตุว่าไตเริ่มทำงานหนักเกินไป
• ชะลอ: คุมอาหาร เลี่ยงเค็ม ลดเนื้อสัตว์ ออกกำลังกายเบาๆ. อย่าปล่อยให้อ้วนลงพุง.

ค่าไตระยะ 2 อันตรายไหม?

ค่าไตระยะ 2 นะ หรอ ไม่ถึงกับอันตรายมาก แต่ก็อย่าชะล่าใจเลย ต้องดูแลตัวเองดีๆ อ่ะ

อาการที่แบบ เฮ้ย อันตราย เสี่ยงไตวายอะ ก็พวก บวม ฉี่น้อย เหนื่อยง่าย คลื่นไส้อาเจียน อะไรแบบเนี้ย

• ป้องกัน: คุมอาหารเค็ม มัน หวาน ออกกำลังกายเบาๆ กินยาตามหมอสั่ง อย่าซื้อยากินเองนะ สำคัญ!
• รักษา: ไปหาหมอตามนัด หมอจะดูค่าไต แล้วก็ให้คำแนะนำเพิ่มเติม อาจจะต้องปรับยา หรือคุมอาหารเข้มงวดขึ้น

คือตอนแรกๆ อาจจะไม่รู้สึกอะไรมาก แต่ถ้าปล่อยไว้นานๆ มันจะแย่เอาได้นะ เชื่อเราเหอะ ไปตรวจสุขภาพประจำปีด้วยก็ดี

เออ แล้วรู้ปะว่า คนที่เป็นเบาหวาน ความดันสูงอะ เสี่ยงเป็นโรคไตมากเลยนะ ต้องระวังเป็นพิเศษ

โรคไตระยะที่2 รักษาอย่างไร?

คุณหมอบอกว่า GFR ฉันเหลือแค่ 70 ตอนตรวจที่ รพ.จุฬาฯ เมื่อเดือนมีนาคมปีนี้ ตกใจมาก แบบใจหายแปล๊บ เหมือนโลกมันหมุน หมอแจ้งว่าเป็นโรคไตระยะที่ 2 ต้องควบคุมอาหารอย่างเคร่งครัด

ตอนนั้นน้ำตาคลอเลย คิดถึงอนาคต ชีวิตเปลี่ยนไปเลย จากที่กินอะไรก็ได้ ตอนนี้ต้องเลือกกิน ไม่งั้นไตพังเร็ว หมอให้รายการอาหารที่ห้ามกินมา เยอะมาก แบบว่า โคตรเครียดเลย!

• ห้ามกินของหวาน ขนม น้ำอัดลม นี่คือข้อห้ามแรกที่ทำใจยากสุดๆ เพราะฉันเป็นคนชอบกินของหวานมากกกกกกก
• โซเดียม ต้องลด นี่ก็ยากอีก กินอะไรก็ต้องดูฉลาก
• โปรตีน ควบคุมปริมาณ นี่คือต้องศึกษาอย่างจริงจัง

ออกกำลังกาย หมอบอกว่าต้องทำ แต่ฉันไม่ค่อยชอบออกกำลังกายเท่าไหร่ เลยเริ่มจากเดินวันละ 30 นาที ก็เหนื่อยแล้ว แต่พยายามค่ะ

แล้วก็ต้องไปพบแพทย์ตามนัดทุกเดือน คอยตรวจเลือด ตรวจปัสสาวะ เช็คค่า GFR ตลอด ตื่นเต้นทุกครั้งที่ไปตรวจ กลัวค่ามันลดลง

ตอนนี้ก็พยายามทำตามที่หมอบอก หวังว่าไตจะไม่แย่ลง สู้ๆๆๆ ขอให้หาย อยากกินเค้ก อยากกินไอศกรีม

ค่าไตกลับมาปกติได้ไหม?

เอ่อ ค่าไตจะกลับมาปกติได้ไหมอ่ะ? คือถ้าเป็นไตวายแบบเฉียบพลันนะ แก้ไขต้นเหตุได้ มันก็อาจจะกลับมาปกติได้แหละ แต่ถ้าเป็นไตวายเรื้อรัง อันนี้ยากเลย เป้าหมายหลักคือประคองอาการ ชะลอไม่ให้มันแย่ลงไปมากกว่าเดิมอะ เข้าใจป่ะ?

