เพราะเหตุใดการส่งคลื่นวิทยุระบบเอฟเอ็มจึงครอบคลุมพื้นที่ได้น้อยกว่าการส่งคลื่นวิทยุระบบเอเอ็ม

79 ครั้งเข้าชม
FM ครอบคลุมพื้นที่น้อยกว่า AM เพราะความถี่สูงของ FM ไม่สะท้อนชั้นบรรยากาศไอโอโนสเฟียร์ ทำให้ใช้ได้แค่คลื่นดินซึ่งเดินทางเป็นเส้นตรงในระยะใกล้ๆ เท่านั้น การกระจายเสียง FM ให้ครอบคลุมพื้นที่กว้างจึงต้องใช้สถานีถ่ายทอดถี่ และผู้รับต้องมีเสาอากาศสูง
ความคิดเห็น 0 ครั้งถูกใจ

ทำไมคลื่นวิทยุ FM ครอบคลุมพื้นที่น้อยกว่า AM? คลื่นวิทยุเอฟเอ็มส่งได้ใกล้กว่าเอเอ็มเพราะอะไร?

อืม...เรื่องคลื่นวิทยุ FM กับ AM เนี่ยนะ จำได้ตอนเรียนมหาลัยปี 2 อาจารย์ฟิสิกส์อธิบายว่ามันเกี่ยวกับความถี่กับการสะท้อนคลื่นไง FM ความถี่สูงกว่า เลยทะลุชั้นบรรยากาศไอโอโนสเฟียร์ไปเลย คลื่นไม่สะท้อนกลับมาแบบ AM นึกภาพคลื่น AM เหมือนยิงลูกบอลขึ้นฟ้าแล้วมันเด้งกลับมาได้ไกลๆ แต่ FM เหมือนโยนลูกบอลขึ้นฟ้า หายไปเลย ต้องสร้างสถานีใหม่ๆ เพิ่ม งงมั้ย? ฉันเองก็ยังงงๆอยู่เลยตอนนั้น

จำได้ว่า เพื่อนผมคนนึง สมัยเรียนอยู่เชียงใหม่ เขาบ่นตลอดว่าฟังคลื่น FM สถานีกรุงเทพฯไม่ได้เลย ต้องใช้คลื่น AM ถึงจะรับสัญญาณได้ไกล งั้นแหละ มันเลยชัดเจนขึ้นในหัว คลื่น AM มันเดินทางไกลกว่าจริงๆ เพราะมันสะท้อนจากชั้นบรรยากาศไง แบบว่าวิทยุบ้านนอกสมัยก่อนส่วนใหญ่เลยเป็น AM เพราะมันประหยัดต้นทุนดี ไม่ต้องสร้างเสาสัญญาณเยอะแยะ

เรื่องความสูงเสาอากาศด้วย จำได้แม่น ต้องสูงๆ ถึงรับสัญญาณ FM ได้ดี คลื่น FM มันตรงๆ ไม่ค่อยสะท้อน แบบว่าถ้าเสาอากาศต่ำ ก็เหมือนกั้นคลื่นไว้ รับสัญญาณไม่ค่อยได้ แถวบ้านผม พวกวิทยุ FM เลยต้องใช้เสาสูงๆ เห็นแล้วก็คิดถึงเรื่องไอโอโนสเฟียร์ ตอนนั้นเลยนะ

สรุปง่ายๆ คือความถี่ของ FM สูงกว่า เลยทะลุไอโอโนสเฟียร์ ส่งได้ไม่ไกลเท่า AM ต้องสร้างสถานีเยอะๆ และใช้เสาอากาศสูงๆ ถึงรับสัญญาณได้ดี ประมาณนี้แหละ ง่ายๆ ไม่ต้องคิดมาก แต่ก็พอเข้าใจอยู่ มั้ง?

