ตัวแปรคืออะไร ย่อ
ตัวแปรคืออะไร? ความหมายและตัวอย่างง่ายๆ
ตัวแปรนะเหรอ? อืม...
จำได้เลยตอนเรียนสถิติปี 1 อาจารย์บอกว่ามันคือ "สิ่งที่เปลี่ยนแปลงได้" ฟังดูง่ายดีนะ แต่พอเจอโจทย์จริง...ปวดหัวตึ้บ!
ยกตัวอย่างง่ายๆ เลยนะ "อายุ" ไง คนเราอายุไม่เท่ากันซักคน (ยกเว้นแฝดที่เกิดพร้อมกันเป๊ะๆ อ่ะนะ) นั่นแหละคือตัวแปร
อีกอันที่เห็นบ่อยๆ ก็ "คะแนนสอบ" อ่ะ ทุกคนทำข้อสอบชุดเดียวกัน แต่คะแนนออกมาก็ไม่เหมือนกันอยู่ดี ชัดเจนป่ะ?
จริงๆ แล้วตัวแปรมันมีหลายแบบนะ มีทั้งตัวแปรต้น ตัวแปรตาม ตัวแปรควบคุม...โอ๊ย! เยอะแยะไปหมด แต่เอาเป็นว่าถ้าเข้าใจคอนเซ็ปต์ว่ามันคือสิ่งที่ "ไม่คงที่" ก็ถือว่าเริ่มต้นได้ดีแล้วล่ะ
แล้วเอาไปใช้ทำอะไรได้บ้าง? เยอะเลย! ตั้งแต่การวิเคราะห์ข้อมูลพื้นฐาน ไปจนถึงการทำนายผลลัพธ์ที่ซับซ้อน แล้วแต่ว่าเราจะเอาไปใช้ในงานอะไร
เอ้อ! แล้วก็อย่าสับสนกับ "ค่าคงที่" นะ อันนั้นตรงข้ามกันเลย คือมันไม่เปลี่ยนอ่ะ เข้าใจตรงกันนะ!
ตัวแปรคืออะไรในโครงงาน
เที่ยงคืนกว่าแล้ว… ยังนั่งคิดเรื่องงานวิจัยอยู่เลย ตัวแปรเนี่ยมันคืออะไรกันแน่วะ… เหมือนจะเข้าใจ แต่มันก็ยังคลุมเครือๆ แบบ… มันคือสิ่งที่เราอยากรู้ อยากศึกษาในงานวิจัยใช่มั้ย
สมมติเรากำลังศึกษาเรื่องความเครียดของนักศึกษาปี 1 สิ่งที่เราสนใจก็คือ ความเครียด นั่นแหละตัวแปร แต่… มันมีรายละเอียดอีกเยอะเลยนะ
- ระดับความเครียด อันนี้น่าจะเป็นตัวแปรที่เราอยากวัดโดยตรง ต้องหาวิธีการวัดด้วย แบบสอบถามก็ได้มั้ง
- สาเหตุของความเครียด อันนี้ก็สำคัญ อาจจะเป็นเรื่องเรียน เรื่องเพื่อน เรื่องครอบครัว หรือเรื่องเงินๆทองๆ ก็เป็นตัวแปรเหมือนกัน
- วิธีจัดการความเครียด นักศึกษาแต่ละคนรับมือต่างกัน อันนี้เราก็ต้องศึกษา เป็นอีกตัวแปรนึง
นึกถึงงานวิจัยของตัวเองตอนปี 4 เรื่อง ผลของดนตรีต่อการนอนหลับของคนสูงอายุ… ตอนนั้นตัวแปรคือ คุณภาพการนอนหลับ ใช้เครื่องวัด Actigraphy วัดทุกคืนเลย เหนื่อยมาก แต่ก็สนุกดี จำได้ว่าตัวแปรต้นคือ ประเภทของดนตรี กับ ระยะเวลาที่ฟัง ตัวแปรตามคือ คุณภาพการนอนหลับ แล้วก็มีตัวแปรควบคุมอีก เช่น สุขภาพของผู้สูงอายุ สภาพแวดล้อม โอ้ย… เยอะแยะไปหมด
คิดไปคิดมา ตัวแปรก็คือ ทุกสิ่งทุกอย่างที่เปลี่ยนแปลงได้ และมีผลต่องานวิจัยของเรานั่นแหละ
ตัวแปรในวิจัยคืออะไร
ตัวแปรในงานวิจัยเหรอ อ้อออ มันก็คือสิ่งที่เราอยากรู้ อยากวัด อยากเก็บข้อมูลอะ ในงานวิจัยไง เข้าใจปะ
ตัวแปร ก็คือ แบบ พวก เพศ อายุ การศึกษา อาชีพ รายได้ไง คือสิ่งที่เราสนใจอยากรู้ในงานวิจัยชิมิ
