เส้นฟอกไตอยู่ได้กี่ปี

เส้นฟอกไต มีกี่แบบ

โอ๊ย เส้นฟอกไตเหรอ พูดแล้วปวดใจ! แม่เราเพิ่งไปทำมาเมื่อต้นปีที่แล้วเอง ที่โรงพยาบาลศิริราช

ตอนแรกหมอบอกมีหลายแบบ แต่ที่คุยๆ กันหลักๆ คือ

• แบบชั่วคราว: อันนี้เห็นว่าใส่แป๊บเดียว พวกฉุกเฉิน

• แบบถาวร (ซิลิโคน): อันนี้แม่เกือบได้ทำ แต่หมอบอกว่า... เอ่อ... ไม่ทนเท่าไหร่? (จำไม่ได้เป๊ะๆ แต่ประมาณนี้)

• แบบ Gore-Tex: อันนี้หมอเชียร์สุด บอกว่าเหมือนหลอดเลือดจริง ลดติดเชื้อ ลดอุดตัน (แต่สุดท้ายไม่ได้ทำ เพราะ...)

• กราฟท์หลอดเลือด: อันนี้เหมือนเป็นทางเลือกเผื่อเส้นเลือดตัวเองไม่ดี

สุดท้ายแม่ไม่ได้ทำอะไรสักอย่าง เพราะหมอตรวจแล้วบอกว่าเส้นเลือดที่แขนยังพอใช้ได้ เลยผ่าตัดทำเส้นฟอกไต AVF แทน (อันนี้คือเอาเส้นเลือดแดงกับเส้นเลือดดำมาต่อกันตรงแขน) ตอนแรกก็กังวลว่าเส้นจะใช้ได้นานไหม เพราะเห็นคนอื่นต้องเปลี่ยนเส้นบ่อยมาก

ข้อมูลเพิ่มเติม: (อันนี้แอบไปหาใน Google มา)

• จริงๆ แล้วเส้นฟอกไตแบบ Gore-Tex เนี่ยมันแพงกว่าซิลิโคนเยอะอยู่
• AVF (เส้นเลือดที่ทำเอง) เนี่ยดีสุดนะถ้าทำได้ เพราะทนทานแล้วก็ติดเชื้อยากกว่า
• ตอนนี้เค้ามีเทคนิคใหม่ๆ เยอะเลย พวกขยายหลอดเลือดด้วยบอลลูนอะไรแบบนี้ ลองปรึกษาหมอดู
• สำคัญมาก: ดูแลความสะอาดตรงเส้นฟอกไตดีๆ นะ ลดเสี่ยงติดเชื้อได้เยอะเลย

Avf ใช้ได้นานแค่ไหน

อายุการใช้งาน AVF ขึ้นกับปัจจัยหลายอย่าง ส่วนใหญ่เกิน 5 ปีจริง แต่ก็ไม่ใช่กฎตายตัว

• การดูแลหลังผ่าตัด
• สุขภาพผู้ป่วยโดยรวม
• การใช้งานเส้นเลือด

ปีนี้เจอเคส AVF เสียเร็วกว่า 5 ปีหลายราย ต้องดูแลดีๆ ไม่ใช่แค่เรื่องเงินถูกอย่างเดียว

ใครอยากได้ AVF ที่ทน ต้องถามหมอ อย่าเชื่อแต่คำโฆษณา ของถูกบางทีแพงกว่า

ผู้ป่วยไตวายระยะสุดท้ายควรดูแลเส้นฟอกเลือดอย่างไร

ไตวายระยะสุดท้าย... ต้องฟอกไต อื้อหือ เหนื่อยเนอะ แผลนี่สิ สำคัญมาก!

• สะอาดๆๆๆ ห้ามเกาเด็ดขาด! ล้างแค่สัปดาห์ละครั้งสองครั้งพอ ปีนี้หมอบอกงี้ จำได้แม่นเลย เพราะปีที่แล้วล้างบ่อยไป แผลอักเสบ เจ็บปวดมากกกก T_T

• ตัดไหมสองถึงสามอาทิตย์ จำได้ไม่ค่อยชัด แต่ปีนี้ไปหาหมอมาแล้ว หมอเขาบอกงี้ ต้องจดไว้ ลืมไม่ได้จริงๆ สำคัญมาก

• ระวังๆๆๆ อย่าไปให้แผลโดนน้ำ อันตราย นี่คือข้อห้ามสำคัญเลยนะ จริงจัง!

