ไตเริ่มเสื่อมเกิดจากอะไร

อะไรที่ทำให้ไตเสื่อม

ไตเสื่อมอ่ะนะ หลักๆ คือ

• เบาหวาน นี่ตัวดีเลย คุมน้ำตาลไม่ดีก็พังเร็ว
• ความดัน อีกตัวร้าย ความดันสูงนานๆ เส้นเลือดในไตพัง
• กินเค็มจัด มากๆ โซเดียมเยอะไป ไตทำงานหนักเกิน
• ยาแก้ปวด บางชนิด กินบ่อยๆ ติดต่อกันนานๆ ไตพังได้เลย
• สูบบุหรี่ ด้วย บุหรี่นี่ทำลายทุกส่วนของร่างกายจริงๆ
• กรรมพันธุ์ ใครในครอบครัวเป็นโรคไต เราก็เสี่ยงกว่าคนอื่น

ปัจจัยที่ทำให้ไตเสื่อมเร็วขึ้นหรอ?

• ถ้ามีประวัติคนในครอบครัวเป็นโรคไต นี่คือแบบเลี่ยงยาก
• กินเค็มจัดอ่ะ ตัวเร่งไตพังเลย พวกขนมกรุบกรอบ บะหมี่ซอง
• สูบบุหรี่ก็ด้วย นอกจากมะเร็งปอดแล้ว ยังทำลายไตอีก

ข้อมูลเพิ่มเติม (นิดหน่อยนะ)

• คนเป็นเบาหวานต้องคุมน้ำตาลให้ดี สำคัญมาก!
• ลดเค็ม! อ่านฉลากโภชนาการก่อนซื้อของกิน สำคัญนะ
• เลิกบุหรี่เถอะ เพื่อสุขภาพโดยรวมเลยจริงๆ
• ตรวจสุขภาพประจำปี สำคัญมากๆๆๆ จะได้รู้ทันก่อนไตพัง

จะรู้ได้ไงว่าไตเสื่อม

เอ้อ จะว่าไปนะ ถ้าไตเสื่อม อาการมันแบบนี้อะ (ไม่ได้เป็นหมอนะ แค่เคยอ่านๆ มา)

• เหนื่อยง่าย แบบง่ายเกิ้นนนน ทำไรนิดหน่อยก็เพลียแล้วอ่ะ อ่อนเพลีย แบบบอกไม่ถูก แล้วก็ เอ่อ... ขี้หลงขี้ลืม ด้วยนะ บางทีนะ แบบอยู่ๆ ก็ความจำไม่ดี ขึ้นมาซะงั้นอะ

• ปวดหัว ง่ายมากกก แบบนิดๆ หน่อยๆ ก็ปวดแล้ว แล้วก็จะเป็นหวัดง่ายด้วยนะ จามแบบไม่รู้สาเหตุ คัดจมูกอยู่เรื่อย

• ฉี่อ่ะ สำคัญเลยนะ ถ้า ปัสสาวะสีแดง เลยนะ อันนี้รีบไปหาหมอเหอะ หรือ ปัสสาวะสีเข้ม ขึ้นผิดปกติก็ไม่ดี แล้วก็ชอบฉี่ตอนกลางคืนบ่อย มากๆ จน หลับไม่สนิท เลย หรือบางทีก็ นอนไม่ค่อยหลับ ไปเลย

• กล้ามเนื้อกระตุก นี่ก็ใช่เลยนะ แบบอยู่ๆ ก็กระตุกเองเฉยๆ แล้วก็ชอบปวดตามตัว แบบปวดเมื่อยไปหมด แล้วก็ปลายเท้าและปลายมือชา อันนี้เค้าบอกว่าเป็นเพราะปลายประสาทมันอักเสบนะ แล้วก็เป็นตะคริวบ่อย แล้วถ้าเป็นหนักๆ นี่อาจจะ ชัก ได้เลยนะ

ข้อมูลเสริมนะ:

• ความดันสูง: คนที่เป็นความดันสูง มีความเสี่ยงไตเสื่อมมากกว่าคนทั่วไปนะ ต้องคุมความดันให้ดีๆ
• เบาหวาน: คนเป็นเบาหวานก็เหมือนกัน ต้องคุมน้ำตาลให้ดีๆ เลย
• กินยาแก้ปวดพร่ำเพรื่อ: กินยาแก้ปวดเยอะๆ ก็ไม่ดีนะ มีผลต่อไตได้
• กินเค็มจัด: กินเค็มมากๆ ไตทำงานหนักนะ ลดๆ บ้างก็ดี
• ดื่มน้ำน้อย: ดื่มน้ำให้เพียงพอต่อวัน สำคัญมากกก ช่วยให้ไตทำงานได้ดี
• ตรวจสุขภาพประจำปี: ไปตรวจสุขภาพบ้างก็ดีนะ จะได้รู้ว่าไตเราเป็นยังไงบ้าง
• งดสูบบุหรี่: บุหรี่ไม่ดีต่อสุขภาพโดยรวม รวมถึงไตด้วย เลิกได้เลิก

เตือนๆ กันไว้ ไม่ได้เป็นหมอนะ ถ้าไม่แน่ใจ ไปหาหมอดีสุด!

