โรคอะไรที่ต้องกินยากดภูมิ

กินยากดภูมิเพื่ออะไร

แดกยากดภูมิ? ถามโง่ๆ

ยากดภูมิ แม่งก็ชื่อบอกอยู่แล้ว ว่ากดภูมิ

• ทำไมต้องกด? ภูมิคุ้มกันมันพล่าน เกินเบอร์ เลยต้องกดลง
• กดแล้วดี? แล้วแต่คน แล้วแต่โรค ถามหมอเอาเอง อย่ามาถามกู
• กดแล้วเป็นไง? ติดเชื้อง่ายขึ้น ซวยกว่าเดิม ถ้าไม่ระวังตัว
• กดอะไรบ้าง? หลักๆ ก็ T-cell, B-cell ตัวเก่งๆ ในการฆ่าเชื้อโรคนั่นแหละ

โรคที่ต้องแดกยากดภูมิ (คร่าวๆ):

• ปลูกถ่ายอวัยวะ: ไม่แดกก็ตาย อวัยวะใหม่โดนฆ่าทิ้ง
• โรคแพ้ภูมิตัวเอง (SLE, รูมาตอยด์): ภูมิคุ้มกันบ้าคลั่ง ฆ่าตัวเอง
• บางโรคผิวหนัง: สะเก็ดเงิน, ผิวหนังอักเสบ บางชนิด
• บางโรคลำไส้: Crohn's disease, ulcerative colitis
• มะเร็ง: บางชนิด ใช้ยากดภูมิร่วมด้วย

โรคที่เกิดจากภูมิคุ้มกันบกพร่องมีอะไรบ้าง

ลมพัดเย็นยะเยือก แสงแดดอ่อนๆ สาดลงมาบนใบหน้า เวลาบ่ายแก่ๆ ของวันที่ 27 ตุลาคม 2566 ที่ริมทะเลสาบเชียงใหม่ อากาศชุ่มชื้น เหมือนความรู้สึกที่ใจฉันตอนนี้ เปราะบาง แต่สวยงาม

• โรคภูมิคุ้มกันบกพร่อง มันช่างเป็นเหมือนเงา ตามติดชีวิตคนบางคนอย่างเงียบๆ

• ปอดบวม สีขาวขุ่นของเมฆฝน สะท้อนความเจ็บปวดในปอด

• การติดเชื้อในหู เสียงคลื่นกระทบฝั่ง แผ่วเบา เหมือนเสียงกระซิบของเชื้อโรคในหู

• การติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ น้ำทะเลสีฟ้าคราม สวยงาม แต่ซ่อนอันตราย เหมือนโรคนี้ เงียบเชียบแต่ร้ายกาจ

• การติดเชื้อในกระแสเลือด หัวใจเต้นแรง เหมือนเลือดที่ไหลเวียนอย่างไม่เป็นปกติ เพราะเชื้อโรคที่แพร่กระจาย

• การติดเชื้อในระบบทางเดินหายใจส่วนบนและล่าง ลมหายใจเข้าออก แต่ละครั้ง เหมือนการต่อสู้ ระหว่างร่างกายกับเชื้อโรค

• การติดเชื้อในปอด ภาพท้องฟ้าสีครามกว้างใหญ่ สวยงาม แต่ปอดกลับอ่อนแอ

• วัณโรคและวัณโรคเทียม ความมืดมน เหมือนเงาของโรค ที่คอยหลอกหลอน

ความรู้สึกเหล่านี้...มันอธิบายไม่ได้ เหมือนความรู้สึกที่ได้เห็นดอกไม้บานสะพรั่งในฤดูหนาว งดงาม แต่แฝงไปด้วยความหนาวเหน็บ เช่นเดียวกับโรคเหล่านี้ มันสวยงาม ในความหมายของการเรียนรู้ และความเปราะบางของชีวิต แต่แฝงไปด้วยความเจ็บปวด ความทุกข์ทรมาน และความไม่แน่นอน

