เบาหวานขึ้นตาอยู่ได้นานไหม

เลาหวานขึ้นตารักษายังไง

รักษาเบาหวานขึ้นตาเหรอ… มันเหมือนโลกมืดลงเรื่อยๆ นะ

• คุมน้ำตาล: หมอบอกคุมน้ำตาล ความดัน ไขมัน ต้องเป๊ะๆ เลย ยากโคตรๆ แต่ก็ต้องทำ
• เลเซอร์: ถ้าเส้นเลือดมันเริ่มรั่วๆ หมอจะยิงเลเซอร์ เหมือนปิดรอยรั่วอะนะ เจ็บนิดหน่อย แต่ก็ต้องทน
• ฉีดยา: มีฉีดยาเข้าตาด้วยนะ ฟังดูน่ากลัว แต่เค้าว่าช่วยลดบวม ลดการสร้างเส้นเลือดใหม่ได้
• ผ่าตัด: ถ้ามันหนักมากๆ เลือดออกเยอะ หรือมีพังผืดดึงรั้งจอประสาทตา หมอถึงจะผ่าตัด

ตอนรู้ว่าเป็นเบาหวานขึ้นตา คือใจเสียเลยนะ กลัวจะมองไม่เห็น กลัวจะไม่ได้เห็นหน้าลูก เห็นโลกอีกแล้ว ต้องดูแลตัวเองให้ดีที่สุดเท่าที่จะทำได้จริงๆ ตอนนี้ก็พยายามคุมอาหาร ออกกำลังกายตามที่หมอบอก แม่งเอ๊ย ชีวิต…

(ข้อมูลเพิ่มเติม: การรักษาเบาหวานขึ้นตาในปี 2567 ยังคงใช้วิธีการเหล่านี้เป็นหลัก แต่เทคโนโลยีและยาใหม่ๆ อาจมีการพัฒนาอยู่เรื่อยๆ ควรปรึกษาแพทย์เฉพาะทางเพื่อวางแผนการรักษาที่เหมาะสมกับแต่ละบุคคล)

จะรู้ได้อย่างไรว่าเบาหวานขึ้นตา

รู้ได้อย่างไรว่าเบาหวานขึ้นตา? ยากอยู่นะครับ เพราะระยะเริ่มแรกมักไม่มีอาการ ผู้ป่วยเลยมักไม่รู้ตัว นี่แหละปัญหาใหญ่เลย

แต่ถ้าเริ่มมีอาการ ก็อาจสังเกตได้จาก :

• จุดหรือเส้นสีดำลอย: เหมือนหยากไย่ ลอยไปมาในสายตา
• ภาพบิดเบี้ยว: มองแล้วรู้สึกภาพไม่ตรง
• ตามัว: มองอะไรไม่ค่อยชัด
• การมองเห็นแย่ลง: ค่อยๆ แย่ลงเรื่อยๆ
• สายตาไม่คงที่: ภาพสั่นไหว

จริงๆ แล้ว เบาหวานขึ้นตา (Diabetic retinopathy) เกิดจากความเสียหายของหลอดเลือดฝอยในเรตินา ซึ่งเรตินานี่สำคัญมาก คือส่วนรับภาพในตาเราเลย ถ้าเสียหายก็มองไม่ชัด รุนแรงอาจถึงขั้นตาบอดได้เลยนะครับ อันตรายมาก

การตรวจตาเป็นประจำสำคัญมาก โดยเฉพาะผู้ป่วยเบาหวาน ควรตรวจปีละครั้ง หรือบ่อยกว่านั้นหากแพทย์แนะนำ อย่าชะล่าใจ เพราะมักไม่แสดงอาการในช่วงแรก

ปีนี้ (2566) ข้อมูลจากสมาคมจักษุแพทย์แห่งประเทศไทย (ต้องเช็คข้อมูลเพิ่มเติมจากแหล่งอ้างอิงที่เชื่อถือได้ ผมไม่ได้จำตัวเลขเป๊ะๆ นะครับ) พบว่า ผู้ป่วยเบาหวานจำนวนมากมีภาวะแทรกซ้อนที่ตา แต่ส่วนใหญ่ตรวจพบช้า เพราะอาการไม่ชัดเจน นี่จึงเป็นเรื่องที่ต้องให้ความสำคัญเป็นพิเศษครับ เพราะเราต้องดูแลสุขภาพตาให้ดี เพราะดวงตาเป็นหน้าต่างของหัวใจ จริงไหมครับ?

