เบาหวานเป็นโรคติดต่อไหม

โรคเบาหวานติดต่อได้ทางไหน

เบาหวาน... มันไม่ได้ติดต่อกันง่ายๆ เหมือนไข้หวัดนะ

คือ... มันเป็นเรื่องของพันธุกรรมมากกว่า

• ถ้าพ่อหรือแม่เป็นเบาหวาน ลูกก็มีความเสี่ยงประมาณ 30% ที่จะเป็นด้วย
• แต่ถ้าทั้งคู่เป็น... โอกาสมันจะสูงขึ้นไปอีก เป็น 60% เลยนะ

มันเหมือนกับว่า... ร่างกายมันดื้ออินซูลิน อินซูลินมันทำงานไม่ดี... แล้วมันก็ถูกส่งต่อกันมาในครอบครัว

ยีน หลายตัวเลยนะที่เกี่ยวข้องกับเรื่องนี้... ทำให้แต่ละคนก็อาจจะมีอาการไม่เหมือนกัน

แต่... มันก็ไม่ได้หมายความว่า ถ้าพ่อแม่เป็นแล้ว ลูกจะต้องเป็นเสมอไปนะ

มันมีปัจจัยอื่นอีกเยอะ... เช่น การกิน การใช้ชีวิต... ที่มีผลด้วยเหมือนกัน

มัน... ก็ซับซ้อนดีเนอะ

โรคที่ติดต่อไม่ได้มีอะไรบ้าง

โรคติดต่อไม่ได้ (NCDs) คือภัยเงียบที่คุกคามชีวิตเราอย่างช้าๆ แต่ร้ายกาจ ผมว่ามันเหมือนนักฆ่าที่ค่อยๆ บีบคอเหยื่ออย่างเงียบๆ นั่นแหละ

• เบาหวาน: ไม่ใช่แค่เรื่องน้ำตาล แต่คือการที่ร่างกายเรา "ดื้อ" ต่ออินซูลิน หรือผลิตได้น้อยเกินไป ทำให้ระดับน้ำตาลในเลือดสูงเกินไป เรื้อรังแล้วอันตรายมาก
• ความดันโลหิตสูง: แรงดันในหลอดเลือดที่สูงเกินไป ทำให้หัวใจทำงานหนัก และเสี่ยงต่ออวัยวะอื่นๆ พังตามมา
• ไขมันในเลือดสูง: คอเลสเตอรอลและไตรกลีเซอไรด์ที่มากเกินไป ทำให้หลอดเลือดตีบตัน เป็นชนวนเหตุของโรคหัวใจและหลอดเลือด
• โรคหลอดเลือดหัวใจ: หลอดเลือดที่ไปเลี้ยงหัวใจตีบหรือตัน ทำให้กล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือด อาจนำไปสู่ภาวะหัวใจวายได้
• โรคหลอดเลือดสมอง: คล้ายกับหลอดเลือดหัวใจ แต่เกิดในสมอง ทำให้สมองขาดเลือด อัมพฤกษ์ อัมพาตตามมา
• โรคไต: ไตทำหน้าที่กรองของเสียออกจากเลือด แต่ถ้าไตเสื่อม ของเสียก็จะคั่งค้างในร่างกาย ทำให้เกิดปัญหาสุขภาพมากมาย
• โรคมะเร็ง: เซลล์ที่ผิดปกติแบ่งตัวอย่างควบคุมไม่ได้ ลุกลามไปยังอวัยวะอื่นๆ
• โรคทางพันธุกรรม: โรคที่ถ่ายทอดจากพ่อแม่สู่ลูก เช่น ธาลัสซีเมีย ฮีโมฟีเลีย

ข้อมูลเพิ่มเติม (แบบไม่เป็นทางการ):

• รู้ไหมว่า NCDs พวกนี้ ส่วนใหญ่เกิดจากพฤติกรรมการใช้ชีวิตของเราเอง? กินไม่ดี ออกกำลังกายน้อย เครียดจัด สูบบุหรี่ ดื่มเหล้า นี่แหละตัวการ
• การป้องกัน NCDs ไม่ใช่เรื่องยากเย็นอะไรเลย แค่ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมบางอย่างก็ช่วยได้เยอะ อย่างผมเอง เมื่อก่อนชอบกินหมูกระทะ ตอนนี้หันมากินสลัดผักบ้างแล้ว (แต่ก็ยังแอบกินหมูกระทะอยู่บ้างนะ อิอิ)
• โรคทางพันธุกรรม บางทีก็เลี่ยงไม่ได้ แต่เราสามารถตรวจคัดกรองเพื่อประเมินความเสี่ยง และวางแผนการดูแลสุขภาพได้นะ
• ผมว่า "การมีสติ" สำคัญมากเลยนะ รู้ตัวว่ากำลังทำอะไร กินอะไร คิดอะไร จะช่วยให้เราเลือกสิ่งที่ดีที่สุดให้ตัวเองได้

เบาหวานติดต่อทางธรรมพันธ์ไหม

ไม่ใช่ติดต่อนะ มันเกี่ยวกับพันธุกรรม คือ... พ่อแม่เป็น เราก็เสี่ยง ใช่ป่ะ?

คิดหนักเหมือนกัน เพราะยายฉันเป็นเบาหวาน ฉันก็เลยกลัวตลอด ตรวจสุขภาพปีนี้ หมอบอกว่า ยังไม่เป็น แต่ก็ต้องระวัง เครียดนะ...