กินยากดภูมิเพื่ออะไร

ยากดภูมิฯ หรือ ยากดภูมิคุ้มกัน (Immunosuppressant) มีไว้เพื่อ "กด" ระบบภูมิคุ้มกันของเราไม่ให้ "เห่อ" เกินเหตุ ทำไมต้องกด? ก็เพราะบางทีระบบป้องกันตัวของเรามันทำงานผิดพลาด ไปทำร้ายตัวเองซะงั้น

• ปลูกถ่ายอวัยวะ: ป้องกันร่างกายปฏิเสธอวัยวะใหม่ (สำคัญมาก!)
• โรคภูมิต้านตนเอง (Autoimmune diseases): เช่น รูมาตอยด์, SLE (ลูปัส), สะเก็ดเงิน ฯลฯ คือระบบภูมิคุ้มกันมัน "เบลอ" ไปโจมตีเซลล์ตัวเอง ก็ต้องกดมันไว้ก่อน

จริง ๆ แล้วยากดภูมิฯ มันเหมือนดาบสองคมนะ ลดการทำลายตัวเอง แต่ก็ทำให้ติดเชื้อได้ง่ายขึ้นด้วย เพราะภูมิคุ้มกันมันอ่อนแอลงไงล่ะ

การใช้ยากดภูมิฯ ต้องอยู่ภายใต้การดูแลของแพทย์อย่างใกล้ชิด และต้องตรวจติดตามผลข้างเคียงอย่างสม่ำเสมอ เพราะยาแต่ละตัวก็มีฤทธิ์และผลข้างเคียงที่แตกต่างกันไป การตัดสินใจใช้ยาจึงต้องชั่งน้ำหนักระหว่างประโยชน์และความเสี่ยงอย่างรอบคอบ

ยากดภูมิคุ้มกัน รักษาอะไร

ยากดภูมิคุ้มกัน ใช้รักษาโรคอะไรบ้างนะ? จำได้ตอนคุณแม่ป่วยหนัก ปีที่แล้วเลย ไปหาหมอที่โรงพยาบาลจุฬาฯ หมอบอกว่าแม่เป็นโรคแพ้ภูมิตัวเอง จำชื่อโรคไม่ได้ แต่จำได้ว่าต้องทานยากดภูมิ เพื่อให้ร่างกายหยุดโจมตีตัวเอง ตอนนั้นเครียดมาก เห็นแม่กินยาแล้วก็ใจหาย รู้สึกเหมือนเป็นภาระ แต่ก็พยายามเข้มแข็ง เป็นกำลังใจให้แม่ตลอด

หมออธิบายว่า ยากดภูมิคุ้มกัน มันไม่ได้มีแค่ตัวเดียว มีหลายแบบ แล้วแต่โรค แล้วแต่คน แม่ฉันทานแบบเม็ด ต้องกินทุกวัน เป๊ะๆ ถ้าพลาดสักเม็ด แม่จะรู้สึกปวดเมื่อยตามตัว และเหนื่อยมาก

• โรคแพ้ภูมิตัวเอง (Autoimmune diseases) หลายโรค เช่น โรคข้ออักเสบรูมาตอย โรค SLE โรคพุ่มพวง
• ป้องกันการต่อต้านอวัยวะปลูกถ่าย คือหลังผ่าตัดปลูกถ่ายอวัยวะต่างๆ ต้องกินเพื่อป้องกันร่างกายไม่ไปทำลายอวัยวะใหม่
• โรคมะเร็งบางชนิด หมอเคยบอกว่า บางโรคมะเร็งอาจใช้ยากดภูมิร่วมด้วย แต่กรณีแม่ฉันไม่ใช่
• โรคอื่นๆ จำไม่ได้แล้ว ตอนนั้นเครียดมาก มัวแต่กังวลเรื่องแม่ ฟังไม่ค่อยรู้เรื่อง