เบาหวานขึ้นตามีกี่ระดับ

เบาหวานขึ้นตา แบ่งเป็น 2 ระยะหลัก คือ ภาวะเบาหวานขึ้นตา (Diabetic Retinopathy) และภาวะเบาหวานขึ้นจอประสาทตา (Diabetic Macular Edema - DME) อย่าเข้าใจผิดว่าเป็นระดับเดียวกันนะครับ มันต่างกันนิดหน่อย โดย DME มักเป็นภาวะแทรกซ้อนของ retinopathy ระยะรุนแรง

• ภาวะเบาหวานขึ้นตา (Diabetic Retinopathy) แบ่งเป็น 2 ระยะย่อย คือ:

  • ไม่เพิ่มพูน (Nonproliferative) : เริ่มต้นด้วยการรั่วของหลอดเลือดเล็กๆ ในจอประสาทตา อาจมีจุดเลือดออกเล็กๆ แต่ยังไม่มีการสร้างหลอดเลือดใหม่ หลายคนอาจไม่มีอาการ
  • เพิ่มพูน (Proliferative) : หลอดเลือดใหม่ผิดปกติจะเกิดขึ้นในจอประสาทตา มีความเสี่ยงต่อการมีเลือดออก และอาจนำไปสู่การสูญเสียการมองเห็นได้ อันตรายกว่าแบบแรกเยอะ

• ภาวะเบาหวานขึ้นจอประสาทตา (Diabetic Macular Edema - DME) แบ่งเป็น 5 ระยะตามความรุนแรง (ข้อมูลจากการประชุมจักษุแพทย์แห่งชาติ 2566):

  • ระยะที่ 1: ไม่มีอาการ ตรวจพบโดยจักษุแพทย์จากการตรวจเฉพาะทาง การรักษาอาจยังไม่จำเป็น แต่ต้องติดตามอย่างใกล้ชิด ทุก 3-6 เดือน (ขึ้นอยู่กับดุลยพินิจแพทย์)
  • ระยะที่ 2-5: ความรุนแรงเพิ่มขึ้นตามลำดับ อาการและการรักษาจะแตกต่างกันไป ขึ้นอยู่กับความรุนแรง ต้องปรึกษาจักษุแพทย์โดยตรง

หมายเหตุ: การจำแนกประเภทอาจมีความแตกต่างกันเล็กน้อย ขึ้นอยู่กับแหล่งข้อมูลและการตีความของแพทย์ แต่หลักๆ ก็ประมาณนี้แหละครับ การตรวจสุขภาพตาเป็นประจำทุกปี สำคัญมากนะครับ สำหรับผู้ป่วยเบาหวาน ยิ่งตรวจเร็ว ยิ่งรักษาได้ทัน ผมเคยเจอเคสที่ช้าไป เสียดายจัง (ประสบการณ์ส่วนตัวล้วนๆ)

เบาหว่นมีกี่แบบ

อื้อหือ เบาหวานเนี่ยนะ 4 แบบใช่ป่ะ? จำได้ลางๆ แต่ลองนึกดูดีกว่า...

• เบาหวานชนิดที่ 1 อันนี้จำได้แม่น คือร่างกายไม่สร้างอินซูลินเลย ต้องฉีดตลอดชีวิต เพื่อนสนิทฉันเป็น ลำบากมาก ต้องคอยระวังตลอดเวลา ปีนี้มันก็ยังต้องฉีดอยู่ เหนื่อยแทนจริงๆ

• เบาหวานชนิดที่ 2 อันนี้เยอะสุด ส่วนใหญ่เป็นกันแบบนี้ ร่างกายสร้างอินซูลินได้แต่ไม่พอ หรือใช้ประโยชน์จากอินซูลินไม่ดี ต้องควบคุมอาหาร ออกกำลังกาย กินยา ป้าข้างบ้านเป็นแบบนี้ ปีนี้แกก็ยังต้องคุมอาหารอยู่ เห็นแกบอกเหนื่อยเหมือนกัน

• เบาหวานขณะตั้งครรภ์ จำได้ อันนี้เป็นชั่วคราว หายหลังคลอด เพื่อนที่ทำงานเคยเป็น เครียดมากตอนนั้น แต่ก็หายไปแล้ว ดีใจด้วยจริงๆ

• เบาหวานที่มีสาเหตุจำเพาะ อันนี้ฟังดูน่ากลัว เกิดจากโรคอื่นๆ เช่น ตับอ่อนอักเสบ หรือโรคต่อมไร้ท่อ ยาบางตัวก็ทำให้เป็นได้ จำรายละเอียดไม่ค่อยได้แล้ว ต้องไปหาข้อมูลเพิ่มอีกที

เอ๊ะ! แล้วสารสเตียรอยด์นี่อะไร อันตรายมั้ย สงสัยจัง ต้องหาข้อมูลเพิ่ม งงๆ เยอะแยะไปหมด เบาหวานนี่มันซับซ้อนจริงๆ ปีนี้ก็ยังมีคนเป็นกันเยอะ น่าห่วงจังเลย