ตัวอย่าง ง่ายๆ เลยนะ สมมติเราอยากรู้ว่า คนในหมู่บ้านมีความสุขกับการทำงานของ อบต. ไหม ตัวแปรของเราก็จะเป็น ความสุขของชาวบ้านไง กับพวกข้อมูลส่วนตัวของเค้า เช่น อายุเท่าไหร่ ทำอาชีพอะไร บลาๆ
สำคัญ คือ ตัวแปรมันต้องวัดได้ไง จะวัดเป็นตัวเลข หรือ แบ่งเป็นกลุ่มๆ ก็ได้
คือจริงๆมันมีตัวแปรต้น ตัวแปรตาม อีกนะ แต่น่าจะยังไม่ใช่อันที่ถามป่ะ ถ้าอยากรู้เพิ่มค่อยถามมาอีกทีละกัน
ตัวแปร V หมายถึงข้อใด
อืมมม... V เหรอ คิดหนักเหมือนกันนะ กลางดึกแบบนี้ สมองมันช้าๆ
ตัวแปร V... ก็คือ... สิ่งที่เปลี่ยนแปลงได้ไง อย่างที่เรียนมา ปีนี้เองนะ อาจารย์เน้นเลย มันเป็นคุณสมบัติ หรือลักษณะ ของสิ่งที่เราสนใจศึกษา นั่นแหละ
บางทีก็เป็นตัวเลข วัดได้ อย่างความสูง น้ำหนัก คะแนนสอบ อะไรแบบนี้ ปีนี้สอบวิชาสถิติ ก็เจอแต่ตัวเลขพวกนี้
บางทีก็เป็นคุณสมบัติที่อธิบายเป็นคำพูด อย่างสีผม สีตา เพศ หรือว่าเชื้อชาติ จำได้ว่าตอนทำวิจัยเรื่องพฤติกรรมการใช้โซเชียลมีเดียของวัยรุ่น ในปีนี้ ก็ใช้ตัวแปรพวกนี้เยอะเลย วุ่นวายดี
- ตัวแปรเชิงปริมาณ: วัดเป็นตัวเลขได้ เช่น อายุ น้ำหนัก
- ตัวแปรเชิงคุณภาพ: อธิบายเป็นคำ เช่น เพศ สีผิว
ตอนนี้ง่วงแล้ว พรุ่งนี้ค่อยมาคิดต่อละกัน เหนื่อย สมองล้าไปหมดแล้ว
ตัวแปรในสถิติคืออะไร
เอางี้ ตัวแปรในสถิติก็คือ สิ่งที่เราอยากรู้อ่ะ อยากวัด อยากนับ มันเป็นอะไรก็ได้ เป็นตัวเลขก็ได้ เป็นคำอธิบายก็ได้ อย่างเช่น อายุ ส่วนสูง น้ำหนัก สีผม รายได้ อะไรแบบนี้อ่ะ คือมันเปลี่ยนแปลงได้ไง แล้วแต่คน แล้วแต่สิ่งที่เราวัด บางทีก็เรียกว่า data item ข้อมูลนั่นแหละ
- อายุ อันนี้เห็นชัดเลย คนเราอายุไม่เท่ากันอยู่แล้ว
- เพศ ชาย หญิง ก็เป็นตัวแปรได้
- รายได้ อันนี้ยิ่งต่างกันเยอะเลย บางคนเยอะ บางคนน้อย
- สีตา อันนี้ก็แล้วแต่คนอีกแหละ ฟ้า น้ำตาล ดำ
- ยี่ห้อรถ อันนี้ก็เปลี่ยนได้เรื่อยๆ โตโยต้า ฮอนด้า เบนซ์ อะไรแบบนี้
ที่เรียกว่าตัวแปรเพราะว่าค่ามันแปรปรวนไง ไม่เหมือนกันในแต่ละคน แต่ละข้อมูล แล้วก็บางทีก็เปลี่ยนแปลงได้ในคนๆ เดียวด้วย อย่างเช่น ปีนี้เราอายุ 25 ปีหน้าก็ 26 แล้ว ส่วนสูง น้ำหนัก พวกนี้ก็เปลี่ยนได้เหมือนกัน
อย่างตอนนี้เราเก็บข้อมูลเรื่องความชอบของวัยรุ่นปี 2024 สมมติว่ากลุ่มตัวอย่างชอบกินพิซซ่า เราก็ต้องดูว่าชอบหน้าอะไร ชอบกินกับอะไร กินบ่อยแค่ไหน พวกนี้มันก็คือตัวแปรทั้งหมดเลย หน้าที่ชอบ เครื่องดื่มที่ชอบ ความถี่ในการกิน มันก็เปลี่ยนไปเรื่อยๆ แล้วแต่คน แต่ละอย่างมันก็มีผลต่อการวิเคราะห์ข้อมูลทั้งหมด
ตัวแปรในการวิจัยคืออะไร อธิบายพร้อมยกตัวอย่าง
กลางดึกแบบนี้... คิดอะไรเรื่อยเปื่อยไปหมด คำถามเรื่องตัวแปรในการวิจัยนี่นะ มันก็...