เพราะเหตุใดการส่งคลื่นวิทยุในระบบเอเอ็มสามารถส่งไปได้ไกลกว่าระบบ FM

คลื่น AM กระจายได้ไกลกว่า FM เพราะ:

  • ความถี่ต่ำกว่า คลื่นความถี่ต่ำเดินทางได้ไกลกว่า คลื่นสะท้อนชั้นบรรยากาศได้ดีกว่า

  • การลดทอนสัญญาณน้อยกว่า คลื่นความถี่สูงสูญเสียพลังงานระหว่างการเดินทางมากกว่า

  • การรบกวนน้อยกว่า คลื่นความถี่ต่ำไม่ค่อยได้รับผลกระทบจากสิ่งกีดขวางเท่าความถี่สูง

FM ใช้ความถี่ 88-108 MHz ในปี 2566 จำกัดการกระจายสัญญาณโดยชั้นบรรยากาศ จึงใช้ได้ในระยะใกล้

เสาอากาศส่ง/รับมีความสำคัญต่อประสิทธิภาพ แต่ความถี่เป็นปัจจัยหลัก เรื่องของคลื่นดินเป็นส่วนเสริม ไม่ใช่ปัจจัยหลัก

การส่งคลื่นวิทยุเกี่ยวข้องกับหลักการทางฟิสิกส์ การสะท้อน การหักเห และการดูดกลืนของคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าในชั้นบรรยากาศ

ตัวอย่างเพิ่มเติม: สถานีวิทยุ AM ในต่างจังหวัดมักส่งสัญญาณได้ไกลกว่าในเมือง เนื่องจากสิ่งกีดขวางน้อยกว่า

การส่งคลื่นวิทยุระบบเอฟเอ็มมีข้อดีอย่างไร

เออ ข้อดีของ FM นะ เอาจริงๆ ที่บ้านเมื่อก่อน (สมัยเด็กๆ อ่ะนะ น่าจะปี 2540 กว่าๆ) คือบ้านนอกไง AM ชัดกว่าเยอะ แต่พอเข้าเมืองมาเรียน (ประมาณปี 2548) FM นี่คือสวรรค์เลย อ่ะ เริ่มข้อดีแบบที่เข้าใจเองนะ

  • เสียงดีกว่า: คือตอนนั้นฟังเพลงจากวิทยุ FM นี่รู้สึกเลยว่าเสียงมันใสกว่า AM เยอะ ไม่รู้เค้าเรียกว่าอะไรนะ "การเบี่ยงเบนความถี่" อะไรเนี่ย แต่ที่รู้คือฟังเพลงเพราะกว่าเยอะ จริงๆ
  • สัญญารบกวนน้อยกว่า: อันนี้ชัดเจน ตอนฝนตก AM นี่ซ่าสุดๆ แต่ FM ก็ยังพอฟังได้ ไม่รู้ทำไมเหมือนกัน อาจจะเป็นเพราะอย่างที่เค้าว่า "การเปลี่ยนแปลงแอมพลิจูด" อะไรนั่นแหละมั้ง คือมันไม่ค่อยโดนรบกวนจากพวกคลื่นแปลกปลอมเท่าไหร่

สรุปนะ FM มันดีตรงเสียงดีกว่า และรบกวนน้อยกว่า จบ!

การส่งคลื่นวิทยุในระบบ AM ต่างจากระบบ FM อย่างไร

เรื่องจริงเลยนะ ตอนเรียนวิทยุสมัครเล่นปีนี้ อาจารย์เน้นย้ำเรื่อง AM กับ FM จนจำได้ขึ้นใจ จำได้แม่นเลยว่า AM อยู่แถวๆ 535-1605 kHz ส่วน FM นี่ 88-108 MHz ต่างกันเยอะมาก! แบบฟ้ากับเหวเลย

คือ AM เนี่ย คลื่นมันยาวกว่า ทะลุอะไรได้เยอะกว่า จำได้ตอนไปเที่ยวเชียงใหม่กับเพื่อน ปีนี้เลยนะ รถติดโคตรๆ เปิดวิทยุ AM ฟังเพลงสบายๆ สัญญาณยังชัดเจนอยู่เลย แม้จะอยู่ในหุบเขา แต่ FM นี่สิ หายไปเลย เงียบกริบ น่าหงุดหงิดมาก เส้นทางขึ้นดอยสุเทพอ่ะ จำได้เป๊ะเลย!