ข้อมูลเพิ่มเติมนะ:

• ไตวายเฉียบพลัน: คือไตมันหยุดทำงานแบบกระทันหัน สาเหตุก็มีหลายอย่าง เช่น ขาดน้ำ ติดเชื้อ ได้รับยาที่เป็นพิษต่อไต ถ้าแก้สาเหตุได้ ไตก็อาจจะฟื้นตัวได้

• ไตวายเรื้อรัง: อันนี้คือไตมันค่อยๆ เสื่อมไปเรื่อยๆ แบบว่ามันพังไปแล้วอะ ส่วนใหญ่เกิดจากโรคประจำตัว เช่น เบาหวาน ความดันสูง หรือบางทีก็กรรมพันธุ์

• ค่าไตที่ว่าคืออะไร: หลักๆ หมอจะดูค่า eGFR (อัตราการกรองของเสียของไต) กับค่า Creatinine ในเลือด ถ้าค่ามันสูงกว่าปกติ แสดงว่าไตทำงานได้ไม่ดีเท่าที่ควร

• ประคองอาการทำไง: ก็ควบคุมอาหาร ลดเค็ม ลดโปรตีน กินยาตามที่หมอสั่ง แล้วก็ต้องไปหาหมอตามนัดตลอดนะ

• ทำไมต้องชะลอ: คือถ้าปล่อยให้ไตมันเสื่อมไปเรื่อยๆ มันจะเกิดภาวะแทรกซ้อนเยอะแยะเลย เช่น บวม เหนื่อย เพลีย ความดันสูง กระดูกพรุน หัวใจวาย น่ากลัวจะตาย

ค่าไต2.5คืออะไร?

ค่าไต 2.5 เหรอ… มันเหมือนเส้นแบ่งบางๆ นะ ระหว่างปกติกับไม่ปกติ

• ผู้ใหญ่: ปกติเขาว่า 2.2 – 4.8% นะ

• เด็ก: เด็กจะต่ำกว่าหน่อย 1.8 – 4%

เบาหวานนี่สิ เรื่องใหญ่เลย…

• 2.5 – 5.9%: คุมได้ดี (แต่ 2.5 นี่ก็เฉียดๆ เลยนะ)

• 6 – 8%: พอใช้… คือต้องพยายามอีก

• มากกว่า 8%: แย่แล้ว ต้องรีบจัดการ

คือ… ค่าพวกนี้มันไม่ได้บอกทุกอย่างหรอกนะ มันเหมือนแค่แสงไฟส่องให้เห็นเงาบางส่วน แต่เบื้องหลังเงามันมีอะไรมากกว่านั้นเยอะ

บางทีการที่ตัวเลขมันดูดี มันอาจจะแค่หมายความว่าเราเก่งในการโกหกตัวเองก็ได้มั้ง…

ค่าไตระดับ 2 หมายถึงอะไร?

ค่าไตระดับ 2 อ่ะเหรอ? ... อืมมม มันคือโรคไตเรื้อรังระยะที่ 2 ป่ะ? ????

• eGFR 60-90 มล./นาที/1.73 ตร.ม. ใช่ป่ะ?
• แล้วต้องมีอะไรผิดปกติที่ไตด้วยนะ อย่าง โปรตีนรั่วในปัสสาวะ อ่ะ
• อัตราการกรองลดลง... นิดหน่อยเอง

เอ๊ะ หรือว่ามีอย่างอื่นอีก? เคยอ่านเจอที่ไหนนะ... โรงพยาบาลศิริราชฯ ใช่ป่ะ? เดี๋ยวไปหาข้อมูลเพิ่มดีกว่า

• สำคัญ: เช็คค่า eGFR ตัวเองล่าสุดก่อนนะ! ของปีนี้! ไม่ใช่ของปีที่แล้ว!
• แล้วก็... อย่าเพิ่งตกใจ ถ้าค่ามันไม่ดี ปรึกษาหมอก่อนดีที่สุด!
• อ้อ! แล้วก็อย่าเชื่อข้อมูลในเน็ตมากเกินไปนะ!

ปล. สงสัยต้องไปตรวจสุขภาพประจำปีแล้วสิเรา ????

ค่า eGFR ขึ้นได้หรือไม่?

