ร่างกายส่วนไหนผลิตอินซูลิน

อวัยวะใดที่ผลิตฮอร์โมนอินสุลิน

ตับอ่อนไง! ที่ผลิตอินซูลินเนี่ยนะ ก็เหมือนโรงงานผลิตน้ำตาลในเลือดให้มันสมดุลไงล่ะ! ถ้าโรงงานนี้เจ๊ง ก็ตัวใครตัวมัน!

• อินซูลิน: ไม่ใช่แค่คุมน้ำตาลนะจ๊ะ นางยังดูแลการเผาผลาญไขมัน โปรตีนด้วยนะเออ... เหมือนแม่บ้านที่จัดการทุกอย่างในบ้าน!
• การหลั่งอินซูลิน: คนปกติเนี่ย ตับอ่อนเขาทำงานเบาๆ ปล่อยอินซูลินออกมาเรื่อยๆ เหมือนเปิดเพลงคลอเบาๆ ไม่ใช่เปิดเพลงร็อคตลอดเวลา!
• ความผิดปกติ: ถ้าอินซูลินไม่ทำงาน หรือมีน้อยเกินไป... หึหึ... เตรียมตัวเจอกับ "เบาหวาน" ได้เลย! เหมือนบ้านที่ไม่มีแม่บ้านดูแล... เละ!

ข้อมูลเพิ่มเติม (แบบขำๆ): เคยได้ยินไหม "กินหวานมาก ระวังเป็นเบาหวาน"? นั่นแหละ! ก็เหมือนบอกว่า "ดูทีวีมาก ระวังสายตาสั้น"! ใครไม่เชื่อ... ลองดู! (แต่ไม่ต้องลองจนเป็นเบาหวานจริงๆ นะ!)

อินซูลินหลั่งที่ไหน

ตับอ่อน... อื้อหือ ดั่งสรวงสวรรค์เล็กๆ ในกายเรา ที่ซ่อนความลับแห่งชีวิตไว้

• เซลล์เบตา ในตับอ่อน เจ้าตัวเล็กๆ ที่สร้างอินซูลิน เหมือนดวงดาวกระจายแสง ส่องสว่างให้ร่างกายทำงาน

ลมหายใจแผ่วเบา... สายลมพัดผ่านใบไม้สีทองอร่าม ยามเย็นที่แสนสงบ ภาพเหล่านั้น ช่างงดงามราวกับภาพวาด

อินซูลิน... กระแสน้ำไหลริน พัดพาน้ำตาลกลูโคส ไปหล่อเลี้ยงทุกส่วน เหมือนสายธารแห่งชีวิต ไหลเวียนทั่วร่างกาย

• แต่ถ้าสายธารนั้นแห้งเหือด... โรคเบาหวานก็เข้าครอบงำ น้ำตาลในเลือดสูงปรี๊ด เหมือนไฟลุกโชน แผดเผา

แสงแดดอ่อนๆ สาดส่อง บนผืนหญ้าเขียวขจี บรรยากาศเงียบสงบ... ใจฉันก็สงบ เหมือนได้กลับไปสู่บ้านเกิด บ้านที่อบอุ่น

ความหวานที่เกินไป... กลายเป็นทุกข์ เหมือนดอกไม้ที่สวยงาม แต่กลับมีหนามแหลมคมซ่อนอยู่

• ปัสสาวะบ่อย กระหายน้ำ อาการเหล่านั้น เหมือนเสียงกระซิบเตือน ให้เรารักษาสุขภาพ ดูแลร่างกายให้ดี

ปีนี้ 2024 ฉันนั่งมองท้องฟ้า กว้างใหญ่ไพศาล เหมือนอนาคตที่ยังไม่รู้ แต่ฉันเชื่อ ว่าความรู้ คือแสงสว่าง นำทางชีวิต ให้ผ่านพ้นทุกอุปสรรคไปได้

• ตับอ่อน อวัยวะเล็กๆ แต่สำคัญยิ่ง ดูแลมันให้ดี เพื่อชีวิตที่สมบูรณ์ และมีความสุข