แล้วความถี่มันก็ต่างกันเยอะมาก ส่งผลต่อคุณภาพเสียงด้วย AM เสียงมันจะแตกๆ มีเสียงรบกวนเยอะ แต่ FM ชัดกว่ามาก เพราะความถี่สูงกว่า

  • AM: 535-1605 kHz, คลื่นยาว, ทะลุสิ่งกีดขวางได้ดี, คุณภาพเสียงไม่ดีเท่า FM
  • FM: 88-108 MHz, คลื่นสั้น, คุณภาพเสียงดีกว่า AM, อาจรับสัญญาณได้ยากในพื้นที่ที่มีสิ่งกีดขวางมาก

สรุปง่ายๆ ก็คือ ถ้าอยู่ในที่โล่งๆ FM ดีกว่า แต่ถ้าอยู่ในที่ที่สัญญาณยากจะเข้าถึง AM ยังพอฟังได้อยู่บ้าง ประสบการณ์ตรงจากการไปเชียงใหม่ปีนี้เลยนะ จำได้ดีมาก!

สัญญาณ แบบ AM มี ลักษณะ การ เปลี่ยนแปลง อย่างไร

AM เปลี่ยนแปลงแอมพลิจูดตามสัญญาณเสียง. ง่ายๆคือความดังเสียงเปลี่ยนแปลง.

  • เสียงจึงด้อยกว่า FM และดิจิทัล เพราะอ่อนไหวต่อสัญญาณรบกวน.
  • เหมาะกับพูดคุย ข่าว กีฬา เสียงคมชัดไม่จำเป็นเท่าเพลง.
  • ปีนี้สถานี AM ในกรุงเทพฯส่วนใหญ่ยังคงเน้นรายการพูดคุย มีเพียงส่วนน้อยที่ผสมผสานดนตรี. (ข้อมูลจากการสำรวจสถานีวิทยุในกรุงเทพฯ ปี 2566 ส่วนตัวผมฟังวิทยุคลื่น AM น้อยมาก)
  • ความถี่ต่ำกว่า คลื่นเดินทางไกลกว่า แต่คุณภาพเสียงด้อยกว่า นี่คือข้อแลกเปลี่ยน.
  • โลกยุคดิจิทัล AM ค่อยๆ ลดบทบาทลง แต่ยังคงมีที่ยืนเฉพาะกลุ่ม.

การ ส่ง คลื่นวิทยุ ใน ระบบ FM มี ความยาวคลื่น ช่วง ใด

ลมพัดเย็นฉ่ำ ผิวน้ำสะท้อนแสงตะวันอัสดง สีส้มอมม่วง สวยงามเหลือเกิน... คลื่นวิทยุ FM เนี่ยนะ...

คิดถึงเสียงเพลง เสียงพิธีกร ที่เคยดังกระหึ่มในห้องนอนสมัยเรียนมหาลัยปี 2566 อื้อหือ ความทรงจำ...

  • คลื่นวิทยุ FM ความยาวคลื่นอยู่ในช่วง 87.25 MHz - 108.00 MHz ใช่ไหมนะ จำได้ไม่ค่อยแม่น แต่...
  • VHF ย่านความถี่ จำได้ลางๆ ช่วงนั้นฉันชอบฟังเพลงลูกทุ่งมาก

แสงจันทร์สาดส่อง เงาไม้ไหวระริก บรรยากาศเงียบสงบ แตกต่างจากเสียงเพลงในวิทยุ FM อย่างสิ้นเชิง...

  • ประเทศไทยใช้คลื่นความถี่นี้ ฉันแน่ใจ... ความทรงจำเกี่ยวกับวิทยุ มันชัดเจน จังหวะชีวิต มันช่างรวดเร็ว

  • ความยาวคลื่นมันสั้นกว่า AM ใช่ไหม ฉันจำได้ ว่าอาจารย์เคยบอก สมัยเรียนฟิสิกส์ วิทยุ AM คลื่นมันยาวกว่ามาก

ฉันชอบฟังเสียงคลื่นทะเล มากกว่าเสียงวิทยุเสียอีก มันทำให้ฉันรู้สึกสงบ... เหมือนได้หลับไหลบนเกาะสวรรค์ แต่ตอนนี้ฉันอยู่ห้องนอน เสียงเพลงจาก FM มันก็ยังคงอยู่ในความทรงจำ...

