อาการแบบไหนต้องฟอกไต

ค่าไตเท่าไรถึงต้องฟอก

ค่าไตต่ำกว่า 6 มล./นาที/1.73 ตร.ม. นี่แหละจุดเริ่มต้นที่หมอเริ่มพูดถึงการฟอกไต จำได้แม่นเลย ตอนนั้นปี 2024 ไปตรวจที่ รพ.จุฬาฯ คุณหมออธิบายละเอียดมาก แต่ฉันก็ยังงงๆอยู่ดี รู้สึกเหมือนหัวจะระเบิด เครียดสุดๆ กลับบ้านน้ำตาไหลเลย ไม่คิดว่าจะมาถึงจุดนี้ไวขนาดนี้

พอeGFR ต่ำกว่า 15 เริ่มมีอาการแล้ว ความดันขึ้น หายใจเหนื่อยง่าย บวม ตอนนั้นรู้สึกเหมือนร่างกายทรุดโทรมลงไปเยอะ อ่อนเพลียตลอดเวลา ทำอะไรไม่ได้เลย แทบจะนอนอยู่แต่บนเตียง

• eGFR ต่ำกว่า 6 เริ่มพิจารณาการฟอกไต
• eGFR ต่ำกว่า 15 ร่วมกับอาการแทรกซ้อน จำเป็นต้องฟอกไต

ตอนนี้ยังไม่ถึงขั้นนั้น แต่หมอให้เตรียมตัวไว้แล้ว บอกให้เริ่มหาข้อมูล ศึกษาหาข้อมูลการฟอกไต ทั้งแบบที่โรงพยาบาลและแบบที่บ้าน เครียดอีกแล้ว แต่ก็ต้องสู้ต่อไป ชีวิตต้องดำเนินต่อไป ต้องดูแลตัวเองให้ดีที่สุด

อาการไตกำเริบเป็นยังไง

ไตกำเริบเหรอ? อูย... เหมือนโดนสิบล้อทับ! มาดูกันว่าอาการมันร้ายกาจขนาดไหน (ขำๆ นะ อย่าซีเรียส)

• อ่อนเพลีย: ขนาดเดินไปปากซอยยังคิดหนัก เหมือนแบกโลกทั้งใบไว้บนบ่า!
• เบื่ออาหาร: ของโปรดอย่างส้มตำปลาร้ายังส่ายหน้าหนี คิดดู๊!
• ปวดหัว: ไม่ใช่ปวดแบบธรรมดา แต่มันปวดแบบ "หัวจะระเบิด" ชนิดที่ว่ากินยาพารายังเอาไม่อยู่
• คลื่นไส้อาเจียน: กินอะไรเข้าไปก็ออกมาหมด สงสัยไตมันประท้วง!
• แขนขาบวมน้ำ: ขาใหญ่กว่าเดิม นึกว่าไปฉีดโบท็อกซ์มา ที่ไหนได้... ไตไม่ทำงาน!
• เหนื่อยหอบ: แค่เดินขึ้นบันไดสองขั้นก็เหมือนวิ่งมาราธอน
• วูบวาบ: ยืนๆ อยู่ก็เหมือนบ้านหมุน สงสัยต้องไปหาหมอดูซะแล้ว
• หัวใจเต้นผิดจังหวะ: ไม่ได้อกหักนะ แต่ใจมันสั่นๆ เหมือนคนกำลังมีความรัก (แต่จริงๆ คือไตมันแย่!)
• ปวดชายโครง: ไม่ใช่ปวดกล้ามเนื้อธรรมดา แต่มันปวดแบบ "โอ๊ย... ไตฉัน!"
• ผื่นขึ้น: คันยุบยิบๆ นึกว่าแพ้อากาศ ที่ไหนได้... ไตมันฟ้อง!

เกร็ดความรู้ (แบบขำๆ แต่จริงจัง):

• ยูเรียคั่งในเลือดเนี่ย ตัวดีเลย มันทำให้ร่างกายเราเหมือนมี "ของเสีย" เต็มไปหมด ก็ไตมันไม่กรองนี่หว่า!
• ถ้าไตมันประท้วงมากๆ ต้องรีบไปหาหมอ อย่ารอให้มันสายเกินแก้ เดี๋ยวจะหาว่าไม่เตือน! (ด้วยความเป็นห่วงนะจ๊ะ)

ไตระยะไหนที่ต้องฟอก

โรคไตระยะ 5 คือจุดจบของการทำงาน. ฟอกไตคือทางรอด. ไม่มีการประนีประนอม.

• ไตระยะ 5: ค่า eGFR ต่ำกว่า 15 ml/min/1.73 m². ตัวเลขไม่โกหก.
• ฟอกไต: กรองของเสีย. เลือดสะอาด. ชีวิตต่อ.
• ปลูกถ่ายไต: ทางเลือก. หาผู้บริจาคให้เจอ. โอกาสมีน้อย.
• ยา: ประคองอาการ. ยืดเวลา. ไม่ใช่ทางออก.

