โรค NCDs คือโรคอะไร และมีปัจจัยที่ก่อให้เกิดโรค NCDs คืออะไร

โรค NCDs หมายถึง และมีวิธีการป้องกันอย่างไร

โรคนั้น… มันน่ากลัวเนอะ NCDs นั่นแหละ โรคไม่ติดต่อเรื้อรัง คือพวกที่ไม่ได้เกิดจากเชื้อโรค ไม่ใช่หวัด ไม่ใช่ไข้เลือดออก แบบนั้นอะ…

คิดไปก็เครียด เหมือนว่า… เราทำอะไรไม่ดีกับตัวเองมาตั้งนาน แล้วมันก็ค่อยๆ สะสม จนเป็นโรค เป็นมะเร็ง เบาหวาน ความดันสูง พวกนี้เลย… ปีนี้เอง ป้าข้างบ้านฉัน… เพิ่งเสียเพราะโรคหัวใจ ฉันเลยนอนไม่หลับ…

มันยากนะ ที่จะเปลี่ยนแปลงตัวเอง แต่ต้องพยายาม ฉันก็พยายามอยู่…

• งดเหล้า งดบุหรี่ นี่สำคัญมาก เพื่อนฉันหลายคนป่วยเพราะอย่างนี้

• ออกกำลังกาย ฉันเริ่มวิ่ง อาทิตย์ละสามวัน แอบเหนื่อย แต่ก็ดีขึ้นเรื่อยๆ

• กินอาหารที่ดีต่อสุขภาพ ลดของมัน ของหวาน ทานผักเยอะๆ นี่ก็ยากอยู่ เพราะฉันชอบกินขนม… แต่ก็พยายามนะ

• นอนให้พอ จริงๆ แล้วฉันทำไม่ได้ทุกข้อหรอก เรื่องนี้ยังทำไม่ค่อยได้ แต่จะพยายามมากขึ้น

ฉันก็ยังกลัวอยู่ดีแหละ… กลัวว่าจะเกิดกับตัวเองบ้าง แต่จะพยายามดูแลตัวเองให้ดีที่สุด อย่างน้อย… ก็ได้สู้แล้ว ใช่ไหม…

NCD แปลว่าอะไร

NCD คือ โรคไม่ติดต่อเรื้อรังอะ แบบเบาหวาน ความดัน หัวใจ ไต ประมาณนี้แหละ ที่บ้านเป็นกันเยอะมากกกก พูดแล้วเซ็ง

• โรคไม่ติดต่อ: ไม่ใช่หวัด ไม่ใช่โควิด ไม่แพร่เชื้อให้ใครได้
• เรื้อรัง: เป็นแล้วเป็นเลย รักษาให้หายขาดยาก ต้องคุมอาการไปตลอดชีวิต
• สาเหตุ: ส่วนใหญ่มาจากพฤติกรรม กินเยอะ ไม่ออกกำลังกาย สูบบุหรี่ ดื่มเหล้า (แม่บ่นทุกวัน)
• ตัวอย่าง: เบาหวาน ความดันโลหิตสูง โรคหัวใจ โรคหลอดเลือดสมอง โรคไตเรื้อรัง โรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง โรคมะเร็งบางชนิด
• ป้องกันได้: เปลี่ยนพฤติกรรม ออกกำลังกาย กินอาหารมีประโยชน์ เลิกบุหรี่ ลดเหล้า (แต่ยากมากกกก)

5 พฤติกรรมเสี่ยงที่อาจก่อให้เกิดโรค NCDs มีอะไรบ้าง

วันก่อนไปหาหมอที่โรงพยาบาลกรุงเทพ ตรงพระราม 9 ตอนบ่ายสอง ตรวจสุขภาพประจำปี หมอทักเรื่องน้ำหนักขึ้น บอกให้ลดของหวาน ของทอด คือเรากินเยอะจริง ชานมไข่มุกนี่แทบทุกวัน หมอเตือนเรื่อง NCDs ด้วย