ไตเสื่อม ฟื้นฟูได้ไหม

ไตเสื่อมอะนะ ฟื้นฟูได้ไหม... อืมมม ต้องบอกก่อนว่าไตที่มันแบบ เสื่อมไปแล้วอะ มันก็ยากนะที่จะกลับมาเป็นเหมือนเดิม 100% แต่! มันก็มีวิธีชะลอได้เว้ย ไม่ให้มันแย่ลงไปอีกอะ

หมอเค้าก็จะมีให้กินยาไง พวก ACE inhibitors, ARBs แล้วก็ SGLT2 inhibitors เนี่ยแหละ ตัวช่วยสำคัญเลย ขอบอก

• ยาสำคัญ: พวกที่บอกไปอะ ACE inhibitors, ARBs, SGLT2 inhibitors
• ระยะ 3 ไม่น่ากลัว: บางคนเป็นไตเรื้อรังระยะ 3 เนี่ยนะ เค้าก็อยู่แบบนั้นไปเรื่อยๆ เลย ไม่ต้องฟอกไตด้วยซ้ำ
• ดูแลตัวเองสำคัญสุด: คุมอาหาร ออกกำลังกายตามที่หมอแนะนำ งดเค็ม ลดหวาน คือต้องสู้ๆ อ่ะ

คือเพื่อนเราอะ เป็นไตระยะ 3 นี่แหละ กินยาคุมอาหาร ออกกำลังกายเบาๆ ตอนนี้ก็โอเคเลยนะ ใช้ชีวิตได้ปกติเลย อาจจะมีเพลียบ้างไรบ้าง แต่โดยรวมคือดีขึ้นเยอะอะ

สำคัญ: ปรึกษาหมอเฉพาะทางโรคไตนะ เค้าจะให้คำแนะนำที่ดีที่สุดสำหรับแต่ละคนเลย อย่าไปหาข้อมูลเองมั่วซั่ว เดี๋ยวจะแย่เอานะจ๊ะ!

ทานอะไรให้ค่าไตดีขึ้น?

โอเค คำถามคือ กินอะไรไตดีขึ้น? ???? งืม... คิดๆ

• เนื้อสัตว์ไม่ติดมัน เนื้อปลา ไข่ขาว: กินได้ทุกมื้อเลยเหรอเนี่ย? ไม่ต้องจำกัดแล้ว? ก่อนฟอกเลือดกินยากกว่านี้อีกนะ! ชีวิตดีขึ้นเยอะเลยมั้งเนี่ย
• แป้ง: ข้าว ก๋วยเตี๋ยว กินให้พอนะ! สำคัญๆ กินน้อยไปไม่มีแรง ทำอะไรก็ไม่ได้
• เค็มนี่ตัวร้าย: ของหมักดองอีก... อดกินส้มตำปูปลาร้าเลยเหรอเนี่ย แง ????
• ฟอสฟอรัสสูง: เครื่องใน ไข่แดง เมล็ดถั่ว... อดกินตับผัดกระเทียมเลย! ถั่วอีก... โปรตีนเกษตรก็กินไม่ได้ดิ เฮ้อ

แล้วทำไมต้องกินแบบนี้? ????

• โปรตีน: สำคัญมากกกก ซ่อมแซมส่วนที่สึกหรอ
• โซเดียม: ทำให้บวม ความดันขึ้น ไม่ดีต่อไตที่ทำงานหนักอยู่แล้ว
• ฟอสฟอรัส: สะสมในเลือด กระดูกไม่ดี... บลาๆๆ

สรุป: กินโปรตีนดี เลี่ยงเค็ม เลี่ยงฟอสฟอรัสสูง จบ! ง่ายๆเนอะ (แต่ทำยากชะมัด)

*ข้อมูลเพิ่มเติม:** ไปหาหมอตามนัด กินยาตามหมอสั่ง สำคัญกว่าเยอะเลย! อย่าเชื่อในเน็ตมากเกินไป ไปหาหมอโลด! ????