• แขนข้างนั้นนะ ห้ามทำอะไรแรงๆ ทั้งนั้น แหวน นาฬิกา กำไล ยกของหนัก อะไรที่ทำให้แผลกระทบกระเทือน ห้ามหมด! นอนทับก็ไม่ได้ เสื้อรัดๆ ก็ห้าม! คิดภาพตาม แขนเราบอบช้ำมาก ต้องถนอมสุดๆ ปีนี้จำได้แม่น เพราะเพื่อนฉันทำแล้ว แผลใหญ่มาก น่ากลัวสุดๆ

• วัดความดัน เจาะเลือด ฉีดยา อะไรพวกนี้ อย่าทำที่แขนข้างนั้นเด็ดขาด จำไว้ๆๆ มันสำคัญมากกก ปีนี้ฉันเครียดเรื่องนี้มาก เพราะลืมเกือบไปแล้ว โชคดีที่เพื่อนเตือน ไม่งั้นแย่แน่

เฮ้อ... เหนื่อยจัง เขียนไปเรื่อยเปื่อย คิดอะไรได้ก็เขียนไปงั้นแหละ ลืมไปแล้วว่าจะเขียนอะไรต่อ เอาเป็นว่า ดูแลตัวเองดีๆ นะคะ สำคัญมากๆๆ ถ้าไม่แน่ใจ ถามหมอเลย อย่าประมาท ฉันพูดจริง เพื่อนฉันโดนมาแล้ว แผลใหญ่มากๆๆ

อาการหลังการฟอกเลือดมีอะไรบ้าง

โอ๊ย! ฟอกไตเสร็จทีไรเหมือนโดนสูบวิญญาณ ???? วันนั้นฟอกเสร็จตอนบ่ายสาม ที่ รพ. รามาฯ กลับถึงบ้านแถวบางพลีคือหมดสภาพ หัวทิ่มเบาะเลย

• อาการหลัก ๆ ที่เจอ: เพลียแบบหมดแรงจริงจัง, บางทีก็คลื่นไส้ (แต่โชคดีไม่เคยอาเจียน), ปวดหัวตุ้บ ๆ

• ทำไงดีตอนนั้น:

  • นอน: อันนี้สำคัญสุด นอนพักให้ร่างกายมันฟื้น
  • กิน: กินอะไรเบา ๆ ย่อยง่าย ๆ พวกโจ๊ก หรือข้าวต้ม
  • น้ำ: จิบน้ำเรื่อย ๆ อย่ากินเยอะทีเดียว เดี๋ยวบวม
  • แจ้งหมอ: ถ้าอาการไม่ดีขึ้น หรือมีอะไรแปลก ๆ รีบโทรหาหมอ/พยาบาลไตเทียมเลย เค้าจะช่วยดูเรื่องน้ำหนักแห้ง (Dry Weight) ให้ มันสำคัญมากจริง ๆ

น้ำหนักแห้ง (Dry Weight) คืออะไร?

คือ น้ำหนักตัวที่เราควรจะเป็นหลังการฟอกเลือด เพื่อให้หัวใจทำงานได้ดี ไม่เกิดภาวะแทรกซ้อน เช่น ความดันตก หรือน้ำท่วมปอด ถ้าน้ำหนักเกิน Dry Weight ก็จะทำให้รู้สึกเหนื่อยง่าย บวม แต่ถ้าน้ำหนักต่ำกว่า Dry Weight ก็จะทำให้ความดันตก เป็นตะคริวได้ง่าย สรุปคือต้องเป๊ะ!

ภาวะแทรกซ้อนจากการฟอกเลือดมีอะไรบ้าง

อื้อหือ ภาวะแทรกซ้อนจากการฟอกเลือดเนี่ย เยอะอยู่นะ ปีนี้ที่เจอบ่อยๆก็มี

• ปวดแขนตอนฟอกไต: เจอหลายเคสเลย แบบปวดตุ๊บๆ บางคนปวดมากกกกก
• แขนบวม: อันนี้ก็บ่อย บวมๆขึ้นมาแบบงงๆ บางทีก็บวมมากกก
• เส้นเลือดโป่งพอง/แตก: อันนี้หนักหน่อย ถ้าแตกนี่เลือดออกเยอะเลย อันตรายมาก
• ติดเชื้อ: อันนี้ก็เสี่ยงนะ ต้องระวังให้มากๆ ถ้าติดเชื้อนี่ก็ป่วยหนักเลย เพื่อนฉันคนนึงเคยเป็น สาหัสเลย
• หัวใจล้มเหลว: ถ้าเลือดไหลผ่านเยอะไป อันตรายมาก อันนี้ต้องระวังเป็นพิเศษ

