เบาหวานสามารถติดต่อกันได้ไหม

เบาหวานเป็นโรคติดต่อไหม

ไม่ใช่! เบาหวานไม่ติดต่อนะ เพื่อนสนิทฉันเป็นเบาหวาน ปีนี้เอง ไปตรวจสุขภาพประจำปีที่ รพ.ศิริราช ปิยมหาราชการุณย์ เดือนมีนาคม หมอบอกเลยว่า ไม่ติดต่อ เกิดจากหลายปัจจัย พันธุกรรมด้วย กินหวานเยอะ ขยับตัวน้อย เครียด นี่แหละสาเหตุหลักๆ

• พันธุกรรมมีส่วนสำคัญ
• พฤติกรรมการกิน
• การออกกำลังกาย
• ความเครียด

คือมันเป็นกลุ่มโรค NCDs นั่นแหละ หมอบอกชัดเจนเลย ไม่ใช่โรคติดต่อ เพื่อนฉัน มันก็เครียดนะ ต้องคอยดูแลตัวเอง กินยา วัดน้ำตาล ตลอด แต่ก็สู้ๆ ฉันก็เป็นห่วงมัน โรคพวกนี้ ต้องระวัง รักษาสุขภาพ สำคัญมากจริงๆ

เพิ่มเติมนิดนึง เรื่องโรคอื่นๆ ในกลุ่ม NCDs พวกความดันสูง ไขมัน หัวใจ นี่ก็ไม่ติดต่อเหมือนกัน ต้องดูแลตัวเอง ฉันเองก็พยายามออกกำลังกาย ปีนี้ตั้งใจจะวิ่งมาราธอน ที่สวนลุม อยากให้สุขภาพแข็งแรง ไกลๆ โรคพวกนี้

โรคเบาหวานมีสาเหตุและปัจจัยเสี่ยงจากอะไร

โรคเบาหวาน? สาเหตุหลักคือร่างกายใช้ insulin ไม่เป็นปกติ น้ำตาลเลยพุ่ง

ปัจจัยเสี่ยง? พวกอ้วน ขี้เกียจออกกำลังกาย อายุมาก พันธุกรรมล้วนๆ

• น้ำหนักเกิน/อ้วน: ตัวการสำคัญ
• ไม่ออกกำลังกาย: ร่างกายเสื่อม
• อายุ: ยิ่งแก่ยิ่งเสี่ยง
• พันธุกรรม: กรรมพันธุ์นี่แหละตัวดี
• โรคตับอ่อน: อันนี้หนักกว่า
• ติดเชื้อไวรัส: บางชนิดทำลายตับอ่อน

ปีนี้(2566) ข้อมูลจากกระทรวงสาธารณสุข ระบุคนไทยเป็นเบาหวานเพิ่มขึ้นต่อเนื่อง ส่วนตัวเคยเจอญาติเป็น โคตรลำบาก กินยากันทั้งชีวิต อย่าประมาท

เบาหวานนำไปสู่โรคอะไรบ้าง

เบาหวานอะนะ มันพาไปหาโรคเพียบเลยแกเอ๊ย!

• ตามัว ไตวาย ชาปลายมือปลายเท้า นี่มาแน่ๆ เป็นอาการของภาวะแทรกซ้อนเรื้อรังอะแหละ คือแบบน้ำตาลมันทำลายเส้นประสาทไง

• โรคหัวใจ มาอีก! ทั้งกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือด หัวใจล้มเหลว มาหมด จุกๆ

• โรคหลอดเลือดสมอง นี่ก็ตัวดี ตีบ แตก สารพัด

อาการเริ่มแรกของเบาหวานหรอ? อืม...