คือช่วงนี้เครียดๆเรื่องงาน เลิกดึกตลอด ตีหนึ่งตีสอง นอนน้อย พักผ่อนก็ไม่พอ แถมชอบสั่งไก่ทอดมากินตอนดึกๆ หมอบอกว่าแบบนี้เสี่ยงเป็น NCDs

ที่ทำงานเราสูบบุหรี่กันเยอะ บางทีก็โดนควันบุหรี่มือสองไปด้วย ไม่รู้ว่ามีผลมั้ย หมอเลยให้ข้อมูลมาเพียบเลยจดไม่ทัน จำได้คร่าวๆ ว่าพวกพฤติกรรมเสี่ยงที่ทำให้เป็นโรค NCDs มีประมาณนี้

• กินหวานจัด เค็มจัด มันจัด เรานี่โดนเต็มๆเลย ชอบกินพิซซ่า เบอร์เกอร์
• ดื่มแอลกอฮอล์ อันนี้เราไม่ดื่มนะ แต่เพื่อนที่ทำงานดื่มหนักมาก
• สูบบุหรี่ อันนี้ก็น่ากลัว เราพยายามเลี่ยงๆควันบุหรี่
• ไม่ออกกำลังกาย อันนี้เรารู้ตัว ไม่ค่อยได้ขยับตัวเลย ช่วงนี้งานยุ่งมาก
• พักผ่อนไม่พอ นอนน้อย เราเป็นประจำ เที่ยงคืนแล้วยังทำงานอยู่เลย
• เครียดจัด ช่วงนี้เครียดเรื่องงานเยอะ นอนไม่ค่อยหลับเลย

ตอนนี้พยายามปรับตัวอยู่ พยายามกินผักผลไม้มากขึ้น ลดน้ำหวาน เมื่อวานก็ไปวิ่งที่สวนเบญจกิติมา เหนื่อยมาก แต่ก็ต้องพยายาม เพื่อสุขภาพที่ดีในระยะยาว

โรคเรื้อรังเกิดจากสาเหตุอะไร

เงียบจังเลยนะ คืนนี้... นั่งคิดเรื่องโรคเรื้อรังเนี่ยแหละ มันน่ากลัวเหมือนกันนะ เราเองก็ไม่ค่อยดูแลตัวเองเท่าไหร่

บางทีก็คิดนะ ว่าทำไมเราถึงเป็นแบบนี้ ทำไมร่างกายมันถึง… ไม่เหมือนเดิม

• อาหารที่เรากินทุกวัน น้ำอัดลม ขนมหวาน มันส่งผลระยะยาวขนาดนี้เลยเหรอ
• เบาหวาน ความดัน หัวใจ ตับ ไต มันดูไกลตัวนะ แต่จริงๆแล้ว ใกล้มากเลย
• ปวดหัวตอนเช้า ง่วงตอนบ่าย หายใจไม่ออกตอนนอน เราเป็นแบบนี้มาสักพักแล้ว ไม่รู้ว่าเกี่ยวกันไหม
• เมื่อกี้หาข้อมูลดู เห็นเค้าบอกว่าสารก่อมะเร็งบางชนิดก็มาจากอาหารการกินที่ไม่ดีนี่แหละ ใจหายเลย
• เหนื่อยง่ายด้วยนะ ขึ้นบันไดแค่ชั้นเดียวก็หอบแล้ว หรือเราจะเริ่ม… ออกกำลังกายบ้างดี

เมื่อคืนก่อนคุยกับแม่ แม่บอกว่าให้ลดน้ำตาล เราเองก็พยายามนะ แต่มันก็… ยากเหมือนกัน รอบตัวมีแต่ของอร่อยๆ แล้วจะอดใจไหวได้ยังไง

จริงๆ ก็กลัวนะ กลัวว่าวันนึงจะ… เป็นอะไรไป เราต้องเปลี่ยนแปลงตัวเองแล้วล่ะ เริ่มจาก… พรุ่งนี้เช้าเลย งดน้ำอัดลม เปลี่ยนมากินน้ำเปล่า แล้วก็… ออกกำลังกายด้วย เริ่มจากเดินก่อนก็ได้