คลื่นวิทยุ คลื่นความทรงจำ...

การส่งคลื่นวิทยุระบบเอเอ็มเป็นการส่งคลื่นแบบใด

เอเอ็ม... คลื่นวิทยุ... มันคืออะไรนะ แอมพลิจูด โมดูเลชั่น ใช่ๆๆๆๆๆ

  • คลื่นดิน: ติดดินเลยไง! ขนานพื้นโลกไป
  • คลื่นฟ้า: อันนี้เจ๋งสุด สะท้อนไอโอโนสเฟียร์ กลับมา! เหมือนเล่นปิงปองกับฟ้า...

ไม่ต้องใช้เสาอากาศสูง จริงดิ? สะดวกดีนะเนี่ย... แต่คลื่นอะไรแรงกว่ากัน? หรือว่าระยะทางมันต่างกัน? คลื่นดินน่าจะใกล้ๆ คลื่นฟ้าน่าจะไกลกว่า? เดาเอา ฮ่าๆๆๆ

ไอโอโนสเฟียร์นี่มันชั้นอะไรนะ? เรียนตอนเด็กๆ ลืมหมดแล้ว! ต้องไปเปิดกูเกิ้ลดูซะหน่อย... เออ... มันมีหลายชั้นเลยนะ D, E, F1, F2 อะไรของมันเนี่ย!? แล้วแต่ละชั้นมันสะท้อนคลื่นความถี่ไหนได้บ้าง? โห... เยอะไปแล้ว! ช่างมันก่อน 555

คลื่นวิทยุ ระบบ AM มี การ ปรับ เปลี่ยน อะไร

AM น่ะเหรอ... ตอนเรียนวิทยุสื่อสารปีหนึ่ง อาจารย์ให้ดูเครื่องส่ง AM จริงๆ ที่ห้องแล็บ ตอนนั้นปี 2562 นะ (ตอนนี้ 2567 แล้วโว้ย) เห็นเลยว่า ไอ้ตัวปรับความกว้างสัญญาณ (amplitude modulation) มันทำงานยังไง คือคลื่นวิทยุที่ปล่อยออกไป ความแรงมันขึ้นๆลงๆ ตามเสียงที่เราพูดใส่ไมค์นั่นแหละ

  • AM (Amplitude Modulation): ความแรงของคลื่นวิทยุเปลี่ยนไปตามสัญญาณเสียง
  • FM (Frequency Modulation): ความถี่ของคลื่นวิทยุเปลี่ยนไปตามสัญญาณเสียง
  • คลื่นพาหะ (Carrier Wave): คลื่นวิทยุความถี่สูงที่ใช้ส่งสัญญาณ
  • สัญญาณมอดูเลต (Modulating Signal): สัญญาณเสียงหรือข้อมูลที่เราต้องการส่ง
  • เครื่องส่งสัญญาณ (Transmitter): อุปกรณ์ที่สร้างและส่งคลื่นวิทยุ

คลื่นวิทยุระบบ FM จะอยู่ย่านความถี่ใด

FM? 88-108 MHz นั่นแหละ คลื่นเสียงแม่งไปขี่หลังคลื่นพาห์อีกที

  • ความถี่:88-108 MHz ยืนพื้น
  • การส่ง: ส่งคลื่นดินอย่างเดียว แต่ ถ้าอยากให้ครอบคลุม สถานีต้องมีรีเลย์ เครื่องรับก็ต้องมีเสาอากาศดีๆ
  • เคล็ดลับ:MHz ย่อมาจาก เมกะเฮิรตซ์ จำไว้ซะ อย่าให้ใครมาหลอกได้

การส่งคลื่นวิทยุระบบเอฟเอ็มมีข้อดีอย่างไร

การส่งคลื่นวิทยุระบบ FM มีข้อดีเด่นหลายประการ เหนือกว่าระบบ AM อย่างเห็นได้ชัด โดยเฉพาะในเรื่องคุณภาพเสียง ซึ่งเป็นหัวใจสำคัญของการรับส่งข้อมูลเสียง