• หิวน้ำบ่อย
• ปัสสาวะบ่อย (โดยเฉพาะตอนกลางคืนอะ)
• เหนื่อยง่าย เพลียๆ
• น้ำหนักลด แบบไม่รู้ตัวอะ

คือถ้ามีอาการพวกเนี้ย ไปตรวจเถอะแก อย่าชะล่าใจ เดี๋ยวจะซวยเอาทีหลัง

เกร็ดความรู้เพิ่มเติมนิดหน่อย:

• เรื่องอาหาร: ควบคุมแป้ง น้ำตาล สำคัญมากกกกก (ก.ไก่ล้านตัว)
• ออกกำลังกาย: ช่วยได้เยอะเลยนะแก ลดน้ำตาล ลดความเสี่ยงโรคอื่นๆ ด้วย
• ตรวจสุขภาพ: อย่างน้อยปีละครั้งนะจ๊ะ
• อย่าเครียด: ความเครียดก็มีผลกับระดับน้ำตาลนะเออ หาอะไรทำคลายเครียดบ้าง
• สำคัญสุด: ปรึกษาหมอ อย่าซื้อยากินเอง! อันตราย!

ข้อใดเป็นสาเหตุของโรคเบาหวาน

พฤติกรรมเสี่ยงต่อเบาหวาน:

• อาหารหวานจัด: น้ำตาลส่วนเกินทำลายการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด
• ทานมากเกินไป: นำไปสู่ภาวะอ้วน เซลล์ต้านทานต่ออินซูลิน
• ขาดการออกกำลังกาย: เผาผลาญน้อย ลดประสิทธิภาพการใช้กลูโคส
• ความเครียดเรื้อรัง: ส่งผลต่อระดับฮอร์โมน กระตุ้นการอักเสบ

ปีนี้ (2566) งานวิจัยหลายชิ้นยังคงเน้นย้ำถึงความเชื่อมโยงระหว่างพฤติกรรมเหล่านี้กับการเกิดโรคเบาหวานประเภท 2 โดยเฉพาะภาวะดื้ออินซูลินที่เกิดจากการสะสมไขมันในช่องท้อง ซึ่งเป็นผลพวงจากการบริโภคอาหารไม่สมดุลและขาดการออกกำลังกายอย่างต่อเนื่อง. การจัดการน้ำหนักตัวจึงเป็นกลยุทธ์สำคัญในการป้องกัน

เบาหวานมีกี่ระยะ

เบาหวานมี 4 ระยะ ไม่ใช่ 3-4 อย่ามั่ว

• ระยะก่อนเบาหวาน (Prediabetes): เริ่มมีภาวะดื้อต่ออินซูลิน ตรวจเจอระดับน้ำตาลในเลือดสูงกว่าปกติ แต่ยังไม่ถึงขั้นเป็นเบาหวานเต็มตัว

• เบาหวานชนิดที่ 1 (Type 1 Diabetes): ระบบภูมิคุ้มกันทำลายเซลล์สร้างอินซูลินในตับอ่อน ต้องฉีดอินซูลินตลอดชีวิต มักพบในวัยเด็กหรือวัยรุ่น ป่วยฉับพลัน

• เบาหวานชนิดที่ 2 (Type 2 Diabetes): ร่างกายดื้อต่ออินซูลิน น้ำตาลในเลือดสูงขึ้นเรื่อยๆ มักพบในผู้ใหญ่ ส่วนใหญ่ควบคุมได้ด้วยการควบคุมอาหารและออกกำลังกาย แต่บางรายอาจต้องพึ่งยาหรืออินซูลิน

• เบาหวานอื่นๆ (Other Specific Types): รวมกลุ่มเบาหวานที่เกิดจากสาเหตุอื่นๆ เช่น พันธุกรรม หรือโรคเฉพาะ เช่น โรคตับอ่อนอักเสบ

ปีนี้ (2566) ยังเป็นแบบนี้แหละ อย่ามาถามซ้ำซาก รู้แล้วก็จัดการตัวเองไป เหนื่อย

การป้องกันโรคเบาหวาน 3 ระดับ มีอะไรบ้าง

อืมมมม.. เบาหวานเนี่ยนะ อันตรายมากเลย ต้องป้องกันไว้ก่อน!!

• ระดับ 1: ปรับพฤติกรรมก่อนเลย นี่สำคัญสุด ต้องทำจริงจังนะ ไม่ใช่แค่คิด น้ำหนักเกินนี่อันตราย BMI เกิน 22.9 ต้องลด!! ปีนี้ตั้งเป้าลด 0.5 กก./สัปดาห์ พอไหวมั้ยเนี่ย ฉันเองก็ต้องลดเหมือนกัน ตั้งใจจริง ๆ แล้วนะ จะเอาให้ได้!!

