เมื่อเราเผลอลบไฟล์งาน เราจะเรียกกลับคืนสามารถทําได้อย่างไร

ลบไฟล์แล้วกู้คืนได้ไหม

ไฟล์ที่ถูกลบสามารถกู้คืนได้ วินโดวส์มีถังรีไซเคิล แมคโอเอสมีถังขยะ และมีโปรแกรมกู้ไฟล์สำหรับกรณีอื่นๆ

คือแบบว่า... ถ้าเราเผลอกดลบไฟล์ไปแล้วงี้อะ นะ อย่าเพิ่งตกใจไปนะ! มีโอกาสกู้คืนได้เยอะมากๆๆๆ เลย แต่ว่านะ ต้องจำไว้นิดนึงอะ ว่ายิ่งทิ้งไว้นาน ยิ่งโอกาสน้อยลงนะ เพราะว่าพอมันลบไปแล้วอะ มันไม่ได้หายไปไหนจริงๆ หรอก แค่แบบระบบมันจะมองว่าพื้นที่ตรงนั้นว่างแล้วนะ ให้ใช้ได้

ของวินโดวส์นะ ง่ายๆ เลยคือดูใน ถังรีไซเคิล (Recycle Bin) ก่อนนะ อันนี้แหละที่ใช้บ่อยสุด ลากไฟล์กลับมาได้เลยง่ายๆ หรือคลิกขวาแล้วกด Restore ก็ได้ แล้วก็มีอีกวิธี ถ้าไฟล์มันใหญ่เกิ๊น หรือตั้งค่าไว้ มันจะไม่เข้าถังรีไซเคิลนะ อันนี้ต้องใช้โปรแกรมช่วยละ

ส่วนของแมคโอเอสนะ มันก็มี ถังขยะ (Trash) เหมือนกันแหละ วิธีใช้ก็คล้ายๆ วินโดวส์เลยอะ คือเข้าไปดูใน Trash ก่อนเลย ถ้าเจอไฟล์ก็แค่ลากออกมา หรือคลิกขวากด Put Back ได้เลยนะ แต่ถ้าในถังขยะไม่มีนะ ก็แปลว่าต้องใช้ตัวช่วยแล้วล่ะ

นี่คือข้อมูลเพิ่มเติมนะเผื่อจะช่วยอะไรได้บ้าง:

• อย่าใช้คอมต่อ: อันนี้สำคัญมากกกกนะ พอรู้ว่าลบไฟล์ไปแล้ว ให้หยุดใช้คอมไปเลยนะทันที! เพราะถ้าเราใช้ไปเรื่อยๆ มันอาจจะเขียนข้อมูลใหม่ทับไฟล์ที่เราลบไปแล้วได้ไง ทีนี้จะกู้ยากเลย มันเป็นหลักการนะ
• โปรแกรมกู้ไฟล์: ถ้าในถังรีไซเคิลหรือถังขยะไม่มีนะ ก็ต้องพึ่งพาโปรแกรมช่วยกู้ไฟล์ละ อย่าง Recuva (อันนี้สำหรับวินโดวส์), Disk Drill, หรือ EaseUS Data Recovery Wizard พวกนี้มันจะไปสแกนหาไฟล์ที่เราลบไปแล้วให้ เจ๋งดีนะ ลองหาใช้ดู
• กู้จาก Backup: ถ้าคุณแบบมีนิสัยดี๊ดีนะ ชอบสำรองข้อมูลไว้อะ ก็ง่ายเลยดิ ก็แค่ไปเอาจาก Backup ที่ทำไว้มาใช้เลย! อย่าง Time Machine ของแมค หรือพวก Windows Backup and Restore ก็ช่วยได้เยอะนะ ไม่ต้องกู้ใหม่เลย
• บริการกู้ข้อมูล: ถ้าไฟล์สำคัญมากจริงๆๆๆ แล้วลองเองไม่ได้ผลเลยนะ ลองคิดถึงการใช้ บริการกู้ข้อมูลมืออาชีพ ดูนะ อันนี้แพงหน่อย แต่ชัวร์กว่าเยอะเลยนะ ถ้าไฟล์มีค่าจริงๆ ก็คุ้มนะ ให้เขาจัดการดีกว่า

