สื่อการศึกษาคืออะไร

สื่อการสอน(Teaching Media) คืออะไร?

สื่อการสอนเหรอ... อืม... นึกยากจัง กลางดึกแบบนี้ สมองมันช้าๆ ง่วงๆ

มันก็คือ... อะไรก็ได้ที่ช่วยให้เราเรียนรู้ อ่ะนะ ไม่ใช่แค่หนังสือ สมัยนี้มีเยอะแยะเลย

• วีดีโอ YouTube ดูคลิปสอนทำขนม เมื่อวานเพิ่งดูไป ทำเค้กช็อกโกแลต อยากทำมานานแล้ว
• เว็บไซต์เรียนออนไลน์ ตอนเรียนออนไลน์ปีนี้ ใช้ Coursera เรียนภาษาเยอรมัน ยากชะมัด แต่ก็สนุกดี
• แอปพลิเคชัน ใช้ Duolingo ฝึกภาษาบ้าง ได้ผลนะ แต่ก็ขี้เกียจเปิดบ่อยๆ
• เกม บางเกมก็สอนอะไรได้นะ ไม่ได้คิดแบบนั้นมาก่อน แต่พอได้ลองเล่นเกมเศรษฐกิจ ก็ได้ความรู้เรื่องการลงทุนบ้าง

อื้อ... มันก็น่าจะรวมหมดแหละ อะไรที่ช่วยให้เข้าใจง่ายขึ้น จำได้นานขึ้น ใช้งานได้จริง นั่นแหละ สื่อการสอน ใช่ไหมนะ... ง่วงแล้ว นอนดีกว่า...

สื่อ (Media) หมายถึงอะไร

สื่อเหรอ? อืม…เหมือนตัวกลางอะนะ ส่งสารไปมา นี่พิมพ์ในโทรศัพท์นะเนี่ย เร็วดี แป๊บๆเสร็จ

• สื่อ = ตัวกลาง, medium ลาติน
• เอาไว้ส่งข้อมูลไง! จากคนนึงไปอีกคนนึง จบ
• สื่อการเรียนการสอน ก็แบบ...โปสเตอร์ในห้องเรียน? ใช่ป่ะ? หรือสไลด์พาวเวอร์พอยท์?

เออ...แล้วถ้าไม่มีสื่อจะสื่อสารกันยังไงวะ? คุยกันต่อหน้าอย่างเดียว? โลกคงเงียบมาก!

• วัตถุประสงค์: สื่อต้องตรงตามวัตถุประสงค์การสื่อสาร! (อันนี้สำคัญนะ)
• ข้อมูลเพิ่มเติม: ตอนแรกคำว่า สื่อ อาจจะแค่กระดาษ ปากกา แต่เดี๋ยวนี้มันไปไกลถึง Metaverse แล้วมั้ง? บ้าไปแล้ว!

สื่อในห้องเรียนมีอะไรบ้าง

ห้องเรียนสมัยนี้เปลี่ยนไปเยอะนะ ตอนฉันเรียนป.6 ปี 2023 ที่โรงเรียนบ้านทุ่งนา อะไรๆ มันก็ดูทันสมัยขึ้นกว่าเมื่อก่อนเยอะเลย จำได้ว่า สไลด์นี่ใช้บ่อยมาก อาจารย์ใช้โปรเจคเตอร์ฉายลงบนกระดานขาว บางทีก็มีแผ่นปริ้นท์เป็นใบงานแจก เนื้อหาในหนังสือเรียนก็สำคัญ เราต้องอ่านเองเยอะๆอยู่แล้ว

นอกจากนั้นก็มีพวกอุปกรณ์การเรียนการสอนอื่นๆ อย่างลูกโลก แผนที่ หุ่นจำลองโครงกระดูกคน จำได้แม่นเลยว่าตอนเรียนวิทยาศาสตร์ ต้องใช้กล้องจุลทรรศน์ ดูสิ่งมีชีวิตเล็กๆใต้กล้อง สนุกดี แล้วก็มีเครื่องเล่นวีดีโอด้วยนะ แต่ก็ไม่บ่อยเท่าไหร่ ส่วนใหญ่ก็ใช้สื่อการเรียนการสอนที่เป็นสไลด์มากกว่า