ข้อมูลเพิ่มเติม:

• ชนิดการฟอกไต: ล้างไตทางช่องท้อง (PD) หรือ ฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียม (HD). เลือกที่เหมาะสม.
• การตัดสินใจ: ปรึกษาแพทย์. ถามทุกอย่าง. ไม่มีคำถามโง่ๆ.
• ค่าใช้จ่าย: เตรียมตัวให้พร้อม. แพง. มาก.
• คุณภาพชีวิต: เปลี่ยนไปตลอดกาล. ปรับตัว. ไม่มีทางเลือกอื่น.

ชีวิตหลังฟอกไต:

• อาหาร: ควบคุมโซเดียม โพแทสเซียม ฟอสฟอรัส. เคร่งครัด.
• น้ำ: จำกัดปริมาณ. ฟังคำแนะนำ.
• ยา: กินตามสั่ง. ห้ามลืม.
• การออกกำลังกาย: เท่าที่ทำได้. ร่างกายต้องเคลื่อนไหว.
• จิตใจ: เข้มแข็ง. ท้อได้ แต่อย่ายอมแพ้.

คำคม: "ความหวังเป็นสิ่งที่ดี บางทีอาจเป็นสิ่งที่ดีที่สุด และไม่มีสิ่งดีๆ ใดที่ตายไป" – Shawshank Redemption.

ถ้าไม่ฟอกไต จะเป็นอย่างไร

ถ้าไม่ฟอกไตก็ตายอะดิ ถามได้! เมื่อก่อนตอนแม่ป่วยหนักๆ หมอบอกไตแม่แย่มาก ต้องฟอกไตนะ ไม่งั้นแย่แน่ๆ ตอนนั้นใจเสียเลย หมอบอกว่าถ้าไม่ฟอก ของเสียมันจะคั่งในตัว ทำให้ตัวบวม เหนื่อยหอบ หัวใจวายได้เลยนะ ฟังแล้วขนลุกซู่

ตอนนั้นแม่ทรมานมาก ปวดขา ตัวบวม นอนไม่หลับ พอได้ฟอกไตแล้วอาการดีขึ้นเยอะเลยนะ แต่ก็ต้องไปฟอกอาทิตย์ละ 2-3 ครั้ง เสียเวลา เสียเงินทองมากๆ แต่ก็ต้องทำอะ เพื่อให้แม่อยู่กับเรานานๆ

ตอนนี้ (ปี 2567) เทคโนโลยีการฟอกไตมันก็ดีขึ้นเยอะนะ มีทั้งแบบ Hemodialysis (ฟอกเลือด) กับ Peritoneal Dialysis (ล้างไตทางช่องท้อง) ซึ่งแบบหลังนี่ทำเองที่บ้านได้เลย แต่ก็ต้องดูแลความสะอาดดีๆ ไม่งั้นติดเชื้อได้

• ของเสียคั่ง: ทำให้เกิดอาการคลื่นไส้ อาเจียน เบื่ออาหาร
• เกลือแร่ในเลือดผิดปกติ: หัวใจเต้นผิดจังหวะ กล้ามเนื้ออ่อนแรง
• น้ำท่วมปอด: หายใจลำบาก เหนื่อยหอบ
• หัวใจวาย: หัวใจทำงานหนักเกินไป
• เสียชีวิต: ถ้าไม่รักษา ชีวิตจบเห่แน่นอน

คำเตือน: ข้อมูลนี้เป็นประสบการณ์ส่วนตัว ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ ปรึกษาแพทย์ผู้เชี่ยวชาญเท่านั้น!

จะรู้ได้ไงว่าไตพัง?

จะรู้ได้ไงว่าไตพัง? ง่ายนิดเดียว! ลองสังเกตตัวเองดูสิ ถ้าคุณกลายเป็นนางเอกละครหลังข่าวที่อ่อนเพลียตลอดเวลา นอนทั้งวันก็ยังไม่หายง่วง ขนาดกาแฟดำ 3 แก้ว ยังไม่ช่วย นั่นแหละ อาจถึงเวลาต้องไปตรวจไตแล้วล่ะ! ไม่ใช่แค่เซ็งๆนะ นี่คือสัญญาณเตือนว่าไตอาจกำลังประท้วง!

• ปัสสาวะน้อยลง หรือไม่มีเลย: ไตเหมือนเครื่องกรองน้ำ ถ้ามันพัง น้ำก็จะไม่ผ่านการกรองอย่างเต็มที่ ผลลัพธ์คือ... ปัสสาวะน้อยลง หรือหายไปเลย! (แบบนี้ไม่ใช่แค่ขี้เกียจเข้าห้องน้ำนะจ๊ะ)

• บวมเป่ง: เหมือนลูกโป่งที่เติมน้ำจนเต็ม ขา บวม เท้า บวม นี่คือไตกำลังส่งสัญญาณ SOS อย่ามองข้ามเด็ดขาด!