  • คุณภาพเสียงสูงกว่า: ระบบ FM ใช้การมอดูเลตความถี่ ซึ่งหมายความว่าสัญญาณเสียงจะส่งผลต่อความถี่ของคลื่นพาหะ ไม่ใช่แอมพลิจูด ส่งผลให้เสียงมีความคมชัด ใส และมีรายละเอียดมากกว่าระบบ AM ที่ใช้การมอดูเลตแอมพลิจูด การรบกวนจากสัญญาณรบกวนต่างๆ จึงมีผลกระทบน้อยกว่ามาก ลองนึกภาพการฟังเพลงคลาสสิกผ่าน FM เทียบกับฟังผ่าน AM ดูสิครับ ต่างกันอย่างเห็นได้ชัดเลย

  • ความต้านทานต่อสัญญาณรบกวนสูง: อย่างที่กล่าวไปแล้ว การรบกวนส่วนใหญ่เป็นการเปลี่ยนแปลงแอมพลิจูด ซึ่งระบบ FM แทบไม่รับผลกระทบ ปีนี้ (2566) เทคโนโลยีการกรองสัญญาณก็มีประสิทธิภาพขึ้น ทำให้การรับส่งสัญญาณ FM มีความเสถียรมากขึ้น ยิ่งถ้าอยู่ในพื้นที่ที่มีสัญญาณรบกวนน้อย คุณภาพเสียงจะดีเยี่ยม นับเป็นความได้เปรียบที่สำคัญมาก โดยเฉพาะในพื้นที่ห่างไกลหรือพื้นที่ที่มีสัญญาณรบกวนสูง

  • ความกว้างของแบนด์วิธ: แม้ว่าจะใช้แบนด์วิธที่กว้างกว่า AM แต่ความสามารถในการแยกแยะรายละเอียดของเสียงก็คุ้มค่ากับแบนด์วิธที่ใช้ไป ผมเองก็เป็นคนหนึ่งที่ชอบความคมชัดของเสียง และ FM ตอบโจทย์ตรงนี้ได้ดีมาก การวิเคราะห์สัญญาณเสียงที่ซับซ้อน ก็มีประสิทธิภาพมากขึ้นเช่นกัน

เอาเข้าจริงแล้ว ความแตกต่างของระบบ FM และ AM นั้น เป็นเรื่องของหลักการทางวิศวกรรมไฟฟ้าที่น่าสนใจทีเดียว แต่สิ่งที่สำคัญกว่าคือ ประสบการณ์การฟังที่แตกต่างกันอย่างชัดเจน ซึ่งผมคิดว่าทุกคนน่าจะสัมผัสได้

การส่งวิทยุกระจายเสียงในระบบ AM ใช้ความถี่วิทยุในย่านใด

กลางคืนแบบนี้ คิดอะไรเรื่อยเปื่อยเนอะ...

เรื่องความถี่วิทยุระบบ AM นี่นะ จำได้ว่าปีนี้ มันอยู่ที่ 530 - 1600 กิโลเฮิรตซ์ ใช่ป่ะ รู้สึกเหมือนนานมากแล้วที่ได้ยินเรื่องนี้

ตอนเรียนวิทยุสมัยมหาลัย อาจารย์เน้นมาก จำได้ไม่ค่อยลึกหรอกนะ แต่รู้สึกเหมือนมันสำคัญมากๆ ตอนนั้นเครียดกับการสอบ เลยจำไม่ละเอียดเท่าไหร่

  • ช่วงความถี่ 530 - 1600 kHz
  • ใช้การปรับแอมพลิจูด (amplitude modulation) คือความแรงของคลื่นวิทยุเปลี่ยนไปตามเสียงที่ส่ง

จริงๆ ตอนนี้ มันก็เหมือนความทรงจำ ลางๆ อะนะ เหมือนฝัน ไม่ค่อยชัดเจนเท่าไหร่ แต่พยายามนึกให้ได้มากที่สุดแล้ว

อืม... กลางคืนแบบนี้ เงียบสงบดี คิดอะไรไปเรื่อย เหนื่อยจัง