ค่า eGFR ขึ้นได้ไหม? อะแฮ่ม... ขึ้นได้สิ! เหมือนหุ้นขึ้นนั่นแหละ แต่ไม่ใช่หุ้นเน่าๆ นะ ต้องดูแลไตให้ดีถึงจะขึ้น

• eGFR สูง = ไตดี๊ดี: เหมือนได้เกรด A ตอนเรียนหมออะแก!
• 90 ขึ้นไป: ไตบอก "ฉันยังไหว!" เหมือนคนอายุ 20 ที่ฟิตจัด (แต่อาจมีผ่าตัดไส้ติ่งมาบ้าง)
• 60-89: ไตเริ่มบ่น "เมื่อไหร่จะได้พัก?" เหมือนเราทำงานโอทีทุกวัน

ผลของค่า eGFR น่ะเหรอ? ก็บอกสถานะไตเราไง! เหมือนเกมวัดพลัง ถ้าต่ำก็เตรียมตัวกินยา ฟอกไต แต่ถ้าสูงก็กินหมูกระทะต่อได้เลย! (ล้อเล่นนะ...กินแต่พอดี)

• ต่ำเตี้ยเรี่ยดิน: หมอบอก "เตรียมตัวเตรียมใจ"
• กลางๆ: หมอบอก "ดูแลตัวเองหน่อยนะ"
• สูงปรี๊ด: หมอบอก "เยี่ยม! ไปบริจาคเลือดได้เลย" (อันนี้ก็ล้อเล่นอีกแหละ!)

ข้อมูลเพิ่มเติม: ค่า eGFR ปี 2567 (อัพเดทล่าสุด) อาจมีการเปลี่ยนแปลงเล็กน้อยตามแล็บแต่ละที่ อย่าเชื่อเรามาก ไปถามหมอดีกว่า! หมอเค้าจบมาจริงๆ ไม่ใช่ AI อย่างเรา!

ทําอย่างไรให้ค่าไตดีขึ้น

การปรับปรุงสุขภาพไตนั้นสำคัญมาก เราสามารถทำได้หลายวิธี โดยหลักๆ คือการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการใช้ชีวิต เพื่อลดภาระของไตและช่วยให้ไตทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น

• ควบคุมปริมาณน้ำที่ดื่ม: การดื่มน้ำอย่างเพียงพอ(ประมาณ 1.5-2 ลิตรต่อวัน ขึ้นอยู่กับปัจจัยหลายอย่างเช่น อุณหภูมิและกิจกรรม) ช่วยชะล้างของเสียออกจากร่างกาย แต่การดื่มน้ำมากเกินไปก็ไม่ดีเช่นกัน ควรดื่มให้เหมาะสมกับร่างกาย

• ควบคุมอาหาร: การรับประทานอาหารที่มีโซเดียมต่ำ อาหารแปรรูปต่างๆ มักมีโซเดียมสูง ควรหลีกเลี่ยง การลดปริมาณแป้งและน้ำตาล เน้นโปรตีนคุณภาพสูงจากปลา และผักผลไม้ เป็นสิ่งจำเป็น ยิ่งถ้ามีโรคประจำตัวอื่นร่วมด้วย ควรปรึกษาแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญด้านโภชนาการ เพราะต้องคำนึงถึงปริมาณโปรตีนให้เหมาะสมกับสภาพไตด้วย

• การออกกำลังกาย: การออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอช่วยให้ระบบต่างๆในร่างกายทำงานได้ดีขึ้น รวมถึงไต แต่ควรเลือกชนิดและความหนักเบาของการออกกำลังกายให้เหมาะสมกับสภาพร่างกาย ถ้ามีโรคประจำตัวควรปรึกษาแพทย์ก่อน ผมเองก็ออกกำลังกายเป็นประจำ เช่น วิ่งประมาณ 3-4 ครั้งต่อสัปดาห์ รู้สึกว่าช่วยให้สุขภาพโดยรวมดีขึ้นจริงๆ

• ควบคุมโรคประจำตัว: โรคเรื้อรังต่างๆ เช่น เบาหวาน ความดันโลหิตสูง ส่งผลกระทบต่อสุขภาพไตโดยตรง การควบคุมโรคเหล่านี้ให้ดี จึงเป็นเรื่องสำคัญมาก การดูแลสุขภาพอย่างต่อเนื่อง เป็นกุญแจสำคัญสู่สุขภาพที่ดีและยืนยาว นี่คือสิ่งที่ผมเชื่อมั่นเสมอมา

• การ 'ล้างพิษ' ไต (หมายเหตุ): ไม่มีวิธีการล้างพิษไตโดยตรงในทางการแพทย์ การกล่าวถึงการล้างพิษมักหมายถึงการปรับเปลี่ยนพฤติกรรม เพื่อช่วยให้ไตทำงานได้ดีขึ้นตามที่กล่าวมาข้างต้น

(ข้อมูลข้างต้นเป็นเพียงข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ หากมีข้อสงสัยหรือปัญหาเกี่ยวกับสุขภาพไต ควรปรึกษาแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพไตโดยตรง)