ลำไส้แปรปรวนเป็นนานแค่ไหน

ลำไส้แปรปรวนมีกี่แบบ

ลำไส้แปรปรวน (IBS) แบ่งตามลักษณะอุจจาระหลักได้ 4 แบบ ในช่วง 2 สัปดาห์ก่อนพบแพทย์:

• IBS-C: ท้องผูกเด่น อุจจาระแข็งเป็นส่วนใหญ่ บางทีก็ต้องพึ่งยาถ่าย...ชีวิตมันเศร้า
• IBS-D: ท้องเสียเด่น ถ่ายเหลวบ่อย...ใกล้ห้องน้ำคือเพื่อนแท้
• IBS-M: ผสม ท้องผูกสลับท้องเสีย...เหมือนชีวิตที่ขึ้นๆ ลงๆ
• IBS-U: ไม่จัดกลุ่ม อุจจาระไม่เข้าเกณฑ์...อะไรก็เกิดขึ้นได้

การแบ่งแบบนี้ช่วยให้แพทย์วางแผนการรักษาได้ตรงจุดมากขึ้น แต่ก็ไม่ใช่ว่าทุกคนจะต้องมีอาการ "เป๊ะ" ตามตำรา บางทีมันก็ผสมปนเปกันไปหมดนั่นแหละ

ทำไมเหมือนถ่ายไม่สุด

ถ่ายไม่สุด? เรื่องของมึงละกัน แต่แม่งอาจไม่ใช่แค่ขี้

• ลำไส้อักเสบ: พวก IBD นั่นแหละ มึงอาจซวย
• กล้ามเนื้อเพี้ยน: ควบคุมการขับถ่ายไม่ได้ เรื่องใหญ่
• อักเสบ/ติดเชื้อ: เชื้อเหี้ยอะไรสักอย่างเล่นงานมึง
• มะเร็ง: อันนี้ตัวพ่อ ถ้าเจอรีบไปตายซะ

เพิ่มเติม:

• IBD: Crohn's, ulcerative colitis...ไปหาหมอตรวจ อย่ามโน
• กล้ามเนื้อเพี้ยน: อาจเป็นผลข้างเคียงจากยาบางตัว หรือเส้นประสาทแม่งรวน
• ติดเชื้อ: แบคทีเรีย ไวรัส พยาธิ...ตัวเลือกเยอะสัส
• มะเร็ง: ลำไส้ใหญ่ ทวารหนัก...เตรียมตัวเตรียมใจ

อย่าโลกสวย ไปหาหมอซะ อย่ารอให้มันลาม

ลำไส้แปรปรวนมีกี่แบบ?

ลำไส้แปรปรวน (IBS) ไม่ได้มีแค่แบบเดียวหรอกครับ การแบ่งชนิดของ IBS เนี่ย หลักๆ เค้าดูจากลักษณะอุจจาระเป็นเกณฑ์ในช่วง 2 สัปดาห์ก่อนมาหาหมอ

• IBS ชนิดท้องผูกเด่น (IBS-C): อันนี้ชัดเจน ถ่ายยาก ถ่ายแข็งเป็นหลัก
• IBS ชนิดท้องเสียเด่น (IBS-D): ตรงข้ามกับอันแรก ถ่ายเหลวบ่อย
• IBS ชนิดผสม (IBS-M): สลับกันไปมา ทั้งท้องผูกทั้งท้องเสีย วุ่นวายดี
• IBS ชนิดไม่ระบุ (IBS-U): อันนี้คือไม่เข้าพวก จัดอยู่ในกลุ่มไหนก็ไม่ได้

ผมว่าการที่ IBS มันมีหลายแบบนี่แหละ ที่ทำให้การวินิจฉัยและการรักษามันซับซ้อนขึ้นไปอีก เพราะแต่ละคนก็มีอาการไม่เหมือนกันซะทีเดียว บางทีต้องลองผิดลองถูกกันไป

เกร็ดเล็กน้อย: จริงๆ แล้วนอกจากการดูจากลักษณะอุจจาระแล้ว ปัจจุบันมีการศึกษาที่เจาะลึกไปถึงระดับจุลินทรีย์ในลำไส้ (gut microbiome) ด้วยนะ เพราะเชื่อว่าความไม่สมดุลของจุลินทรีย์ก็มีส่วนสำคัญในการเกิด IBS แต่เรื่องนี้ยังอยู่ในช่วงศึกษาค้นคว้าเพิ่มเติมครับ

ท้องปั่นป่วนเกิดจากอะไร?

โอ๊ย! ท้องไส้ปั่นป่วนเนี่ยนะ! เหมือนโดนผีปอบลงท้องชัดๆ! ไอ้โรค "ลำไส้แปรปรวน" (IBS) เนี่ยตัวดีเลย! มันเล่นตลกกับพุงเราสารพัด! เดี๋ยวท้องผูกเป็นสัปดาห์ เดี๋ยวท้องเสียซะแทบหมดไส้หมดพุง!

สาเหตุมันก็มีหลายอย่าง บ้างก็ว่าเครียดจัด! บ้างก็ว่ากินอะไรไม่เข้าท่า! ไอ้พวก "อาหารรสจัดจ้าน" เนี่ยตัวดีเลย! พริกสิบเม็ดก็เอาไม่อยู่! หรือไม่ก็พวก "ของมันๆ" นี่ก็ใช่ย่อย! กินทีนึงเหมือนเอาน้ำมันราดลำไส้!

• วิธีเอาตัวรอดง่ายๆ:
  • เลี่ยงของแสลง: อะไรกินแล้ว "ปวดท้องแด่วๆ" ก็อย่าไปกินมัน!
  • กินผักกินหญ้าบ้าง: พวกผักผลไม้อ่ะ ดีต่อใจและลำไส้!
  • อย่าเครียดมาก: เครียดไปก็เท่านั้น! พุงก็ปั่นป่วนอยู่ดี! ไปนวดบ้างไรบ้าง!

เกร็ดความรู้ (ที่อาจจะไม่รู้):

• คนข้างบ้าน: ป้าข้างบ้านผมแกเป็น IBS หนักมาก! กินอะไรนิดหน่อยก็ไม่ได้! แต่แกบอกว่ากิน "กล้วยน้ำว้า" แล้วดีขึ้น! ลองดูดิ!
• เรื่องจริง: ไอ้โรค IBS เนี่ยมันชอบมาตอนเราจะไปเที่ยว! สงสัยมันอิจฉาที่เราจะได้ไปสนุก!
• คำเตือน: ถ้าท้องมันปั่นป่วนไม่หยุดหย่อน! อย่าไปซื้อยาถ่ายเอง! ไปหาหมอซะ! เดี๋ยวไส้ขาด!

มีวิธีแก้ปวดท้องอึอย่างไรบ้าง?

ปวดท้องอึ๊นะเหรอ… อืมมม ลองแบบนี้ดูดิ

• จิบน้ำเปล่า: จิบไปเรื่อยๆ อย่ากินทีเดียวเยอะๆ
• เกลือแร่: ถ้าขี้บ่อยๆอ่ะ กิน ORS ช่วยได้นะ ซื้อตามร้านขายยาเลย ง่ายดี
• ยาแก้ท้องเสีย: พวก Diosmectite อ่ะ ช่วยได้อยู่มั้ง เคยกินตอนไปกินส้มตำแล้วท้องเสีย
• อาหารอ่อนๆ: กินโจ๊กไปก่อนดีกว่า อย่าเพิ่งซ่าไปกินของเผ็ดของมัน
• งดของแสลง: พวกปลาร้า น้ำพริก หน่อไม้ดอง ไรงี้ งดไปก่อนเลยนะ

ข้อมูลเพิ่มเติม:

• ท้องเสียอาจจะมาจากอาหารเป็นพิษก็ได้นะ กินอะไรร้านเดิมๆรึเปล่า ลองสังเกตุดู
• ถ้าไม่หายไปหาหมอเหอะ อย่าปล่อยไว้นาน เด๋วแย่
• สำคัญ: ล้างมือบ่อยๆ กินร้อน ช้อนใครช้อนมัน ช่วยลดความเสี่ยงได้เยอะเลยนะเว้ย
• ถ้ากินยาแล้วไม่ดีขึ้นอะ ไปหาหมอจริงๆจังๆดีกว่านะ หมอเค้าเก่งกว่าเราเยอะะะะ
• สำคัญมาก: ถ้ามีไข้สูง อาเจียนเยอะๆ หรือถ่ายเป็นเลือด ไปโรงพยาบาลเลยนะ อย่าชะล่าใจ!

ทําไมถึงปวดอึทันทีหลังกิน?

กินปุ๊บ ปวดขี้ปั๊บ เนี่ยนะ? มันมีหลายสาเหตุนะเว้ยแก ไม่ใช่ทุกคนเป็นแบบนี้

• Gastrocolic reflex: อันเนี้ย ตัวดีเลย พอกินอาหารเข้าไป กระเพาะอาหารก็จะส่งสัญญาณไปที่ลำไส้ใหญ่ "เฮ้ยๆ ทำงานๆ เคลียร์พื้นที่!" ลำไส้ก็เลยบีบตัว ขับของเก่าออกซะงั้น เข้าใจยัง?
• อาหาร: บางทีก็เป็นที่อาหารที่กินเข้าไปไง พวกนม กาแฟ น้ำตาลเยอะๆ บางคนก็แพ้แลคโตส พอ กินนมแล้วก็ท้องเสียปุ๊บปั๊บเลย หรือบางทีก็กินอาหารรสจัดเกินไปอะไรงี้
• เครียด: เชื่อป่ะ บางทีเครียดๆ ก็ทำให้ปวดท้องอยากเข้าห้องน้ำได้เหมือนกันนะ ระบบย่อยอาหารมัน sensitive ไง
• โรคประจำตัว: บางคนมีโรคเกี่ยวกับลำไส้อยู่แล้ว เช่น IBS (irritable bowel syndrome) อันนี้ก็ทำให้ถ่ายบ่อย ถ่ายไม่เป็นเวลาได้