ส่วนวิธีการสอน แบบที่จำได้ ก็จะมีการสาธิตการทดลองวิทยาศาสตร์ การอภิปรายกลุ่ม จำได้ว่าเคยมีการทำโครงงานกลุ่ม แล้วก็ต้องนำเสนอหน้าชั้นด้วย ตื่นเต้นมาก ต้องเตรียมการนำเสนอ ทำสื่อประกอบการนำเสนอ ทั้งแผ่นปริ้นท์ รูปภาพ แล้วก็ต้องซ้อมพูดด้วย รู้สึกเครียดแต่ก็สนุกดีนะ

• สื่อวัสดุ: สไลด์, ใบงาน, หนังสือเรียน, สิ่งพิมพ์ต่างๆ
• สื่ออุปกรณ์: ลูกโลก, แผนที่, หุ่นจำลอง, กล้องจุลทรรศน์, โปรเจคเตอร์, กระดานขาว, เครื่องเล่นวีดีโอ
• สื่อเทคนิค/วิธีการ: การสาธิต, การอภิปรายกลุ่ม, การทำโครงงาน, การนำเสนองานหน้าชั้น

สื่อการสอน(Teaching Media) คืออะไร?

สื่อการสอนน่ะเหรอ? เออ... นึกถึงตอนเรียนป.ตรีที่มหาลัยศรีนครินทรวิโรฒ ปี 2566 วิชาการสอนภาษาอังกฤษ อาจารย์แกเน้นหนักมากเรื่องนี้ จำได้เลยว่าแกเอาแบบฝึกหัดมาให้ทำเป็นเกมส์ เป็นเกมส์แข่งขัน ใช้กระดาษ A4 พับๆ เป็นรูปต่างๆ แล้วต้องเขียนคำศัพท์ลงไป สนุกดีนะ แต่เหนื่อย หัวเราะกันแทบตาย ตอนนั้นรู้สึกว่าสื่อการสอนแบบนี้มันเข้าใจง่าย จำได้ขึ้นใจกว่าอ่านหนังสือเฉยๆ เยอะเลย

อีกอย่างที่จำได้แม่นคือตอนฝึกสอนที่โรงเรียนวัดสุทธิวราราม ปีเดียวกัน ผมใช้คลิปวิดีโอสั้นๆ เกี่ยวกับการใช้ภาษาอังกฤษในชีวิตประจำวัน เด็กๆ ดูกันเพลินเลย แล้วก็เอาเกมส์ที่เรียนมาจากมหาลัยไปปรับใช้ พวกเด็กๆ ชอบมาก เห็นผลชัดเจนเลยว่าเข้าใจง่ายขึ้น กว่าจะได้มาแบบนี้ นั่งคิดนั่งวางแผนอยู่นาน ลองผิดลองถูก จนได้รูปแบบที่เหมาะสมกับเด็กๆ มันเหนื่อยนะ แต่เห็นผลลัพธ์แล้ว คุ้มค่ามาก

• เกมส์กระดาษ: ใช้กระดาษ A4 พับเป็นรูปทรงต่างๆ เขียนคำศัพท์ภาษาอังกฤษ ช่วยให้เด็กๆจำศัพท์ได้ง่ายขึ้น สนุกสนานกว่าการเรียนแบบเดิมๆ
• คลิปวิดีโอสั้นๆ: ใช้วิดีโอสั้นๆสอนการใช้ภาษาอังกฤษในชีวิตจริง ทำให้เด็กๆ เข้าใจและจดจำได้ดีกว่าการอ่านจากหนังสือ
• การปรับใช้สื่อ: การนำสื่อการสอนที่เรียนมาจากมหาวิทยาลัยมาปรับใช้ให้เข้ากับเด็กๆ ทำให้การเรียนรู้มีประสิทธิภาพมากขึ้น

เอาจริงๆ สื่อการสอนมันคือทุกอย่างเลยนะ ที่ช่วยให้การเรียนรู้ได้ผล ไม่ใช่แค่หนังสือ หรือแค่กระดานดำ แต่รวมถึงวิธีการสอน กิจกรรมต่างๆ ที่ทำให้เด็กๆ สนใจ และเข้าใจในบทเรียน มันต้องครีเอท ต้องคิด ต้องลอง กว่าจะได้สื่อการสอนที่ดี มันไม่ง่ายเลย

สื่อ (Media) หมายถึงอะไร

สื่อเหรอ? อืม... ตอนเรียนมหาลัยปี 1 อาจารย์สอนวิชา Communication Arts บอกว่า "Media คือตัวกลาง" จบเลย ง่ายโคตรๆ แต่ตอนนั้นก็งงอยู่ดีแหละ