กู้ไฟล์ยังไง

• File History คือคำตอบ.
• ค้นหาในช่องค้นหา Windows.
• เปิดแอป.
• กู้คืนไฟล์ส่วนบุคคล คือสิ่งที่คุณต้องการ.
• เลือกไฟล์ที่ต้องการ.
• หรือทั้งโฟลเดอร์.
• เลือกไดรฟ์สำรอง.
• คลิกไอคอน กู้คืน.
• Windows ทำงาน.

เพิ่มเติม:

• File History มีให้ใช้ใน Windows 8 และ Windows 10.
• ต้องเปิดใช้งานคุณสมบัตินี้ ก่อน ถึงจะใช้งานได้.
• สำรองข้อมูลไปยังไดรฟ์ภายนอก หรือตำแหน่งเครือข่าย.
• ตั้งค่าความถี่ในการสำรอง.
• เก็บไฟล์สำรองไว้ เสมอ.

ลบไฟล์ออกจากถังขยะแล้ว กู้คืนได้ไหม?

กู้คืนได้ครับ แต่โอกาสจะลดลงเรื่อยๆ ตามกาลเวลาและการใช้งานเครื่อง นั่นเพราะเวลาที่เราลบไฟล์ออกจากถังขยะ ระบบปฏิบัติการไม่ได้ "ลบ" ข้อมูลนั้นทิ้งไปทันทีอย่างสมบูรณ์แบบ แค่ทำเครื่องหมายว่าพื้นที่ส่วนนั้น พร้อมให้เขียนข้อมูลใหม่ทับ

ก็คล้ายกับการลืมเรื่องราวเก่าๆ ที่แม้จะหายไปจากความทรงจำ แต่ก็อาจยังคงหลงเหลืออยู่บางส่วนในจิตใต้สำนึก หากเราพยายามค้นหาอย่างถูกวิธี หรือเปรียบได้กับการที่หนังสือถูกฉีกหน้าสารบัญไป แต่ตัวเนื้อหายังคงอยู่ เพียงแค่หาทางเข้าถึงยากขึ้นเท่านั้นเอง

ในเชิงเทคนิคแล้ว ไฟล์ที่ถูกลบออกจากถังขยะจะถูกเปลี่ยนสถานะเป็นพื้นที่ว่าง (unallocated space) ทว่าตัวข้อมูลเดิมยังคงอยู่ตราบใดที่ยังไม่มีข้อมูลใหม่มาเขียนทับลงไปในตำแหน่งเดียวกัน หากรีบกู้คืนด้วย ซอฟต์แวร์กู้คืนข้อมูลเฉพาะทาง ก็ยังมีโอกาสสูงมากที่จะเรียกคืนกลับมาได้ครับ