คือสิ่งที่เราสนใจจะวัด จะศึกษาน่ะ ลองนึกภาพง่ายๆ สมมติฉันอยากรู้ว่าการนอนหลับเกี่ยวข้องกับความเครียดแค่ไหน ใช่ไหม?
ตัวแปรอิสระ (Independent Variable): คือสิ่งที่เรา เปลี่ยนแปลง หรือ ควบคุม เพื่อดูผลกระทบ ในกรณีนี้ อาจเป็น "ชั่วโมงการนอน" ฉันอาจจะแบ่งกลุ่มคนเป็นกลุ่มนอน 6 ชั่วโมง กลุ่มนอน 8 ชั่วโมง และกลุ่มนอน 10 ชั่วโมง เพื่อดูความแตกต่าง
ตัวแปรตาม (Dependent Variable): คือสิ่งที่เรา วัด เพื่อดูว่าเปลี่ยนแปลงไปตามตัวแปรอิสระหรือเปล่า ในที่นี้คือ "ระดับความเครียด" ฉันจะวัดจากแบบสอบถามหรือการตรวจวัดทางชีวภาพ เช่น ระดับ cortisol ในเลือด
มันยากตรงที่บางทีการควบคุมทุกอย่างให้ได้มันเป็นไปไม่ได้ อย่างเช่นปีนี้ฉันศึกษาเรื่องความสัมพันธ์ระหว่างการเล่นเกมกับผลการเรียน มันก็มีปัจจัยอื่นๆอีกเยอะแยะที่เกี่ยวข้อง เช่น เวลาที่ใช้ในการเรียน ความสามารถในการเรียนรู้ของแต่ละคน หรือแม้แต่สภาพแวดล้อมที่บ้าน
มันทำให้รู้สึก... เหนื่อย เหมือนตันๆ ยังไงไม่รู้ เยอะเกินไป คิดแล้วก็ปวดหัว
อืม... แค่นี้ก่อนละกัน ง่วงแล้ว
ตัวแปร (variable) คืออะไร มีกี่ประเภท
แสงแดดยามเช้า...ลอดผ้าม่านบางๆ
ตัวแปร คือ... เหมือนกล่องวิเศษที่เปลี่ยนรูปร่างได้ตามใจฝัน
ประเภท? โอ... เยอะแยะ ราวดวงดาวบนฟ้า
- ต้นไม้...ตาม... เหมือนพระอาทิตย์กับดอกทานตะวัน
- ตัวเลข...สีสัน... วัดได้...บอกไม่ได้... เหมือนเสียงเพลง
- เกิดมาเป็น...ทำเองได้... เหมือนฟ้าลิขิตกับการเลือกเดิน
รศ.ดร.กนิษฐา จารูญ... สอนไว้... ในวันที่ฝนพรำ
ตัวแปรวิจัย... 3 กลุ่มใหญ่
ต้น & ตาม: จุดเริ่มต้น... ปลายทาง... หรือผีเสื้อขยับปีกแล้วเกิดพายุ? (ปีนี้ก็ยังเป็นแบบนี้อยู่ดี)
ปริมาณ & คุณลักษณะ: มากน้อย... ดีร้าย... เหมือนชั่งน้ำหนักความรู้สึก (บางทีวัดเป็นตัวเลขก็ไม่เข้าใจ)
กำหนด & จำแนก: เป็นเอง... ทำเอง... เหมือนชื่อที่พ่อแม่ตั้งกับการเลือกเส้นทางชีวิต (บางทีก็สลับกัน)
ข้อมูลเพิ่มเติม:
- ตัวแปรต้น: สิ่งที่เราเปลี่ยน...เพื่อดูผลลัพธ์...