ตอนนั้น โรงพยาบาลวุ่นวายมาก คนไข้เยอะ รอคิวนาน แม่ฉันต้องไปตรวจเลือดบ่อยๆ ค่าใช้จ่ายสูง แต่ก็ต้องทำ เพราะสุขภาพแม่สำคัญที่สุด เหนื่อยมาก ทั้งกายและใจ แต่ก็ผ่านมาได้ เพราะมีกำลังใจจากครอบครัว และความหวังว่าแม่จะหายป่วย เฮ้อ....คิดแล้วก็ยังเครียดอยู่เลย

ลักษณะใดเป็นอาการของโรคแพ้ภูมิคุ้มกันตัวเอง

แพ้ภูมิตัวเอง? อาการพวกนี้ชัดเจน:

• ผื่นขึ้นตามตัว ไม่ใช่แค่หน้า แขน ขา อย่างเดียวนะ ส่วนที่ไม่โดนแดดก็เป็น
• ผมร่วง เยอะด้วย
• เลือดจาง เม็ดเลือดขาวต่ำ เกล็ดเลือดก็ต่ำ ถ้าหนักจริง เม็ดเลือดแดงแตก ปอด ไต เละหมด

เบื่ออาหาร? อาจใช่ อาจไม่ใช่ มันขึ้นกับโรคเฉพาะ แต่ไม่ใช่ตัวบ่งชี้หลัก

ปีนี้เจอเคสแบบนี้บ่อยขึ้นนะ งานเข้าจริงๆ

อาการของคนภูมิตกเป็นยังไง

คือแบบนี้ ปีนี้เอง เดือนเมษา ฉันเป็นหวัดบ่อยมาก แบบว่าอาทิตย์นึงเป็นซักสองครั้ง เหนื่อยมาก ทั้งๆ ที่นอนดึกทุกวัน แต่ก็ยังรู้สึกเพลีย แผลเล็กๆ อย่างพวกแผลถลอกเวลาล้ม ก็หายช้าผิดปกติ กินอะไรก็ไม่อร่อย กินน้อยลงด้วย ไปหาหมอ หมอบอกภูมิคุ้มกันต่ำ สาเหตุหลักหมอไม่ได้บอกชัดเจน แต่เดาว่าน่าจะพักผ่อนไม่เพียงพอ เครียดเรื่องงานด้วย แล้วก็กินอาหารไม่ครบ 5 หมู่ ตอนนี้พยายามปรับปรุงตัวเอง กินวิตามินซีเพิ่ม พยายามนอนให้เร็วขึ้น และก็ออกกำลังกายบ้าง แต่ก็ยังไม่หายเป็นปกติ ยังรู้สึกอ่อนเพลียอยู่ ช่วงนี้ต้องระวังเป็นพิเศษเลย

• เป็นหวัดบ่อยมาก อาทิตย์ละ 2 ครั้ง (เมษายน 2566)
• อ่อนเพลีย แม้จะนอนดึก
• แผลหายช้า
• เบื่ออาหาร กินน้อยลง
• หมอบอกภูมิคุ้มกันต่ำ
• สาเหตุคาดว่าพักผ่อนน้อย เครียด กินอาหารไม่ครบ 5 หมู่
• กำลังปรับปรุงสุขภาพ กินวิตามินซี พยายามนอนเร็วขึ้น ออกกำลังกายบ้าง

โรคภูมิคุ้มกันบกพร่องมีอะไรบ้าง

ภูมิคุ้มกันบกพร่องเนี่ยนะ... มันเหมือนมี "บอดี้การ์ด" ที่ดันไปเข้าข้าง "โจร" อ่ะ คิดดูดิ! แทนที่จะปกป้อง กลับเปิดทางให้เชื้อโรคสบายใจเฉิบ!