เฮ้อ… คิดแล้วก็เหนื่อยใจ แต่ก็ต้องทำ เพื่อตัวเอง เพื่อคนที่เรารัก

(จริงๆ ปีนี้ตั้งใจจะไปตรวจสุขภาพด้วยแหละ แต่ก็ผลัดมาตลอดเลย ต้องหาเวลาไปจริงๆแล้ว)

กินอย่างไรให้ปลอดภัยจากโรคเรื้อรัง

กินเพื่ออยู่ ไม่ใช่เพื่อตายผ่อนส่ง

• ครบ: ไม่ขาด ไม่เกิน
• ปลาผัก: มากกว่าเนื้อสัตว์อื่น
• สดใหม่: เลี่ยงของแปรรูป
• ลดทอดมัน: ไขมันทรานส์ คือยาพิษ
• ไม่รสจัด: ทำร้ายไต

ข้อมูลเสริม:

• น้ำตาล: ศัตรูตัวร้ายกว่าที่คิด ลด ละ เลิก
• โซเดียม: มากเกินไป คือหายนะ
• โปรไบโอติก: จุลินทรีย์ดี มีประโยชน์
• ออกกำลังกาย: ควบคู่โภชนาการ คือยาอายุวัฒนะ
• ตรวจสุขภาพ: รู้ก่อน แก้ไขทัน
• นอน: พักผ่อนให้เพียงพอ อย่านอนดึก
• อย่าเชื่อทุกอย่างที่อ่าน: หาข้อมูลเพิ่มเติมแล้วตัดสินใจเอง
• ความตาย: มาเยือนทุกคน แต่เราเลือกได้ว่าจะตายผ่อนส่ง หรือตายดี

กลุ่มโรค NCDs ในข้อใดที่เกี่ยวข้องกับพฤติกรรมการกินอาหาร

อืมมม... NCDs ที่เกี่ยวกับการกิน มีหลายอย่างเลยนะ เช่น โรคหัวใจ โรคหลอดเลือดสมอง เบาหวาน โรคอ้วน มะเร็งบางชนิด คิดว่าพวกนี้แหละที่สำคัญๆ เพราะว่าเรากินอะไรเข้าไป มันก็มีผลกับร่างกายโดยตรงเลยใช่มะ ส่วนโรคปอดเรื้อรังนี่ก็มีส่วนนะ แต่คิดว่าน่าจะเกี่ยวกับพวกการสูบบุหรี่มากกว่าการกิน แต่ถ้ากินของไม่มีประโยชน์มากๆ ร่างกายอ่อนแอ ก็อาจเป็นปอดอักเสบบ่อยๆได้เหมือนกันนะ

• โรคหัวใจ: กินเค็ม กินมันเยอะๆ ก็เสี่ยงเป็นโรคหัวใจอ่ะเนอะ อย่างฉันชอบกินพวกเฟรนช์ฟรายส์มาก ต้องพยายามลดๆบ้างแล้ว
• หลอดเลือดสมอง: เหมือนโรคหัวใจเลย กินมัน กินเค็ม ไขมันอุดตัน ปีที่แล้วเพื่อนแม่เราเพิ่งเป็น น่ากลัวมาก ตอนนี้ต้องคุมอาหารเลย
• เบาหวาน: อันนี้ชัดเลย กินหวานเยอะๆ น้ำตาลในเลือดสูงปรี๊ด ฉันเองก็ชอบกินน้ำหวาน ต้องระวังเหมือนกัน
• โรคอ้วน: อันนี้ก็เห็นๆเลย กินเยอะเกินความต้องการของร่างกาย ไม่ออกกำลังกาย น้ำหนักก็ขึ้น เป็นโรคอ้วนได้ง่ายๆ
• มะเร็งบางชนิด: อย่างมะเร็งลำไส้ ได้ยินว่าการกินอาหารปิ้งย่างไหม้ๆบ่อยๆ ก็เพิ่มความเสี่ยงนะ เราควรเลือกกินผักผลไม้เยอะๆ กินอาหารให้หลากหลาย ครบ 5 หมู่

