ระบบเทคโนโลยีสารสนเทศมีกี่ประเภท

เรื่องระบบสารสนเทศเนี่ย จริงๆ แล้วมันแบ่งประเภทยากเหมือนกันนะ ผมว่ามันไม่ตายตัวเหมือนในตำราเรียนเป๊ะๆ หรอก คือแบบ บางทีเราก็มองจากมุมของการใช้งาน บางทีก็มองจากระดับของการตัดสินใจ ทำให้การแบ่งประเภทมันซับซ้อน แล้วก็มักจะมีส่วนที่คาบเกี่ยวกันอยู่บ่อยๆ

อย่างที่บางคนแบ่งเป็น Transaction Processing System (TPS), Management Information System (MIS), Decision Support System (DSS), Executive Support System (ES) อะไรพวกนี้ ผมว่ามันก็มีประโยชน์ในแง่ของการทำความเข้าใจพื้นฐานนะ แต่ในความเป็นจริง มันไม่ได้แยกขาดจากกันชัดเจนขนาดนั้นหรอก ลองนึกภาพดูสิ สมมติระบบ MIS ที่ใช้ดูรายงานยอดขาย มันก็ต้องดึงข้อมูลมาจาก TPS อยู่ดี หรือบางที MIS ก็อาจจะมีฟังก์ชันวิเคราะห์ข้อมูลที่คล้ายๆ DSS ผสมอยู่ด้วยก็ได้ ส่วน ES ที่ดูเหมือนจะอยู่ระดับสูงสุด เดี๋ยวนี้ก็เริ่มแทรกซึมไปทั่วทุกระบบแล้ว อย่างพวก Dashboard ที่แสดงตัวชี้วัดสำคัญๆ เราก็เห็นได้บ่อยๆ ในระบบระดับปฏิบัติการทั่วไป

ผมว่า ถ้าจะให้เข้าใจง่ายและใช้งานได้จริงในโลกปัจจุบัน เรามองแบบกว้างๆ แค่ 3 ระดับหลักๆ คือ Operational, Tactical, แล้วก็ Strategic น่าจะดีกว่า แล้วค่อยลงรายละเอียดในแต่ละระดับอีกที แบบนี้มันยืดหยุ่นกว่าเยอะเลย

• Operational Level: ระดับปฏิบัติการ เน้นการบันทึกข้อมูล เก็บข้อมูล และประมวลผลธุรกรรมต่างๆ ในชีวิตประจำวัน เช่น ระบบบันทึกการขาย ระบบเช็คสต็อกสินค้า ระบบบันทึกเวลาทำงานของพนักงาน อะไรพวกนี้ ข้อมูลที่ได้จะเป็นข้อมูลดิบๆ ที่จะถูกนำไปใช้ในระดับที่สูงขึ้นไปอีก

• Tactical Level: ระดับวางแผนและควบคุม เน้นการวิเคราะห์ข้อมูลจากระดับปฏิบัติการ เพื่อช่วยในการตัดสินใจในระดับกลาง เช่น การวิเคราะห์ยอดขายรายเดือน การวิเคราะห์ประสิทธิภาพการผลิต การวางแผนงบประมาณ ข้อมูลที่ได้จะเป็นข้อมูลสรุปที่ผ่านการวิเคราะห์เบื้องต้นแล้ว

• Strategic Level: ระดับวางกลยุทธ์ เน้นการวิเคราะห์ข้อมูลเชิงลึก มองภาพรวมขององค์กร เพื่อช่วยในการตัดสินใจเชิงกลยุทธ์ในระยะยาว เช่น การวางแผนขยายธุรกิจ การวิเคราะห์คู่แข่ง การกำหนดทิศทางขององค์กร ข้อมูลที่ได้จะเป็นข้อมูลเชิงลึกที่ผ่านการวิเคราะห์อย่างละเอียด มักจะมาจากหลายแหล่งข้อมูล และอาจจะรวมถึงข้อมูลจากภายนอกองค์กรด้วย

ผมว่าการแบ่งแบบนี้มัน flexible กว่าเยอะ เพราะระบบสารสนเทศในปัจจุบันมันไม่ได้แยกส่วนกันชัดเจนเหมือนแต่ก่อนแล้ว การมองแบบนี้จะช่วยให้เราเข้าใจบทบาทและหน้าที่ของระบบสารสนเทศได้ดีขึ้น และสามารถนำไปประยุกต์ใช้ได้จริงมากกว่าครับ