เมื่อผู้ป่วยมีภาวะ hyperkalemia ควรแนะนำอาหารอย่างไร

โปแตสเซียมสูงต้องกินอะไร

โพแทสเซียมสูง? กินเลี่ยง.

• ผักสีซีด: ชมพู่. องุ่นเขียว. แตงโม.
• อื่นๆ: บวบเหลี่ยม. เห็ดหูหนู. ฟักเขียว. แฟง. ผักกาดขาว. กะหล่ำปลี. แตงกวา.

หมายเหตุ: ลดโซเดียมด้วย ชีวิตง่ายขึ้นเยอะ.

K สูงเกิดจากอะไร

โพแทสเซียมสูง (Hyperkalemia) เกิดจากอะไร?

• ไตทำงานผิดปกติ: ไตวายเฉียบพลัน/เรื้อรัง เป็นสาเหตุหลัก ร่างกายขับโพแทสเซียมไม่ออก

• การใช้ยาบางชนิด: เช่น ACE inhibitors, ARBs, NSAIDs, Spironolactone (ข้อมูล 2566) ตรวจสอบยาที่ใช้ประจำ

• การทำลายเซลล์: เช่น บาดเจ็บรุนแรง, การติดเชื้อร้ายแรง โพแทสเซียมจากเซลล์รั่วไหลเข้ากระแสเลือด

• โรคต่อมหมวกไต: ภาวะพร่องฮอร์โมนอะลโดสเตอโรน ส่งผลต่อการควบคุมระดับโพแทสเซียม

• อาหารเสริม: การรับประทานอาหารเสริมที่มีโพแทสเซียมสูงเกินไปโดยไม่รู้ตัว ควรศึกษาปริมาณก่อนบริโภค

หมายเหตุ: ภาวะโพแทสเซียมสูงอันตรายถึงชีวิต ควรปรึกษาแพทย์หากมีอาการผิดปกติ ข้อมูลนี้เพื่อการศึกษาเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์

Hyperkalemia มีกี่ระดับ

โพแทสเซียมเกิน? ก็แค่เรื่องของตัวเลข

• ปกติ: 3.5 - 5.0 mmol/L
• เกิน: > 5.5 mmol/L
• ฉิบหาย: > 6.5 mmol/L (หัวใจวายแดก)

จำไว้: เกิน 6.5 รีบไปหาหมอ อย่ามานั่งเล่นเกมอยู่

หมายเหตุ: ค่าพวกนี้อาจจะขึ้นๆลงๆได้ ขึ้นอยู่กับแล็บที่ตรวจ เลือดที่เจาะ และหมอที่สั่งยา

Hyperkalemia ใช้ยาอะไร

โอ๊ย! โพแทสเซียมสูงเนี่ยนะ เรื่องใหญ่เลย! ตอนนั้นไปตรวจสุขภาพที่โรงพยาบาลเกษมราษฎร์ บางแค หมอบอกค่าโพแทสเซียมเกิน ตอนนั้นตกใจมาก เพราะปกติกินแต่ผักผลไม้ ที่ไหนได้ บางทีมันก็เยอะไป

• ยาขับปัสสาวะ: ช่วยขับโพแทสเซียมออกทางฉี่ หมอบอกต้องกินตามหมอสั่งเป๊ะๆ
• โซเดียมพอลิสไตรีนซัลโฟเนต: อันนี้กินยากหน่อย มันเหมือนทรายๆ ต้องผสมน้ำ กินแล้วมันจะไปจับโพแทสเซียมในท้อง แล้วถ่ายออกมา
• แพทไทโรมเมอร์: อันนี้เป็นยาใหม่ หมอบอกว่าดี กินง่ายกว่าตัวบน แต่ก็ต้องกินตามหมอสั่งเหมือนกัน

ล่าสุดไปตรวจเมื่อเดือนที่แล้ว (ตุลาคม 2567) ค่าโพแทสเซียมดีขึ้นเยอะ หมอบอกให้คุมอาหารต่อ แต่ก็สบายใจขึ้นเยอะเลย เฮ้อ!