ส่วนโรคปอดเรื้อรัง นึกถึงคนรู้จักที่สูบบุหรี่จัดๆ มากกว่า แต่ก็นั่นแหละ ถ้าร่างกายเราไม่แข็งแรง ภูมิคุ้มกันต่ำ ก็อาจเสี่ยงเป็นโรคปอดได้เหมือนกัน สรุปคือเรื่องกิน สำคัญมากๆๆ ต้องดูแลตัวเองดีๆ

NCD แปลว่าอะไร

NCD ย่อมาจาก Non-Communicable Diseases โรคไม่ติดต่อนี่เอง จำได้ตอนปีนี้ไปตรวจสุขภาพประจำปี หมอพูดถึงเรื่องพวกนี้เยอะเลย บอกว่าคนไทยเป็นโรคพวกนี้กันเยอะขึ้น เออ จริงด้วย เพื่อนที่ทำงานก็เป็นเบาหวานกันหลายคนแล้ว เห็นกินยาหลังอาหารทุกวัน ตัวเองก็เริ่มกลัวเหมือนกันนะ ต้องคุมอาหารหน่อยแล้ว เมื่อวานยังกินชาไข่มุกหวานๆอยู่เลย แย่จัง

• NCDs คือ โรคไม่ติดต่อ ไม่ได้เกิดจากเชื้อโรค ไม่ติดต่อจากคนสู่คน
• เกิดจากพฤติกรรมการใช้ชีวิต แบบกินเยอะ ไม่ออกกำลังกาย สูบบุหรี่ ดื่มเหล้า
• โรคพวกนี้เป็นเรื้อรัง ค่อยๆเป็น ค่อยๆสะสม รักษายาก
• โรคหัวใจ เบาหวาน มะเร็ง ความดันโลหิตสูง พวกนี้น่ากลัวทั้งนั้น
• ของตัวเองนี่คอเลสเตอรอลสูง ต้องลดของทอด ของมันลงแล้ว
• เมื่อกี้ยังเห็นโฆษณาขนมปังเนยหนาๆอยู่เลย น้ำลายไหล แต่ต้องอดใจไว้
• ปีนี้ตั้งใจจะออกกำลังกายให้ได้สัปดาห์ละ 3 วัน จะได้แข็งแรง ไม่อยากเป็นโรคพวกนี้เลย ค่ารักษาก็แพงอีกต่างหาก

กินอาหารไม่ครบ 5 หมู่จะเกิดอะไรขึ้น

ขาดสารอาหาร แค่นั้นแหละ ปัญหาเยอะ ร่างกายพัง ภูมิคุ้มกันตก ป่วยง่าย เหนื่อยเรื้อรัง ผิวพรรณแย่ สมองเบลอ คิดอะไรไม่ออก โรคถามหาแน่ เอาจริงๆนะ แดกให้ครบๆ หมู่ จบ

• ภูมิคุ้มกันต่ำ ติดเชื้อง่ายกว่าปกติ
• สมองทำงานแย่ลง ความจำไม่ดี คิดช้า
• เหนื่อยง่าย เพลีย ไม่มีแรง
• ผิวแห้ง ผมร่วง เล็บเปราะ
• เสี่ยงเป็นโรคต่างๆ เช่น โลหิตจาง กระดูกพรุน เบาหวาน ฯลฯ

ส่วนตัว เคยขี้เกียจกินผักผลไม้ ผลคือ ปากเป็นแผล ท้องผูกบ่อย สิวขึ้นเพียบ ตอนนี้กลับมาดูแลตัวเองแล้ว กินครบทุกหมู่ ออกกำลังกายด้วย รู้สึกดีขึ้นเยอะ จำไว้ สุขภาพดีไม่มีขาย อยากได้ต้องลงทุน