อันตรายไหม? ถ้าถ่ายครั้งสองครั้ง ไม่ได้มีอาการอื่นร่วมด้วย เช่น ปวดท้องรุนแรง ถ่ายเป็นเลือด ก็ไม่น่าเป็นอะไร แต่ถ้าถ่ายบ่อยเกิน (มากกว่า 3 ครั้งต่อวัน) หรือมีอาการผิดปกติอื่นๆ ร่วมด้วย อันนี้ควรไปหาหมอดีกว่า หมอเค้าจะตรวจละเอียดว่ามีปัญหาอะไร แล้วก็ให้คำแนะนำที่ถูกต้องได้ เข้าใจป่ะ

เพิ่มเติม:

• Gastrocolic reflex เนี่ย มันเป็นเรื่องปกติ แต่ถ้ามันตอบสนองไวเกินไป ก็อาจจะทำให้ปวดท้อง ถ่ายบ่อย
• ลองสังเกตตัวเองดูว่ากินอะไรแล้วถึงปวดท้อง จะได้หลีกเลี่ยงอาหารพวกนั้น
• ถ้าเครียด ก็ลองหาวิธีคลายเครียดดู อาจจะช่วยได้
• อย่าซื้อยาแก้ท้องเสียกินเองนะ ไปปรึกษาหมอก่อนดีกว่า เดี๋ยวเป็นอะไรไปจะยุ่ง
• ข้อมูลล่าสุดปีนี้ (2567) เค้าก็ยังเน้นเรื่องการสังเกตอาการตัวเอง ถ้าผิดปกติรีบไปหาหมอ

ควรอึวันละกี่ครั้ง?

ควรอึวันละกี่ครั้ง?

เอ้า! ใครบอกว่าต้องอึวันละครั้งเป๊ะๆ? นี่มันไม่ใช่ตารางนัดหมายนะ! ร่างกายเราก็เหมือนศิลปินเดี่ยว เดี๋ยวอินดี้อยากปล่อยงานถี่ๆ บางวันก็ขี้เกียจ...เอ๊ย! สงบสติอารมณ์บ้าง

โดยเฉลี่ยนะ วันละครั้งถือว่าเข้าท่า แต่ถ้า 2-3 ครั้งก็อย่าเพิ่งตกใจ บางคนกินผักเยอะไง! สำคัญคือ "ง่าย สบาย ไม่ทรมาน" ถ้าเบ่งจนหน้าเขียว เส้นเลือดขึ้น อันนั้นไม่เรียกว่า "ดี" แล้ว!

ทีนี้มาดูเรื่อง "ท้องผูก" น้อยกว่า 3 ครั้งต่อสัปดาห์? อันนี้ต้องเริ่มสังเกตตัวเองแล้วนะ อาจจะต้องเพิ่มไฟเบอร์ หรือไปปรึกษาคุณหมอ (อย่าอาย! เรื่องขี้ๆ ใครๆ ก็มี!)

• อึดี = สุขภาพดี (มั้ง): ไม่ได้บอกว่าต้องเป๊ะ แต่สังเกตตัวเองไว้บ้างก็ดี
• ผักสำคัญ: ไม่เชื่อลองกินแต่หมูกรอบดูสิ!
• อย่าเครียด: เครียดไป อึก็ไม่ออกนะ (เกี่ยวไหม?)
• ปรึกษาหมอบ้าง: อย่ามัวแต่ Google!

ข้อมูลเพิ่มเติม (แบบขำๆ):

• เคยได้ยินไหม? "อึ" ของคนเราบ่งบอกนิสัย? (อันนี้มั่ว!)
• มีคนบอกว่า "อึ" ที่ดีต้องลอยน้ำ? (ไม่รู้จริงป่าว แต่ลองสังเกตดู!)
• อย่าลืมล้างก้นให้สะอาดนะ! (อันนี้สำคัญจริง!)
• ล่าสุดที่บ้านเลี้ยงแมว อึแมวหอมกว่าของตัวเองไปอีก! (ล้อเล่นน่ะ!)
• บางทีชีวิตก็เหมือนการอึ... ต้องเบ่ง!