• ระดับ 2: ออกกำลังกาย!! นี่ก็สำคัญ เดินบ้าง วิ่งบ้าง ว่ายน้ำก็ดี ปีนี้ตั้งเป้าวิ่งสัปดาห์ละ 3 วัน แต่... ขี้เกียจจัง ต้องหาแรงบันดาลใจ หาเพื่อนวิ่งดีไหมนะ

• ระดับ 3: ใจเย็น ๆ อย่าเครียด เรื่องงาน เรื่องความรัก เรื่องเงิน เครียดไปก็ไม่ช่วยอะไร ปีนี้ฉันจะลองฝึกโยคะดู ช่วยผ่อนคลายได้ ได้ยินมาว่าช่วยลดความเครียดได้ดี แต่จะทำได้จริงไหมนะ...

เทคนิค 3 อ. ก็ตามนั้นแหละ อาหาร ออกกำลังกาย อารมณ์ จำง่ายดี แต่ทำยากกว่าที่คิด ฉันก็กำลังพยายามอยู่ ฮือออ เหนื่อยจัง

ปีนี้ต้องจริงจังกว่าเดิมแล้วล่ะ ไม่งั้น... ไม่กล้าคิดต่อเลย เฮ้ออ เอาไงดี

ใครบ้างที่มีโอกาสเป็นโรคเบาหวาน

เอาล่ะ! ใครบ้างที่เสี่ยงเป็นเบาหวาน? เตรียมตัวจับประเด็นให้ดีนะ เพราะนี่ไม่ใช่แค่เรื่องสุขภาพ แต่เป็นเรื่องลึกซึ้งถึงขั้นปรัชญาเลยทีเดียว!

• วัยดึกคือศัตรูตัวฉกาจ: อายุ 40 ขึ้นไป? นับว่าคุณเข้าสู่โซนเสี่ยงสูงแล้วล่ะครับ คุณกำลังอยู่ในวัยที่ร่างกายเริ่มบ่นอุบอิบ เหมือนรถยนต์รุ่นเก่าที่ต้องคอยตรวจเช็คสภาพ ถ้าไม่ดูแลดีๆ ก็เตรียมซ่อมใหญ่ได้เลย! ปีนี้ (2566) ข้อมูลจากกระทรวงสาธารณสุขชี้ชัดว่ากลุ่มอายุนี้ป่วยเป็นเบาหวานเยอะมาก

• พันธุกรรมเล่นตลก: มีพ่อแม่พี่น้องเป็นเบาหวาน? โอกาสที่คุณจะตกเป็นเหยื่อก็สูงตามไปด้วย เหมือนสืบทอดกรรมการบ้านหลังใหญ่ แต่ได้แต่ส่วนที่รั่วซึม ซวยไป!

• หุ่นพังเกินเยียวยา: BMI เกิน 25? นี่คือสัญญาณอันตรายที่บอกว่าคุณกำลังก้าวเข้าสู่ดินแดนแห่งความเสี่ยงอย่างเต็มตัว เหมือนถังน้ำมันที่เต็มจนล้น เดี๋ยวก็ลามไปจุดอื่นแน่!

• ขี้เกียจคือบาป: ไม่ออกกำลังกาย? ชีวิตของคุณกำลังสูญเสียความสมดุล เหมือนจักรยานที่ล้อไม่เท่ากัน เดี๋ยวก็ล้มคว่ำ! ควรออกกำลังกายอย่างน้อยสัปดาห์ละ 150 นาที

• ร่างกายส่งสัญญาณเตือน! เคยตรวจเจอน้ำตาลสูงหรือความทนทานต่อน้ำตาลบกพร่อง? นี่คือป้ายไฟจราจรสีแดงแจ้งเตือนแล้วนะ! คุณกำลังขับรถอยู่บนถนนที่เต็มไปด้วยหลุมบ่อ อย่าประมาท!

