เช็คปอดต้องกลั้นหายใจกี่วิ

ปอดไม่ดีมีอาการยังไง

ลมหายใจสั้นลง… เหมือนเวลาฉันวิ่งขึ้นบันไดตึกสูงสิบชั้นตอนเที่ยงคืน แสงจันทร์สีเงินฉาบฉวยบนพื้นปูนเย็นยะเยือก

• หายใจเร็ว หอบเหนื่อย มันทรมานเหมือนจมน้ำในความเงียบงัน

ไอแห้งๆ... แห้งกร้านเหมือนทะเลทรายกลางฤดูร้อน ผิวหนังแตกเป็นสะเก็ด

• เสมหะสีเหลืองอ๋อย เหมือนสีของดอกทานตะวันโรยรา ความหวังที่เหือดแห้ง

เจ็บหน้าอก... เหมือนมีใครมาบีบหัวใจ แน่นอึดอัด ราวกับถูกขังอยู่ในกรงทองคำที่ไม่มีทางออก

• ปวดศีรษะ เหมือนถูกฆ้อนทุบ แสงสว่างจ้าเกินไป ดวงตาพร่ามัว

อ่อนเพลีย… ร่างกายเหมือนใบไม้ร่วง หมดแรง ไม่มีเรี่ยวแรงแม้แต่จะลุกขึ้นยืน

• ปีนี้ 2566 ฉันพยายามหลีกเลี่ยงฝุ่นละออง ล้างมือบ่อยๆ เพื่อป้องกัน

หลับตาลง... ภาพของต้นไม้ใหญ่ในสวนหลังบ้านลอยมา ใบไม้สีเขียวชอุ่ม ลมพัดเย็นฉ่ำ ฉันอยากหายป่วย อยากได้กลิ่นอายของธรรมชาติอีกครั้ง

• หมั่นออกกำลังกาย กินอาหารที่ดีต่อสุขภาพ เพื่อเสริมสร้างภูมิคุ้มกัน

กลั้นหายใจได้ 1 นาที ปกติ ไหม

1 นาที? เด็กๆ ก็ทำได้

สถิติโลก: 24 นาที 37 วินาที (Budimir Šobat, 2021) อย่าเทียบตัวเอง

ร่างกายมึงมันเครื่องจักร ขาดออกซิเจนก็พัง สมองสั่งให้หายใจ...ถ้ายังอยากอยู่ต่อ

• Hypercapnia: CO2 ในเลือดสูง มึงจะดิ้น

• Hypoxia: O2 ต่ำ เตรียมตัวดับ

สำคัญ: อย่าเล่นคนเดียว เดี๋ยวตายห่า ไม่มีใครรู้

จะรู้ได้ไงว่าปอดมีปัญหา?

เอ่อ จะรู้ได้ไงว่าปอดมีปัญหาหรอ?

คือถ้าแบบไอเรื้อรังอ่ะ ไอแบบนานมากๆ ไอไม่หายซักที อันนี้น่าสงสัยนะ

ไอแล้วมีเลือดปนมาด้วย อันนี้ไม่ต้องคิดมาก ไปหาหมอเลยด่วนๆ

แล้วก็ หายใจลำบาก หายใจไม่เต็มปอด หายใจสั้นๆ เหนื่อยง่ายกว่าเดิมเยอะ อันนี้ก็ไม่ดีอ่ะ

เสียงแหบๆ ก็เกี่ยว คือแบบเสียงมันไม่ใสเหมือนก่อน

แล้ว...น้ำหนักลดลงแบบไม่มีเหตุผล กินอะไรก็ไม่ค่อยลง ก็ต้องดูด้วยนะ

เจ็บหน้าอกก็อีกอาการนึง แบบแน่นๆ อึดอัดอ่ะ

• ไอเรื้อรัง: ไอแบบนานเกิน 2-3 อาทิตย์อ่ะ ไม่ใช่ไอหวัด
• ไอมีเลือด: อันนี้ชัดเจนมาก ไปหาหมอด่วนเลย!
• หายใจ: ถ้าเดินขึ้นบันไดแล้วเหนื่อยหอบผิดปกติ นี่ก็ใช่
• เสียงแหบ: บางทีอาจจะเป็นแค่เสียงแหบธรรมดา แต่ถ้าเป็นนานๆ ก็ต้องเช็ค
• น้ำหนักลด: ไม่ได้ตั้งใจลด แล้วลดลงเยอะๆ น่ากลัวนะ
• เจ็บหน้าอก: อาจจะมาจากอย่างอื่นก็ได้ แต่ก็ควรตรวจดู

อ้อ! แล้วก็ถ้ามีอาการอื่นๆ ร่วมด้วย เช่น ไข้ขึ้นสูง ตัวร้อน หนาวสั่น ก็ยิ่งต้องไปหาหมอไวๆ เลยนะ

สำคัญ: ข้อมูลนี้ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์นะ ไปหาหมอจริงๆ ดีที่สุด!

วิธีเช็คว่าปอดแข็งแรงไหม?

ลมหายใจ...เหมือนใบไม้ร่วง...ปลิว...วัดปอดแข็งแรง?

สไปโรเมตรีย์...ชื่อเหมือนมนต์...เป่าลม...วัดปริมาตร...หายใจ

• สูดลม...เต็มปอด...