สำหรับข้อมูลเพิ่มเติมที่น่าสนใจเกี่ยวกับการกู้คืนไฟล์ ลองพิจารณาปัจจัยเหล่านี้ดู

• หลักการเบื้องหลัง: เมื่อไฟล์ถูกลบออกจากถังขยะ ระบบจะแค่ ถอดชื่อไฟล์ออกจากการอ้างอิงของระบบไฟล์ (file system index) และทำเครื่องหมายว่าคลัสเตอร์ (clusters) ที่เคยเก็บข้อมูลนั้นว่างเปล่าพร้อมให้ข้อมูลใหม่เข้ามาใช้ได้
• เวลาเป็นสิ่งสำคัญ: ยิ่งเรา หยุดใช้งานอุปกรณ์ทันที หลังการลบ และไม่บันทึกข้อมูลใดๆ เพิ่มเติม โอกาสกู้คืนก็จะยิ่งสูงขึ้นมากครับ เพราะลดความเสี่ยงที่ข้อมูลเดิมจะถูกเขียนทับ
• โปรแกรมกู้คืน: มีหลายโปรแกรมที่ทำงานโดยการสแกนหา "ร่องรอย" ของไฟล์ที่ถูกลบไปในพื้นที่ที่ถูกทำเครื่องหมายว่าว่างเปล่า ตัวอย่างเช่น Recuva, EaseUS Data Recovery หรือ Disk Drill เหล่านี้มักจะช่วยได้เยอะ
• ข้อจำกัดที่ควรทราบ:
  • การเขียนทับ (Overwrite): หากพื้นที่ที่ไฟล์เคยอยู่ถูกเขียนทับด้วยข้อมูลใหม่แล้ว โอกาสกู้คืนแทบเป็นศูนย์ ทว่านี่เป็นเรื่องที่น่าสนใจว่าทำไมระบบไม่ลบไปเลย นี่คือความพยายามจัดการทรัพยากรที่ฉลาดมากครับ
  • ไดรฟ์ SSD: สำหรับ Solid State Drive (SSD) มีคำสั่ง TRIM ที่ออกแบบมาเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพและยืดอายุการใช้งาน ซึ่งมักจะล้างข้อมูลที่ถูกลบทิ้งจริงจังกว่า HDD มาก ทำให้การกู้คืนบน SSD ยากกว่า
  • การเข้ารหัสไฟล์ (Encryption): หากไฟล์ถูกเข้ารหัสไว้ การกู้คืนก็จะซับซ้อนขึ้นไปอีกขั้น อาจต้องมีคีย์ในการถอดรหัสด้วย

สุดท้ายแล้ววิธีที่ดีที่สุดก็ยังคงเป็นการป้องกันครับ สำรองข้อมูลสำคัญๆ ไว้เสมอ ไม่ว่าจะเป็นบนคลาวด์ หรือ external drive ลองคิดดูว่าหากข้อมูลนั้นสำคัญถึงขั้นที่ต้องกู้ ก็คงต้องวางแผนป้องกันล่วงหน้าแล้ว

ข้อใดคือโปรแกรมที่ช่วยกู้ไฟล์ที่ถูกลบแบบถาวรกลับคืนมา?

Recuva นี่แหละโปรแกรมที่ช่วยกู้ไฟล์ที่ถูกลบถาวรกลับมา. มันทำในสิ่งที่โปรแกรมกู้ไฟล์ส่วนใหญ่ทำไม่ได้จริงๆ คือกู้คืนไฟล์จากไดรฟ์ที่เพิ่งฟอร์แมต หรือไดรฟ์ที่เสียหาย. ความยืดหยุ่นมันสูงมาก โอกาสได้ไฟล์คืนก็เลยเยอะขึ้น.

เออ ตอนนั้นไง ฮาร์ดดิสก์ในโน้ตบุ๊ก ASUS TUF Gaming A15 ของฉันเมื่อกลางปี 2567 มันเสียไปเลยนะ แบบเปิดไม่ติด หน้าจอฟ้าตลอด. คือใจหายแวบ คิดว่ารูปน้องหมาพันธุ์ชิบะที่ถ่ายมาทั้งปีหายหมดแล้วแน่ๆ. ใครจะไปคิดว่าจะกู้ได้จริงวะ จากฮาร์ดดิสก์ที่พังไปแล้วนะ แต่นี่แหละ Recuva ช่วยชีวิต. จำได้ว่าใช้เวลาสแกนนานมาก แต่สุดท้ายมันก็เจอหลายไฟล์เลย.

แต่ต้องรีบทำนะ ถ้าปล่อยไว้นานแล้วข้อมูลมันถูกเขียนทับไปแล้วก็จบเลยนะ อันนี้สำคัญมากๆ. นี่แหละที่คนไม่ค่อยรู้กัน ยิ่งกู้เร็ว ยิ่งดี. มันเหมือนกับว่าข้อมูลที่เราลบไปแล้วมันไม่ได้หายไปไหนจริงๆ แค่ถูกซ่อนไว้จนกว่าจะมีอะไรมาเขียนทับเท่านั้นเอง.