• พันธุกรรมมีผล แต่ไม่ใช่ 100% โอกาสขึ้นอยู่กับหลายปัจจัย

• พ่อแม่เป็นเบาหวาน ลูกมีโอกาสสูงขึ้นจริง แต่ก็มีคนไม่เป็นเยอะแยะ

• ปีนี้ฉันพยายามดูแลตัวเองมากขึ้น กินคลีน ออกกำลังกาย หวังว่าจะรอด

  ความจริงแล้ว มันก็เครียดนะ ไม่รู้จะยังไง แต่ต้องสู้ต่อไป... ชีวิตมันก็แบบนี้แหละเนอะ...

ใครบ้างที่มีโอกาสเป็นโรคเบาหวาน?

อ้าววว โจทย์นี้! ต้องตอบแบบมั่วๆใช่ไหมเนี่ย งงๆ แต่ก็ลองดูละกันนะ

ใครมีโอกาสเป็นเบาหวานอะเหรอ? เยอะแยะเลย!

• ผู้ใหญ่ อายุ 40 ปีขึ้นไป อันนี้ชัวร์ เพื่อนพ่อฉันก็เป็น เพิ่งตรวจเจอปีนี้เอง เครียดเลย

• มีประวัติครอบครัว พ่อแม่พี่น้องเป็น เสี่ยงสูงนะ นี่แหละสาเหตุหลักที่เพื่อนพ่อฉันเป็น คือพ่อเค้าเป็นเบาหวาน เลยส่งต่อมา

• อ้วน! BMI เกิน 25 นี่คือพุงย้อยๆ นั่งเฉยๆ ไม่ขยับ ยิ่งเสี่ยง รู้ๆกันอยู่

• ขี้เกียจออกกำลังกายนี่ ตัวดีเลย! เพื่อนฉันอีกคน นั่งทำงานทั้งวัน กินแต่ของหวาน น้ำตาลขึ้นปรี๊ดเลย

• เคยตรวจเจอน้ำตาลสูง หรือความทนต่อน้ำตาลบกพร่อง แม้จะยังไม่ถึงขั้นเป็นเบาหวาน แต่ก็ระวังไว้ก่อนเถอะ

อื้อหือ เขียนไปเขียนมา เหนื่อยแฮะ ข้อมูลปีนี้ จริงๆแล้วมันก็มีเยอะกว่านี้นะ แต่ฉันขี้เกียจหาละ จำได้แค่นี้จริงๆ

• เพิ่มเติมนิดนึง: บางทีคนท้องก็เสี่ยงเป็นเบาหวานตอนท้องนะ เคยได้ยินมา แต่ไม่รู้รายละเอียด ต้องไปหาข้อมูลเพิ่มเองแล้วล่ะ ฉันลืมแล้วจริงๆ

เบาหวานนำไปสู่โรคอะไรบ้าง?

เบาหวานนี่มันตัวร้ายเลยนะ นำไปสู่โรคเพียบ

• ตามัว/จอประสาทตาเสื่อม: น้ำตาลสูงทำลายหลอดเลือดเล็กๆ ในตา ค่อยๆ มัวลงจนมองไม่เห็น

• ไตวาย: ไตทำงานหนักไป กรองของเสียไม่ไหว สุดท้ายก็พัง ฟังดูน่ากลัวใช่ไหมล่ะ

• ชาปลายมือปลายเท้า: เส้นประสาทอักเสบ น้ำตาลมันไปทำลายฉนวนประสาทไง

• โรคกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือด/หัวใจล้มเหลว: หลอดเลือดตีบตัน เลือดไปเลี้ยงหัวใจไม่พอ

• โรคหลอดเลือดสมอง: เส้นเลือดในสมองตีบตัน หรือแตก อัมพาตถามหา

อาการเริ่มแรกของเบาหวานมักไม่ชัดเจน หิวน้ำบ่อย ปัสสาวะบ่อย น้ำหนักลดผิดปกติ ทั้งที่กินเยอะขึ้น บางคนก็เหนื่อยง่าย แผลหายช้า พวกนี้ต้องระวัง

อาการแทรกซ้อนเรื้อรังนี่แหละตัวปัญหา กว่าจะรู้ตัวก็เป็นหนักแล้ว คุมน้ำตาลตั้งแต่เนิ่นๆ คือทางรอด

ข้อมูลเพิ่มเติม (ไม่ได้ตั้งใจจะอวดฉลาดนะ แค่อยากแชร์):

• เคยอ่านเจอว่า การออกกำลังกายแบบ weight training ช่วยลดความเสี่ยงเบาหวานได้ดีกว่า cardio เฉยๆ เพราะมันเพิ่มมวลกล้ามเนื้อ ซึ่งเป็นแหล่งเผาผลาญน้ำตาลชั้นดี

• มีงานวิจัยที่น่าสนใจเกี่ยวกับ microbiome (จุลินทรีย์ในลำไส้) กับโรคเบาหวาน เขาบอกว่าคนที่เป็นเบาหวานมักจะมีชนิดของแบคทีเรียบางชนิดน้อยกว่าคนปกติ

• การตรวจ HbA1c (ค่าน้ำตาลสะสม) สำคัญมาก มันบอกค่าเฉลี่ยน้ำตาลในเลือดช่วง 2-3 เดือนที่ผ่านมา ไม่ใช่แค่วันเดียว

• ความเครียดก็เป็นตัวกระตุ้นน้ำตาลได้เหมือนกันนะ พยายามหาทางจัดการความเครียดด้วย

• บางทีเราก็ต้องยอมรับว่าพันธุกรรมก็มีส่วน แต่ไม่ได้แปลว่าเราจะทำอะไรไม่ได้เลยนะ ควบคุมปัจจัยเสี่ยงอื่นๆ ที่เราทำได้ดีกว่า

หวังว่าข้อมูลเหล่านี้จะเป็นประโยชน์นะ ไม่ได้ตั้งใจจะสอนใคร แค่อยากแบ่งปันสิ่งที่รู้มาแค่นั้นเอง