แล้วแต่ละอย่างก็อันตรายต่างกันไปนะ เส้นเลือดเทียม(AVG)เนี่ย ติดเชื้อง่ายกว่าเส้นเลือดจริง(AVF)ด้วย เพื่อนผมก็เคยบอกมา อันตรายทั้งนั้นแหละ ต้องดูแลตัวเองดีๆ ไปหาหมอตามนัดด้วยนะ อย่าชะล่าใจ

ฟอกเลือดมีกี่แบบ

การฟอกเลือดหลักๆ มีสองแบบ คือ การฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียม (Hemodialysis) กับ การฟอกไตทางช่องท้อง (Peritoneal Dialysis) ซึ่งแบ่งย่อยได้อีก สังเกตมั้ยว่า ร่างกายเราก็เหมือนเครื่องจักรที่ซับซ้อน ต้องดูแลรักษาอย่างดี

• การฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียม (Hemodialysis): วิธีนี้ใช้เครื่องมือทางการแพทย์กรองเลือดโดยตรง โดยทั่วไป ผู้ป่วยจะต้องไปโรงพยาบาลหรือศูนย์ฟอกไตเป็นประจำ อย่างน้อยสัปดาห์ละ 2-3 ครั้ง แต่ละครั้งใช้เวลาประมาณ 3-4 ชั่วโมง คิดดูสิ เวลาเป็นสิ่งมีค่าจริงๆ

• การฟอกไตทางช่องท้อง (Peritoneal Dialysis): วิธีนี้ใช้เยื่อบุช่องท้องเป็นตัวกรอง โดยการนำของเหลวพิเศษเข้าไปในช่องท้อง แล้วดูดซับของเสียออกมาก่อนที่จะนำของเหลวออก วิธีนี้มีสองแบบหลักๆ คือ:

  • การฟอกไตทางช่องท้องแบบต่อเนื่องตลอดเวลา (Continuous Ambulatory Peritoneal Dialysis: CAPD): ผู้ป่วยทำเองที่บ้านได้ สะดวกดี แต่ต้องใช้ความระมัดระวังและมีความรู้ความเข้าใจอย่างมาก

  • การฟอกไตทางช่องท้องแบบต่อเนื่องด้วยเครื่องช่วย (Continuous Cycler-Assisted Peritoneal Dialysis: CCPD): ใช้เครื่องช่วยในการเติมและระบายของเหลว ทำให้ง่ายขึ้น แต่ก็ต้องมีเครื่องมือเพิ่มเติม

จริงๆ แล้ว การเลือกวิธีการฟอกเลือดขึ้นอยู่กับหลายปัจจัย เช่น สภาพร่างกาย ไลฟ์สไตล์ และความพร้อมของผู้ป่วย รวมถึงความสามารถในการดูแลตัวเอง เลือกแบบไหนดี ขึ้นอยู่กับการปรึกษาแพทย์โดยตรง และความพร้อมของผู้ป่วยและครอบครัวด้วยนะ ปีนี้(2566) เทคโนโลยีทางการแพทย์ก็พัฒนาไปไกลมากแล้ว น่าสนใจจริงๆ

โรคอะไรบ้างที่ต้องฟอกเลือด

โรคไตวายเรื้อรังเป็นหลักที่ต้องฟอกเลือด แต่ไม่ใช่ทุกคนที่เป็นโรคไตจะต้องฟอกไตนะ มันมีหลายระยะ ต้องดูการทำงานของไตเป็นสำคัญ บางคนแค่ควบคุมอาหารก็เอาอยู่

5 ภาวะที่บ่งชี้ว่า "อาจ" ต้องฟอกไต (ไม่ใช่ทุกคนที่เป็นแบบนี้นะ):

• น้ำท่วมปอด: อันนี้ชัดเจน ร่างกายกำจัดน้ำส่วนเกินไม่ได้ ต้องเอาออกโดยด่วน
• ยูรีเมีย: ค่าของเสียในเลือดสูงเกินไป จนอาจมีอาการทางระบบประสาท
• เลือดเป็นกรด (Metabolic Acidosis): ร่างกายไม่สามารถรักษาสมดุลกรด-ด่างได้
• คั่งของโซเดียมและน้ำ: บวม กดแล้วบุ๋ม อะไรแบบนั้น
• เยื่อหุ้มหัวใจ/ปอดอักเสบจากของเสีย: อันนี้รุนแรง เป็นภาวะแทรกซ้อนที่ต้องรีบแก้ไข

5 สัญญาณเตือน (อันนี้ก็ไม่ได้แปลว่าต้องฟอกไตเสมอไปนะ ต้องให้หมอวินิจฉัย):