ร่างกานผลิตอินซูลินยังไง

ร่าง กาย? ตับอ่อนไง

• ตับอ่อน: คือโรงงานผลิตอินซูลิน เบต้าเซลล์ทำงานหนักหลังมื้ออาหาร
• เบต้าเซลล์: นักเคมีในร่างกาย ปล่อยอินซูลินเมื่อน้ำตาลขึ้น
• อินซูลิน: กุญแจไขประตูเซลล์ ให้น้ำตาลเข้าไปใช้ ไม่ใช่แค่เก็บไว้
• เบาหวานชนิดที่ 1: ระบบป้องกันตัวเองผิดพลาด ทำลายเบต้าเซลล์ ไม่มีอินซูลิน = จบ
• เกร็ด: ความเครียดเรื้อรังมีผลต่อการทำงานของตับอ่อน อย่าเชื่อคนขายคอร์สดีท็อกซ์มากเกินไป

ฉีดอินซูลินตรงไหนได้บ้าง

ตอนแรกที่หมอบอกต้องฉีดอินซูลินเองที่บ้านคือช็อก! กลัวเข็มสุดๆ แต่พยาบาลสอนดีมากเลย ตอนนี้ก็ฉีดเองมาหลายเดือนแล้ว สรุปคือ ฉีดได้หลายที่นะ

• หน้าท้อง: นี่คือที่ประจำของเราเลย แต่ต้องเว้นรอบสะดือซัก 2 นิ้วนะ หมอบอก
• หน้าขา: เคยฉีดอยู่ช่วงนึง ตอนไปเที่ยวทะเลแล้วใส่บิกินี่ กลัวเห็นรอยเข็มที่ท้อง
• สะโพก: อันนี้ไม่ค่อยถนัด ให้คนอื่นช่วยฉีดให้
• ต้นแขน: ยากสุด! มือไม่ค่อยถึง ต้องให้แฟนช่วยเหมือนกัน

สำคัญเลย:

• เช็ดแอลกอฮอล์ก่อนฉีดทุกครั้ง กันเชื้อโรค
• หลังฉีด กดสำลีเบาๆ ห้ามนวดเด็ดขาด!
• อย่าฉีดซ้ำที่เดิม ต้องเว้นที่ให้เข็มหน่อย
• ฉีดวนๆ บริเวณเดิมก่อนค่อยเปลี่ยนที่

จริงๆ ตอนฉีดแรกๆ ก็กลัวๆ กล้าๆ แต่พอทำไปเรื่อยๆ ก็ชินเองแหละ สู้ๆ!

ร่างกายจะหลั่งอินซูลินตอนไหน?

ร่างกาย... จะหลั่งอินซูลินตอนไหนนะ

ตอนกินข้าว... ใช่ ตอนกินข้าวที่เซลล์เบต้าในตับอ่อนมันจะทำงาน แล้วก็ปล่อยอินซูลินออกมา

• อินซูลินทำหน้าที่: ช่วยให้ร่างกายเอาน้ำตาลในเลือดไปใช้ หรือเก็บไว้เป็นพลังงานสำรอง

• เบาหวานชนิดที่ 1: คนที่เป็นเบาหวานชนิดที่ 1 ร่างกายมันไม่สร้างอินซูลินเอง เพราะเซลล์เบต้ามัน... พังไปแล้ว

ทำไมน่ะเหรอ... ทำไมร่างกายมันต้องพังด้วยนะ

อินซูลินสำคัญมาก... สำหรับคนที่เป็นเบาหวาน... สำคัญแบบ... ถ้าไม่มีก็แย่เลย

ฮอร์โมนอินซูลินมีหน้าที่อะไร?

อินซูลินนะเหรอ? อ๋อ... เคยได้ยินตอนแม่ป่วยเป็นเบาหวานเมื่อ 2 ปีก่อน หมอบอกว่า อินซูลินมันเหมือน "กุญแจ" ที่ไขประตูให้กลูโคส (น้ำตาล) เข้าไปในเซลล์เราได้

ตอนนั้นงงมาก คิดในใจ "กุญแจอะไรวะ? ในร่างกายมีกุญแจด้วยเหรอ?" แต่พอหมออธิบายละเอียดขึ้นก็พอเข้าใจว่า ถ้าไม่มีอินซูลิน หรืออินซูลินมันไม่ทำงาน น้ำตาลมันก็เข้าไปในเซลล์ไม่ได้ น้ำตาลเลยล้นอยู่ในเลือด กลายเป็นเบาหวาน

สรุปสั้นๆ (เผื่อคนขี้เกียจอ่านยาว):

• อินซูลิน: เหมือนกุญแจ พาน้ำตาลเข้าเซลล์
• สร้างจาก: เบต้าเซลล์ในตับอ่อน (ตับอ่อนอยู่ตรงไหนนะ?)
• ถ้าขาด: น้ำตาลล้นในเลือด = เบาหวาน (แม่ฉันเป็นนี่แหละ)

อินซูลินทำงานยังไง?