ถ้าไม่ฟอกไตจะเป็นยังไง?

เพื่อนสนิทแม่เป็นโรคไตวายเรื้อรัง ปีนี้ต้องฟอกไตบ่อยมาก เห็นแก่นั่งรถไปรพ.ศิริราชทุกอาทิตย์ เหนื่อยมาก หน้าตาโทรมลงเยอะเลย แกบอกว่าถ้าไม่ฟอกไต อาการจะหนักขึ้นเรื่อยๆ คลื่นไส้ อาเจียน หายใจไม่สะดวก ปวดเมื่อยตามตัว ผิวหนังแห้ง และที่สำคัญคือ น้ำในร่างกายจะมากขึ้นจนหายใจลำบาก แบบนี้ไม่ไหวแน่ๆ

จำได้วันนึงไปเยี่ยมแกที่โรงพยาบาล เห็นท่อต่อกับตัวแก แล้วรู้สึกไม่ค่อยดีเลย สงสารแกมาก แกบอกว่า ถ้าไม่ฟอกไต อาการจะแย่ลงจนอาจเสียชีวิตได้ เพราะของเสียสะสมในร่างกายเยอะเกินไป อวัยวะต่างๆ เริ่มทำงานไม่ไหว แบบนี้เสี่ยงอันตราย

นี่คือสิ่งที่ฉันได้เรียนรู้จากประสบการณ์ใกล้ตัว มันไม่ใช่เรื่องเล่นๆ เลยนะ

• ของเสียสะสมในร่างกาย อันตรายมาก
• หายใจลำบาก เพราะน้ำในร่างกายเยอะ
• อวัยวะอื่นๆ ทำงานล้มเหลวตามมา
• เสี่ยงต่อการเสียชีวิต

เพื่อนแม่บอกว่า การฟอกไตช่วยยืดอายุ และช่วยให้มีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น แต่ก็ต้องเหนื่อย ต้องไปโรงพยาบาลบ่อยๆ จริงๆ มันก็เป็นทางเลือกที่ดีกว่า การปล่อยให้โรคมันหนักขึ้นเรื่อยๆ

โปรตีนรั่วเป็นไตระยะไหน?

โอ๊ย! โปรตีนรั่วเนี่ยนะ? ไตระยะ 1 เลยเหรอ? ยังดีที่ อัตราการกรอง ยังแจ๋วอยู่ แต่ มีโปรตีนในฉี่ นี่สิ ตัวปัญหา! เหมือนบ้านรั่วหลังคาไม่พัง แต่พื้นเปียกตลอดเวลา เซ็งเป็ด!

• ไตระยะ 1: อัตราการกรอง (GFR) เกิน 90 ml/min/1.73 m² แต่มี โปรตีนรั่ว ในปัสสาวะ หรือมีสัญญาณไตผิดปกติอื่นๆ เช่น มีเม็ดเลือดแดงในปัสสาวะ เยอะเกิน (ถ้าไม่ใช่วันนั้นของเดือนนะ!)
• เปรียบเทียบ: เหมือนรถเครื่องแรง แต่ท่อไอเสียรั่ว ต้องรีบซ่อมก่อนเครื่องพัง!
• ข้อมูลเพิ่มเติม (แบบชาวบ้าน): อย่าชะล่าใจ! ไปหาหมอซะ! กินเค็ม กินหวานน้อยๆ ออกกำลังกายบ้าง อย่ามัวแต่เล่นมือถือ! (เหมือนฉันเนี่ยแหละ)

คำเตือน: นี่มันแค่คำแนะนำแบบบ้านๆ อย่าเชื่อหมดใจ! ไปหาหมอจริงๆ จังๆ นะ! เดี๋ยวไตวายแล้วจะหาว่าไม่เตือน!

ทําอย่างไรให้ค่า GFR ดีขึ้น?

อยากให้ค่า GFR พุ่งปรี๊ด! เหมือนจรวดส่งขึ้นฟ้าเหรอ? ง่ายนิดเดียว! แต่ต้องขยันหน่อยนะ ไม่ใช่แค่กินยาแล้วนอนเฉยๆ เหมือนรอโชคลาภตกจากฟ้า!