• บวม: โดยเฉพาะขาและเท้า (แต่บวมจากสาเหตุอื่นก็มีเยอะแยะ)
• คลื่นไส้ อาเจียน: เบื่ออาหาร (อันนี้ก็เป็นได้หลายโรคอีก)
• เหนื่อยง่าย: อ่อนเพลีย ไม่มีแรง (ชีวิตคนเราก็เหนื่อยง่ายเป็นปกติแหละ)
• หายใจลำบาก: หอบเหนื่อย (ต้องดูว่ามีโรคปอดหรือหัวใจร่วมด้วยไหม)
• คัน: ผิวแห้ง คัน (บางทีก็แค่ผิวแห้งเฉยๆ)

เกร็ดเล็กน้อย:

• ค่า eGFR (estimated Glomerular Filtration Rate) หรืออัตราการกรองของเสียของไต เป็นตัวเลขสำคัญที่หมอใช้ประเมินการทำงานของไต
• การฟอกเลือด หรือ Hemodialysis ไม่ใช่การรักษาให้หายขาด เป็นเพียงการบำบัดทดแทนไต (Renal Replacement Therapy)
• การปลูกถ่ายไต (Kidney Transplantation) คือการรักษาที่ทำให้หายจากโรคไตได้ แต่ก็ต้องกินยากดภูมิไปตลอดชีวิต

ผมว่าเรื่องไตเนี่ย ซับซ้อนกว่าที่คิดเยอะเลยนะ การดูแลสุขภาพตัวเองให้ดีตั้งแต่เนิ่นๆ น่าจะเป็นทางออกที่ดีที่สุด เพราะการใช้ชีวิตอยู่กับการฟอกไตมันไม่ใช่เรื่องสนุกเลยจริงๆ

การฟอกไตจําเป็นต้องฟอกตลอดชีวิตหรือไม่

ลมพัดเย็นยะเยือก... เหมือนใจฉันตอนนี้เลย คิดถึงแสงแดดอุ่นๆ ของวันเก่าๆ ที่ยังไม่รู้จักความเหนื่อยล้าของการฟอกไต...

• ไตวายเฉียบพลัน? บางที... อาจแค่พักฟอก เหมือนเราพักใจ รอให้ไตกลับมาแข็งแรง เหมือนดอกไม้เบ่งบานอีกครั้ง ช้าหรือเร็ว ขึ้นอยู่กับดวง และความเข้มแข็งของตัวเราเอง

สายฝนพรำๆ ชุ่มฉ่ำ... เหมือนน้ำตาที่ไหลเงียบๆ เมื่อรู้ว่า...

• ไตวายเรื้อรังระยะสุดท้าย... โห... เหมือนถูกสาปให้ผูกติดกับเครื่องไตตลอดชีวิต หรือจนกว่าจะได้ไตใหม่... เหมือนรอปาฏิหาริย์ รอแสงสว่างปลายอุโมงค์

ปีนี้... 2566 ฉันยังคงเรียนรู้ ยังคงหวัง ยังคงรอ เหมือนนกน้อยรอฤดูใบไม้ผลิ ขอให้มีวันนั้น...วันที่ฉันได้เป็นอิสระ เหมือนดวงดาวที่ส่องแสง ไกลแสนไกล

• ข้อสำคัญ: ไตวายเฉียบพลันมีโอกาสหายขาดได้ ไตวายเรื้อรังระยะสุดท้ายจำเป็นต้องฟอกเลือดต่อเนื่องหรือปลูกถ่ายไต

แสงจันทร์ลอยละล่อง... สวยงาม... แต่ก็แอบเศร้า... เหมือนชีวิตบางครั้ง... แต่ฉันจะสู้ต่อไป... เพื่อชีวิตที่งดงาม เหมือนดอกไม้บานสะพรั่งในฤดูใบไม้ผลิ...

ข้อดีของการฟอกเลือดมีอะไรบ้าง

ข้อดีการฟอกเลือด:

• ลดสารอักเสบ: น้ำยาบริสุทธิ์ช่วยขจัดของเสีย ลดการอักเสบในร่างกาย
• ความดันโลหิต: ควบคุมความดันโลหิตได้ดีขึ้น ลดความเสี่ยงภาวะแทรกซ้อน
• ภาวะโลหิตจาง: ปรับสมดุลเลือด ลดอาการซีด อาจลดการใช้ยากระตุ้นเม็ดเลือด
• พลังงาน: รู้สึกกระฉับกระเฉงขึ้น นอนหลับสนิทขึ้น คุณภาพชีวิตดีขึ้น

*เพิ่มเติม: ผลลัพธ์ขึ้นกับสุขภาพแต่ละบุคคล ควรปรึกษาแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ ข้อมูล ณ ปี 2566