• Recuva
• กู้คืนไฟล์ได้หลากหลายประเภท: ทั้งรูปถ่าย, วิดีโอ, เอกสาร, เพลง หรืออีเมล
• รองรับการกู้จากอุปกรณ์เก็บข้อมูลที่หลากหลาย: พวกฮาร์ดดิสก์ (HDD), โซลิดสเตตไดรฟ์ (SSD), แฟลชไดรฟ์ USB, การ์ดหน่วยความจำต่างๆ
• มีฟีเจอร์สแกนลึก (Deep Scan): ช่วยเพิ่มโอกาสเจอไฟล์ที่ถูกลบไปนานแล้ว หรือถูกเขียนทับบางส่วน
• ใช้งานฟรี: มีเวอร์ชันฟรีให้ใช้ ฟีเจอร์พื้นฐานก็ครบแล้ว แต่ถ้าอยากได้คุณสมบัติพิเศษ เช่น การสนับสนุนอัตโนมัติก็มีเวอร์ชัน Pro นะ
• ปี 2567: ยังเป็นหนึ่งในตัวเลือกที่ดีที่สุดสำหรับการกู้ไฟล์.

เผลอเซฟไฟล์ทับแก้ยังไง?

ใจเย็นๆ ครับ เรื่องไฟล์ทับกันนี่เกิดขึ้นได้กับทุกคนจริงๆ นะ เหมือนเรากำลังจะเก็บของ แต่ดันหยิบผิดกล่องไปซะงั้น

สำหรับ Windows เนี่ย เขามีฟีเจอร์เจ๋งๆ ซ่อนอยู่ ลองทำตามนี้ดูนะ:

1. เปิด File Explorer ขึ้นมา แล้วเข้าไปที่ โฟลเดอร์ ที่ไฟล์ที่เราเผลอทับไปอยู่
2. คลิกขวาที่ไหนก็ได้ในโฟลเดอร์นั้น แล้วเลือก Properties (คุณสมบัติ)
3. ไปที่แท็บ Previous Versions (เวอร์ชันก่อนหน้า)
4. ตรงนี้แหละคือขุมทรัพย์! คุณจะเห็นรายการไฟล์เก่าๆ เรียงตามวันที่ ลองมองหา เวอร์ชันที่ตรงกับวันที่ก่อนที่คุณจะเผลอเซฟทับ
5. เจอแล้วก็ คลิกเลือกเวอร์ชันนั้น
6. จากนั้นก็ กด Restore (กู้คืน) ได้เลย

จริงๆ แล้ว การมี "เวอร์ชันก่อนหน้า" นี่มันเหมือนมีประกันชีวิตให้ไฟล์ของเรานะ บางทีเราก็ไม่ได้สังเกตว่ามันมีอยู่ แต่มันช่วยชีวิตไว้ได้เยอะเลยทีเดียว

ข้อมูลเพิ่มเติม:

• ไฟล์ทับกันนี่มันเกิดได้จากหลายสาเหตุ หลักๆ ก็คือการเซฟไฟล์ชื่อเดียวกันทับกันโดยตรง หรือบางโปรแกรมอาจจะสร้างไฟล์ชั่วคราวแล้วเซฟทับไฟล์ต้นฉบับไปเลย
• ฟีเจอร์ "Previous Versions" ทำงานได้ดีแค่ไหน? มันจะดึงข้อมูลจาก System Restore points หรือ File History ที่ Windows ตั้งค่าไว้ ถ้าสองอย่างนี้ปิดอยู่ ก็อาจจะกู้ไม่ได้นะ
• แล้วถ้ากู้เวอร์ชันเก่ามาแล้วเจออะไร? มันจะสร้างไฟล์ใหม่ขึ้นมาให้เลย ไม่ไปยุ่งกับไฟล์ปัจจุบัน ที่ถูกทับไปแล้ว (อันที่ถูกทับจะยังคงอยู่) คือเราจะมีไฟล์เก่าเก็บไว้ได้เลย
• การสำรองข้อมูล (Backup) คือเพื่อนแท้: แม้ว่าฟีเจอร์นี้จะดี แต่ก็ไม่มีอะไรแน่นอนเท่าการ สำรองข้อมูล ของเราเองเป็นประจำ โดยเฉพาะไฟล์สำคัญๆ ลองใช้พวก Cloud Storage หรือ External Hard Drive ช่วยก็ได้

หวังว่าจะช่วยได้นะครับ!