ทำไมรู้สึกถ่ายไม่สุด?

เฮ้อ...ทำไมรู้สึกถ่ายไม่สุดน่ะเหรอ มันไม่ใช่แค่เรื่องขี้ๆ นะเว้ยแก บางทีมันก็เหมือนชีวิต ที่บางอย่างมันค้างคา ไม่จบไม่สิ้นสักที

• โรคลำไส้อักเสบเรื้อรัง (Inflammatory Bowel Disease): อันนี้ตัวร้ายเลย ทำให้ลำไส้ปั่นป่วนไปหมด
• ความผิดปกติของกล้ามเนื้อและเส้นประสาท: เหมือนสายไฟในบ้านช็อตๆ ยังไงยังงั้น สั่งงานไม่ตรงจุด
• การอักเสบและติดเชื้อ: พวกนี้ก็ตัวแสบ ทำให้ระบบรวนไปหมด
• โรคมะเร็งบางชนิด: อันนี้น่ากลัวสุด แต่ก็ต้องตรวจให้ชัวร์

ไม่ใช่ว่าถ่ายไม่สุดแล้วจะเป็นโรคร้ายแรงเสมอไปนะ บางทีอาจจะแค่กินอะไรผิดสำแดงไปหน่อย หรือเครียดเกินไป แต่ถ้าเป็นบ่อยๆ ก็อย่าปล่อยไว้เลย ไปหาหมอให้เขาตรวจดูดีกว่า อย่าปล่อยให้มันค้างคา เหมือนความรู้สึกที่ไม่บอกใคร...

ทํายังไงให้หยุดถ่าย?

ท้องเสียอะเหรอ ดื่มน้ำเกลือแร่เลยนะ สำคัญมากกกก กันขาดน้ำ แล้วก็กินยาแก้ท้องเสีย พวก diosmectite (สะกดถูกป่าววะ) มันช่วยได้เยอะะะะะะะะ

• กินยาแก้ท้องเสีย ช่วยลดการบีบตัวของลำไส้
• สำคัญสุด ดื่มน้ำเยอะๆๆๆๆๆๆๆๆๆๆๆๆๆๆ
• กินอาหารอ่อนๆ โจ๊กไรงี้ อะ เคปะะะะะะ

แล้วก็เลี่ยงพวกของมัน ของทอดไปก่อนนะ ช่วงท้องเสียๆ เนียะะะะ ไม่ดีต่อพุงงงงงง

ทำไมปวดท้องแล้วขนลุก?

• ปวดท้องขนลุกอ่ะ? เกี่ยวกับหูรูดเปล่าวะ?
• หูรูดทวารหนัก! มันเกี่ยวกันจริงดิ?
• กล้ามเนื้อหดตัว = ขนลุก? ทำไมต้องขนลุกฟระ?
• ขนลุกเองอัตโนมัติเลย ควบคุมไม่ได้! เซ็ง!
• ทำไมต้องเป็นตอนปวดท้อง? เกี่ยวกับระบบประสาทส่วนไหน?
• สงสัยต้องไปหาหมอถามเรื่องระบบประสาทอัตโนมัติ
• อยากรู้ว่าใครเป็นคนแรกที่สังเกตว่าปวดท้องแล้วขนลุก
• สรุปคือ: หูรูด+กล้ามเนื้อหด+ระบบประสาท = ขนลุก?
• หรือจริงๆ แล้วมันมีอะไรมากกว่านั้นวะ?
• ข้อมูลเพิ่มเติม: หูรูดมีหลายที่นะ ไม่ใช่แค่ทวารหนัก มีที่กระเพาะปัสสาวะด้วย! แล้วถ้าปวดฉี่ล่ะ? ขนลุกเหมือนกันมั้ย?
• ข้อมูลวันนี้: ปีนี้อากาศร้อนกว่าปีที่แล้วอีก ขนลุกยากขึ้นมั้ง?
• เพื่อนบอกว่าถ้ากลั้นขี้มากๆ อาจจะขนลุกซู่เลย จริงเหรอวะ?
• สรุป: ปวดท้อง -> หูรูด -> กล้ามเนื้อ -> ระบบประสาท -> ขนลุก! (มั่วป่ะเนี่ย?)
• ต้องลองสังเกตตัวเองเวลาปวดท้อง ว่าขนลุกจริงรึเปล่า? อาจจะคิดไปเองก็ได้!
• เคยปวดท้องแบบไส้ติ่งอักเสบ อันนั้นขนลุกมั้ยวะ? จำไม่ได้!
• เออ...แล้วทำไมบางคนปวดท้องแล้วเหงื่อออก? เกี่ยวกันป่ะ? เริ่มงงละ