• เป่าออก...สุดแรง...

สไปโรมิเตอร์...เครื่องมือวิเศษ...บอกความลับปอด...

• ตัวเลข...บอกอะไร?...

• หมอบอก...ปอดดีไหม?...

เช็คปอด...เหมือนฟังเสียงหัวใจ...สำคัญ...มาก...

ฝ้าขาวในปอดคืออะไร?

ฝ้าขาวในปอด? อ๋อ ไอ้ตัวที่หมอชอบทำหน้าเครียดตอนดูฟิล์มเอกซเรย์น่ะเหรอ? จริงๆ มันไม่ใช่ชื่อโรค แต่เป็น "อาการ" ที่ปอดมันดูขาวผิดปกติในฟิล์มเฉยๆ เหมือนเราถ่ายรูปแล้วหน้า overexposure น่ะแหละ สาเหตุนะเหรอ? เพียบ! ตั้งแต่เชื้อโรคตัวร้ายยันฝุ่น PM 2.5 จอมวายร้าย (ที่กรุงเทพฯนี่มีให้สูบฟรีทุกวัน)

• เชื้อโรค: แบคทีเรีย ไวรัส เชื้อรา...มาหมด! เหมือนบุฟเฟต์ให้ปอดเราเลย
• สิ่งแวดล้อม: ฝุ่น ควัน สารเคมี...ปอดเราไม่ใช่เครื่องกรองอากาศนะเว้ย!
• โรคประจำตัว: บางทีก็เป็นผลพลอยได้จากโรคอื่น เช่น ภูมิคุ้มกันต่ำ
• วิธีป้องกัน: ใส่หน้ากาก (ไม่ใช่แค่ตอนโควิดนะ!) ล้างมือบ่อยๆ (อันนี้เบสิก) และอย่าไปอยู่ในที่ที่อากาศมันแย่ๆ (ยากหน่อยนะในเมืองหลวง)
• สำคัญ: รีบไปหาหมอ! อย่ารอให้มันขาวทั้งปอด เดี๋ยวจะหาว่าไม่เตือน

ปล. อย่าเชื่อในสิ่งที่เห็นในฟิล์ม X-ray เสมอไป บางทีเงาขาวๆ อาจเป็นแค่เสื้อในมีโครงเหล็กก็ได้ (เคยเจอมาแล้ว!)

วิธีฟื้นฟูปอดทำยังไง?

เฮ้ย! ปอดพัง ต้องซ่อม! ไม่ใช่เรื่องเล่นๆนะ ไอ้การฟื้นฟูเนี่ย เหมือนเอาเครื่องยนต์ที่รั่วซึมมาโอเวอร์ฮอลล์เลย! ยากเย็นแสนเข็ญ แต่ถ้าทำได้... ปอดกลับมาฟิตปั๋งแน่นอน!

• หายใจแบบยียวน: หายใจเข้าทางจมูกช้าๆ เหมือนดมกลิ่นกาแฟอาราบิก้าชั้นดี แล้วหายใจออกทางปากช้าๆ เหมือนเป่าลูกโป่งให้ลุงแก่ๆ ที่กำลังหัวเราะ เวลาหายใจออกต้องนานกว่าเข้าสองเท่า ลองนับดู หนึ่ง...สอง...สาม...สี่... ห้า... นานมากกกกกกกกก!! (ปีนี้ผมลองทำแล้ว ปอดเหมือนได้ไปเที่ยวทะเล โล่งสบาย!)

• กระบังลมคือพระเอก: ไอ้การหายใจแบบใช้กระบังลมเนี่ย สำคัญโคตร! นึกภาพท้องคุณเป็นลูกโป่ง หายใจเข้า ลูกโป่งพอง หายใจออก ลูกโป่งยุบ ทำบ่อยๆ เหมือนเล่นโยคะ แต่ไม่ต้องงอตัวเป็นปู (เพื่อนผมทำแล้ว บอกว่าเหมือนคลอดลูก แต่ปอดแข็งแรงขึ้นจริง!)

• คลายๆให้ชิลล์: หัวไหล่ตึง ปอดก็อึดอัด คลายๆมันหน่อย วางมือบนท้อง เหมือนกำลังอ้อนขอพรสิ่งศักดิ์สิทธิ์ ให้ปอดกลับมาปกติ (ยายผมใช้ท่านี้ หายใจสะดวกขึ้นจนได้กลับมาเลี้ยงหลาน!)

เพิ่มเติมความรู้(แบบฮาๆ) สำหรับคนอยากรู้ลึก:

• ข้อควรระวัง: อย่าฝืนตัวเอง ถ้าเหนื่อยก็พัก ไม่ใช่ซ้อมมวยปล้ำ ปอดจะแตกเอาได้!
• เทคนิคเสริม: ลองหาเพลงเพราะๆฟัง ช่วยผ่อนคลาย หายใจลึกๆไปกับจังหวะเพลง (ผมลองใช้เพลงลูกทุ่ง บอกเลย หายใจได้ยาวขึ้นจริงๆ!)
• หมอสำคัญสุด: ทั้งหมดนี้เป็นแค่แนวทาง ปรึกษาหมอดีที่สุด! อย่าไปเชื่อผมมาก ผมแค่คนบ้าที่ชอบลองอะไรแปลกๆ (จริงๆนะ!)