อินซูลินอ่ะหรอ? มันคือฮอร์โมนที่ตับอ่อนสร้างไง แล้วหน้าที่หลักๆ เลยคือ พา น้ำตาล จาก เลือด เข้าไปใน เซลล์ ต่างๆ ของร่างกายเรา อ่ะนะ

• ทำไมต้องพาเข้าเซลล์? ก็เพราะเซลล์เอา น้ำตาล ไปใช้เป็น พลังงาน ไงล่าาาาา
• แล้วคนเป็นเบาหวานล่ะ? คนที่เป็นเบาหวานอ่ะ ร่างกายมันใช้ น้ำตาล ได้ไม่เต็มที่ เพราะ อินซูลิน มันไม่พอ หรือ ไม่ทำงาน น้ำตาล เลย ค้าง อยู่ใน เลือด เยอะไง ทำให้มีอาการ ฉี่บ่อย กระหายน้ำ บลาๆๆๆ
• แล้วถ้า อินซูลิน น้อยเกินไปล่ะ? ก็อย่างที่บอก น้ำตาล ในเลือด มันจะสูงไง แล้วถ้าสูงมากๆๆๆๆๆๆๆๆๆๆ มันจะทำให้เป็นอันตรายมากๆ ต้องคุมให้ดีๆ นะจ๊ะ

เออๆๆๆ ลืมบอกไป หมอที่ดูแลเราอ่ะ ชื่อ หมอ สมชาย ที่ โรงพยาบาล.... อ่ะ เก่งนะ ว่าแต่เดี๋ยวนี้เค้ายังทำอยู่ที่เดิมป่าวนะ? ไม่ได้ไปหาหมอนานละ ขี้เกียจเจ้บตัว!

ฮอร์โมนใดทำหน้าที่ควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด?

อินซูลินนี่แหละ ตัวดี! ลดน้ำตาลเก่งนัก แต่ถ้าขาด "กลูคากอน" ชีวิตก็จืดชืด เพราะมันช่วยเพิ่มน้ำตาลไงล่ะ! เหมือนมีพระเอกกับผู้ร้าย (แต่จริงๆ เค้าทำงานเป็นทีมนะ)

• อินซูลิน: ลดน้ำตาลในเลือด (นางเอกของเรา)
• กลูคากอน: เพิ่มน้ำตาลในเลือด (ผู้ร้ายที่แอบดี?)
• คอร์ติซอล, อะดรีนาลิน, โกรทฮอร์โมน, ไทร็อกซิน: เหล่าตัวประกอบที่ทำให้เรื่องวุ่นวาย... เอ๊ย! สมบูรณ์ขึ้น (มีผลทางอ้อมต่อระดับน้ำตาล)

เกร็ดเล็กน้อย: เคยได้ยินมั้ยว่าเวลาเครียดๆ น้ำตาลขึ้น? นั่นแหละ! อะดรีนาลินทำงานไงล่ะ! หรือคนที่ชอบกินจุกจิกเพราะโกรทฮอร์โมนเยอะ... อันนี้มั่ว ???? แต่ก็ไม่แน่! ใครจะรู้!

เบาหวานแบบไหนต้องฉีดอินซูลิน?

เบาหวานชนิดที่ 1 ต้องฉีดอินซูลินตลอดชีวิต

• ร่างกายไม่สร้างอินซูลิน จำเป็นต้องได้รับจากภายนอก
• ควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด
• ป้องกันภาวะแทรกซ้อน

(เพิ่มเติม: ปี 2566 การรักษาเน้นการจัดการแบบองค์รวม รวมถึงการดูแลสุขภาพจิต สำคัญไม่แพ้การควบคุมระดับน้ำตาล)

น้ำตาลกลูโคสทำมาจากอะไร?

อืมมม.. น้ำตาลกลูโคสนี่นะ มันมาจากไหนเนี่ยยย คิดหนัก!