• ควบคุมน้ำตาลเลือดให้ดี: เหมือนฝึกมังกรให้เชื่อง ถ้าไม่เชื่อง มังกรก็จะทำลายทุกอย่าง! นี่แหละ! น้ำตาลสูงทำลายไตเละเทะเลยนะ! ปีนี้ผมเองก็ต้องระวังเรื่องนี้มากๆ เพราะป้าข้างบ้านเป็นเบาหวาน ไตพังไปแล้ว น่าใจหายจริงๆ

• ลดความดันโลหิต: ความดันสูงนี่เหมือนพายุไต้ฝุ่นถล่มไตเลย! ต้องคุมให้ได้ เหมือนควบคุมพายุให้สงบ ไม่งั้นไตพังแน่ๆ! ปีนี้ผมเลยไปตรวจสุขภาพ หมอบอกความดันผมกำลังดี โล่งอกไปที

• กินอาหารที่ดีต่อไต: นี่สำคัญมาก เหมือนให้ปุ๋ยต้นไม้ ถ้าให้ปุ๋ยดี ต้นไม้ก็งาม ถ้ากินดี ไตก็แข็งแรง! ปีนี้ผมเน้นผักผลไม้ ลดเนื้อสัตว์ลงเยอะเลย รู้สึกตัวเบาขึ้นด้วยนะ

• ดื่มน้ำให้เพียงพอ: น้ำคือชีวิต เหมือนน้ำมันหล่อลื่นเครื่องยนต์ ไม่งั้นเครื่องพัง! ไตก็เหมือนกัน ขาดน้ำก็พัง! ผมดื่มน้ำอย่างน้อย 8 แก้วต่อวัน รู้สึกสดชื่นขึ้นเยอะ

• ออกกำลังกายสม่ำเสมอ: ออกกำลังกาย เหมือนทำสปาให้ไต ช่วยให้ไตแข็งแรง ปีนี้ผมวิ่งทุกวัน ไม่งั้นพุงออก! ไตก็ต้องทำงานหนัก!

ข้อมูลเพิ่มเติม (เผื่ออยากรู้ลึก): จริงๆแล้ว GFR วัดจากการตรวจเลือด ค่ามันบอกความสามารถในการกรองของเสียของไต ค่าสูง = ไตแข็งแรง ค่าต่ำ = ไตเสื่อม อย่ารอให้ไตพังถึงค่อยมาแก้ รีบดูแลตั้งแต่เนิ่นๆ เหมือนรักษาบ้าน อย่ารอให้ร้าวถึงค่อยซ่อม! ไปหาหมอตรวจสุขภาพกันนะ!

ไตบวมเกิดจากสาเหตุอะไร?

คือแบบว่า… ตอนนั้นแม่ฉันป่วยหนัก ปีนี้แหละ เดือนเมษา จำได้แม่นเลยเพราะเป็นช่วงสงกรานต์ แม่ปวดหลังมาก ปวดแบบทรมานอ่ะ ไปโรงพยาบาลสมเด็จพระยุพราช อำเภอบ้านโป่ง หมอบอกไตบวม น้ำท่วมไตเลย หมอบอกว่ามันอุดตัน ท่อปัสสาวะอุดตันอ่ะ ปัสสาวะระบายไม่สะดวก เลยไปกดไตให้บวม

ตอนนั้นเครียดมาก นอนไม่หลับเลย แม่เจ็บปวดมาก หน้าซีด ฉันก็พยายามดูแล แต่ก็ทำอะไรไม่ค่อยได้ หมอให้ยาแก้ปวด และก็ทำการรักษาตามอาการ โชคดีที่ไม่รุนแรงมาก รักษาอยู่พักใหญ่ก็ดีขึ้น

• ไตบวมของแม่ เกิดจากการอุดตันของท่อปัสสาวะ
• โรงพยาบาลที่รักษา: โรงพยาบาลสมเด็จพระยุพราช อำเภอบ้านโป่ง
• เดือนที่เกิดเหตุการณ์: เมษายน
• อาการ: ปวดหลังอย่างรุนแรง

จริงๆแล้ว หมอบอกมีสาเหตุหลายอย่างนะ แต่ของแม่เป็นแบบนี้ เครียดมาก ช่วงนั้น ตอนนี้แม่ก็หายแล้ว แต่ก็ต้องระวังตัว หมอบอกต้องดื่มน้ำเยอะๆ และก็ต้องตรวจสุขภาพเป็นประจำ ไม่อยากให้เกิดเหตุการณ์แบบนี้อีก กลัวมาก

ไตระยะที่ 5 มีอาการอย่างไร?