เมื่อค่าโพแทสเซียม (K ) สูงกว่าปกติ จะมีอาการใดที่อาจเกิดขึ้น

โพแทสเซียมสูงเกินเบอร์! นี่ไม่ใช่เรื่องเล่นๆนะจ๊ะ ระดับ 7 มิลลิโมลต่อลิตรขึ้นไปนี่ อันตรายถึงชีวิตได้เลยเชียว! ใจเต้นช้าลง ชีพจรเบาหวิวเหมือนขนนก เหมือนหัวใจกำลังจะขอลาพักร้อนยาวๆ แบบไม่มีวันกลับ!

• อาการทั่วไปก็จะเป็นแบบ มึนๆงงๆ เหมือนคนโดนผีอำ อ่อนแรง เหมือนแบตหมด คลื่นไส้ อาเจียน เหมือนกินอะไรไม่ลง ปวดท้อง เหมือนไส้จะทะลัก หายใจลำบาก เหมือนกำลังปีนเขาเอเวอเรสต์ แถมยังอาจมีชาตามมือตามเท้าอีกต่างหาก

• ถ้าสูงปรี๊ดถึงขั้น 7 มิลลิโมลต่อลิตรขึ้นไป นี่ล่ะ อันตรายสุดๆ! หัวใจทำงานผิดปกติ เต้นช้า ชีพจรอ่อนแรง ถึงขั้นหัวใจหยุดเต้นได้เลยนะ เสี่ยงตายเลยล่ะ! ปีที่แล้วเพื่อนบ้านผมเอง ระดับโพแทสเซียมพุ่งสูง แทบไปไม่ถึงโรงพยาบาลเลย โชคดีที่รอดมาได้

• นี่ไม่ใช่เรื่องตลก ไปหาหมอตรวจด่วนๆเลยนะ อย่ามัวแต่คิดว่าเป็นแค่เรื่องเล็กน้อย เพราะชีวิตคุณมีค่ากว่านั้นเยอะ! อย่าลืมไปตรวจสุขภาพประจำปีด้วยนะ รู้ก่อนแก้ไขได้ทัน ไม่ต้องเสี่ยงชีวิต!

ข้อมูลเพิ่มเติม (ปี 2566): องค์การอนามัยโลก (WHO) ยังคงเน้นย้ำถึงความสำคัญของการตรวจวัดระดับโพแทสเซียมในเลือดเป็นประจำ โดยเฉพาะผู้ที่มีความเสี่ยง เช่น ผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง ผู้ป่วยเบาหวาน และผู้ที่ใช้ยาบางชนิด

K สูงแก้ด้วยอะไร

ระดับโพแทสเซียมสูง (Hyperkalemia) แก้ได้หลายวิธี ขึ้นกับสาเหตุและความรุนแรง

• การรักษาเร่งด่วน: มุ่งลดระดับโพแทสเซียมในเลือดอย่างรวดเร็ว อาจใช้ยาขับปัสสาวะ (เช่น furosemide), เรซินแลกเปลี่ยนไอออน (sodium polystyrene sulfonate), หรืออินซูลิน/กลูโคส

• การรักษาตามอาการ: เน้นปรับสมดุลอิเล็กโทรไลต์ อาจต้องควบคุมอาหาร งดรับประทานอาหารที่มีโพแทสเซียมสูง (เช่น กล้วย, มันฝรั่ง)

• แก้ไขสาเหตุหลัก: สำคัญที่สุด ต้องหาสาเหตุของภาวะโพแทสเซียมสูง เช่น ภาวะไตวายเรื้อรัง, การใช้ยาบางชนิด, หรือโรคต่อมหมวกไต แล้วรักษาสาเหตุนั้น

ตัวอย่างยาที่อาจใช้ (ปี 2566): ข้อมูลนี้เป็นเพียงตัวอย่าง การใช้ยาต้องอยู่ภายใต้คำแนะนำของแพทย์เท่านั้น อย่าพยายามรักษาตัวเอง

• Furosemide: ยาขับปัสสาวะ เพิ่มการขับโพแทสเซียมออกทางปัสสาวะ
• Sodium polystyrene sulfonate: เรซินแลกเปลี่ยนไอออน ช่วยขับโพแทสเซียมออกทางระบบทางเดินอาหาร
• Patiromer: ยาที่จับกับโพแทสเซียมในลำไส้ ช่วยลดการดูดซึมโพแทสเซียม