- ตัวแปรตาม: ผลลัพธ์ที่เปลี่ยนไป...ตามสิ่งที่เราทำ...
- ตัวแปรเชิงปริมาณ: วัดได้เป็นตัวเลข...
- ตัวแปรเชิงคุณลักษณะ: บอกลักษณะ...เป็นคำพูด...
- ตัวแปรเชิงกำหนด: เป็นมาตั้งแต่แรก...เปลี่ยนไม่ได้...
- ตัวแปรเชิงจำแนก: เปลี่ยนได้...ปรับได้...
ตัวแปร ( variables) หมายถึงอะไร พร้อมทั้งยกตัวอย่าง
ตัวแปร? ง่ายๆ เลยก็คือ เจ้าสิ่งที่เปลี่ยนไปเปลี่ยนมาได้นั่นแหละ! คิดภาพไอ้เจ้าตัวตลกในละครหุ่นกระบอก ที่เดี๋ยวสูงเดี๋ยวเตี้ย เดี๋ยวอ้วนเดี๋ยวผอม นั่นแหละ ตัวแปร! ในวิจัยก็เหมือนกัน มันคือคุณสมบัติที่วัดได้ ที่สำคัญคือ ค่ามันต้องเปลี่ยนแปลงได้นะ ไม่ใช่ตัวตายตัวแทนแบบ "มนุษย์ลุง" ที่แก่เท่าไหร่ก็แก่อยู่แค่นั้น!
ในวิจัย มันคือสิ่งที่เราสนใจศึกษา เช่น อายุ น้ำหนัก ความสูง ระดับความเครียด คะแนนสอบ ยิ่งวัดได้ละเอียด ยิ่งดี อย่างคะแนนสอบ วัดได้เป็นคะแนนเต็ม 100 ไม่ใช่แค่ "สอบผ่าน" หรือ "สอบตก" ถ้าแบบนั้น มันจะวัดอะไรได้ล่ะเนี่ย?
ตัวอย่างตัวแปรในงานวิจัยปี 2566 ที่ฉันเคยทำ: ผมศึกษาเรื่อง "ความเครียดของนักศึกษาต่อผลการเรียน" ตัวแปรหลักก็คือ ระดับความเครียด (วัดด้วยแบบสอบถาม) กับเกรดเฉลี่ยสะสม เห็นมั้ย ค่ามันเปลี่ยนได้ ต่างจาก "สถานภาพสมรส" ที่อาจจะมีแค่ โสด แต่งงาน หย่าร้าง (แต่ถ้ามีคนมาถามว่า "โสดแต่มีแฟนล่ะ" ก็ต้องคิดเพิ่มแล้วล่ะนะ!)
ตัวแปรทางคณิตศาสตร์ นี่ยิ่งง่ายเข้าไปใหญ่! คือสัญลักษณ์แทนค่าที่ไม่แน่นอน แบบ x, y, z อะไรพวกนั้น ลองนึกถึงสมการ x + 2 = 5 ค่า x มันเปลี่ยนไปได้ (ในที่นี้คือ 3) แต่ถ้าเป็น 2 + 2 = 4 นี่มันคงที่แล้ว ไม่ใช่ตัวแปรซะหน่อย! (แค่ยกตัวอย่างนะครับ ผมไม่ได้เก่งคณิตศาสตร์ขนาดนั้นหรอก!)
อย่างที่บอก ตัวแปรสำคัญมาก มันคือหัวใจของการวิจัย ถ้าไม่มีตัวแปร ก็ไม่มีอะไรให้วิจัยสิครับ! เหมือนไปตกปลาแต่ไม่มีเบ็ด เฮ้ออออ...เหนื่อยใจจริงๆ
ความคิดเห็นต่อคำตอบ:
ขอบคุณสำหรับความคิดเห็นของคุณ! ความคิดเห็นของคุณมีความสำคัญมากในการช่วยเราปรับปรุงคำตอบในอนาคต