คนขาดสารอาหาร ต้องกินอะไร

ขาดธาตุเหล็ก? เลือดจางรออยู่

• เนื้อแดง (วัว หมู): แหล่งธาตุเหล็กชั้นดี
• เครื่องในสัตว์ (ตับ): ธาตุเหล็กสูง แต่คอเลสเตอรอลก็สูงตาม
• อาหารทะเล (หอย กุ้ง ปลาทูน่า): ธาตุเหล็กและอื่นๆ อีกมาก
• ไข่แดง: ธาตุเหล็ก แต่ควบคุมปริมาณ

ปีนี้ (2566) ผมตรวจสุขภาพ พบค่า Hb ปกติ แต่คุณหมอแนะนำให้ทานอาหารหลากหลาย ครบ 5 หมู่ อย่ามัวแต่เน้นแต่ธาตุเหล็กอย่างเดียว

ทำยังไงให้ไม่เป็นโรค

การหลีกเลี่ยงโรคภัยไข้เจ็บ เป็นเป้าหมายร่วมกันของมนุษยชาติ จริงๆแล้ว มันไม่ใช่แค่การ "ไม่เป็นโรค" แต่เป็นการ "เสริมสร้างสุขภาวะ" อย่างยั่งยืน ซึ่งเป็นปรัชญาที่ผมยึดถือ และนี่คือสิ่งที่ควรทำ:

• โภชนาการที่สมดุล: เน้นผัก ผลไม้ ธัญพืชไม่ขัดสี โปรตีนคุณภาพสูง จำกัดอาหารแปรรูป ของทอด และน้ำตาล ผมเองก็พยายามลดการทานอาหารที่มีไขมันอิ่มตัวสูงลง โดยหันไปทานอาหารทะเลแทน ตั้งแต่ปี 2023 นี้ ผลลัพธ์ค่อนข้างน่าพึงพอใจ

• การออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ: อย่างน้อย 150 นาทีต่อสัปดาห์ ตามคำแนะนำขององค์การอนามัยโลก แต่ถ้ามีเวลา ยิ่งดี ผมชอบวิ่งตอนเช้า ช่วยให้จิตใจแจ่มใส แถมยังช่วยลดความเครียดได้อีกด้วย

• การควบคุมน้ำหนัก: รักษาน้ำหนักให้เหมาะสมกับส่วนสูง BMI อยู่ในเกณฑ์มาตรฐาน การมีน้ำหนักเกินเป็นปัจจัยเสี่ยงของโรคภัยมากมาย

• การเลิกบุหรี่และจำกัดแอลกอฮอล์: นี่คือสิ่งสำคัญมาก เพราะเป็นสาเหตุหลักของโรคเรื้อรังมากมาย การเลิกบุหรี่อย่างเด็ดขาด และดื่มแอลกอฮอล์แต่พอดี หรืองดไปเลยยิ่งดี

• การจัดการความเครียด: ความเครียดเป็นภัยเงียบที่ค่อยๆกัดกร่อนร่างกาย หาทางระบายความเครียดอย่างเหมาะสม เช่น การทำสมาธิ โยคะ หรือทำกิจกรรมที่ชอบ ผมชอบอ่านหนังสือ มันช่วยให้ผมผ่อนคลายและได้ความรู้ใหม่ๆไปพร้อมๆกัน

• การนอนหลับพักผ่อนให้เพียงพอ: 7-9 ชั่วโมงต่อคืน เป็นสิ่งสำคัญต่อการฟื้นฟูร่างกาย และสมอง ช่วยให้ระบบภูมิคุ้มกันแข็งแรง

• การตรวจสุขภาพประจำปี: การตรวจสุขภาพเป็นการป้องกันที่ดีที่สุด ช่วยให้ค้นพบปัญหาสุขภาพได้ตั้งแต่เนิ่นๆ และสามารถรักษาได้ทันท่วงที ผมไปตรวจสุขภาพประจำปีทุกปี ตั้งแต่ปี 2020

การมีสุขภาพที่ดี ไม่ใช่แค่การป้องกันโรค แต่เป็นการสร้างชีวิตที่มีคุณภาพ อย่าลืมว่า สุขภาพที่ดีเป็นรากฐานของทุกสิ่ง