หมายเหตุ: ข้อมูลข้างต้นเป็นเพียงข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ ควรปรึกษาแพทย์ผู้เชี่ยวชาญเพื่อรับการวินิจฉัยและรักษาที่ถูกต้อง

โพแทสเซียมสูง อันตรายไหม

โพแทสเซียมสูง? อันตรายมั้ยล่ะ? อันตรายสิครับ! ระดับ 7 มิลลิโมลต่อลิตรขึ้นไปนี่ไม่ใช่เล่นๆ นะ เหมือนเอาไฟฟ้าแรงสูงมาช็อตหัวใจเล่นเลย! หัวใจเต้นช้าลง ชีพจรเบาหวิว นึกภาพออกมั้ยครับ? เหมือนรถที่แบตหมดกำลังจะดับ อันตรายถึงชีวิตได้เลยนะ ปีนี้เองเพื่อนผมคนนึงเข้าโรงพยาบาลเพราะโพแทสเซียมสูง เกือบเอาชีวิตไม่รอดเลย โชคดีที่รักษาได้ทัน แต่ก็เข็ดไปเลย!

• ระดับอันตราย: 7 มิลลิโมลต่อลิตรขึ้นไป นี่คือจุดวิกฤต ไม่ใช่แค่รู้สึกไม่สบายตัวนะ นี่คืออันตรายถึงชีวิต!
• อาการ: หัวใจเต้นช้าผิดปกติ ชีพจรเบา เหมือนจะหยุดเต้นทุกเมื่อเชื่อวัน
• ความเสี่ยง: เสียชีวิตได้ อย่ามองข้ามเชียว! รีบไปหาหมอตรวจด่วน!

ผมเคยเรียนมาว่า โพแทสเซียมสำคัญต่อการทำงานของกล้ามเนื้อและระบบประสาท แต่พอมากเกินไปก็กลับเป็นพิษ เหมือนน้ำตาลไง ถ้ากินแต่พอดีก็ดี กินมากไปก็เป็นเบาหวาน ชีวิตคนเราก็อย่างนี้แหละ อะไรที่มากเกินไปก็ไม่ดี ต้องบาลานซ์ให้ดีๆ (พูดแล้วนึกถึงสมดุลชีวิตตัวเองขึ้นมาเลย ฮ่าๆๆ) ปีนี้ผมก็พยายามดูแลสุขภาพตัวเองมากขึ้น เพราะเหตุการณ์เพื่อนผมนั่นแหละ ทำให้รู้ว่าชีวิตไม่แน่นอนจริงๆ

K คือค่าอะไร ทางการแพทย์

K ในทางการแพทย์ คือ โพแทสเซียม อะ สำคัญมากเลยนะ

ระดับปกติประมาณ 3.5 - 5.0 mEq/L ต่ำกว่านี้คือต่ำกว่า 3.5 มั้ง อาการก็แบบ ซึมๆ อ่อนเพลีย กินอะไรไม่ค่อยลงด้วย บางทีก็เป็นตะคริวด้วย เหนื่อยง่ายด้วย

ส่วนถ้าสูงกว่า 5.0 นี่อันตรายกว่านะ น้ำจะคั่งในตัว หายใจลำบาก หัวใจเต้นเร็ว อันนี้ต้องรีบไปหาหมอเลย จริงๆ ทั้งสูงทั้งต่ำก็ควรไปหาหมอแหละ

• ระดับโพแทสเซียมปกติ : 3.5 - 5.0 mEq/L
• ระดับโพแทสเซียมต่ำ (น้อยกว่า 3.5 mEq/L) : อาการซึม, อ่อนเพลีย, คลื่นไส้, เบื่ออาหาร, ตะคริว
• ระดับโพแทสเซียมสูง (มากกว่า 5.0 mEq/L) : อาการบวม, หายใจลำบาก, หัวใจเต้นเร็ว

เพื่อนชั้นปีที่แล้วตรวจเลือด โพแทสเซียมต่ำ หมอบอกให้กินกล้วยเยอะๆ กินน้ำเกลือด้วย แต่ต้องปรึกษาหมอนะ อย่าไปลองเอง อันตราย