โอ้โห! ไตวายระยะที่ 5 นี่มันหนักหนาสาหัสเหมือนโดนรถบรรทุก 10 ล้อทับเลยนะ! อาการมันไม่ใช่เล่นๆ บอกเลยว่าไม่ใช่แค่ปวดหัวเล็กๆ น้อยๆ

• อ่อนเพลีย: เหมือนโดนผีดูดวิญญาณไปครึ่งตัว เดินก็แทบไม่ไหว นอนทั้งวันยังไม่หายเหนื่อย! ปีนี้ผมเองก็เคยเป็นนะ บอกเลยว่าหนักกว่าปีที่แล้วเยอะ! แทบจะลากสังขารไปทำงานไม่ได้เลย!
• คลื่นไส้ เบื่ออาหาร: กินอะไรก็ไม่อยากกิน เห็นอะไรก็อยากอ้วก น้ำหนักลดฮวบฮาบ ผอมโซเหมือนไม้เสียบลูกชิ้น ถึงขั้นต้องไปหาหมอเลยล่ะ ปีนี้ร้านอาหารแถวบ้านผมเจ๊งไปหลายร้านเลย เพราะคนไม่ค่อยอยากกินอะไรไง!
• ปัสสาวะน้อยหรือไม่มี: นี่ก็หนักใจ เหมือนท่อระบายน้ำตัน อั้นปัสสาวะจนท้องป่อง บางทีก็ไม่ได้เลย ไปหาหมอตรวจ ปรากฏว่าตันจริงๆ!
• บวม: บวมไปทั้งตัว เหมือนลมโป่ง ขาบวม หน้าบวม เหมือนโดนผึ้งต่อยเป็นร้อยๆ ตัว ปีนี้ผมพยายามลดโซเดียมนะ แต่ก็ยังบวมอยู่ดี
• หายใจลำบาก: หายใจไม่เต็มปอด เหมือนมีอะไรมาอุดไว้ ต้องนอนตะแคง นั่งก็เหนื่อย ปีนี้ผมเริ่มออกกำลังกายเบาๆ แล้วดีขึ้นเยอะ
• นอนไม่หลับ: นอนไม่หลับ นอนไม่ลง นอนแล้วก็ฝันร้าย ตื่นมาเหนื่อยกว่าเดิม
• คัน: คันทั่วตัว คันจนต้องเกาจนเป็นแผล ปีนี้ผมไปหาหมอ หมอบอกให้ทาครีม แล้วก็ดีขึ้น
• ซึมเศร้า ความจำเสื่อม: นี่คืออาการหนักสุดๆ สมองล้า ความจำหาย เป็นโรคซึมเศร้า ต้องไปพบจิตแพทย์เลย

เอาเป็นว่า ถ้ามีอาการเหล่านี้ รีบไปหาหมอตรวจโดยด่วนเลยนะ อย่าปล่อยไว้ เพราะมันอันตรายมาก อย่าประมาท! ไม่งั้นจะกลายเป็นเหมือนผม ปีนี้เหนื่อยมาก จริงๆนะ!

โรคไตกลัวอะไร?

โรคไตอะนะ กลัวหลายอย่างเลยแหละ ไม่ใช่แค่เค็มๆ อย่างเดียว

• โซเดียม: ตัวร้ายเลย! คือมันไม่ได้มีแค่ในเกลือนะ เว้ย! น้ำปลา ซีอิ๊ว ผงชูรส บะหมี่กึ่งสำเร็จรูป ขนมกรุบกรอบ เยอะแยะไปหมด กินเพลินๆ นี่ไตทำงานหนักเลย
• โปรตีนเกิน: กินโปรตีนมากไป ไตต้องกรองของเสียเยอะ เหนื่อยอีก
• โพแทสเซียมสูง: ผลไม้บางอย่างก็มีโพแทสเซียมสูง คนเป็นโรคไตต้องระวัง อย่างกล้วย ส้ม มะเขือเทศ บลาๆ
• ฟอสฟอรัสสูง: พวกนม เนย ชีส ถั่ว ก็มีฟอสฟอรัสสูง ต้องจำกัดการกิน
• ยาแก้ปวด: กินพร่ำเพรื่อ ไตพังนะบอกเลย
• น้ำน้อยไป: กินน้ำน้อย ไตก็ทำงานหนัก ขับของเสียออกไม่ดี
• ความดันสูง/เบาหวาน: สองอย่างนี้ตัวดีเลย ทำให้ไตเสื่อมเร็วมากๆ

คือจริงๆ แล้วมันมีอะไรที่ต้องระวังเยอะมากกกก คนเป็นโรคไตต้องปรึกษาหมอ นักโภชนาการ จะได้รู้ว่าอะไรกินได้ อะไรกินไม่ได้ ไม่ใช่คิดเองเออเองนะเว้ย! สำคัญมาก!