• ปอดบวม: นี่มัน "ปาร์ตี้" แบคทีเรียในปอดชัดๆ หายใจทีดังสนั่น! (เหมือนเสียงกรนของพ่อตอนดูบอล)
• หูอักเสบ: โอ๊ย! หู... เหมือนโดนแร็ปเปอร์ตะโกนใส่ทั้งวันทั้งคืน (แต่เป็นแร็ปเปอร์ที่ร้องเพลงแบคทีเรีย)
• ทางเดินปัสสาวะอักเสบ: ปวดฉี่แบบ "ไฟไหม้" อ่ะแกเอ๊ย! (เหมือนมีมดงานเป็นล้านตัวมาสร้างบ้านในกระเพาะปัสสาวะ)
• ติดเชื้อในกระแสเลือด: อันนี้ตัวร้ายของจริง! เหมือนปล่อย "ไวรัส" เข้าสู่ระบบคอมพิวเตอร์หลัก (ชีวิตพัง!)
• ระบบทางเดินหายใจ: ตั้งแต่จมูกยันปอด... "ฟรีคอนเสิร์ต" แบคทีเรียจัดเต็ม! (ไอ จาม น้ำมูกไหล... ครบสูตร!)
• วัณโรค: เชื้อโรคสุดคลาสสิก! ชอบ "ซ่อนตัว" ในปอด (เหมือนเล่นซ่อนแอบ แต่แอบแล้วไม่ยอมออก)

เกร็ดเล็กเกร็ดน้อย: รู้ไหมว่าบางที "ภูมิคุ้มกันบกพร่อง" ก็เกิดจาก "กรรมพันธุ์" ด้วยนะ! (สงสัยชาติที่แล้วไปทำอะไรไว้...)

ข้อควรจำ: อย่าคิดว่า "ป่วยนิดหน่อย" แล้วปล่อยผ่าน! รีบไปหาหมอ! (เดี๋ยวจะหาว่าไม่เตือน!)

โรคที่เกิดจากภูมิคุ้มกันบกพร่องมีอะไรบ้าง

อืม... กลางคืนแบบนี้ คิดอะไรเรื่อยเปื่อยเนอะ เรื่องโรคภูมิคุ้มกันบกพร่องนี่... มันหนักหนาจริงๆ

โรคที่เกิดจากภูมิคุ้มกันบกพร่อง ที่พอจำได้ตอนเรียน ก็มีพวกติดเชื้อแบคทีเรียเยอะเลย ปอดบวมนี่ก็อันตราย เพื่อนสมัยมหาลัย เป็นปอดบวมครั้งนึง หนักมาก เข้าโรงพยาบาลเลย อีกอย่างที่จำได้ คือ การติดเชื้อในหูอักเสบ พวกหนองในหู น่ากลัว แล้วก็ การติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ นี่ก็เจอได้บ่อยในคนไข้กลุ่มนี้

• ปอดบวม
• การติดเชื้อในหู (otitis media)
• การติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ (urinary tract infections)
• การติดเชื้อในกระแสเลือด (sepsis) อันนี้ร้ายแรงมาก
• การติดเชื้อระบบทางเดินหายใจ ทั้งบนและล่าง อันนี้รวมๆ
• วัณโรค อันนี้ก็เป็นอีกโรคที่น่ากลัว เคยอ่านเจอในรายงานวิจัยปี 2024 ว่า อัตราการเสียชีวิตจากวัณโรคในกลุ่มผู้ป่วยภูมิคุ้มกันบกพร่องยังสูงอยู่

เฮ้อ... คิดแล้วก็เหนื่อยใจเนอะ โรคพวกนี้มันร้ายแรงจริงๆ ต้องดูแลสุขภาพให้ดี อย่าให้ภูมิคุ้มกันร่วง ไม่งั้นลำบากแน่ๆ ปีนี้ ข่าวเรื่องโรคติดเชื้อต่างๆ ก็เยอะ น่ากลัวจัง