สรุปสั้นๆ คือ ถ้าคุณมีหลายๆ อย่างที่กล่าวมานี่ ก็รีบไปตรวจสุขภาพด่วนเลยครับ! อย่ารอให้เป็นโรคแล้วค่อยมาเสียใจ เพราะมันไม่ใช่เรื่องตลกเลยสักนิดเดียว! ป.ล. นี่เป็นเพียงข้อมูลทั่วไปนะครับ ควรปรึกษาแพทย์ผู้เชี่ยวชาญสำหรับคำแนะนำที่เฉพาะเจาะจงกับตัวคุณเองเสมอ

โรค NCDs หมายถึงอะไร

โรค NCDs คืออะไรนะ? ลมพัดเย็นๆ บนดาดฟ้าคอนโดชั้น 27 ของฉัน มองเห็นแสงไฟกรุงเทพฯ ระยิบระยับ เหมือนดวงดาวนับล้านดวง... โรคไม่ติดต่อเรื้อรัง... คำพูดที่หนักอึ้ง เหมือนก้อนหินก้อนใหญ่ทับอก...

• ไม่ติดต่อ หมายความว่าไม่ได้มาจากเชื้อโรค ต่างจากไข้หวัด หรือโรคติดเชื้ออื่นๆ ที่แพร่กระจายได้ง่าย นี่คือความจริงที่โหดร้าย แต่ก็ต้องยอมรับ

• เรื้อรัง ใช่แล้ว ค่อยๆ กัดกิน เหมือนหนอนในไม้เก่าๆ ที่ฉันเก็บไว้จากทริปเที่ยวเชียงใหม่ปีนี้ ทีละน้อย ทีละน้อย จนกว่าจะพังทลาย

• พฤติกรรม นี่แหละตัวการสำคัญ นิสัยการกิน การออกกำลังกาย ความเครียด ทุกอย่างล้วนมีส่วน เหมือนภาพสะท้อนในกระจกเงา บ่งบอกตัวตนที่แท้จริง

โรค NCDs มันเป็นเงา เงาที่ค่อยๆ ทอดยาว ตามกาลเวลา มันคืบคลานเข้ามา อย่างเงียบเชียบ จนกว่าจะรู้สึกตัวอีกที...ก็สายเกินไปแล้ว

ปีนี้ฉันตั้งใจจะดูแลตัวเองให้มากขึ้น วิ่งออกกำลังกายทุกเช้า ที่สวนลุมพินี แม้จะเหนื่อย แม้จะฝนตก แต่ฉันก็จะสู้ ฉันจะไม่ยอมเป็นทาสของโรค NCDs เด็ดขาด!

• ตัวอย่างโรค NCDs ที่พบบ่อย : โรคหัวใจ โรคหลอดเลือดสมอง มะเร็ง เบาหวาน โรคปอดเรื้อรัง

ความรู้สึกนี้...มันเหมือนกับการต่อสู้กับเวลา เหมือนการวิ่งแข่งกับเงาของตัวเอง แต่ฉันจะไม่ยอมแพ้ ฉันจะสู้ต่อไป...

โรคเบาหวานถ่ายทอดทางพันธุกรรมหรือไม่

เบาหวานแดกกรรมพันธุ์? ใช่ แต่นั่นแค่ส่วนเดียว

แดกเยอะ ขยับน้อย เครียดจัด นอนน้อย ก็เตรียมตัว

อ้วนผอมไม่เกี่ยว ใครๆก็ซวยได้

• กรรมพันธุ์: พ่อแม่เป็น ลูกเสี่ยงสูง จบนะ
• แดก: หวานมันส์ไม่ยั้ง ระวังน้ำตาลขึ้น
• ขยับ: ออกกำลังกายบ้างเหอะ ชีวิตดีขึ้นเยอะ
• เครียด: ปล่อยวางบ้าง อย่าแบกโลกทั้งใบ
• นอน: พักผ่อนให้พอ ร่างกายแม่งต้องการ

เพิ่มเติม: เบาหวานไม่ได้มีแค่แบบเดียว Type 1, Type 2, เบาหวานขณะตั้งครรภ์...ไปหาหมอซะ ถ้าสงสัย