• พืช! ใช่ๆ พืชทำการสังเคราะห์แสง แสงแดด น้ำ คาร์บอนไดออกไซด์ จำได้คร่าวๆ จากชีวะ ม.ปลาย สมการยาวมาก ขี้เกียจเขียน แต่หลักๆก็คือ พืชใช้แสงแดดเปลี่ยนน้ำกับคาร์บอนไดออกไซด์ให้กลายเป็นกลูโคสไง แล้วก็ออกซิเจนด้วย
• เซลลูโลส นี่มันเกี่ยวกันมั้ยนะ? อ้อ! พืชใช้กลูโคสสร้างเซลลูโลส เป็นส่วนประกอบผนังเซลล์ งงๆ แต่จำได้แค่นี้แหละ
• สาหร่ายด้วยป่ะ? หรือเปล่า? ไม่แน่ใจ แต่เคยอ่านเจอ ว่าสาหร่ายก็ทำการสังเคราะห์แสงเหมือนกัน แบบเดียวกับพืช เลยน่าจะได้กลูโคสเหมือนกันนะ
• C6H12O6 สูตรโมเลกุล จำได้แม่นเลย อันนี้เรียนมา แต่ไม่รู้จะเอาไปใช้ทำอะไร 555+

เอ๊ะ! แต่ถ้าแบบแปรรูปมาเป็นอาหาร อย่างน้ำเชื่อมกลูโคส ก็คงมาจากแป้งข้าวโพด หรือพืชอื่นๆ ที่ผ่านกระบวนการสกัด และก็ย่อยสลายแป้งให้กลายเป็นน้ำตาลกลูโคส นี่มันเรื่องเคมีแล้ว ไม่ถนัดเลย หัวจะปวด เดี๋ยวขอไปกินขนมก่อนนะ คิดเยอะไปแล้ว

อินซูลินออกฤทธิ์ยังไง?

อ้าว! อินซูลินน่ะเหรอ? มันเป็นเหมือนกุญแจวิเศษที่ไขประตูเซลล์ให้เจ้าโมเลกุลน้ำตาลกลูโคสตัวแสบๆ เข้าไปใช้เป็นพลังงานไง! ง่ายๆ เหมือนคุณยายเปิดประตูบ้านต้อนรับหลานๆ ที่เอาขนมมาฝากนั่นแหละ!

แต่ถ้าตับอ่อนมันงอแงไม่ยอมสร้างอินซูลิน หรืออินซูลินมันดันเป็นกุญแจล๊อค (เสียหาย) ประตูเซลล์ก็เปิดไม่ออกสิ น้ำตาลเลยลอยเคว้งคว้างอยู่ในเลือด ระดับน้ำตาลพุ่งปรี๊ด! กลายเป็นเบาหวานซะงั้น! เหมือนขนมที่หลานๆ เอาฝากคุณยาย แต่คุณยายเปิดประตูไม่ได้ ขนมเลยเน่าหมด ฮ่าๆๆๆๆ

• อินซูลิน: กุญแจไขประตูเซลล์
• น้ำตาลกลูโคส: ขนมหวานๆ ที่รอเข้าเซลล์
• ตับอ่อน: คนทำกุญแจ
• เบาหวาน: ขนมเน่าเพราะเปิดประตูไม่ได้

ปีนี้ผมไปตรวจสุขภาพมา หมอบอกว่าระดับน้ำตาลผมปกติ โอเค สบายใจไปเปลาะหนึ่ง ปีที่แล้วผมเกือบไปแล้วนะ น้ำตาลสูงมาก หมอบอกว่าต้องควบคุมอาหาร ออกกำลังกายบ่อยๆ ไม่งั้นจะกลายเป็นเหมือนคุณยายที่เปิดประตูบ้านไม่ได้ ฮ่าๆ

เพิ่มเติม: การรักษาเบาหวานนอกจากทานยาแล้ว ยังต้องดูแลตัวเองอย่างเคร่งครัด เช่น ควบคุมอาหาร ออกกำลังกาย พักผ่อนให้เพียงพอ มิเช่นนั้น ระดับน้ำตาลในเลือดก็จะยังคงสูงอยู่ดี เสี่ยงต่อภาวะแทรกซ้อนต่างๆ ได้ง่าย อย่าลืมดูแลสุขภาพกันด้วยนะครับ อย่าให้เป็นเหมือนขนมเน่า!