• อาการอื่นๆที่แอบแฝง: คลื่นไส้ อาเจียน เบื่ออาหาร เหมือนคุณกำลังท้องเสียหนักๆ แต่สาเหตุอาจมาจากไตที่กำลังทำงานหนักเกินไปก็ได้

อาการแบบไหนเสี่ยงไตวาย? คนที่เป็นเบาหวาน ความดันโลหิตสูง หรือมีประวัติครอบครัวเป็นโรคไต ถือว่าเสี่ยงสูง! เหมือนเล่นเกมส์เสี่ยงดวง ถ้าคุณมีปัจจัยเสี่ยงเหล่านี้ อย่าลืมตรวจสุขภาพเป็นประจำ เพราะการป้องกันดีกว่าแก้ไขเสมอ! (เหมือนการลงทุน ลงทุนสุขภาพแต่เนิ่นๆ คุ้มกว่าเยอะ!)

ป้องกันและรักษาได้อย่างไรบ้าง?

• ควบคุมอาหาร: ลดหวาน ลดเค็ม ลดอาหารแปรรูป (อาหารที่เต็มไปด้วยโซเดียม เหมือนศัตรูตัวฉกาจของไต) เลือกกินผัก ผลไม้ โปรตีนที่เหมาะสม (อาหารที่ดีคือยาที่ดีที่สุด)

• ออกกำลังกาย: เหมือนการให้รางวัลกับร่างกาย ช่วยให้ระบบต่างๆทำงานได้ดีขึ้น รวมถึงไตด้วย! (ยิ่งขยัน ยิ่งแข็งแรง)

• ตรวจสุขภาพ: ประจำปี! (อย่ามัวแต่รอให้ไตส่งเสียงร้อง เพราะบางทีมันอาจจะอ่อนแรงเกินกว่าจะส่งเสียงแล้วก็ได้)

• ยาและการรักษา: ขึ้นอยู่กับสาเหตุและความรุนแรง แพทย์จะเป็นผู้แนะนำวิธีการรักษาที่เหมาะสม (อย่าซื้อยามากินเอง เพราะอาจจะเหมือนเสี่ยงโชค)

ข้อมูลเพิ่มเติม (2566): ปีนี้มีงานวิจัยใหม่ๆ เกี่ยวกับโรคไตมากมาย โดยเฉพาะการใช้เทคโนโลยีใหม่ๆ ในการวินิจฉัยและรักษา แต่ทั้งหมดขึ้นอยู่กับการปรึกษาแพทย์โดยตรงนะครับ อย่าหาข้อมูลเองมากเกินไปจนเกิดความสับสน เพราะอาจจะทำให้พลาดโอกาสในการรักษาได้

ถ้าไม่ฟอกไตอยู่ได้กี่ปี?

ตายแน่ ถ้าไม่ฟอกไต อื้อหือ เครียดเนอะ

• แล้วแต่สาเหตุ ไตพังเพราะอะไรวะ? เบาหวาน? ความดัน? กรรมพันธุ์? มันต่างกันเยอะเลยนะ
• ระยะไตวายด้วย มันมีหลายขั้น ขั้นสุดท้ายนี่... คือแบบ ใกล้ตายแล้วอะ ไม่ใช่เล่นๆ
• สุขภาพอื่นๆ สำคัญมาก มีโรคอื่นๆร่วมด้วยมั้ย? หัวใจไง ปอดไง ยิ่งแย่ ยิ่งเร็ว

ตายไวสุดๆ ก็ไม่กี่เดือน เห็นมาแล้ว แต่บางคนอาจอยู่ได้นานกว่านั้น เป็นปีเลยก็มี แต่ก็ต้องดูแลตัวเองสุดๆ เหนื่อยมาก ผมเพื่อนผม เค้าต้องไปหาหมอบ่อยมาก ทุกอาทิตย์ กินยาเยอะแยะ เหนื่อยแทนเลย

ปีนี้ ได้ยินมาว่า มีเทคโนโลยีใหม่ๆ ช่วยได้บ้าง แต่ก็ยังไม่ใช่ยาวิเศษนะ หาข้อมูลเองดีกว่า ผมไม่ใช่หมอ

• ต้องหาหมอ เรื่องนี้ต้องไปปรึกษาหมอจริงๆ อย่าเชื่อผม คนป่วยต้องดูแลตัวเองให้ดี
• กินอาหารถูกต้อง ออกกำลังกาย สำคัญมาก แต่ก็รู้ว่ายาก สำหรับคนป่วย

โอ้ย เครียดจัง ขอไปพักก่อนดีกว่า พรุ่งนี้ค่อยว่ากันใหม่