แล้วไงต่อ... ก็มาเข้าใจตอนทำงานจริงนี่แหละ สมมติว่าอยากให้คนรู้ว่าร้านกาแฟเรา "Coffee Corner" มีโปรโมชั่นใหม่ ซื้อ 1 แถม 1 เราก็ต้องใช้ "สื่อ" ใช่ปะ? โปสเตอร์หน้าร้านก็สื่อ Facebook ads ก็สื่อ Line OA ก็สื่อ ทุกอย่างที่ "ส่งสาร" ไปให้ลูกค้าคือสื่อหมดเลย เข้าใจยัง?

ปีนี้ (2024) สื่อมันเยอะมากกกกกก มากแบบตาลาย บางทีทำคอนเทนต์ใน TikTok ก็กลัวคนไม่เห็น ต้องไปยิงแอดอีก เหนื่อยสุด ๆ แต่ก็ต้องทำอ่ะเนอะ

• "Media" คือ ตัวกลางในการสื่อสาร (สำคัญสุด ๆ)
• สื่อมีหลายรูปแบบ: โปสเตอร์, โทรทัศน์, วิทยุ, หนังสือพิมพ์, อินเทอร์เน็ต (สำคัญมาก), แอปพลิเคชัน, บิลบอร์ด, ฯลฯ
• สื่อทำหน้าที่: ส่งข้อมูล, ให้ความรู้, สร้างความบันเทิง, โฆษณา, โน้มน้าวใจ, ฯลฯ
• สื่อเปลี่ยนไปตลอดเวลา: เมื่อก่อนทีวีดัง ตอนนี้ TikTok มาแรง ใครตามไม่ทันก็จบเห่

ป.ล. ตอนเรียนอาจารย์บอกว่าสื่อมี 2 แบบ คือ "สื่อสิ่งพิมพ์" กับ "สื่ออิเล็กทรอนิกส์" ตอนนี้มีเยอะกว่านั้นอีก!

สื่อในห้องเรียนมีอะไรบ้าง

โอ๊ย! สื่อในห้องเรียนสมัยนี้มันเยอะแยะจนตาลาย! สมัยปู่ย่าตายายมีแค่กระดานดำกับชอล์กก็เรียนกันหัวโตแล้ว นี่มันอะไรกันเนี่ย!

• สื่อประเภทวัสดุ: สไลด์ (ที่ฉายแล้วภาพเบลอๆ นั่นน่ะ), ชีท (ที่หายไปไหนแล้วก็ไม่รู้), หนังสือเรียน (ที่เปิดอ่านแค่ตอนใกล้สอบ), สิ่งพิมพ์ต่างๆ (ที่เอาไว้ห่อขนมมากกว่า)
• สื่อประเภทอุปกรณ์: หุ่นจำลอง (ที่ชอบมีคนแอบเอาไปเขียนหนวด), ลูกโลก (ที่หมุนเล่นจนเวียนหัว), กระดาน (ที่ครูชอบเขียนจนเลอะเทอะ), เครื่องเล่นเสียง (ที่เปิดเพลงชาติทีไรหลับทุกที), โทรทัศน์ (ที่เปิดแต่การ์ตูน), อุปกรณ์ในห้องปฏิบัติการ (ที่แตะแล้วโดนดุ)
• สื่อประเภทเทคนิค/วิธี: สาธิต (ที่ดูยังไงก็ไม่เข้าใจ), อภิปรายกลุ่ม (ที่เถียงกันจนลืมเนื้อหา), ฝึกปฏิบัติ (ที่ทำผิดๆ ถูกๆ), เสนองานหน้าชั้น (ที่ประหม่าจนพูดไม่ออก), จัดนิทรรศการ (ที่เดินดูแป๊บเดียวก็เบื่อ)

เพิ่มเติม: เดี๋ยวนี้ยังมี แท็บเล็ต โปรเจคเตอร์ ไวท์บอร์ดอัจฉริยะ อีกนะ! โอ๊ย! ปวดหัว! เด็กสมัยนี้สบายเกิ๊น! สมัยก่อนมีแค่ สมุด ดินสอ ยางลบ ก็สอบได้ที่หนึ่งของห้องแล้ว! (โม้ไปงั้นแหละ...ที่โหล่ต่างหาก!)