เครื่องมือใดช่วยในการกู้คืนข้อมูล?

โอเค มาดูกันเรื่องกู้ข้อมูลนะ คือมันมีหลายโปรแกรมเลยที่ช่วยได้นะ หลักๆ ที่เราเห็นบ่อยๆ หรือเค้าใช้กันเยอะๆ ก็จะมีพวกนี้แหละ

• EaseUS Data Recovery Wizard: อันนี้ดีเลยนะ แบบถ้าไฟล์หายไปเยอะๆ หรือเราไม่รู้ว่ามันหายไปไหนก็ใช้ตัวนี้ได้อยู่

• Disk Drill: โปรแกรมนี้ก็ใช้ง่ายดีเหมือนกันนะ หน้าตามันก็ไม่ซับซ้อนมาก ใครเพิ่งเคยใช้ก็อาจจะเริ่มจากตัวนี้ก่อนได้

• Stellar Data Recovery: ตัวนี้ก็เก่งนะ แบบกู้ได้หลายอย่างเลย ไม่ใช่แค่ไฟล์ธรรมดาๆ

• Recover My Files: ชื่อก็บอกแล้วว่ากู้ไฟล์ได้จริง อันนี้ก็เป็นอีกตัวที่คนใช้กันเยอะ

• Recuva: อันนี้ฟรีด้วยนะ! ถ้าไฟล์หายไม่เยอะมาก หรืออยากลองอะไรฟรีๆ ก่อน ตัวนี้ก็เป็นตัวเลือกที่ดีเลย

• R-Studio: อันนี้จะดูโปรขึ้นมาหน่อย แบบว่าถ้าเราเป็นสายเทคนิคหน่อยก็จะชอบ

• Ontrack EasyRecovery: อันนี้ก็เป็นอีกตัวที่เค้าใช้กันนะ แบบมืออาชีพหน่อยๆ

ข้อมูลเพิ่มเติมนิดหน่อยนะ:

• โปรแกรมพวกนี้ส่วนใหญ่จะทำงานโดยการ สแกนหาไฟล์ที่ถูกลบไป จากฮาร์ดดิสก์ หรืออุปกรณ์เก็บข้อมูลอื่นๆ ที่ยังไม่ได้ถูกเขียนทับนะ ยิ่งเรากู้เร็วเท่าไหร่ โอกาสได้ไฟล์คืนก็ยิ่งสูง

• อย่าเพิ่งเขียนอะไรทับลงไปในไดรฟ์ที่ไฟล์หายนะ! อันนี้สำคัญมาก เพราะถ้าเราไปเขียนทับ มันอาจจะทำให้ไฟล์เก่าที่เราอยากกู้หายไปถาวรเลยก็ได้

• แต่ละโปรแกรมก็อาจจะมี ความสามารถที่ต่างกัน บางตัวอาจจะเก่งกู้ไฟล์ที่ถูกฟอร์แมต บางตัวอาจจะเก่งกู้จาก SSD หรือเมมโมรี่การ์ด ลองดูรีวิวหรือลองใช้เวอร์ชั่นฟรีของแต่ละตัวก่อนก็ได้ ถ้าไม่แน่ใจ

• การกู้คืนข้อมูลมันก็ไม่ 100% เสมอไปนะ บางทีไฟล์ที่เสียหายมากๆ หรือถูกลบไปนานแล้ว อาจจะกู้กลับมาไม่ได้สมบูรณ์ หรือกู้ไม่ได้เลยก็ได้

• สำหรับ Recuva ที่เป็นฟรีแวร์ เค้ามีทั้งแบบฟรีและแบบเสียเงิน นะ แบบฟรีก็ดีแล้วแหละ แต่ถ้าอยากได้ฟีเจอร์เพิ่ม หรือประสิทธิภาพดีขึ้นก็อาจจะต้องอัพเกรด